• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Л.Мөнхбаясгалан: Парламент Засгийн газрын хуулийн тасаг шиг ажиллаж байна

УИХ-ын гишүүн Л.Мөнхбаясгалантай ярилцлаа.

 

-Хүний эрхийн асуудал олон нийтийн анхаарлыг татаж байна.  Та Монгол Улсад хэрэгжиж буй хүний эрхийг хангах, хамгаалах асуудалд ямар дүгнэлттэй байдаг вэ?

-Монгол Улсад хүний эрх ерөөсөө хамгаалагдахгүй байна.  Хүний эрхийг ямар нэгэн газар хамгаалах ёстой биш.   УИХ, Засгийн газар, шүүх, прокурор, цагдаа, цэц, ХЭҮК, орон нутгийн өөрөө удирдах бүх байгууллага, аж ахуйн нэгжүүд, иргэний нийгмийн байгууллага, иргэн бүр бүгд хүний эрхийг хүндэтгэн хамгаалах үүрэгтэй. Энэ нь хуулиар баталгаажчихсан зүйл. Монгол Улсын хүний эрхийн үндэсний тогтолцоо гэж бий.

Дээрээс нь Монгол Улсад мөрдөгдөж байгаа бүх хууль, эрх зүйн актууд, бүх журам хүний эрхийг хүндэтгэн хамгаална гэсэн агуулгатай.  Гэвч зарим статус энэ агуулгаа ч ойлгодоггүй. Хүний эрхийг хамгаалах газар гэхээр нэг төрийн бус байгууллага юм уу, ХЭҮК, эсвэл хэдэн өмгөөлөгчийн л хийх ёстой ажил гэж бодоод байгаа юм. Гэвч үгүй. Энэ бүхэл бүтэн тогтолцооны асуудал байхгүй юу.   Монгол Улсын Үндсэн хуулийн хамгийн эхэнд “Монгол Улсын иргэд бид хүний эрх, шударга ёсыг дээдлэн, үндэсний эв санаа, эв нэгдлийг эрхэмлэн дээдэлж, хүмүүнлэг ардчилсан нийгмийг цогцлоон бүтээхийн тулд энэхүү Үндсэн хуулийг даяар олноор зарлан тунхаглаж байна” гэж байгаа. Үндсэн хуулийн хоёрдугаар бүлэг тэр чигээрээ хүний эрхийн тухай заалт.  Харамсалтай нь, өнөөдөр хүний эрхийн зөрчлийн тухай ярьдаг, хэрэгжүүлдэг газар алга болсон байна. Олныг цочроосон ямар нэг гэмт хэрэг гарсан үед л “Хүүе хүний эрх юу болж байна аа” гэдэг болжээ.

-Цаашид энэ асуудалд ямар гарц шийдэл харагдаж байна вэ?

-Хүний эрхийн зөрчил их байгаагийн хамгийн том шалтгаан нь   УИХ хянан шалгах эрх мэдлээ хэрэгжүүлэхгүй байна. УИХ хоёр үндсэн үүрэгтэй. Нэг нь мэдээж хууль тогтоох дээд байгууллага, нөгөө нь хуулийн хэрэгжилтийг хянан шалгах эрх мэдэлтэй байхгүй юу. Энэ хянан шалгах эрх мэдэл 32 жилийн хугацаанд ерөөсөө хэрэгжээгүй алдагдсан.  Зөвхөн хууль тогтоох эрх мэдлээ л хэрэгжүүлж иржээ.  Тэгэхээр УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон хүний хувьд УИХ-ын хянан шалгах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлж ажиллана.  Үүнд зөвхөн хүний эрх гэлтгүй шударга ёс, авлига, хээл хахууль, хуулийн хэрэгжилтийн хяналт бүгд орно.  Монгол Улсын иргэн өнөөдөр эрх чөлөөтэй байна уу, эрүүл аюулгүй, орчинд амьдарч чадаж байна уу.  Хүний эрхийг хамгаалах орчин нөхцөл ямар байгаа энэ бүхнийг УИХ хянаж, шалгаж, дүн шинжилгээ хийж байх учиртай. 

-Хамгийн их зөрчилтэй байгаа салбарыг та ямар салбар гэж бодож байна вэ?

