Дэлхийн баячууд хурааж хуримтлуулсан баялгаа нийгмийн сайн сайхны төлөө зориулдаг бол манай тэрбумтнууд   байгалийн баялгаа цөлмөн харьд  гаргачихаад орж ирснийг нь  эдийн засгийн эргэлтэд оруулах нэрийн дор Улаанбаатар хотын өнгөтэй өөдтэй, үнэтэй  газарт барилга бариулан түүнийгээ түрээслэчихээд татвараас нуугдаж амьдарцгаадаг. Үйлдвэрлэл явуулж, баялаг бүтээн газар тариалан, хүнсний ногоотой зууралдсан тэрбумтан одоогоор “Гацуурт”-ын Чинбатаас өөр алга л байна шүү дээ.  Үндэсний үйлдвэрлэгч АПУ тэргүүтэй компаниудын эздийн хувьд тэд өөрсдөө хөдөлмөрлөж баялгийг буй болгоогүй.

БНМАУ зах зээлд шилжихэд овжин хөдөлж,  түмний хөрөнгөөр хөрөнгөж­сөн улс.  “Болдтөмөр-Ерөө гол” гэх мэтийн уул уурхайн компа­ниуд нь ч ялгаагүй. Байгалийн баялгаа ашиглаж байна гэх нэрийн дор  уулыг тал болтол нь талхалж, шороо болгож шуудайлан  вагонд ачиж хил давуулчихаад  орж ирснээр нь туйлж суугаа нөхдүүд. Худлаа гэвэл Улаанбаатар хотоор дүүрэн шил толь болсон  барилгууд манай тэрбумтнуудын үл хөдлөх хөрөнгө нь  байдаг. Жилээс жилээс үнэд орж буй хотын төвийн А зэрэглэлийн бүсэд барилга барихад зөвхөн газрынх нь үнэ тэрбумаар яригддаг гэнэ лээ. Ийм өндөр үнээр газар худалдаж авсан хүн орон сууцны барилга барих нь эдийн засгийн хувьд алдагдалтай учраас оффисын барилгыг илүүд үздэг байна.

Учир  нь орон сууцны барилга нэг удаагийн худалдан авалтаар асуудал шийдэгддэг бол оффисын барилга ашиглалтын хугацаа дуусч, нураах өдөр хүртэл сар бүр  ашгаа өгсөөр байдаг гэнэ. Өөрөөр хэлбэл, давхартаа 40 өрөө бүхий 12 давхар оффисын барилга ашиглалтад оруулсан эзэн сардаа түрээсийн мөнгө хэмээн талбайн хэмжээнээс хамаарч 150-400 сая төгрөгийг жижиг аж ахуйн нэгжүүдээс  халааслаад сууж байдаг аж. Барилгын чанар, өнгө үзэмж, байршлаас хамаарч олон улсын байгууллагууд, банк болон томоохон төсөл хэрэгжүүлж буй аж ахуйн нэгжүүд түрээсийнхээ мөнгийг ам.доллароор төлөх нь бий.

Эдүгээ ам.долларын зөрүүнээс ашиг олж буй биз. Тэгээд ч барилгын ашиглалтын хугацааг дунджаар 30-50 жил гээд тооцохоор  нэг насныхаа хэрэглээг нэг барилгын түрээсээр шийдчихдэг гэсэн үг.  Гэвч амьдрал дээр нэг бус хэд хэдэн арваар тоологдох  үл хөдлөх хөрөнгөтэй байх нь энүүхэнд.

Нөгөөтэйгүүр, манайд үл хөдлөх хөрөнгийн татвар байдаггүй нь  тэрбумтнуудыг барилга руу ханаруулдаг байж ч мэднэ. Тиймээс Үл хөдлөх хөрөнгийн татварыг бий болгох хэрэгтэй гэж эдийн засагчид ярьдаг ч ажил хэрэг болсон нь үгүй. Хэрэв энэ хууль батлагдвал үл хөдлөх хөрөнгийн салбар дахь үнийн хөөс хагарч, орон сууцны үнэ буурах боломжтой. Харамсалтай нь, саарал ордонд суугаа 76 популист ийм шийдвэр гаргаж чадахгүй. Үнэндээ тэдний дийлэнхийг хувьдаа 2-3 орон сууц хийгээд оффисын барилгатай гэдэг шүү дээ.

Улсын бүртгэлийн ерөнхий газраас гаргасан мэдээллээр, хувьдаа 81 орон сууц эзэмшдэг нөхөр гарч ирсэн. Тэрбээр 81 эхнэргүй л юм бол өөрийн амьдарч байгаагаас бусдыг нь түрээсэлж таарна аа даа. Энэ мэтчилэн 67 орон сууцтай нэг, 57 орон сууц эзэмшдэг нэг, 39 орон сууц эзэмшдэг нэг, 33 орон сууц эзэмшдэг нэг гээд улсын хэмжээнд 20-иос дээш орон сууцтай найман иргэн байгаа бол 10-20 орон сууц эзэмшдэг 80 хүн  тоологдсон. Эд бүгд тэрбумтан. Бас татвараас нуугдагсад. Иргэд орон сууцны найман хувийн зээлд хамрагдах гэж хуруу хумсаа хуйхалж байхад нөгөө нь орон сууцны цуглуулгатай болоод амжсан атлаа  эдийн засаг хямарсан ийм үед улсаа гээд гараа тэнийлгэж байгаа нь хэд билээ. Харин ч  ам. долларын зөрүүнээс ашиг олж авахын төлөө улайрч суугаа нь эмгэнэлтэй.