• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



С.Билэгсайхан: Тухайн жилийн заслаа шинийн 15-наас хойш хийлгэж болно

П.АМГАЛАНБАЯР

Монгол түмэн “Үзэсгэлэн болгогч” хэмээх усан туулай жилтэйгээ учран золгох гэж буй. Тиймээс “Зууны мэдээ” сонин энэ удаагийн “Өв соёл” буландаа "Самъяа" хийдийн гэвш лам С.Билэгсайханыг урьж, сар шинийн өнгө төрх, засал номын талаар ярилцлаа. Тэрбээр “Нүүдэлчин уламжлалаас улбаалсан монголчуудын тэмдэглэлт баярын нэг бол цагаан сар юм. Цагаан сарыг уламжлалт баяр болгон тэмдэглэдэг нь шинэ оныг өнтэй давж, урин дулаан цаг ирж малчны гэрт төлийн дуу цангинасан баяр хөөртэй шинэ хаврын улирал эхэлснийг ерөөж буй. Мөн цагаан сарын баяр бол ах дүүтэйгээ уулздаг, энх мэндийн баяр” хэмээн онцоллоо.

-Монголчууд шинийн 15-нд багтааж заслаа хийлгэх ёстой гэдэг. Бурхны номонд ийм ёс бий юу?

-Шинийн 15-нд багтааж заслаа хийлгэх ёстой гэдэг нь нэг талаараа өрөөсгөл үзэл юм. Үүнийг ярихын тулд нэгэн түүх сөхье. 2500 жилийн өмнө гэгээрсэн түүхэн Шагжа омгийн хааны хүү Сэрдхарта зургаан жил номлол сахиж гэгээрлийг олоод 45 хоногийн дараа үг хэлэхдээ хорвоогийн дөрвөн үнэнг айлтгасан байдаг. Тэрбээр

Зовлон үнэн
Зовлонгийн шалтгаан үнэн
Зовлонгийн шалтгаанаас ангижрах нь үнэн
Зовлонгийн шалтгаанаас ангижрах зам мөр нь үнэн...

хэмээсэн. Ийнхүү Сэрдхартаг гэгээрэл олсны дараа шашны өөр урсгалын дээдэс багш, гэгээрсэн хувилгаад түүнтэй 15 хоног ном хаялцсан байдаг. Тэд Сэрдхартаг төгс гэгээрсэн, өндөр боловсролтой, мэдлэгтэй хүн гэдгийг хүлээн зөвшөөрсөн. Тиймээс түүнтэй ном хаялцсан 15 хоногийг буддын ёсны  лам хуврагууд  уламжлалт  шашны тэмдэглэлт баярын өдөр болгосон. Энэ өдрүүдэд буян үйлдэх, зөв үйл хийх , цагаан хоол идэх  нь буян үйлдэж ирсэн. Энэхүү уламжлал Монголд нэвтэрсэн. Харин сүүлийн үед монгол хүний сэтгэхүй, амьдралыг үзэх үзлээс шалтгаалж аливаа зүйлийг өмчлөх, өөрийн болгох гэсэн буруу үзэл нь энэ уламжлалыг өөр чиг хандлагатай болгосон. Жишээлбэл, буян үйлдэх тэмдэглэлт 15 хоногийг засал номын өдрүүд гэж боддог. Шинийн 15-нд заслаа хийлгээд амжчихвал миний хийлгэсэн засал нэг дахин үржинэ, сайн сайхан явах юм байна гэж боддог. Тиймээс заслаа шинийн 15-наас хойш хийлгэсэн ч болно. Оройтохгүйгээр тухайн жилдээ багтааж хийлгэх ёстой.  

-Тухайн жилд заавал засал хийлгэх онцгойлох жил гэж байдаг. Ургаж буй усан туулай жилийн хувьд  ямар жилтэй хүмүүс онцгойлон засал хийлгэх ёстой вэ?

-Их, бага харш жил нь гарч байгаа хүмүүс онцгойлох засал хийлгэдэг. Энэ жил туулай жилтэн их харш. Мөн морь, хулгана жилтэй хүмүүс бага харшийн засал хийлгэнэ. Харин 19, 28, 37, 46, 55, 63, 73, 81 насныхны мэнгэ голлосон учраас онцгойлох засалтай. Мөн 1991 оныхон 33-ны мөчлөг орж байгаа учраас тусгайлсан засал гэхээс илүү ээждээ бэлэг барьж баярлуулдаг дом бий. 

-33-ны мөчлөг гэдэг нь ямар учиртай юм бэ?

