• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Хаврын чуулган хаахын өмнөх шийдвэрүүд

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаан болж, хуралдааны эхэнд зарим томилгоог хийлээ.  Монгол банкны Төлбөр тооцооны газрын захирал Э.Анарыг Монголбанкны Тэргүүн дэд ерөнхийлөгчөөр томилох асуудлаар нууц санал хураалт явуулахад хуралдаанд оролцсон 126 гишүүний 107 нь буюу 84.9 хувь дэмжиж, Э.Анарыг Монгол банкны Тэргүүн дэд ерөнхийлөгчөөр томиллоо. Мөн  УИХ-ын гишүүн М.Мандхайг Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны даргаар,  УИХ-ын гишүүн Л.Мөнхбаатарыг Хууль зүйн байнгын хорооны даргаар сонгосон юм. Үргэлжлүүлэн зарим хуулийн төслийг эцэслэн батлав. Тухайлбал, Төрийн болон орон нутгийн өмчит компанийн засаглалын тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүд, Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүд, Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүд, Онцгой албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүдийг эцэслэн баталлаа.

 

Нийгмийн даатгалын хуулиар юу өөрчлөгдөх вэ?

-Нийгмийн даатгалд анх удаа хамрагдаж буй иргэний тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн 50 хувийг 24 сарын хугацаанд хөнгөлнө. 
-Жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдийг дэмжих, үйл ажиллагааг нь тогтворжуулах зорилгоор сүүлийн таван  жилийн дотор нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгчөөр бүртгүүлсэн тав  хүртэл ажилтантай ажил олгогчийн гурван ажилтны ажил олгогчийн төлөх тэтгэвэр, тэтгэмжийн даатгалын шимтгэлээс 36 сар хүртэлх хугацаанд чөлөөлнө. 

- Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын шимтгэлийн хувь хэмжээ хөдөлмөрийн эрүүл ахуй, аюулгүй ажиллагааны шаардлага, эрсдэл бүхий ажлын байрны хөдөлмөрийн нөхцөлөөс хамааран 0.5-2.5 хувьтай байсныг 0.3-2.2 хувь болгон тус тус бууруулсан.

-Олон давхаргат тэтгэврийн тогтолцоонд шилжиж, ахмад настныг нийгмийн хамгааллын баталгааг хангах зорилгоор суурь тэтгэвэр олгоно. Тэтгэврийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн авч байсан цалин хөлсний хэмжээ, шимтгэл төлсөн хугацаатай уялдаатай шударга болох буюу шимтгэл төлж, ажилласан дараалсан 5 жилийн цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлогын дунджаас тогтоож байгааг үе шаттай 10 жил хүргэнэ.

-Даатгуулагч ирээдүйдээ зориулж тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийнхээ нэг хувийг сайн дурын үндсэн дээр хуримтлуулах бол улсын төсвөөс тэтгэврийн мөнгөн хуримтлалын 50 хувьтай тэнцэх хэмжээний урамшууллыг 10 жил хүртэлх хугацаанд олгоно гэж заажээ. 

 

Н.Учрал: Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулиа эргэж харах ёстой

Мөн чуулганаар 2025 оны төсөвт хийсэн аудитын дүгнэлтийг хэлэлцлээ.  Энэ үеэр Ерөнхий сайд Н.Учрал ирэх оны төсвийг батлахдаа ямар зарчим баримтлах талаар байр сууриа илэрхийлэв. Тэрээр “Төсвийн тусгай шаардлагуудаас суурь тэнцэл ашигтай байхыг хангаж чадаагүй. Бид урьд оны үлдэгдлээ зардлаар санхүүжүүлж байна. Ийм хариуцлагагүй явж ирсэн байна. Манай өнөөдрийн Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хууль хуучин стандартаар явж байна. Монгол Улсын төсөв орлого, зарлагын бүртгэл л болсон. Хэдий хэмжээний хөрөнгөтэй байгаа вэ гэдгээ ч бүрэн үнэлж чаддаггүй. УИХ-ын 126 гишүүн жилийн нэг их наядын хөрөнгө оруулалтыг УИХ-ын ажлын хэсэг дээр хуваарилж сууж байхад төрийн өмчит ТУЗ-ийн есөн гишүүнтэй компани 5–6 их наядыг хуваарилаад сууж болох уу гэдгийг ярих болсон. Тиймээс Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулиа эргэж харах ёстой. Алдагдал муу муухай гэдгийг болих хэрэгтэй. Ямар ч алдагдалгүй төсөв оруул гэсэн улс төрийн попролууд  өнөөдрийг хүргэсэн. Худлаа ярьж хэлэхээ болих хэрэгтэй. Ирэх жилийн төсвийг төлөвлөхдөө суурийг нь өөрчлөх хэрэгтэй. Дээрээс нь Нийгмийн даатгалын сан, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн алдагдал боломж олгохгүй байна. Төсвийн тодотгол хийхгүй бол урсгал зардал 90 хувьд хүрнэ. Улс төржилт дийлдэхээ болихоор тэтгэвэр, халамж нэмнэ гэсээр байна. Үүнийг өөрчилнө” гэв. 


