АН-ын Хяналтын ерөнхий хорооны нарийн бичгийн дарга, хуульч  Б.Батхуяг өчигдөр сэтгүүлчдэд мэдээлэл хийж, 2016 оны УИХ-ын болон аймаг, нийслэлийн ИТХ-ын сонгуулийн үеэр хууль зөрчсөн үйлдлүүдэд шүүхийн шийдвэрээр батлагдсан болохыг мэдээллээ. Мөн сонгуулийн өмнө шуугиан тарьсан МАН-ын 60 тэрбумын асуудлаар ч мэдээлэл өглөө. Энэ үеэр түүнтэй цөөн хором ярилцсан юм. 

 

-МАН-ын нэр бүхий дарга нар албан тушаал наймаалж, 60 тэрбум төгрөг босгохоор ярьж байгаа бичлэгийг хууль хяналтын байгууллагаас хуурамч гэж үзэж, эрүү үүсгэхээ татгалзсан. Тэгвэл танай нам энэ асуудалд ямар байр сууринаас хандаж байгаа вэ?

 

-Та бүхэн мэдэж байгаа байх. Ардчилсан намын гүйцэтгэх зөвлөл хуралдаж, онцгой комиссыг байгуулсан. Миний бие тэрхүү Онцгой комиссын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байгаа юм. Бид сонгуультай холбоотой болон бусад асуудлуудыг хянаж үзэж байгаа. МАН-ынхан 2016 сонгуулийн үеэр албан тушаал наймаалцаж, 60 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт босгосон гэх асуудал өнөөдрийг болтол маргаан дагуулж байгаа шүү дээ.

 

Та бүхэн мэдэж байгаа, МАН-ын дарга, Нийслэлийн МАН-ын дарга болоод түүний зөвлөхийн хоорондоо ярилцсан бичлэг олон нийтэд хүрсэн. Энэхүү бичлэгийг МАХН-ын дэд дарга Ж.Эрдэнэжамъян гаргаж тавьсан. Энэ асуудал олон нийтэд хүрсний дараа манай намаас хууль зөрчсөн байна гэж үзэж Улсын Ерөнхий прокурор, АТГ-т хандсан. Гэтэл энэ сарын 2-ны өдөр нийслэлийн прокурорын газрын хяналтын прокурор энэхүү хэрэгт эрүүгийн хэрэг үүсгэхээс татгалзсан.

 

Ийм шийдвэр гарсан учраас манай намын зүгээс гомдол гаргаж байна. Намын санхүүжилт босгохоор ярилцаж байгаа 60 тэрбумын асуудлыг ярьж байгаа бичлэг цацагдсаны дараа нийслэлийн МАН-ын дарга “Дотроосоо мэдээлэл алдсан этгээдийг бид хайж байгаа. Намын дотоод асуудлыг гадагш нь алдсан байна” хэмээн мэдээлэл хийж, энэ гэмт хэргийг хүлээн зөвшөөрсөн. Тийм байтал Нийслэлийн прокурор энэ хэргийг хэрэгсэхгүй болгосонд гомдолтой байна. Энэ асуудал цаашид шалгагдаад явах байх. Бид хуульд заасан үндэслэлээр зохих газарт нь гомдлоо гаргаж байгаа. 

 

-Сонгууль будилаантай болсон гэсэн гомдол маш их ирж, шүүхийн шийдвэрүүд гарсан гэсэн. Энэ талаар мэдээлэл өгөөч?

 

-2016 оны УИХ-ын болон аймаг, нийслэлийн ИТХ-ын сонгууль будилаантай болсон талаар гомдлууд гарсаар байгаа. Өнөөдөр дээд болон  хяналтын шатны шүүхээс шийдвэрүүд гарчихсан байна. Тухайлбал, Орхон аймгийн хяналтын шатны шүүхээс 29 нэр дэвшигчийг дахин сонгуульд өрсөлдүүлэхээр шийдвэр гарчихаад байгаа. Шүүхийн шийдвэр нэгэнт гарсан учраас СЕХ, аймаг орон нутгийн удирдлагууд, сонгуулийн хороонд хандаж, дахин сонгууль явуулах шаардлагыг тавина. Мөн Дархан-Уул аймагт 15 нэр дэвшигчийг бүртгээгүй улмаас Дээд шүүхийн шийдвэр гарч, дахин сонгууль явуулахаар болсон. Та бүхэн сайн мэдэж байгаа байх. Сүхбаатар аймгийн Иргэдийн хурал хууль бус шийдвэр гаргасан талаар бид мэдээлсэн. Тэгвэл анхан шатны шүүхийн шийдвэр гарч, сонгуулийн эцсийн дүн гараагүй байхад аймгийн Иргэдийн хуралд хуралдсан нь хууль зөрчсөн үйлдэл байна. Мөн аймгийн Иргэдийн хурал хуралдаж, Засаг даргыг томилсон гэх мэт зургаан тогтоолыг хүчингүй болгосон. Энэ мэтээр цааш цаашид орон нутагт гарсан тодорхой зөрчлүүдийг бид цаг тухайд нь мэдээлнэ. Бид мөн СЕХ-ны удирдлагуудтай холбоотой асуудлуудыг  танилцуулж байсан. Энэ гомдлуудыг одоо нэгтгэж байгаа. Энэ долоо хоногтоо багтаагаад ТЕГ болон АТГ-т гаргаж өгөх болно. 