-Хүмүүн эхийн сүүг амалснаас хойш 33-ны жил дээрээ явдал саарах, бие өвчин ороох, сүлд хийморь доройтдог. Тиймээс эхийн ариун сэтгэл, сүүгээр засах дом байдаг. Энэ нь буддын шашны ёс гэхээс илүү монгол уламжлал юм. Мөн ээжээрээ хөнжлийн даавуунд өлгийдүүлээд, дал, хүзүү хувааж иддэг. Энэ нь эх үрийн үндэс угсаа тасардаггүй гэдгийг хүзүү, дал мөлжиж буйгаар нь эхэс дээдэс ижий ааваа хүндэлж буй ёс юм.

-Монголчууд сар шинийн өдрүүдэд олон зан үйл хийдэг уламжлалтай. Битүүний орой хийморийн дарцаг хийсгэдэг  нь ямар шалтгаантай юм бол?

-Хийморийн дарцаг хийсгэх нь хий зүйл дээр агаарт морь давхиж байна гэсэн утгатай. Орчин цагийн хэллэгээр хийморь сүлд гэдэг нь хүний дотоод гал юм.  Тиймээс өөрийн дотоод гал, гэрлэн бүрхүүлээ сэргээж, зөв энергийг хурааж байна гэсэн үг. Хийморь сэргээх, хийморийн дарцаг хийсгэх нь үүнтэй холбоотой. Хүнд дөрвөн сайн, муу зүг гэж бий. Дөрвөн сайн зүгт эм тан залах, ажил үйлс хөөцөлдөх, алс замд гарах, буян хишиг арвижуулах багтана. Харин дөрвөн муу зүгээс ирэх хэл ам, зүүд нойр, зохихгүй идээ ундаа, эд зүйлээс хүний гэрлэн бүрхүүл гэмтэж, хийморь сүлд доройтдог. Тиймээс хийморийн дарцгийг битүүний орой хийсгэж амжихгүй бол  шинийн 1-нд  хийсгэж болно.

Мөн шинийн 2, 15-ны сарыг харж шинжих ёс байна. Сар хүрээлсэн байвал хавар сэрүүн цас  шороон шуургатай байна хэмээн шинждэг. Харин сар их гэрэлтвэл   сэрүүвтэр байх, тунгалаг байвал  зун  хур бороо, өвс ногоо элбэг байна хэмээдэг.

-Шинийн 1-ний өглөө мөрөө гаргаж, тухайн жилийнхээ зам мөрийг засдаг.  Хүн бүр мөр гаргах ёстой юу?

-Мөр гаргах гэдэг нь шинэ оныхоо зөв, сайн алхмыг эхлүүлж байгаа домыг хэлж байгаа юм. Хүн бүр мөр гаргах шаардлагагүй. Өрхийн тэргүүн төлөөлөөд мөр гаргаж болно. 

-Хүмүүний сүсэг бишрэл  гэдэг бурхны номын сайн үрийг хүртэх нэг хөшүүрэг болов уу?

-Сүсэг бишрэлийн тухай ярихад Бурхан багшийг ярих учиртай. Буддад нэг хүн “Би таны шашинд дагаар оръё. Шавь орж сүсэглэж биширье” хэмээсэн байдаг. Тэгэхэд Будда “Та миний шашинд дагаар орж сүсэглэж биширч болно. Гэхдээ тунгаамал алтыг гурав шалгаж шинжээрэй. Үүний дараа миний шашинд дагаар ороорой” гэжээ. Будда тунгаамал аргыг шинжих гурван аргыг айлдахдаа “Нэгдүгээрт, шижир алтыг эхлээд хайлуулж үзэхэд нэг ч төмрийн хэлтэрхий гарахгүй  шаргалаараа байвал үнэхээр тунгаамал алт мөн болно. Хоёрдугаарт, дундуур нь зүсэж үзэхэд ямар ч өө сэвгүй байна. Гуравдугарт, өөрт эдлэл болгоод зүүгээд үз. Хэрэв үнэхээр шижир алт мөн бол минийшашинд сүсэн биширч дагаар ороорой” хэмээжээ. Сүсэг бишрэл бол танин мэдэх ухаанаас үүсэлтэй. Мөн сүсэг бишрэл хүний сэтгэлээс үүснэ. Тухайн зүйлээ таньж мэдэж ухаарсан учраас хүндэлж дээдэлж оюун сэтгэлийг даатгаж, биширнэ гэсэн үг. 