-Хаа сайгүй бүх салбарт хүний эрх зөрчигдөж байна. Би өөрөө хэвлэл мэдээллийн салбарт 28 жил ажилласан.  Манай салбар бусдын мэдэх эрхийг бий болгодгоороо онцлогтой салбар. Тиймээс арай илүүтэй дуугараад байгаа юм. Яагаад гэвэл бид өөрсдийнхөө биш хүний эрхийг хамгаалах чиглэлд үйл ажиллагаа явуулдаг. Тэрнээс биш нийтийн үйлчилгээний салбар, хот тохижилтын салбар, ерөөс бүх салбарт хүний эрх дээд зэргээр зөрчигдөж байгаа. Хүний эрхийг хүндэлнэ, хүний эрхийг хангана гэсэн ойлголт манайханд байхгүй болж. Соён гэгээрүүлэх ажлаас нь эхэлдэг юм уу яадаг юм. Хэн нэг иргэн амиа алдсан, шоронд орсон тохиолдолд ямар нэг ноцтой үйл явдал болохоор л бид нээрээ юу билээ, хүний эрх гэж байдаг бил үү, эрүүдэн шүүх гэдэг чинь юу билээ гэж гайхаж байдаг.  Тухайлбал, С.Зориг агсны хэрэгт холбогдсон Содномдаржаа, Чимгээ нарын хэргээр нэг удаа шуугисан. Сая 21 настай сэжигтэн 461 дугаар ангид  хоригдож байгаад хоёрдугаар эмнэлэгт ухаангүй, гавтай байсаар амь насаа алдчихлаа.  Сэтгүүлчдийн эрхийн асуудал бүүр байхгүй болсон.  Сэтгүүлчийг дуртай цагдаа нь дуудаад л нэг дор дөрвөн хэргийг асууж шалгааж байна.  Тэгээд ялын тогтоол нь бэлэн, шууд бөглөөд л биччихэж байна. Энэ талаар бидний хэн нь ч ярихгүй, ярихыг хүсэхгүй байна. Яагаад гэвэл энд хүний эрхийн зөрчил байна ч гэж мэдэхгүй байна.

-УИХ-ын  дэргэд хянан шалгах тусдаа байгууллагууд бий.  Тэдгээрийн үйл ажиллагааг та хэрхэн дүгнэх вэ?

-УИХ-ын хянан шалгах тусдаа байгууллагууд гэж бий.  Түүнд нь ХЭҮК орно, Аудитын байгууллага, Төрийн албаны зөвлөл гэж байгаа.   Мөн Засгийн газрын үйл ажиллагаанд УИХ хяналт тавих бүрэн эрхтэй.  Гэтэл парламент нь  гүйцэтгэх засаглал буюу Засгийн газартаа ч хяналт тавьж чадахаа байсан. Бараг 1992 оноос хойш УИХ Засгийн газрын хуулийн тасаг шиг ажиллаж байна.  Бидэнд давхар дээлтэй сайд нар хэрэгтэй байна гэхээр нь давхар дээлийг нь хуулиар баталгаажуулж өгч байна.  Давхар дээл хэрэггүй байна гэхээр тайлаад өгчихөж байгаа юм. Сая Хамтарсан Засгийн газар байгуулахад ямар их хуулийн өөрчлөлт оров оо.  Сүүлдээ Төрийн албаны хуулийг өөрчлөн батлах  гэж байна.  Одоо УИХ Засгийн газрын хуулийн тасаг шиг ажиллаж болохгүй. Засгийн газарт тавих хяналт хэрэгтэй.  Дэндүү хөл толгой нь алдагдчихсан байна.

-Парламент хянан шалгах эрх мэдлээ ямар арга замаар хэрэгжүүлэх вэ?

-УИХ яаж хянах вэ гэхээр нийтийн сонсгол хийнэ, асуулга тавина, асуулт тавина. Ажлын хэсэг, хянан шалгах дэд хороо байгуулаад хэрэв асуудлыг зөв гэж үзэх юм бол байнгын хороо, бүтцийн байгууллагуудаар оруулаад явчихна. Тэгээд УИХ дээр түүнийг залруулах хэрэгтэй.  Баахан хэрэгтэй хэрэггүй хууль байна. Монгол Улсад 880 хууль байна, тэндээс 330 нь органик хууль. Органик хууль нь хүний өдөр тутмын амьдралыг зохицуулна, бусад нь нэг удаагийн чанартай, байнгын бус. Тэгэхээр эдгээр хуулиудын алдаа завхралыг эхнээс нь бүгдийг засах ёстой. Тиймээс л хянан шалгах эрх мэдэл чухал.  УИХ дахь Ардчилсан намаас 10 гаруй гишүүн гарын үсэг зураад хүний эрхийн асуудлаар ажлын хэсэг байгуулсан. Хэрэв сайн хийх юм бол хянан шалгах дэд хороо болгоод, дахин тухайн хуулийн асуудал руу орж болно. Гарсан сенсаци болгон дээр жишээ нь нүүрсний хулгай гэж нэг шуугиад л, цэргийн дэг гэж нэг шуугиулаад л яваад байдаг. Үндсээр нь өөрчилье гэвэл УИХ хянан шалгах эрх мэдлээ хэрэгжүүлэх нь чухал байгаа юм. УИХ хэзээ ч нам бүлгийн эсвэл Засгийн газрын дор байх ёсгүй.