Тамхины хяналтын тухай хуулийн талаар хэн юу хэлэв?

Улмаар өчигдөр УИХ-ын чуулганы үдээс хойших хуралдаанаар Тамхины хяналтын тухай хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлэг хийлээ. 


УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдорж: 

-Энэ хуулийг эсэргүүцэж байгаа хүмүүсийг би гайхаад байгаа юм. О.Номинчимэг нарын гишүүд зохицуулалтгүй байсан зүйлүүдийг зохицуулалттай болгохоор оруулж ирсэн. Хэрэв эсэргүүцэж байгаа бол зарим болохгүй байгаа зохицуулалтаа зохицуулаад хуулиа өргөн барь л даа, нэг хуулиар бүх асуудлыг шийдэж чадахгүй. Ийм хортой бодисыг хүүхэд, залуучууд хэрэглэж байна. Бид нар хүүхэд залуусаа хамгаалахгүй юм уу. Ямар ч байсан энэ хуулийн төслийг дэмжээд баталъя. 

 

УИХ-ын гишүүн О.Алтангэрэл:  

-Хойч үе, үр хүүхдүүдээ тамхинаас хамгаалах зорилготой хууль санаачилж байхад яагаад УИХ-ын гишүүн О.Номинчимэг рүү ингэж дайраад байгаа юм бэ. Казахстаны нэгэн тамхины компанийн захирал "Монгол Улсын Ерөнхийлөгч өө, УИХ-ын дарга аа, тамхины зах зээлийг хууль бус наймаанд бүү алдаарай" гэсэн агуулгатай мэдэгдэл гаргасан байсан. Энэ арай л хэтэрсэн үйлдэл биш үү. Монгол Улсын хууль тогтоох дээд байгууллага болох УИХ бүрэн эрхийнхээ хүрээнд хойч үеэ тамхинаас хамгаалах, тамхины татварыг нэмэгдүүлэх, жил бүр уушгины хорт хавдрын улмаас амиа алдаж буй олон зуун хүний тоог бууруулах зорилготой хууль санаачлан хэлэлцэж байна. Гэтэл гаднын компанийн төлөөлөл гарын үсэг зурж, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч болон УИХ-д албан бичиг хүргүүлж байгаа нь арай л даварсан үйлдэл биш гэж үү. Зохих байгууллагууд энэ асуудлыг анхаарч байгаа байх.


УИХ-ын гишүүн О.Номинчимэг:

-Арван сарын өмнө 70 гаруй гишүүн хамтран өргөн барьсан хууль хурдан урагшлах болов уу гэж бодож байсан ч бодит байдал дээр олон саад бэрхшээлийг тууллаа.Мөн энэ хуулийг батлуулахгүй байх, буцаахын төлөө ажилласан зарим гишүүдэд ч талархал илэрхийлье. Та бүхэн парламентад хуулийг ийм өрсөлдөөнтэй, идэвхтэй хэлэлцэж болдог гэдгийг харуулсан нэгэн жишиг тогтоолоо. Харин тамхины компаниудын санал болгосон заалт, үг, өгүүлбэрийг бараг үсэг, цэг, таслалын зөрүүгүйгээр хуульд тусгуулахыг оролдсон явдал баримттайгаа үлдэнэ. Энэ нь улс төрийн замналын тань нэг хэсэг, хар толбо болон үлдэх биз. Үүндээ та бүхэн өөрсдөө дүгнэлт хийх байх. Иргэд ч өнөөдөр биш юм аа гэхэд ирээдүйд үнэлэлт, дүгнэлтээ өгнө. Тамхины бизнес эрхлэгчид болон тэдний эрх ашгийг хамгаалдаг хүмүүс намайг "энэ хуулийг батлуулахын төлөө чичирч байна" гэж олонтаа шүүмжилсэн. Тийм ээ, би чичирсэн. Нэг ангийн арван хүүхдийн найм нь уушги, амьсгалын замын өвчтэй байхад би чичрэхгүй гээд яах юм бэ. Утаатай, утаагүй бүтээгдэхүүн гэж ялгалгүй олон төрлийн химийн хорт бодисоор хүүхдүүдийнхээ ирээдүйг хордуулж байхад дуугүй сууж чадахгүй. 