Буддын философи номлолууд нь монгол ахуйтай ойролцоо байдаг. Түүнчлэн сэтгэлийг танин барих ухаан, сэтгэл судлахуй буюу буддын философи логик гэсэн  бие даасан салбар бий. Хүн уурлаж бухимдахад хий, шар, бадгана бий болж элэг дэлүү, бөөр, ходоод, зүрх өвддөг гэж үздэг. Тиймээс хүмүүний сэтгэлээс бүх зүйл  үүдэлтэй хэмээн бурхны номонд айлдаж буй. Сэтгэл ариун байвал бүх зүйл  сайхан болно гэж бодох хэрэгтэй.

Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин

2023 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 17. БААСАН ГАРАГ. № 40 (7025)

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа
Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ
Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ
Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



С.Билэгсайхан: Тухайн жилийн заслаа шинийн 15-наас хойш хийлгэж болно

П.АМГАЛАНБАЯР

Монгол түмэн “Үзэсгэлэн болгогч” хэмээх усан туулай жилтэйгээ учран золгох гэж буй. Тиймээс “Зууны мэдээ” сонин энэ удаагийн “Өв соёл” буландаа "Самъяа" хийдийн гэвш лам С.Билэгсайханыг урьж, сар шинийн өнгө төрх, засал номын талаар ярилцлаа. Тэрбээр “Нүүдэлчин уламжлалаас улбаалсан монголчуудын тэмдэглэлт баярын нэг бол цагаан сар юм. Цагаан сарыг уламжлалт баяр болгон тэмдэглэдэг нь шинэ оныг өнтэй давж, урин дулаан цаг ирж малчны гэрт төлийн дуу цангинасан баяр хөөртэй шинэ хаврын улирал эхэлснийг ерөөж буй. Мөн цагаан сарын баяр бол ах дүүтэйгээ уулздаг, энх мэндийн баяр” хэмээн онцоллоо.

-Монголчууд шинийн 15-нд багтааж заслаа хийлгэх ёстой гэдэг. Бурхны номонд ийм ёс бий юу?

-Шинийн 15-нд багтааж заслаа хийлгэх ёстой гэдэг нь нэг талаараа өрөөсгөл үзэл юм. Үүнийг ярихын тулд нэгэн түүх сөхье. 2500 жилийн өмнө гэгээрсэн түүхэн Шагжа омгийн хааны хүү Сэрдхарта зургаан жил номлол сахиж гэгээрлийг олоод 45 хоногийн дараа үг хэлэхдээ хорвоогийн дөрвөн үнэнг айлтгасан байдаг. Тэрбээр

Зовлон үнэн
Зовлонгийн шалтгаан үнэн
Зовлонгийн шалтгаанаас ангижрах нь үнэн
Зовлонгийн шалтгаанаас ангижрах зам мөр нь үнэн...

хэмээсэн. Ийнхүү Сэрдхартаг гэгээрэл олсны дараа шашны өөр урсгалын дээдэс багш, гэгээрсэн хувилгаад түүнтэй 15 хоног ном хаялцсан байдаг. Тэд Сэрдхартаг төгс гэгээрсэн, өндөр боловсролтой, мэдлэгтэй хүн гэдгийг хүлээн зөвшөөрсөн. Тиймээс түүнтэй ном хаялцсан 15 хоногийг буддын ёсны  лам хуврагууд  уламжлалт  шашны тэмдэглэлт баярын өдөр болгосон. Энэ өдрүүдэд буян үйлдэх, зөв үйл хийх , цагаан хоол идэх  нь буян үйлдэж ирсэн. Энэхүү уламжлал Монголд нэвтэрсэн. Харин сүүлийн үед монгол хүний сэтгэхүй, амьдралыг үзэх үзлээс шалтгаалж аливаа зүйлийг өмчлөх, өөрийн болгох гэсэн буруу үзэл нь энэ уламжлалыг өөр чиг хандлагатай болгосон. Жишээлбэл, буян үйлдэх тэмдэглэлт 15 хоногийг засал номын өдрүүд гэж боддог. Шинийн 15-нд заслаа хийлгээд амжчихвал миний хийлгэсэн засал нэг дахин үржинэ, сайн сайхан явах юм байна гэж боддог. Тиймээс заслаа шинийн 15-наас хойш хийлгэсэн ч болно. Оройтохгүйгээр тухайн жилдээ багтааж хийлгэх ёстой.  

-Тухайн жилд заавал засал хийлгэх онцгойлох жил гэж байдаг. Ургаж буй усан туулай жилийн хувьд  ямар жилтэй хүмүүс онцгойлон засал хийлгэх ёстой вэ?