-Хэвлэлийн эрх чөлөөний хуулийг шинэчлэн батлах асуудал яригдаж байна.  Энэ тал дээр та ямар байр суурьтай байна вэ?

-УИХ-ын стратегийн асуудалд Хэвлэлийн эрх чөлөөний хуулийг шинэчлэн батлах төлөвлөгөө орсон.  Тиймээс  АН-ын бүлэг хуулийн төсөл дээр ажлын хэсэг байгуулсан. Мөн хүний эрх чөлөөтэй холбоотой асуудал дээр Ажлын хэсэг байгуулан ажиллаж байна.  Ээлжит бус чуулганы хэлэлцэх асуудал тодорхой учраас энэ чуулганы хүрээнд яригдахгүй. Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулийг тэр чигээр нь өөрчлөх ёстой.  Бүр цоо шинэ үзэл санаатай болгох ёстой. Энэ хуулийн төслийг энэ удаагийн парламент оруулж ирж байгаад талархаж байна.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ НАЙМДУГААР САРЫН 20. МЯГМАР ГАРАГ. № 160 (7404)

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа
Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд
2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв
Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Л.Мөнхбаясгалан: Парламент Засгийн газрын хуулийн тасаг шиг ажиллаж байна

УИХ-ын гишүүн Л.Мөнхбаясгалантай ярилцлаа.

 

-Хүний эрхийн асуудал олон нийтийн анхаарлыг татаж байна.  Та Монгол Улсад хэрэгжиж буй хүний эрхийг хангах, хамгаалах асуудалд ямар дүгнэлттэй байдаг вэ?

-Монгол Улсад хүний эрх ерөөсөө хамгаалагдахгүй байна.  Хүний эрхийг ямар нэгэн газар хамгаалах ёстой биш.   УИХ, Засгийн газар, шүүх, прокурор, цагдаа, цэц, ХЭҮК, орон нутгийн өөрөө удирдах бүх байгууллага, аж ахуйн нэгжүүд, иргэний нийгмийн байгууллага, иргэн бүр бүгд хүний эрхийг хүндэтгэн хамгаалах үүрэгтэй. Энэ нь хуулиар баталгаажчихсан зүйл. Монгол Улсын хүний эрхийн үндэсний тогтолцоо гэж бий.

Дээрээс нь Монгол Улсад мөрдөгдөж байгаа бүх хууль, эрх зүйн актууд, бүх журам хүний эрхийг хүндэтгэн хамгаална гэсэн агуулгатай.  Гэвч зарим статус энэ агуулгаа ч ойлгодоггүй. Хүний эрхийг хамгаалах газар гэхээр нэг төрийн бус байгууллага юм уу, ХЭҮК, эсвэл хэдэн өмгөөлөгчийн л хийх ёстой ажил гэж бодоод байгаа юм. Гэвч үгүй. Энэ бүхэл бүтэн тогтолцооны асуудал байхгүй юу.   Монгол Улсын Үндсэн хуулийн хамгийн эхэнд “Монгол Улсын иргэд бид хүний эрх, шударга ёсыг дээдлэн, үндэсний эв санаа, эв нэгдлийг эрхэмлэн дээдэлж, хүмүүнлэг ардчилсан нийгмийг цогцлоон бүтээхийн тулд энэхүү Үндсэн хуулийг даяар олноор зарлан тунхаглаж байна” гэж байгаа. Үндсэн хуулийн хоёрдугаар бүлэг тэр чигээрээ хүний эрхийн тухай заалт.  Харамсалтай нь, өнөөдөр хүний эрхийн зөрчлийн тухай ярьдаг, хэрэгжүүлдэг газар алга болсон байна. Олныг цочроосон ямар нэг гэмт хэрэг гарсан үед л “Хүүе хүний эрх юу болж байна аа” гэдэг болжээ.

-Цаашид энэ асуудалд ямар гарц шийдэл харагдаж байна вэ?

-Хүний эрхийн зөрчил их байгаагийн хамгийн том шалтгаан нь   УИХ хянан шалгах эрх мэдлээ хэрэгжүүлэхгүй байна. УИХ хоёр үндсэн үүрэгтэй. Нэг нь мэдээж хууль тогтоох дээд байгууллага, нөгөө нь хуулийн хэрэгжилтийг хянан шалгах эрх мэдэлтэй байхгүй юу. Энэ хянан шалгах эрх мэдэл 32 жилийн хугацаанд ерөөсөө хэрэгжээгүй алдагдсан.  Зөвхөн хууль тогтоох эрх мэдлээ л хэрэгжүүлж иржээ.  Тэгэхээр УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон хүний хувьд УИХ-ын хянан шалгах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлж ажиллана.  Үүнд зөвхөн хүний эрх гэлтгүй шударга ёс, авлига, хээл хахууль, хуулийн хэрэгжилтийн хяналт бүгд орно.  Монгол Улсын иргэн өнөөдөр эрх чөлөөтэй байна уу, эрүүл аюулгүй, орчинд амьдарч чадаж байна уу.  Хүний эрхийг хамгаалах орчин нөхцөл ямар байгаа энэ бүхнийг УИХ хянаж, шалгаж, дүн шинжилгээ хийж байх учиртай. 