УИХ-ын гишүүн Ө.Шижир:

-Сүүлийн хэдэн хоногт тамхи импортлогч компаниудын захирлууд, тэдний төлөөлөл, зарим УИХ-ын гишүүд Төрийн ордонд тамхины лобби хийж явсан нь үнэн. Бид ийм зүйлээс хэзээ татгалзах юм бэ. Монголын парламент тамхи импортлогч компаниудын халаасанд багтаагүй, багтах ч ёсгүй. Нэг Солонгос, нэг Оросын иргэн гарын үсэг зурчхаад Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид хандаж шаардлага тавьдаг. Энэ ямар даварсан үйлдэл вэ."Хэрэв энэ хууль батлагдвал Үндсэн хуулийн цэцэд өгнө" гэж дарамталдаг. Энэ бас юу гэсэн үг вэ. Мөн "энэ хууль батлагдвал хууль бус тамхины худалдаа нэмэгдэнэ" гэж ярьж байна. Монгол Улс хилтэй, гаальтай, цагдаатай, тагнуулын байгууллагатай улс. Тамхи гэдэг чинь хайрцаг хайрцгаар нь хилээр чөлөөтэй зөөгөөд явчихдаг зүйл биш гэлээ. 

Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин

2026 ОНЫ ДОЛООДУГААР САРЫН 3. БААСАН ГАРАГ. № 126 (7868)

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг УИХ-ын чуулганаар хэлэлцэн шийднэ
Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа
Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд
2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Хаврын чуулган хаахын өмнөх шийдвэрүүд

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаан болж, хуралдааны эхэнд зарим томилгоог хийлээ.  Монгол банкны Төлбөр тооцооны газрын захирал Э.Анарыг Монголбанкны Тэргүүн дэд ерөнхийлөгчөөр томилох асуудлаар нууц санал хураалт явуулахад хуралдаанд оролцсон 126 гишүүний 107 нь буюу 84.9 хувь дэмжиж, Э.Анарыг Монгол банкны Тэргүүн дэд ерөнхийлөгчөөр томиллоо. Мөн  УИХ-ын гишүүн М.Мандхайг Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны даргаар,  УИХ-ын гишүүн Л.Мөнхбаатарыг Хууль зүйн байнгын хорооны даргаар сонгосон юм. Үргэлжлүүлэн зарим хуулийн төслийг эцэслэн батлав. Тухайлбал, Төрийн болон орон нутгийн өмчит компанийн засаглалын тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүд, Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүд, Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүд, Онцгой албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүдийг эцэслэн баталлаа.

 

Нийгмийн даатгалын хуулиар юу өөрчлөгдөх вэ?

-Нийгмийн даатгалд анх удаа хамрагдаж буй иргэний тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн 50 хувийг 24 сарын хугацаанд хөнгөлнө. 
-Жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдийг дэмжих, үйл ажиллагааг нь тогтворжуулах зорилгоор сүүлийн таван  жилийн дотор нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгчөөр бүртгүүлсэн тав  хүртэл ажилтантай ажил олгогчийн гурван ажилтны ажил олгогчийн төлөх тэтгэвэр, тэтгэмжийн даатгалын шимтгэлээс 36 сар хүртэлх хугацаанд чөлөөлнө. 

- Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын шимтгэлийн хувь хэмжээ хөдөлмөрийн эрүүл ахуй, аюулгүй ажиллагааны шаардлага, эрсдэл бүхий ажлын байрны хөдөлмөрийн нөхцөлөөс хамааран 0.5-2.5 хувьтай байсныг 0.3-2.2 хувь болгон тус тус бууруулсан.

-Олон давхаргат тэтгэврийн тогтолцоонд шилжиж, ахмад настныг нийгмийн хамгааллын баталгааг хангах зорилгоор суурь тэтгэвэр олгоно. Тэтгэврийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн авч байсан цалин хөлсний хэмжээ, шимтгэл төлсөн хугацаатай уялдаатай шударга болох буюу шимтгэл төлж, ажилласан дараалсан 5 жилийн цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлогын дунджаас тогтоож байгааг үе шаттай 10 жил хүргэнэ.

-Даатгуулагч ирээдүйдээ зориулж тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийнхээ нэг хувийг сайн дурын үндсэн дээр хуримтлуулах бол улсын төсвөөс тэтгэврийн мөнгөн хуримтлалын 50 хувьтай тэнцэх хэмжээний урамшууллыг 10 жил хүртэлх хугацаанд олгоно гэж заажээ. 