-Их, бага харш жил нь гарч байгаа хүмүүс онцгойлох засал хийлгэдэг. Энэ жил туулай жилтэн их харш. Мөн морь, хулгана жилтэй хүмүүс бага харшийн засал хийлгэнэ. Харин 19, 28, 37, 46, 55, 63, 73, 81 насныхны мэнгэ голлосон учраас онцгойлох засалтай. Мөн 1991 оныхон 33-ны мөчлөг орж байгаа учраас тусгайлсан засал гэхээс илүү ээждээ бэлэг барьж баярлуулдаг дом бий. 

-33-ны мөчлөг гэдэг нь ямар учиртай юм бэ?

-Хүмүүн эхийн сүүг амалснаас хойш 33-ны жил дээрээ явдал саарах, бие өвчин ороох, сүлд хийморь доройтдог. Тиймээс эхийн ариун сэтгэл, сүүгээр засах дом байдаг. Энэ нь буддын шашны ёс гэхээс илүү монгол уламжлал юм. Мөн ээжээрээ хөнжлийн даавуунд өлгийдүүлээд, дал, хүзүү хувааж иддэг. Энэ нь эх үрийн үндэс угсаа тасардаггүй гэдгийг хүзүү, дал мөлжиж буйгаар нь эхэс дээдэс ижий ааваа хүндэлж буй ёс юм.

-Монголчууд сар шинийн өдрүүдэд олон зан үйл хийдэг уламжлалтай. Битүүний орой хийморийн дарцаг хийсгэдэг  нь ямар шалтгаантай юм бол?

-Хийморийн дарцаг хийсгэх нь хий зүйл дээр агаарт морь давхиж байна гэсэн утгатай. Орчин цагийн хэллэгээр хийморь сүлд гэдэг нь хүний дотоод гал юм.  Тиймээс өөрийн дотоод гал, гэрлэн бүрхүүлээ сэргээж, зөв энергийг хурааж байна гэсэн үг. Хийморь сэргээх, хийморийн дарцаг хийсгэх нь үүнтэй холбоотой. Хүнд дөрвөн сайн, муу зүг гэж бий. Дөрвөн сайн зүгт эм тан залах, ажил үйлс хөөцөлдөх, алс замд гарах, буян хишиг арвижуулах багтана. Харин дөрвөн муу зүгээс ирэх хэл ам, зүүд нойр, зохихгүй идээ ундаа, эд зүйлээс хүний гэрлэн бүрхүүл гэмтэж, хийморь сүлд доройтдог. Тиймээс хийморийн дарцгийг битүүний орой хийсгэж амжихгүй бол  шинийн 1-нд  хийсгэж болно.

Мөн шинийн 2, 15-ны сарыг харж шинжих ёс байна. Сар хүрээлсэн байвал хавар сэрүүн цас  шороон шуургатай байна хэмээн шинждэг. Харин сар их гэрэлтвэл   сэрүүвтэр байх, тунгалаг байвал  зун  хур бороо, өвс ногоо элбэг байна хэмээдэг.

-Шинийн 1-ний өглөө мөрөө гаргаж, тухайн жилийнхээ зам мөрийг засдаг.  Хүн бүр мөр гаргах ёстой юу?

-Мөр гаргах гэдэг нь шинэ оныхоо зөв, сайн алхмыг эхлүүлж байгаа домыг хэлж байгаа юм. Хүн бүр мөр гаргах шаардлагагүй. Өрхийн тэргүүн төлөөлөөд мөр гаргаж болно. 

-Хүмүүний сүсэг бишрэл  гэдэг бурхны номын сайн үрийг хүртэх нэг хөшүүрэг болов уу?

-Сүсэг бишрэлийн тухай ярихад Бурхан багшийг ярих учиртай. Буддад нэг хүн “Би таны шашинд дагаар оръё. Шавь орж сүсэглэж биширье” хэмээсэн байдаг. Тэгэхэд Будда “Та миний шашинд дагаар орж сүсэглэж биширч болно. Гэхдээ тунгаамал алтыг гурав шалгаж шинжээрэй. Үүний дараа миний шашинд дагаар ороорой” гэжээ. Будда тунгаамал аргыг шинжих гурван аргыг айлдахдаа “Нэгдүгээрт, шижир алтыг эхлээд хайлуулж үзэхэд нэг ч төмрийн хэлтэрхий гарахгүй  шаргалаараа байвал үнэхээр тунгаамал алт мөн болно. Хоёрдугаарт, дундуур нь зүсэж үзэхэд ямар ч өө сэвгүй байна. Гуравдугарт, өөрт эдлэл болгоод зүүгээд үз. Хэрэв үнэхээр шижир алт мөн бол минийшашинд сүсэн биширч дагаар ороорой” хэмээжээ. Сүсэг бишрэл бол танин мэдэх ухаанаас үүсэлтэй. Мөн сүсэг бишрэл хүний сэтгэлээс үүснэ. Тухайн зүйлээ таньж мэдэж ухаарсан учраас хүндэлж дээдэлж оюун сэтгэлийг даатгаж, биширнэ гэсэн үг. 