-Хамгийн их зөрчилтэй байгаа салбарыг та ямар салбар гэж бодож байна вэ?

-Хаа сайгүй бүх салбарт хүний эрх зөрчигдөж байна. Би өөрөө хэвлэл мэдээллийн салбарт 28 жил ажилласан.  Манай салбар бусдын мэдэх эрхийг бий болгодгоороо онцлогтой салбар. Тиймээс арай илүүтэй дуугараад байгаа юм. Яагаад гэвэл бид өөрсдийнхөө биш хүний эрхийг хамгаалах чиглэлд үйл ажиллагаа явуулдаг. Тэрнээс биш нийтийн үйлчилгээний салбар, хот тохижилтын салбар, ерөөс бүх салбарт хүний эрх дээд зэргээр зөрчигдөж байгаа. Хүний эрхийг хүндэлнэ, хүний эрхийг хангана гэсэн ойлголт манайханд байхгүй болж. Соён гэгээрүүлэх ажлаас нь эхэлдэг юм уу яадаг юм. Хэн нэг иргэн амиа алдсан, шоронд орсон тохиолдолд ямар нэг ноцтой үйл явдал болохоор л бид нээрээ юу билээ, хүний эрх гэж байдаг бил үү, эрүүдэн шүүх гэдэг чинь юу билээ гэж гайхаж байдаг.  Тухайлбал, С.Зориг агсны хэрэгт холбогдсон Содномдаржаа, Чимгээ нарын хэргээр нэг удаа шуугисан. Сая 21 настай сэжигтэн 461 дугаар ангид  хоригдож байгаад хоёрдугаар эмнэлэгт ухаангүй, гавтай байсаар амь насаа алдчихлаа.  Сэтгүүлчдийн эрхийн асуудал бүүр байхгүй болсон.  Сэтгүүлчийг дуртай цагдаа нь дуудаад л нэг дор дөрвөн хэргийг асууж шалгааж байна.  Тэгээд ялын тогтоол нь бэлэн, шууд бөглөөд л биччихэж байна. Энэ талаар бидний хэн нь ч ярихгүй, ярихыг хүсэхгүй байна. Яагаад гэвэл энд хүний эрхийн зөрчил байна ч гэж мэдэхгүй байна.

-УИХ-ын  дэргэд хянан шалгах тусдаа байгууллагууд бий.  Тэдгээрийн үйл ажиллагааг та хэрхэн дүгнэх вэ?

-УИХ-ын хянан шалгах тусдаа байгууллагууд гэж бий.  Түүнд нь ХЭҮК орно, Аудитын байгууллага, Төрийн албаны зөвлөл гэж байгаа.   Мөн Засгийн газрын үйл ажиллагаанд УИХ хяналт тавих бүрэн эрхтэй.  Гэтэл парламент нь  гүйцэтгэх засаглал буюу Засгийн газартаа ч хяналт тавьж чадахаа байсан. Бараг 1992 оноос хойш УИХ Засгийн газрын хуулийн тасаг шиг ажиллаж байна.  Бидэнд давхар дээлтэй сайд нар хэрэгтэй байна гэхээр нь давхар дээлийг нь хуулиар баталгаажуулж өгч байна.  Давхар дээл хэрэггүй байна гэхээр тайлаад өгчихөж байгаа юм. Сая Хамтарсан Засгийн газар байгуулахад ямар их хуулийн өөрчлөлт оров оо.  Сүүлдээ Төрийн албаны хуулийг өөрчлөн батлах  гэж байна.  Одоо УИХ Засгийн газрын хуулийн тасаг шиг ажиллаж болохгүй. Засгийн газарт тавих хяналт хэрэгтэй.  Дэндүү хөл толгой нь алдагдчихсан байна.

-Парламент хянан шалгах эрх мэдлээ ямар арга замаар хэрэгжүүлэх вэ?