 

Н.Учрал: Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулиа эргэж харах ёстой

Мөн чуулганаар 2025 оны төсөвт хийсэн аудитын дүгнэлтийг хэлэлцлээ.  Энэ үеэр Ерөнхий сайд Н.Учрал ирэх оны төсвийг батлахдаа ямар зарчим баримтлах талаар байр сууриа илэрхийлэв. Тэрээр “Төсвийн тусгай шаардлагуудаас суурь тэнцэл ашигтай байхыг хангаж чадаагүй. Бид урьд оны үлдэгдлээ зардлаар санхүүжүүлж байна. Ийм хариуцлагагүй явж ирсэн байна. Манай өнөөдрийн Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хууль хуучин стандартаар явж байна. Монгол Улсын төсөв орлого, зарлагын бүртгэл л болсон. Хэдий хэмжээний хөрөнгөтэй байгаа вэ гэдгээ ч бүрэн үнэлж чаддаггүй. УИХ-ын 126 гишүүн жилийн нэг их наядын хөрөнгө оруулалтыг УИХ-ын ажлын хэсэг дээр хуваарилж сууж байхад төрийн өмчит ТУЗ-ийн есөн гишүүнтэй компани 5–6 их наядыг хуваарилаад сууж болох уу гэдгийг ярих болсон. Тиймээс Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулиа эргэж харах ёстой. Алдагдал муу муухай гэдгийг болих хэрэгтэй. Ямар ч алдагдалгүй төсөв оруул гэсэн улс төрийн попролууд  өнөөдрийг хүргэсэн. Худлаа ярьж хэлэхээ болих хэрэгтэй. Ирэх жилийн төсвийг төлөвлөхдөө суурийг нь өөрчлөх хэрэгтэй. Дээрээс нь Нийгмийн даатгалын сан, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн алдагдал боломж олгохгүй байна. Төсвийн тодотгол хийхгүй бол урсгал зардал 90 хувьд хүрнэ. Улс төржилт дийлдэхээ болихоор тэтгэвэр, халамж нэмнэ гэсээр байна. Үүнийг өөрчилнө” гэв. 


Тамхины хяналтын тухай хуулийн талаар хэн юу хэлэв?

Улмаар өчигдөр УИХ-ын чуулганы үдээс хойших хуралдаанаар Тамхины хяналтын тухай хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлэг хийлээ. 


УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдорж: 

-Энэ хуулийг эсэргүүцэж байгаа хүмүүсийг би гайхаад байгаа юм. О.Номинчимэг нарын гишүүд зохицуулалтгүй байсан зүйлүүдийг зохицуулалттай болгохоор оруулж ирсэн. Хэрэв эсэргүүцэж байгаа бол зарим болохгүй байгаа зохицуулалтаа зохицуулаад хуулиа өргөн барь л даа, нэг хуулиар бүх асуудлыг шийдэж чадахгүй. Ийм хортой бодисыг хүүхэд, залуучууд хэрэглэж байна. Бид нар хүүхэд залуусаа хамгаалахгүй юм уу. Ямар ч байсан энэ хуулийн төслийг дэмжээд баталъя. 

 

УИХ-ын гишүүн О.Алтангэрэл:  

-Хойч үе, үр хүүхдүүдээ тамхинаас хамгаалах зорилготой хууль санаачилж байхад яагаад УИХ-ын гишүүн О.Номинчимэг рүү ингэж дайраад байгаа юм бэ. Казахстаны нэгэн тамхины компанийн захирал "Монгол Улсын Ерөнхийлөгч өө, УИХ-ын дарга аа, тамхины зах зээлийг хууль бус наймаанд бүү алдаарай" гэсэн агуулгатай мэдэгдэл гаргасан байсан. Энэ арай л хэтэрсэн үйлдэл биш үү. Монгол Улсын хууль тогтоох дээд байгууллага болох УИХ бүрэн эрхийнхээ хүрээнд хойч үеэ тамхинаас хамгаалах, тамхины татварыг нэмэгдүүлэх, жил бүр уушгины хорт хавдрын улмаас амиа алдаж буй олон зуун хүний тоог бууруулах зорилготой хууль санаачлан хэлэлцэж байна. Гэтэл гаднын компанийн төлөөлөл гарын үсэг зурж, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч болон УИХ-д албан бичиг хүргүүлж байгаа нь арай л даварсан үйлдэл биш гэж үү. Зохих байгууллагууд энэ асуудлыг анхаарч байгаа байх.