Буддын философи номлолууд нь монгол ахуйтай ойролцоо байдаг. Түүнчлэн сэтгэлийг танин барих ухаан, сэтгэл судлахуй буюу буддын философи логик гэсэн  бие даасан салбар бий. Хүн уурлаж бухимдахад хий, шар, бадгана бий болж элэг дэлүү, бөөр, ходоод, зүрх өвддөг гэж үздэг. Тиймээс хүмүүний сэтгэлээс бүх зүйл  үүдэлтэй хэмээн бурхны номонд айлдаж буй. Сэтгэл ариун байвал бүх зүйл  сайхан болно гэж бодох хэрэгтэй.

Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин

2023 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 17. БААСАН ГАРАГ. № 40 (7025)



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Байнгын хороо
  • •Аймгуудын мэдээлэл
  • •Уул уурхай
  • •Сагсанбөмбөг
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Степпе Арена
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Нийтлэл
  • •Сурвалжлага
  • •Видео мэдээ
  • •Үндэсний спорт
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Ярилцлага
ХУРААХ
УИХ-ын дарга Г.Занданшатар...
Д.Чойжамц: Туулай жилд төрсөн...

С.Билэгсайхан: Тухайн жилийн заслаа шинийн 15-наас хойш хийлгэж болно

Kuzmo 2023-02-17
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
С.Билэгсайхан: Тухайн жилийн заслаа шинийн 15-наас хойш хийлгэж болно

П.АМГАЛАНБАЯР

Монгол түмэн “Үзэсгэлэн болгогч” хэмээх усан туулай жилтэйгээ учран золгох гэж буй. Тиймээс “Зууны мэдээ” сонин энэ удаагийн “Өв соёл” буландаа "Самъяа" хийдийн гэвш лам С.Билэгсайханыг урьж, сар шинийн өнгө төрх, засал номын талаар ярилцлаа. Тэрбээр “Нүүдэлчин уламжлалаас улбаалсан монголчуудын тэмдэглэлт баярын нэг бол цагаан сар юм. Цагаан сарыг уламжлалт баяр болгон тэмдэглэдэг нь шинэ оныг өнтэй давж, урин дулаан цаг ирж малчны гэрт төлийн дуу цангинасан баяр хөөртэй шинэ хаврын улирал эхэлснийг ерөөж буй. Мөн цагаан сарын баяр бол ах дүүтэйгээ уулздаг, энх мэндийн баяр” хэмээн онцоллоо.

-Монголчууд шинийн 15-нд багтааж заслаа хийлгэх ёстой гэдэг. Бурхны номонд ийм ёс бий юу?

-Шинийн 15-нд багтааж заслаа хийлгэх ёстой гэдэг нь нэг талаараа өрөөсгөл үзэл юм. Үүнийг ярихын тулд нэгэн түүх сөхье. 2500 жилийн өмнө гэгээрсэн түүхэн Шагжа омгийн хааны хүү Сэрдхарта зургаан жил номлол сахиж гэгээрлийг олоод 45 хоногийн дараа үг хэлэхдээ хорвоогийн дөрвөн үнэнг айлтгасан байдаг. Тэрбээр

Зовлон үнэн
Зовлонгийн шалтгаан үнэн
Зовлонгийн шалтгаанаас ангижрах нь үнэн
Зовлонгийн шалтгаанаас ангижрах зам мөр нь үнэн...