-УИХ яаж хянах вэ гэхээр нийтийн сонсгол хийнэ, асуулга тавина, асуулт тавина. Ажлын хэсэг, хянан шалгах дэд хороо байгуулаад хэрэв асуудлыг зөв гэж үзэх юм бол байнгын хороо, бүтцийн байгууллагуудаар оруулаад явчихна. Тэгээд УИХ дээр түүнийг залруулах хэрэгтэй.  Баахан хэрэгтэй хэрэггүй хууль байна. Монгол Улсад 880 хууль байна, тэндээс 330 нь органик хууль. Органик хууль нь хүний өдөр тутмын амьдралыг зохицуулна, бусад нь нэг удаагийн чанартай, байнгын бус. Тэгэхээр эдгээр хуулиудын алдаа завхралыг эхнээс нь бүгдийг засах ёстой. Тиймээс л хянан шалгах эрх мэдэл чухал.  УИХ дахь Ардчилсан намаас 10 гаруй гишүүн гарын үсэг зураад хүний эрхийн асуудлаар ажлын хэсэг байгуулсан. Хэрэв сайн хийх юм бол хянан шалгах дэд хороо болгоод, дахин тухайн хуулийн асуудал руу орж болно. Гарсан сенсаци болгон дээр жишээ нь нүүрсний хулгай гэж нэг шуугиад л, цэргийн дэг гэж нэг шуугиулаад л яваад байдаг. Үндсээр нь өөрчилье гэвэл УИХ хянан шалгах эрх мэдлээ хэрэгжүүлэх нь чухал байгаа юм. УИХ хэзээ ч нам бүлгийн эсвэл Засгийн газрын дор байх ёсгүй.

-Хэвлэлийн эрх чөлөөний хуулийг шинэчлэн батлах асуудал яригдаж байна.  Энэ тал дээр та ямар байр суурьтай байна вэ?

-УИХ-ын стратегийн асуудалд Хэвлэлийн эрх чөлөөний хуулийг шинэчлэн батлах төлөвлөгөө орсон.  Тиймээс  АН-ын бүлэг хуулийн төсөл дээр ажлын хэсэг байгуулсан. Мөн хүний эрх чөлөөтэй холбоотой асуудал дээр Ажлын хэсэг байгуулан ажиллаж байна.  Ээлжит бус чуулганы хэлэлцэх асуудал тодорхой учраас энэ чуулганы хүрээнд яригдахгүй. Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулийг тэр чигээр нь өөрчлөх ёстой.  Бүр цоо шинэ үзэл санаатай болгох ёстой. Энэ хуулийн төслийг энэ удаагийн парламент оруулж ирж байгаад талархаж байна.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ НАЙМДУГААР САРЫН 20. МЯГМАР ГАРАГ. № 160 (7404)



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Степпе Арена
  • •Байнгын хороо
  • •Аймгуудын мэдээлэл
  • •Уул уурхай
  • •Сагсанбөмбөг
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Ярилцлага
  • •Халуун сэдэв
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Нийтлэл
  • •Сурвалжлага
  • •Видео мэдээ
ХУРААХ
МАН VS АН: Д.Цогтбаатар Б.Түвшин...
Зөвшөөрөлгүйгээр ус зайлуулах...

Л.Мөнхбаясгалан: Парламент Засгийн газрын хуулийн тасаг шиг ажиллаж байна

БАТСАЙХАН 2024-08-20
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
Л.Мөнхбаясгалан: Парламент Засгийн газрын хуулийн тасаг шиг ажиллаж байна

УИХ-ын гишүүн Л.Мөнхбаясгалантай ярилцлаа.

 

-Хүний эрхийн асуудал олон нийтийн анхаарлыг татаж байна.  Та Монгол Улсад хэрэгжиж буй хүний эрхийг хангах, хамгаалах асуудалд ямар дүгнэлттэй байдаг вэ?

-Монгол Улсад хүний эрх ерөөсөө хамгаалагдахгүй байна.  Хүний эрхийг ямар нэгэн газар хамгаалах ёстой биш.   УИХ, Засгийн газар, шүүх, прокурор, цагдаа, цэц, ХЭҮК, орон нутгийн өөрөө удирдах бүх байгууллага, аж ахуйн нэгжүүд, иргэний нийгмийн байгууллага, иргэн бүр бүгд хүний эрхийг хүндэтгэн хамгаалах үүрэгтэй. Энэ нь хуулиар баталгаажчихсан зүйл. Монгол Улсын хүний эрхийн үндэсний тогтолцоо гэж бий.