УИХ-ын гишүүн О.Номинчимэг:

-Арван сарын өмнө 70 гаруй гишүүн хамтран өргөн барьсан хууль хурдан урагшлах болов уу гэж бодож байсан ч бодит байдал дээр олон саад бэрхшээлийг тууллаа.Мөн энэ хуулийг батлуулахгүй байх, буцаахын төлөө ажилласан зарим гишүүдэд ч талархал илэрхийлье. Та бүхэн парламентад хуулийг ийм өрсөлдөөнтэй, идэвхтэй хэлэлцэж болдог гэдгийг харуулсан нэгэн жишиг тогтоолоо. Харин тамхины компаниудын санал болгосон заалт, үг, өгүүлбэрийг бараг үсэг, цэг, таслалын зөрүүгүйгээр хуульд тусгуулахыг оролдсон явдал баримттайгаа үлдэнэ. Энэ нь улс төрийн замналын тань нэг хэсэг, хар толбо болон үлдэх биз. Үүндээ та бүхэн өөрсдөө дүгнэлт хийх байх. Иргэд ч өнөөдөр биш юм аа гэхэд ирээдүйд үнэлэлт, дүгнэлтээ өгнө. Тамхины бизнес эрхлэгчид болон тэдний эрх ашгийг хамгаалдаг хүмүүс намайг "энэ хуулийг батлуулахын төлөө чичирч байна" гэж олонтаа шүүмжилсэн. Тийм ээ, би чичирсэн. Нэг ангийн арван хүүхдийн найм нь уушги, амьсгалын замын өвчтэй байхад би чичрэхгүй гээд яах юм бэ. Утаатай, утаагүй бүтээгдэхүүн гэж ялгалгүй олон төрлийн химийн хорт бодисоор хүүхдүүдийнхээ ирээдүйг хордуулж байхад дуугүй сууж чадахгүй. 


УИХ-ын гишүүн Ө.Шижир:

-Сүүлийн хэдэн хоногт тамхи импортлогч компаниудын захирлууд, тэдний төлөөлөл, зарим УИХ-ын гишүүд Төрийн ордонд тамхины лобби хийж явсан нь үнэн. Бид ийм зүйлээс хэзээ татгалзах юм бэ. Монголын парламент тамхи импортлогч компаниудын халаасанд багтаагүй, багтах ч ёсгүй. Нэг Солонгос, нэг Оросын иргэн гарын үсэг зурчхаад Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид хандаж шаардлага тавьдаг. Энэ ямар даварсан үйлдэл вэ."Хэрэв энэ хууль батлагдвал Үндсэн хуулийн цэцэд өгнө" гэж дарамталдаг. Энэ бас юу гэсэн үг вэ. Мөн "энэ хууль батлагдвал хууль бус тамхины худалдаа нэмэгдэнэ" гэж ярьж байна. Монгол Улс хилтэй, гаальтай, цагдаатай, тагнуулын байгууллагатай улс. Тамхи гэдэг чинь хайрцаг хайрцгаар нь хилээр чөлөөтэй зөөгөөд явчихдаг зүйл биш гэлээ. 

Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин

2026 ОНЫ ДОЛООДУГААР САРЫН 3. БААСАН ГАРАГ. № 126 (7868)



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Уул уурхай
  • •Сагсанбөмбөг
  • •Степпе Арена
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Байнгын хороо
  • •Аймгуудын мэдээлэл
  • •Сурвалжлага
  • •Видео мэдээ
  • •Ярилцлага
  • •Халуун сэдэв
ХУРААХ
“Монголд хөрөнгө оруулсан бол...
"Ачит-Ихт" ХХК нь Химийн иж бүрэн...

Хаврын чуулган хаахын өмнөх шийдвэрүүд

БАТСАЙХАН 2026-07-03
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
Хаврын чуулган хаахын өмнөх шийдвэрүүд

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаан болж, хуралдааны эхэнд зарим томилгоог хийлээ.  Монгол банкны Төлбөр тооцооны газрын захирал Э.Анарыг Монголбанкны Тэргүүн дэд ерөнхийлөгчөөр томилох асуудлаар нууц санал хураалт явуулахад хуралдаанд оролцсон 126 гишүүний 107 нь буюу 84.9 хувь дэмжиж, Э.Анарыг Монгол банкны Тэргүүн дэд ерөнхийлөгчөөр томиллоо. Мөн  УИХ-ын гишүүн М.Мандхайг Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны даргаар,  УИХ-ын гишүүн Л.Мөнхбаатарыг Хууль зүйн байнгын хорооны даргаар сонгосон юм. Үргэлжлүүлэн зарим хуулийн төслийг эцэслэн батлав. Тухайлбал, Төрийн болон орон нутгийн өмчит компанийн засаглалын тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүд, Уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүд, Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүд, Онцгой албан татварын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хууль, тогтоолын төслүүдийг эцэслэн баталлаа.

 

Нийгмийн даатгалын хуулиар юу өөрчлөгдөх вэ?