хэмээсэн. Ийнхүү Сэрдхартаг гэгээрэл олсны дараа шашны өөр урсгалын дээдэс багш, гэгээрсэн хувилгаад түүнтэй 15 хоног ном хаялцсан байдаг. Тэд Сэрдхартаг төгс гэгээрсэн, өндөр боловсролтой, мэдлэгтэй хүн гэдгийг хүлээн зөвшөөрсөн. Тиймээс түүнтэй ном хаялцсан 15 хоногийг буддын ёсны  лам хуврагууд  уламжлалт  шашны тэмдэглэлт баярын өдөр болгосон. Энэ өдрүүдэд буян үйлдэх, зөв үйл хийх , цагаан хоол идэх  нь буян үйлдэж ирсэн. Энэхүү уламжлал Монголд нэвтэрсэн. Харин сүүлийн үед монгол хүний сэтгэхүй, амьдралыг үзэх үзлээс шалтгаалж аливаа зүйлийг өмчлөх, өөрийн болгох гэсэн буруу үзэл нь энэ уламжлалыг өөр чиг хандлагатай болгосон. Жишээлбэл, буян үйлдэх тэмдэглэлт 15 хоногийг засал номын өдрүүд гэж боддог. Шинийн 15-нд заслаа хийлгээд амжчихвал миний хийлгэсэн засал нэг дахин үржинэ, сайн сайхан явах юм байна гэж боддог. Тиймээс заслаа шинийн 15-наас хойш хийлгэсэн ч болно. Оройтохгүйгээр тухайн жилдээ багтааж хийлгэх ёстой.  

-Тухайн жилд заавал засал хийлгэх онцгойлох жил гэж байдаг. Ургаж буй усан туулай жилийн хувьд  ямар жилтэй хүмүүс онцгойлон засал хийлгэх ёстой вэ?

-Их, бага харш жил нь гарч байгаа хүмүүс онцгойлох засал хийлгэдэг. Энэ жил туулай жилтэн их харш. Мөн морь, хулгана жилтэй хүмүүс бага харшийн засал хийлгэнэ. Харин 19, 28, 37, 46, 55, 63, 73, 81 насныхны мэнгэ голлосон учраас онцгойлох засалтай. Мөн 1991 оныхон 33-ны мөчлөг орж байгаа учраас тусгайлсан засал гэхээс илүү ээждээ бэлэг барьж баярлуулдаг дом бий. 

-33-ны мөчлөг гэдэг нь ямар учиртай юм бэ?

-Хүмүүн эхийн сүүг амалснаас хойш 33-ны жил дээрээ явдал саарах, бие өвчин ороох, сүлд хийморь доройтдог. Тиймээс эхийн ариун сэтгэл, сүүгээр засах дом байдаг. Энэ нь буддын шашны ёс гэхээс илүү монгол уламжлал юм. Мөн ээжээрээ хөнжлийн даавуунд өлгийдүүлээд, дал, хүзүү хувааж иддэг. Энэ нь эх үрийн үндэс угсаа тасардаггүй гэдгийг хүзүү, дал мөлжиж буйгаар нь эхэс дээдэс ижий ааваа хүндэлж буй ёс юм.

-Монголчууд сар шинийн өдрүүдэд олон зан үйл хийдэг уламжлалтай. Битүүний орой хийморийн дарцаг хийсгэдэг  нь ямар шалтгаантай юм бол?

-Хийморийн дарцаг хийсгэх нь хий зүйл дээр агаарт морь давхиж байна гэсэн утгатай. Орчин цагийн хэллэгээр хийморь сүлд гэдэг нь хүний дотоод гал юм.  Тиймээс өөрийн дотоод гал, гэрлэн бүрхүүлээ сэргээж, зөв энергийг хурааж байна гэсэн үг. Хийморь сэргээх, хийморийн дарцаг хийсгэх нь үүнтэй холбоотой. Хүнд дөрвөн сайн, муу зүг гэж бий. Дөрвөн сайн зүгт эм тан залах, ажил үйлс хөөцөлдөх, алс замд гарах, буян хишиг арвижуулах багтана. Харин дөрвөн муу зүгээс ирэх хэл ам, зүүд нойр, зохихгүй идээ ундаа, эд зүйлээс хүний гэрлэн бүрхүүл гэмтэж, хийморь сүлд доройтдог. Тиймээс хийморийн дарцгийг битүүний орой хийсгэж амжихгүй бол  шинийн 1-нд  хийсгэж болно.

Мөн шинийн 2, 15-ны сарыг харж шинжих ёс байна. Сар хүрээлсэн байвал хавар сэрүүн цас  шороон шуургатай байна хэмээн шинждэг. Харин сар их гэрэлтвэл   сэрүүвтэр байх, тунгалаг байвал  зун  хур бороо, өвс ногоо элбэг байна хэмээдэг.

-Шинийн 1-ний өглөө мөрөө гаргаж, тухайн жилийнхээ зам мөрийг засдаг.  Хүн бүр мөр гаргах ёстой юу?