Дээрээс нь Монгол Улсад мөрдөгдөж байгаа бүх хууль, эрх зүйн актууд, бүх журам хүний эрхийг хүндэтгэн хамгаална гэсэн агуулгатай.  Гэвч зарим статус энэ агуулгаа ч ойлгодоггүй. Хүний эрхийг хамгаалах газар гэхээр нэг төрийн бус байгууллага юм уу, ХЭҮК, эсвэл хэдэн өмгөөлөгчийн л хийх ёстой ажил гэж бодоод байгаа юм. Гэвч үгүй. Энэ бүхэл бүтэн тогтолцооны асуудал байхгүй юу.   Монгол Улсын Үндсэн хуулийн хамгийн эхэнд “Монгол Улсын иргэд бид хүний эрх, шударга ёсыг дээдлэн, үндэсний эв санаа, эв нэгдлийг эрхэмлэн дээдэлж, хүмүүнлэг ардчилсан нийгмийг цогцлоон бүтээхийн тулд энэхүү Үндсэн хуулийг даяар олноор зарлан тунхаглаж байна” гэж байгаа. Үндсэн хуулийн хоёрдугаар бүлэг тэр чигээрээ хүний эрхийн тухай заалт.  Харамсалтай нь, өнөөдөр хүний эрхийн зөрчлийн тухай ярьдаг, хэрэгжүүлдэг газар алга болсон байна. Олныг цочроосон ямар нэг гэмт хэрэг гарсан үед л “Хүүе хүний эрх юу болж байна аа” гэдэг болжээ.

-Цаашид энэ асуудалд ямар гарц шийдэл харагдаж байна вэ?

-Хүний эрхийн зөрчил их байгаагийн хамгийн том шалтгаан нь   УИХ хянан шалгах эрх мэдлээ хэрэгжүүлэхгүй байна. УИХ хоёр үндсэн үүрэгтэй. Нэг нь мэдээж хууль тогтоох дээд байгууллага, нөгөө нь хуулийн хэрэгжилтийг хянан шалгах эрх мэдэлтэй байхгүй юу. Энэ хянан шалгах эрх мэдэл 32 жилийн хугацаанд ерөөсөө хэрэгжээгүй алдагдсан.  Зөвхөн хууль тогтоох эрх мэдлээ л хэрэгжүүлж иржээ.  Тэгэхээр УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон хүний хувьд УИХ-ын хянан шалгах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлж ажиллана.  Үүнд зөвхөн хүний эрх гэлтгүй шударга ёс, авлига, хээл хахууль, хуулийн хэрэгжилтийн хяналт бүгд орно.  Монгол Улсын иргэн өнөөдөр эрх чөлөөтэй байна уу, эрүүл аюулгүй, орчинд амьдарч чадаж байна уу.  Хүний эрхийг хамгаалах орчин нөхцөл ямар байгаа энэ бүхнийг УИХ хянаж, шалгаж, дүн шинжилгээ хийж байх учиртай. 

-Хамгийн их зөрчилтэй байгаа салбарыг та ямар салбар гэж бодож байна вэ?

-Хаа сайгүй бүх салбарт хүний эрх зөрчигдөж байна. Би өөрөө хэвлэл мэдээллийн салбарт 28 жил ажилласан.  Манай салбар бусдын мэдэх эрхийг бий болгодгоороо онцлогтой салбар. Тиймээс арай илүүтэй дуугараад байгаа юм. Яагаад гэвэл бид өөрсдийнхөө биш хүний эрхийг хамгаалах чиглэлд үйл ажиллагаа явуулдаг. Тэрнээс биш нийтийн үйлчилгээний салбар, хот тохижилтын салбар, ерөөс бүх салбарт хүний эрх дээд зэргээр зөрчигдөж байгаа. Хүний эрхийг хүндэлнэ, хүний эрхийг хангана гэсэн ойлголт манайханд байхгүй болж. Соён гэгээрүүлэх ажлаас нь эхэлдэг юм уу яадаг юм. Хэн нэг иргэн амиа алдсан, шоронд орсон тохиолдолд ямар нэг ноцтой үйл явдал болохоор л бид нээрээ юу билээ, хүний эрх гэж байдаг бил үү, эрүүдэн шүүх гэдэг чинь юу билээ гэж гайхаж байдаг.  Тухайлбал, С.Зориг агсны хэрэгт холбогдсон Содномдаржаа, Чимгээ нарын хэргээр нэг удаа шуугисан. Сая 21 настай сэжигтэн 461 дугаар ангид  хоригдож байгаад хоёрдугаар эмнэлэгт ухаангүй, гавтай байсаар амь насаа алдчихлаа.  Сэтгүүлчдийн эрхийн асуудал бүүр байхгүй болсон.  Сэтгүүлчийг дуртай цагдаа нь дуудаад л нэг дор дөрвөн хэргийг асууж шалгааж байна.  Тэгээд ялын тогтоол нь бэлэн, шууд бөглөөд л биччихэж байна. Энэ талаар бидний хэн нь ч ярихгүй, ярихыг хүсэхгүй байна. Яагаад гэвэл энд хүний эрхийн зөрчил байна ч гэж мэдэхгүй байна.