 

-Чухам ямар хууль бус үйлдэл гаргасан гэж үзээд байгаа юм бэ?

 

-СЕХ-ын удирдлагууд захир­гаа­ны акт гаргах журмаар сон­гуулийн дүнд нөлөөлсөн гэж бид үзэж байгаа. Жишээлбэл, саналын хуудсыг сонгогчдын тоогоор 21 аймаг, есөн дүүрэгт бүрэн хүргэсэн гэж чиг үүргийн удирдлагууддаа мэдэгдсэн байдаг. Гэвч бодит байдал дээрээ зарим газарт  саналын хуудсыг 80 орчим хувьтай л хүргэсэн. Түүнээс гадна саналын хуудас дутсан газруудад  саналын хуудсыг хэвлэж авах захиргааны акт гаргасан байж байгаа. Ингээд саналын хуудсыг хэвэлж эхэлсэн. Гэвч саналын хуудас хэвлэх ажиллагаа нь буруу байна гэсэн акт гаргачихсан. Үүнийг бид СЕХ-ны удирдлагууд сонгуулийн дүнд нөлөөлөх гэсэн арга хэмжээ байсан гэж үзэж байгаа юм. Бидэнд УИХ-ын болоод аймаг, нийслэлийн ИХ-ын сонгуулийн үеэр хууль зөрчсөн үйлдэл гаргасан талаарх гомдол маш их ирж байгаа. Өнөөдрийн байдлаар 450 орчим гомдол ирчихээд байгаа. Бид энэ гомдлуудыг цэгцлээд, хууль зөрчсөн нотолгоотой баримтуудыг энэ мэтчилэн мэдээлж байх болно. 

 

-Өмнө танай намаас энэ бичлэг үнэн бодит байна аа гэсэн дүгнэлт Шүүхийн шинжилгээний хүрээлэнгээс гарсан гэж мэдээлж байсан. Гэтэл одоо болохоор проку­ро­роос хуурамч гээд мэдэгд­чих­лээ шүү дээ. Одоо давж заал­дах боломж байгаа юм уу?

 

-Нийслэлийн прокуророос гаргасан шийдвэрт хуульд заасан гомдол гаргах эрх бүхий албан тушаалтанд гомдол гаргах эрхтэй. Тийм болохоор бид хуульд заасны дагуу дээд шатны прокурорт гомдлоо гаргана. Бичлэгийг эвлүүлэг биш гэж үзсэн Шүүх шинжилгээний албаны дүгнэлтийг эцсийн байдлаар гаргаагүй байгаа. Бид гомдол гаргах явцдаа Шүүх шинжилгээний байгууллагын эцсийн дүгнэлтийг гаргаж танилцуулах болно. 

 

-Танай намаас хууль хяналтын байгууллагад хандлаа л гэдэг. Гэвч хууль хяналтын байгууллагаас эрх баригчдад үйлчилсэн шийдвэр гаргаад байгаа юм биш үү. Дахиад хуулийн байгууллагад хандаад, өнөөх л эсрэг шийдвэрүүд гарвал цаашид яах вэ?

 

-Сонгуулийн үеэр болон дараа нь намайг намын гишүүд, нэр дэвшигчдийн гаргасан өргөдөл гомдолд бид маш нухацтай хандаж, хууль хяналтын байгууллагад өгч байгаа. Цагдаагийн байгууллага, шат шатны шүүхэд хандсан. Гэтэл хууль хяналтын байгууллагууд өрөөсгөл дүгнэлт хийж байгаа талаар манай гишүүд маш олон гомдол санал ирүүлж байна. Ирж байгаа тэр материалуудыг нэгтгэж үзээд, хууль хяналтын байгуулагуудын албан хаагчдын нөлөөлөл байгаа эсэхийг тодруулж байгаа. Хэрвээ байвал багцлаад гомдол гаргах чиглэлийг барьж ажиллаж байна. Өнөөдрийн байдлаар ямар нэг хууль хяналтын байгууллагын ажилтан ийм нөлөөллийн улмаас хэрэг шийдэхэд оролцсон байна гэсэн нотолгоо алга. Гэхдээ хүмүүсийн ирүүлсэн гомдлыг нэгтгэх ажлыг хийж байна. 

 

-Сүхбаатар аймгийн Захиргааны хэргийн шүүхээс АН-ын талд шийдвэр гаргасан гэсэн. МАН-ынхан давж заалдсан юм болов уу. Энэ талаар мэдээлэл өгөөч?

 

-Сүхбаатар аймгийн сонгуульд хоёр намаас нэр дэвшигчид адил 16 суудал авсан. Нэг нэр дэвшигчийн асуудал маргаантай үлдсэн. Энэ нэр дэвшигчийн асуудлыг дахин сонгууль явуулж шийдэх ёстой байсан боловч Сүхбаатар аймгийн МАН-ынхан хуралдаад, хууль бус шийдвэр гаргаад явчихсан. Өнөөдөр Сүхбаатар аймгийн АН шүүхэд гомдол гаргаад, ялалт байгуулсан. Цаашид Сүхбаатар аймгийн МАН-ынхан гомдол гаргах эсэх нь тэдний эрхийн асуудал учраас бид хараахан хэлж мэдэхгүй байна. Одоохондоо бол гомдол гаргаагүй байгаа юм билээ.