М.Даваа  

Гэрээсээ гараад л байгаль орчин болон явж буй гудамж талбайгаа  жорлон, нус цэр, шүлс, тамхины ишээр  бохирдуулдаг  муухай соёлгүй бүдүүлэг, балиар заваан байдалдаа бид ч тэр төр засаг нь ч тэр дасал болжээ.  Одоо арай өөрөөр амьдарч өчүүхэн ч атугай хотын  соёлд суралцмаар байна Монголчууд минь. 

Цэр нусаа ил задгай хаях нь хэр уршиг тарьдаг талаар мэргэжлийн байгууллага нь тодорхойлсон байдаг. Нулимах үед вирус дусал ба агаарын замаар гэсэн хоёр янзаар тархдаг ба дуслууд дахь вирус хоёр метр, харин агаараар тархах вирус нь есөн метр хүртэл тархдаг байна. Бидний халдварт өвчин тусч байгаа гол шалтгаан бол ил задгай хаясан нус цэр, бохироос үүдэлтэй юм байна. 

2020 оны хоёрдугаар сард Нийслэлийн засаг даргын захирамж гарч, гудамж талбайд нус цэрээ хаясан, бие зассан иргэнийг  торгохоор болж байсан ч энэ захирамж биелсэн эсэхийг хэн ч мэдэхгүй.

Нус, шүлсээ хаяхад нас, хүйс, мэргэжил ёстой харгалздаггүй юм байна. Үнэхээр  харамсалтай, булган шуба,  өндөр өсгийт өмссөн жигтэйхэн царайлаг, ганган хүүхнүүд ч гудамжинд шүлсээ хээвнэг хаях. Түүнчлэн сайхан,  муухай хамаагүй автомашин унасан иргэдийн ихэнх нь мөн л цонхоороо цэр нус, тамхины ишээ чулуудсаар.

Гудамж талбай, олон нийтийн газар, орон сууцны орчим, нийтийн эзэмшлийн байгууламжид нус, цэр, шүлсээ ил задгай хаяхгүй байх зохицуулалтыг бусад улс орон ч хуулиндаа оруулж өгсөн байдаг. Жишээлэхэд,  Япон улсад энэ төрлийн зөрчилд 1000-10000 иен, Сингапур улсад 5000 сингапур доллар, Солонгос улсад 40 ам.доллар, БНХАУ-ын Бээжин хотод 70 ам.долларын торгууль ногдуулдаг гэнэ.

Манай улс хууль, журам гаргасан ч гурав хоног л дагадаг. Тиймээс энэ бол бидэнд хамаагүй гэж бодсоор. Гурван жилийн өмнө ийм шийдвэр гарч байсан ч төдийлөн хэрэгжээгүй.  Харин  зөрчлийн тухай хуулиас айж, сүрдэж зарим нэг нь хаяхаа багасгасан байж магадгүй. Бид заавал торгуулиар биш харин иргэн таны болон үр хүүхдийн тань эрүүл,  тав тухтай орчинд амьдрах асуудалд ямар сөрөг нөлөө  үзүүлэх вэ гэдэг талаас нь  ухамсарлах нь хамгаас чухал юм. Үүний зэрэгцээ гудамж талбайд бие засдаг асуудал, түүнчлэн  гэр хорооллын айлуудын гудамжиндаа асгадаг угаадас гээд асуудал хаа сайгүй.

Хашаа байшингийн булан тохой, гудамжинд байрлах ТҮЦ-ээ тойроод гэх мэт хаана л бол хаана морь харах эрчүүд. Цаг наашилж, урь орохтой зэрэгцээд хөлдөж товойсон нус цэр, шээс баас, угаадас гээд бохирууд гэсч агаарт ууршин бид бүгдээрээ түүгээр нь амьсгалсаар, амьсгалын замын өвчин туссаар.

Энэ бохир заваан байдлаасаа хэдүүлээ яаж ангижрах вэ. Ийм заваан, бохир зүйл харж өсч хүмүүжиж, амьсгалж буй үр хүүхэд хойч үеийг маань ямар ирээдүй хүлээж байгаа нь хэнд ч ойлгомжтой байна. Гэсэн ч бид орчин тойрноо бохирдуулсаар. Гэтэл бид гадаад оронд очсон л бол тэр орныхоо хууль тогтоомжид захирагдан, зохицож амьдарч чадаад байгааг тайлбарлаж хэлэх гэхээр үг орж ирэхгүй нь. Бид яагаад эх орондоо, амьдарч буй хотдоо цэвэр цэмцгэр байж болохгүй байгаа юм бэ. Нус, цэр,  шүлс бохироо хаана ч хамаагүй хаядаг бүдүүлэг үйлдлээ болих юмсан даа, хэдүүлээ.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин
2023 оны гуравдугаар сарын 03. Баасан. №034 (5762)