-Нийгмийн даатгалд анх удаа хамрагдаж буй иргэний тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийн 50 хувийг 24 сарын хугацаанд хөнгөлнө. 
-Жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдийг дэмжих, үйл ажиллагааг нь тогтворжуулах зорилгоор сүүлийн таван  жилийн дотор нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгчөөр бүртгүүлсэн тав  хүртэл ажилтантай ажил олгогчийн гурван ажилтны ажил олгогчийн төлөх тэтгэвэр, тэтгэмжийн даатгалын шимтгэлээс 36 сар хүртэлх хугацаанд чөлөөлнө. 

- Үйлдвэрлэлийн осол, мэргэжлээс шалтгаалсан өвчний даатгалын шимтгэлийн хувь хэмжээ хөдөлмөрийн эрүүл ахуй, аюулгүй ажиллагааны шаардлага, эрсдэл бүхий ажлын байрны хөдөлмөрийн нөхцөлөөс хамааран 0.5-2.5 хувьтай байсныг 0.3-2.2 хувь болгон тус тус бууруулсан.

-Олон давхаргат тэтгэврийн тогтолцоонд шилжиж, ахмад настныг нийгмийн хамгааллын баталгааг хангах зорилгоор суурь тэтгэвэр олгоно. Тэтгэврийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн авч байсан цалин хөлсний хэмжээ, шимтгэл төлсөн хугацаатай уялдаатай шударга болох буюу шимтгэл төлж, ажилласан дараалсан 5 жилийн цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлогын дунджаас тогтоож байгааг үе шаттай 10 жил хүргэнэ.

-Даатгуулагч ирээдүйдээ зориулж тэтгэврийн даатгалын шимтгэлийнхээ нэг хувийг сайн дурын үндсэн дээр хуримтлуулах бол улсын төсвөөс тэтгэврийн мөнгөн хуримтлалын 50 хувьтай тэнцэх хэмжээний урамшууллыг 10 жил хүртэлх хугацаанд олгоно гэж заажээ. 

 

Н.Учрал: Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулиа эргэж харах ёстой

Мөн чуулганаар 2025 оны төсөвт хийсэн аудитын дүгнэлтийг хэлэлцлээ.  Энэ үеэр Ерөнхий сайд Н.Учрал ирэх оны төсвийг батлахдаа ямар зарчим баримтлах талаар байр сууриа илэрхийлэв. Тэрээр “Төсвийн тусгай шаардлагуудаас суурь тэнцэл ашигтай байхыг хангаж чадаагүй. Бид урьд оны үлдэгдлээ зардлаар санхүүжүүлж байна. Ийм хариуцлагагүй явж ирсэн байна. Манай өнөөдрийн Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хууль хуучин стандартаар явж байна. Монгол Улсын төсөв орлого, зарлагын бүртгэл л болсон. Хэдий хэмжээний хөрөнгөтэй байгаа вэ гэдгээ ч бүрэн үнэлж чаддаггүй. УИХ-ын 126 гишүүн жилийн нэг их наядын хөрөнгө оруулалтыг УИХ-ын ажлын хэсэг дээр хуваарилж сууж байхад төрийн өмчит ТУЗ-ийн есөн гишүүнтэй компани 5–6 их наядыг хуваарилаад сууж болох уу гэдгийг ярих болсон. Тиймээс Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулиа эргэж харах ёстой. Алдагдал муу муухай гэдгийг болих хэрэгтэй. Ямар ч алдагдалгүй төсөв оруул гэсэн улс төрийн попролууд  өнөөдрийг хүргэсэн. Худлаа ярьж хэлэхээ болих хэрэгтэй. Ирэх жилийн төсвийг төлөвлөхдөө суурийг нь өөрчлөх хэрэгтэй. Дээрээс нь Нийгмийн даатгалын сан, Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн алдагдал боломж олгохгүй байна. Төсвийн тодотгол хийхгүй бол урсгал зардал 90 хувьд хүрнэ. Улс төржилт дийлдэхээ болихоор тэтгэвэр, халамж нэмнэ гэсээр байна. Үүнийг өөрчилнө” гэв. 


Тамхины хяналтын тухай хуулийн талаар хэн юу хэлэв?

Улмаар өчигдөр УИХ-ын чуулганы үдээс хойших хуралдаанаар Тамхины хяналтын тухай хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлэг хийлээ. 


УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдорж: 

-Энэ хуулийг эсэргүүцэж байгаа хүмүүсийг би гайхаад байгаа юм. О.Номинчимэг нарын гишүүд зохицуулалтгүй байсан зүйлүүдийг зохицуулалттай болгохоор оруулж ирсэн. Хэрэв эсэргүүцэж байгаа бол зарим болохгүй байгаа зохицуулалтаа зохицуулаад хуулиа өргөн барь л даа, нэг хуулиар бүх асуудлыг шийдэж чадахгүй. Ийм хортой бодисыг хүүхэд, залуучууд хэрэглэж байна. Бид нар хүүхэд залуусаа хамгаалахгүй юм уу. Ямар ч байсан энэ хуулийн төслийг дэмжээд баталъя. 