-УИХ-ын  дэргэд хянан шалгах тусдаа байгууллагууд бий.  Тэдгээрийн үйл ажиллагааг та хэрхэн дүгнэх вэ?

-УИХ-ын хянан шалгах тусдаа байгууллагууд гэж бий.  Түүнд нь ХЭҮК орно, Аудитын байгууллага, Төрийн албаны зөвлөл гэж байгаа.   Мөн Засгийн газрын үйл ажиллагаанд УИХ хяналт тавих бүрэн эрхтэй.  Гэтэл парламент нь  гүйцэтгэх засаглал буюу Засгийн газартаа ч хяналт тавьж чадахаа байсан. Бараг 1992 оноос хойш УИХ Засгийн газрын хуулийн тасаг шиг ажиллаж байна.  Бидэнд давхар дээлтэй сайд нар хэрэгтэй байна гэхээр нь давхар дээлийг нь хуулиар баталгаажуулж өгч байна.  Давхар дээл хэрэггүй байна гэхээр тайлаад өгчихөж байгаа юм. Сая Хамтарсан Засгийн газар байгуулахад ямар их хуулийн өөрчлөлт оров оо.  Сүүлдээ Төрийн албаны хуулийг өөрчлөн батлах  гэж байна.  Одоо УИХ Засгийн газрын хуулийн тасаг шиг ажиллаж болохгүй. Засгийн газарт тавих хяналт хэрэгтэй.  Дэндүү хөл толгой нь алдагдчихсан байна.

-Парламент хянан шалгах эрх мэдлээ ямар арга замаар хэрэгжүүлэх вэ?

-УИХ яаж хянах вэ гэхээр нийтийн сонсгол хийнэ, асуулга тавина, асуулт тавина. Ажлын хэсэг, хянан шалгах дэд хороо байгуулаад хэрэв асуудлыг зөв гэж үзэх юм бол байнгын хороо, бүтцийн байгууллагуудаар оруулаад явчихна. Тэгээд УИХ дээр түүнийг залруулах хэрэгтэй.  Баахан хэрэгтэй хэрэггүй хууль байна. Монгол Улсад 880 хууль байна, тэндээс 330 нь органик хууль. Органик хууль нь хүний өдөр тутмын амьдралыг зохицуулна, бусад нь нэг удаагийн чанартай, байнгын бус. Тэгэхээр эдгээр хуулиудын алдаа завхралыг эхнээс нь бүгдийг засах ёстой. Тиймээс л хянан шалгах эрх мэдэл чухал.  УИХ дахь Ардчилсан намаас 10 гаруй гишүүн гарын үсэг зураад хүний эрхийн асуудлаар ажлын хэсэг байгуулсан. Хэрэв сайн хийх юм бол хянан шалгах дэд хороо болгоод, дахин тухайн хуулийн асуудал руу орж болно. Гарсан сенсаци болгон дээр жишээ нь нүүрсний хулгай гэж нэг шуугиад л, цэргийн дэг гэж нэг шуугиулаад л яваад байдаг. Үндсээр нь өөрчилье гэвэл УИХ хянан шалгах эрх мэдлээ хэрэгжүүлэх нь чухал байгаа юм. УИХ хэзээ ч нам бүлгийн эсвэл Засгийн газрын дор байх ёсгүй.

-Хэвлэлийн эрх чөлөөний хуулийг шинэчлэн батлах асуудал яригдаж байна.  Энэ тал дээр та ямар байр суурьтай байна вэ?

-УИХ-ын стратегийн асуудалд Хэвлэлийн эрх чөлөөний хуулийг шинэчлэн батлах төлөвлөгөө орсон.  Тиймээс  АН-ын бүлэг хуулийн төсөл дээр ажлын хэсэг байгуулсан. Мөн хүний эрх чөлөөтэй холбоотой асуудал дээр Ажлын хэсэг байгуулан ажиллаж байна.  Ээлжит бус чуулганы хэлэлцэх асуудал тодорхой учраас энэ чуулганы хүрээнд яригдахгүй. Хэвлэлийн эрх чөлөөний тухай хуулийг тэр чигээр нь өөрчлөх ёстой.  Бүр цоо шинэ үзэл санаатай болгох ёстой. Энэ хуулийн төслийг энэ удаагийн парламент оруулж ирж байгаад талархаж байна.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ НАЙМДУГААР САРЫН 20. МЯГМАР ГАРАГ. № 160 (7404)

ФОТО:

Сэдвүүд : #Ярилцлага  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа
Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд
2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв
Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
11 минутын өмнө өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

13 минутын өмнө өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

14 минутын өмнө өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

15 минутын өмнө өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

17 минутын өмнө өмнө

“Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөц бүрдүүллээ

21 минутын өмнө өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

26 минутын өмнө өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

30 минутын өмнө өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

33 минутын өмнө өмнө

Үс засуулбал нас уртасна

37 минутын өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 8-10 хэм хүйтэн байна