-Мөр гаргах гэдэг нь шинэ оныхоо зөв, сайн алхмыг эхлүүлж байгаа домыг хэлж байгаа юм. Хүн бүр мөр гаргах шаардлагагүй. Өрхийн тэргүүн төлөөлөөд мөр гаргаж болно. 

-Хүмүүний сүсэг бишрэл  гэдэг бурхны номын сайн үрийг хүртэх нэг хөшүүрэг болов уу?

-Сүсэг бишрэлийн тухай ярихад Бурхан багшийг ярих учиртай. Буддад нэг хүн “Би таны шашинд дагаар оръё. Шавь орж сүсэглэж биширье” хэмээсэн байдаг. Тэгэхэд Будда “Та миний шашинд дагаар орж сүсэглэж биширч болно. Гэхдээ тунгаамал алтыг гурав шалгаж шинжээрэй. Үүний дараа миний шашинд дагаар ороорой” гэжээ. Будда тунгаамал аргыг шинжих гурван аргыг айлдахдаа “Нэгдүгээрт, шижир алтыг эхлээд хайлуулж үзэхэд нэг ч төмрийн хэлтэрхий гарахгүй  шаргалаараа байвал үнэхээр тунгаамал алт мөн болно. Хоёрдугаарт, дундуур нь зүсэж үзэхэд ямар ч өө сэвгүй байна. Гуравдугарт, өөрт эдлэл болгоод зүүгээд үз. Хэрэв үнэхээр шижир алт мөн бол минийшашинд сүсэн биширч дагаар ороорой” хэмээжээ. Сүсэг бишрэл бол танин мэдэх ухаанаас үүсэлтэй. Мөн сүсэг бишрэл хүний сэтгэлээс үүснэ. Тухайн зүйлээ таньж мэдэж ухаарсан учраас хүндэлж дээдэлж оюун сэтгэлийг даатгаж, биширнэ гэсэн үг. 

Буддын философи номлолууд нь монгол ахуйтай ойролцоо байдаг. Түүнчлэн сэтгэлийг танин барих ухаан, сэтгэл судлахуй буюу буддын философи логик гэсэн  бие даасан салбар бий. Хүн уурлаж бухимдахад хий, шар, бадгана бий болж элэг дэлүү, бөөр, ходоод, зүрх өвддөг гэж үздэг. Тиймээс хүмүүний сэтгэлээс бүх зүйл  үүдэлтэй хэмээн бурхны номонд айлдаж буй. Сэтгэл ариун байвал бүх зүйл  сайхан болно гэж бодох хэрэгтэй.

Эх сурвалж: "Зууны мэдээ" сонин

2023 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 17. БААСАН ГАРАГ. № 40 (7025)

ФОТО:

Сэдвүүд :
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа
Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ
Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ
Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг
МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ

АНХААРУУЛГА:Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд mminfo.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 99998796 утсаар хүлээн авна.

ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
14 цагийн өмнө өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

14 цагийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

15 цагийн өмнө өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

15 цагийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

15 цагийн өмнө өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

15 цагийн өмнө өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

15 цагийн өмнө өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

15 цагийн өмнө өмнө

Цас орно, өдөртөө 5-7 хэм хүйтэн байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2 өдрийн өмнө өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2 өдрийн өмнө өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2 өдрийн өмнө өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2 өдрийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-13 өмнө

Инженерийн хангамжийн байгууллагуудын өвөлжилтийн бэлтгэл, бэлэн байдлыг шалгалаа

2026-11-13 өмнө

"Химийн масс олимпиад"-д Орхон аймгийн ЕБС-ийн 2055 сурагч хамрагджээ

2026-11-13 өмнө

Төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгийг иргэдэд хүртээх бодлого үр дүнгээ өгч эхэлж байна

2026-11-13 өмнө

Н.Учрал: Говийн усны асуудлыг нэн тэргүүнд тавина

2026-11-13 өмнө

Л.Оюун-Эрдэнэ: Манай могой Б.Энхбаяр “Бодь-110” гэхээр л хачин их цочдог хүн дээ

2026-11-13 өмнө

З.Мэндсайхан: “Рио Тинто” групп ногдол ашгийг гурван үе шаттайгаар төвлөрүүлэхээ илэрхийлсэн

2026-11-13 өмнө

Үс засуулбал бие эрхтний хүч сайжирна

2026-11-13 өмнө

Их цас орно, өдөртөө 1-3 хэм дулаан байна

2026-11-12 өмнө

NBA-ын 3 дахь долоо хоногийн шилдэг тоглогчдын бичлэг (2026-27)