 

УИХ-ын гишүүн О.Алтангэрэл:  

-Хойч үе, үр хүүхдүүдээ тамхинаас хамгаалах зорилготой хууль санаачилж байхад яагаад УИХ-ын гишүүн О.Номинчимэг рүү ингэж дайраад байгаа юм бэ. Казахстаны нэгэн тамхины компанийн захирал "Монгол Улсын Ерөнхийлөгч өө, УИХ-ын дарга аа, тамхины зах зээлийг хууль бус наймаанд бүү алдаарай" гэсэн агуулгатай мэдэгдэл гаргасан байсан. Энэ арай л хэтэрсэн үйлдэл биш үү. Монгол Улсын хууль тогтоох дээд байгууллага болох УИХ бүрэн эрхийнхээ хүрээнд хойч үеэ тамхинаас хамгаалах, тамхины татварыг нэмэгдүүлэх, жил бүр уушгины хорт хавдрын улмаас амиа алдаж буй олон зуун хүний тоог бууруулах зорилготой хууль санаачлан хэлэлцэж байна. Гэтэл гаднын компанийн төлөөлөл гарын үсэг зурж, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч болон УИХ-д албан бичиг хүргүүлж байгаа нь арай л даварсан үйлдэл биш гэж үү. Зохих байгууллагууд энэ асуудлыг анхаарч байгаа байх.


УИХ-ын гишүүн О.Номинчимэг:

-Арван сарын өмнө 70 гаруй гишүүн хамтран өргөн барьсан хууль хурдан урагшлах болов уу гэж бодож байсан ч бодит байдал дээр олон саад бэрхшээлийг тууллаа.Мөн энэ хуулийг батлуулахгүй байх, буцаахын төлөө ажилласан зарим гишүүдэд ч талархал илэрхийлье. Та бүхэн парламентад хуулийг ийм өрсөлдөөнтэй, идэвхтэй хэлэлцэж болдог гэдгийг харуулсан нэгэн жишиг тогтоолоо. Харин тамхины компаниудын санал болгосон заалт, үг, өгүүлбэрийг бараг үсэг, цэг, таслалын зөрүүгүйгээр хуульд тусгуулахыг оролдсон явдал баримттайгаа үлдэнэ. Энэ нь улс төрийн замналын тань нэг хэсэг, хар толбо болон үлдэх биз. Үүндээ та бүхэн өөрсдөө дүгнэлт хийх байх. Иргэд ч өнөөдөр биш юм аа гэхэд ирээдүйд үнэлэлт, дүгнэлтээ өгнө. Тамхины бизнес эрхлэгчид болон тэдний эрх ашгийг хамгаалдаг хүмүүс намайг "энэ хуулийг батлуулахын төлөө чичирч байна" гэж олонтаа шүүмжилсэн. Тийм ээ, би чичирсэн. Нэг ангийн арван хүүхдийн найм нь уушги, амьсгалын замын өвчтэй байхад би чичрэхгүй гээд яах юм бэ. Утаатай, утаагүй бүтээгдэхүүн гэж ялгалгүй олон төрлийн химийн хорт бодисоор хүүхдүүдийнхээ ирээдүйг хордуулж байхад дуугүй сууж чадахгүй. 


УИХ-ын гишүүн Ө.Шижир:

-Сүүлийн хэдэн хоногт тамхи импортлогч компаниудын захирлууд, тэдний төлөөлөл, зарим УИХ-ын гишүүд Төрийн ордонд тамхины лобби хийж явсан нь үнэн. Бид ийм зүйлээс хэзээ татгалзах юм бэ. Монголын парламент тамхи импортлогч компаниудын халаасанд багтаагүй, багтах ч ёсгүй. Нэг Солонгос, нэг Оросын иргэн гарын үсэг зурчхаад Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид хандаж шаардлага тавьдаг. Энэ ямар даварсан үйлдэл вэ."Хэрэв энэ хууль батлагдвал Үндсэн хуулийн цэцэд өгнө" гэж дарамталдаг. Энэ бас юу гэсэн үг вэ. Мөн "энэ хууль батлагдвал хууль бус тамхины худалдаа нэмэгдэнэ" гэж ярьж байна. Монгол Улс хилтэй, гаальтай, цагдаатай, тагнуулын байгууллагатай улс. Тамхи гэдэг чинь хайрцаг хайрцгаар нь хилээр чөлөөтэй зөөгөөд явчихдаг зүйл биш гэлээ. 

Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин

2026 ОНЫ ДОЛООДУГААР САРЫН 3. БААСАН ГАРАГ. № 126 (7868)

ФОТО:

Сэдвүүд : #Чуулган  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг УИХ-ын чуулганаар хэлэлцэн шийднэ
Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа
Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд
2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
10 цагийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн чөлөөлөгдөх хүсэлтийг УИХ-ын чуулганаар хэлэлцэн шийднэ

22 цагийн өмнө өмнө

"Ачит Ихт" компани үйлдвэрийн орчинд экологийн тэнцвэрийг хадгалагч тарвага нутагшууллаа

22 цагийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 44 зөрчил бүртгэгдлээ

22 цагийн өмнө өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

22 цагийн өмнө өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

22 цагийн өмнө өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

22 цагийн өмнө өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

22 цагийн өмнө өмнө

“Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөц бүрдүүллээ

22 цагийн өмнө өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

22 цагийн өмнө өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

22 цагийн өмнө өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

22 цагийн өмнө өмнө

Үс засуулбал нас уртасна

22 цагийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 8-10 хэм хүйтэн байна

1 өдрийн өмнө өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

1 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

1 өдрийн өмнө өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

1 өдрийн өмнө өмнө

Цас орно, өдөртөө 5-7 хэм хүйтэн байна

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2026-11-14 өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2026-11-14 өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2026-11-14 өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-12 өмнө

NBA-ын 3 дахь долоо хоногийн шилдэг тоглогчдын бичлэг (2026-27)

2026-11-13 өмнө

Төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгийг иргэдэд хүртээх бодлого үр дүнгээ өгч эхэлж байна

2026-11-13 өмнө

Н.Учрал: Говийн усны асуудлыг нэн тэргүүнд тавина

2026-11-12 өмнө

NBA-ын 3 дахь долоо хоногийн шилдэг тохолтын бичлэг (2026-27)

2026-11-11 өмнө

“Чингис хаан” тэргүүн зэргийн одонг Шинжлэх ухааны академид хүртээлээ

2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-11 өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шарагчин үхэр өдөр

2026-11-11 өмнө

Өдөртөө 7-9 хэм дулаан байна

2026-11-11 өмнө

“Оюу толгой” ХХК 2027 оноос ногдол ашиг олгоно гэдгээ захидлаар мэдэгдлээ

2026-11-12 өмнө

Н.Учрал: Оюу Толгойн ногдол ашгийг иргэдийн дансанд шилжүүлэх эсэх асуудал дээр Засгийн газар хуулиа л барина

2026-11-12 өмнө

Их Засаг ба Хууль засаглахуй: “Их Засаг” бол ганц бичиг баримт биш, Үндсэн хуулийн цогц юм

2026-11-13 өмнө

Инженерийн хангамжийн байгууллагуудын өвөлжилтийн бэлтгэл, бэлэн байдлыг шалгалаа

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-12 өмнө

Хүүхдийн биед тохирсон ширээ, сандлын хөрөнгө оруулалтыг ирэх оны төсөвт тусгая

2026-11-13 өмнө

Их цас орно, өдөртөө 1-3 хэм дулаан байна

2026-11-12 өмнө

Монгол Улс дэлхийн дижитал ба хиймэл оюуны өрсөлдөх чадварын үнэлгээгээр 70 орноос 67-рт эрэмбэлэгдлээ

2026-11-13 өмнө

З.Мэндсайхан: “Рио Тинто” групп ногдол ашгийг гурван үе шаттайгаар төвлөрүүлэхээ илэрхийлсэн

2026-11-12 өмнө

Химийн иж бүрэн кабинет байгуулж хүлээлгэн өглөө

2026-11-12 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 64 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-12 өмнө

Хөөрөг 20, даалин 10 гэх мэтийн хохирогч иргэд тогтоогдоогүй байна

2026-11-12 өмнө

Хүннү эйр – Монгол Улсыг Дэлхийтэй холбосон 15 жил

2026-11-13 өмнө

Үс засуулбал бие эрхтний хүч сайжирна

2026-11-13 өмнө

Л.Оюун-Эрдэнэ: Манай могой Б.Энхбаяр “Бодь-110” гэхээр л хачин их цочдог хүн дээ

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-11 өмнө

“Шинэ цагийн малчин" аяныг үндэсний хэмжээнд өрнүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөөг баталлаа

2026-11-12 өмнө

Хүннү хотын дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтууд үргэлжилж байна

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-11 өмнө

Г.Тэмүүлэн: Шүгэл үлээгчийг хамгаалах тогтолцоог бүрдүүлж, амь нас, эрүүл мэндэд халдсан, эсхүл халдах эрсдэл үүссэн бол нэн даруй хамгаалалтад авна

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.