23 цагийн өмнө өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

23 цагийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

1 өдрийн өмнө өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

1 өдрийн өмнө өмнө

Цас орно, өдөртөө 5-7 хэм хүйтэн байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2 өдрийн өмнө өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2 өдрийн өмнө өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2 өдрийн өмнө өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2 өдрийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-13 өмнө

Инженерийн хангамжийн байгууллагуудын өвөлжилтийн бэлтгэл, бэлэн байдлыг шалгалаа

2026-11-13 өмнө

"Химийн масс олимпиад"-д Орхон аймгийн ЕБС-ийн 2055 сурагч хамрагджээ

2026-11-13 өмнө

Төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгийг иргэдэд хүртээх бодлого үр дүнгээ өгч эхэлж байна

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-11 өмнө

“Чингис хаан” тэргүүн зэргийн одонг Шинжлэх ухааны академид хүртээлээ

2026-11-12 өмнө

NBA-ын 3 дахь долоо хоногийн шилдэг тоглогчдын бичлэг (2026-27)

2026-11-12 өмнө

NBA-ын 3 дахь долоо хоногийн шилдэг тохолтын бичлэг (2026-27)

2026-11-10 өмнө

Шинэ гарди М.Лхагвагэрэл “Чингис хаан” цом гардлаа

2026-11-13 өмнө

Төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгийг иргэдэд хүртээх бодлого үр дүнгээ өгч эхэлж байна

2026-11-11 өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шарагчин үхэр өдөр

2026-11-13 өмнө

Н.Учрал: Говийн усны асуудлыг нэн тэргүүнд тавина

2026-11-11 өмнө

Өдөртөө 7-9 хэм дулаан байна

2026-11-11 өмнө

“Оюу толгой” ХХК 2027 оноос ногдол ашиг олгоно гэдгээ захидлаар мэдэгдлээ

2026-11-10 өмнө

Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET

2 өдрийн өмнө өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-12 өмнө

Их Засаг ба Хууль засаглахуй: “Их Засаг” бол ганц бичиг баримт биш, Үндсэн хуулийн цогц юм

2026-11-12 өмнө

Н.Учрал: Оюу Толгойн ногдол ашгийг иргэдийн дансанд шилжүүлэх эсэх асуудал дээр Засгийн газар хуулиа л барина

2026-11-12 өмнө

Хүүхдийн биед тохирсон ширээ, сандлын хөрөнгө оруулалтыг ирэх оны төсөвт тусгая

2026-11-13 өмнө

Инженерийн хангамжийн байгууллагуудын өвөлжилтийн бэлтгэл, бэлэн байдлыг шалгалаа

2026-11-10 өмнө

Нийслэл хотын албан татварыг 50 хувиар бууруулах тогтоолын төслийг баталлаа

2026-11-12 өмнө

Монгол Улс дэлхийн дижитал ба хиймэл оюуны өрсөлдөх чадварын үнэлгээгээр 70 орноос 67-рт эрэмбэлэгдлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-12 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 64 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-10 өмнө

С.Бямбацогт: Төрийн хүч эрх мэдэлд бус, ард түмнийхээ итгэлд оршдог

2026-11-10 өмнө

С.Нарангэрэл: Чингис хааны Их Засгийн амин сүнс нь ёс суртахуун гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн

2026-11-12 өмнө

Химийн иж бүрэн кабинет байгуулж хүлээлгэн өглөө

2026-11-13 өмнө

Их цас орно, өдөртөө 1-3 хэм дулаан байна

2026-11-12 өмнө

Хөөрөг 20, даалин 10 гэх мэтийн хохирогч иргэд тогтоогдоогүй байна

2026-11-11 өмнө

“Шинэ цагийн малчин" аяныг үндэсний хэмжээнд өрнүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөөг баталлаа

2026-11-12 өмнө

Хүннү эйр – Монгол Улсыг Дэлхийтэй холбосон 15 жил

2026-11-13 өмнө

З.Мэндсайхан: “Рио Тинто” групп ногдол ашгийг гурван үе шаттайгаар төвлөрүүлэхээ илэрхийлсэн

2026-11-12 өмнө

Хүннү хотын дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтууд үргэлжилж байна

2026-11-11 өмнө

Г.Тэмүүлэн: Шүгэл үлээгчийг хамгаалах тогтолцоог бүрдүүлж, амь нас, эрүүл мэндэд халдсан, эсхүл халдах эрсдэл үүссэн бол нэн даруй хамгаалалтад авна

2026-11-13 өмнө

Үс засуулбал бие эрхтний хүч сайжирна

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.