2026-11-12 өмнө

NBA-ын 3 дахь долоо хоногийн шилдэг тохолтын бичлэг (2026-27)

2026-11-12 өмнө

Хөөрөг 20, даалин 10 гэх мэтийн хохирогч иргэд тогтоогдоогүй байна

2026-11-12 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 64 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-12 өмнө

Хүүхдийн биед тохирсон ширээ, сандлын хөрөнгө оруулалтыг ирэх оны төсөвт тусгая

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-11 өмнө

“Чингис хаан” тэргүүн зэргийн одонг Шинжлэх ухааны академид хүртээлээ

2026-11-12 өмнө

NBA-ын 3 дахь долоо хоногийн шилдэг тоглогчдын бичлэг (2026-27)

2026-11-10 өмнө

Шинэ гарди М.Лхагвагэрэл “Чингис хаан” цом гардлаа

2026-11-11 өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шарагчин үхэр өдөр

2026-11-12 өмнө

NBA-ын 3 дахь долоо хоногийн шилдэг тохолтын бичлэг (2026-27)

2026-11-11 өмнө

Өдөртөө 7-9 хэм дулаан байна

2026-11-11 өмнө

“Оюу толгой” ХХК 2027 оноос ногдол ашиг олгоно гэдгээ захидлаар мэдэгдлээ

2026-11-13 өмнө

Төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгийг иргэдэд хүртээх бодлого үр дүнгээ өгч эхэлж байна

2026-11-10 өмнө

Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET

2026-11-13 өмнө

Н.Учрал: Говийн усны асуудлыг нэн тэргүүнд тавина

2026-11-12 өмнө

Н.Учрал: Оюу Толгойн ногдол ашгийг иргэдийн дансанд шилжүүлэх эсэх асуудал дээр Засгийн газар хуулиа л барина

2026-11-12 өмнө

Их Засаг ба Хууль засаглахуй: “Их Засаг” бол ганц бичиг баримт биш, Үндсэн хуулийн цогц юм

2 өдрийн өмнө өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-10 өмнө

Нийслэл хотын албан татварыг 50 хувиар бууруулах тогтоолын төслийг баталлаа

2026-11-12 өмнө

Хүүхдийн биед тохирсон ширээ, сандлын хөрөнгө оруулалтыг ирэх оны төсөвт тусгая

2026-11-12 өмнө

Монгол Улс дэлхийн дижитал ба хиймэл оюуны өрсөлдөх чадварын үнэлгээгээр 70 орноос 67-рт эрэмбэлэгдлээ

2026-11-13 өмнө

Инженерийн хангамжийн байгууллагуудын өвөлжилтийн бэлтгэл, бэлэн байдлыг шалгалаа

2026-11-10 өмнө

С.Бямбацогт: Төрийн хүч эрх мэдэлд бус, ард түмнийхээ итгэлд оршдог

2026-11-10 өмнө

С.Нарангэрэл: Чингис хааны Их Засгийн амин сүнс нь ёс суртахуун гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн

2026-11-12 өмнө

Химийн иж бүрэн кабинет байгуулж хүлээлгэн өглөө

2026-11-12 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 64 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-12 өмнө

Хөөрөг 20, даалин 10 гэх мэтийн хохирогч иргэд тогтоогдоогүй байна

2026-11-13 өмнө

Их цас орно, өдөртөө 1-3 хэм дулаан байна

2026-11-11 өмнө

“Шинэ цагийн малчин" аяныг үндэсний хэмжээнд өрнүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөөг баталлаа

2026-11-12 өмнө

Хүннү эйр – Монгол Улсыг Дэлхийтэй холбосон 15 жил

2026-11-12 өмнө

Хүннү хотын дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтууд үргэлжилж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-11 өмнө

Г.Тэмүүлэн: Шүгэл үлээгчийг хамгаалах тогтолцоог бүрдүүлж, амь нас, эрүүл мэндэд халдсан, эсхүл халдах эрсдэл үүссэн бол нэн даруй хамгаалалтад авна

2026-11-13 өмнө

З.Мэндсайхан: “Рио Тинто” групп ногдол ашгийг гурван үе шаттайгаар төвлөрүүлэхээ илэрхийлсэн

2026-11-10 өмнө

Тэгш, сондгойгоор замын хөдөлгөөнд оролцсон өдрүүдийн зам ашигласны төлбөрөөс чөлөөлнө

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.