Т.Эрдмаа

УИХ-ын нэр хүнд бүр шалдаа буужээ. Иргэд гишүүд нь гэж ханаж цадахаа мэдэхгүй ёстой л нөгөө Монгол ардын үлгэрт гардаг шиг арван таван толгойтой атгаалжин хар мангас гэж хардаг болсон. Учир нь хаана л мөнгө төгрөгтэй сан, хуримтлал төсөл хөтөлбөр байна тэнд хошуугаа холбож гараа дүрсэн мэдээлэл хэвлэл, цахим сүлжээг дүүргэж байгаа хойно арга ч үгүй биз. Ийм учраас иргэд “Бидэнд эмийн сан, хийморийн сан хоёр л үлдсэн үү” хэмээн хошигнож байхав дээ. УИХ-ын гишүүдийг зурагтаар хараад худалч, хулгайч, авлигач нөхөр юугаа ярьдаг юм. Хэлж ярьж буйг нь ч эсрэгээр нь ойлгоод байхад болоод явчихна гэдэг болж. 
Тэгвэл тэдэнд таван төгрөг хусах нэг боломж гарч ирж байна. Тодруулбал, 

Ерөнхийлөгчийн санаачлан батлуулсан “Хүнсний хангамж, аюулгүй байдлыг хангах талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” УИХ-ын 2022 оны 36 дугаар тогтоол хэрэгжиж эхлэв. Энэ тогтоолын зорилго нь  хүнсний сүлжээний бүх үе шатанд аюулгүй байдлыг хангах, гол нэрийн хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл, түүхий эдийн дотоодын нөөц ашиглалтыг нэмэгдүүлэх, импортын хамаарлыг бууруулах, цаашид хүнс экспортлогч орон болох ёстой гэж байгаа. 

Хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлийг дэмжих зорилготой энэ тогтоолын хүрээнд  3-5 жилийн хугацаатай  5-6 хувийн хүүтэй, хөнгөлөлттэй зээлийг арилжааны банкны эх үүсвэрээр санхүүжүүлж, Засгийн газраас хүүгийн зөрүү 13 хувийг хариуцан олгохоор шийдвэрлэсэн. Үүнийг  арилжааны  10 банкаар дамжуулж үйлдвэрлэл эрхлэгч нарт  эргэлтийн хөрөнгийн болон хөрөнгө оруулалтын зориулалтаар олгох юм. Уг зээлийг олгоход зориулж  2023 оны төсөвт хүүгийн хөнгөлөлтөд  135.5 тэрбум төгрөг зарцуулахаар  тусгасан билээ. 

Үүнийг сонсох, уншихад их сайхан. Гэвч зорилго нь биелэх үү гэдэг эргэлзээтэй учраас иргэд итгэж чадахгүй байна. Өмнө яалаа гэсэн асуулт гарч ирээд байгаа учраас тэр. Хөдөө аж ахуйн салбарыг дэмжих нэг сан бол Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сан юм. Энэ сангийн хөрөнгө, хөнгөлөлтэй зээл, тусламж жинхэнэ  авах ёстой, хэрэгцээ шаардлагатай эздэдээ хүрээгүй. Сан нь ч дампуураад байна. Ёстой гадаа гандаж, хөдөө хөхөрч  бор зүрхээрээ зүтгэж тариалангийн талбайдаа нойртой нойргүй, хоолтой хоолгүй шороо тоостой  хутгалдаж яваа жижиг  аж ахуйн нэгжийнхэн хоосон үлдсэн. Өнөөдөр ч бахь байдгаараа л байна. Энэ талаар УИХ-ын гишүүн Б.Энхбаяр “Манай улсын нэг Хөдөлмөрийн баатар Тариалан эрхлэлтийг дэмжих сан гэж байсны 230 тэрбум төгрөгийн  талыг нь 14 компаниар дамжуулан ганцаараа авчихсан байна лээ ш дээ. Ч.Хүрэлбаатар Сангийн сайд байхдаа  өгчихсөн” хэмээсэн. Тэгэхээр дээрх мөнгө яг адил зарчмаар жинхэнэ эздэдээ хүрэхгүй л болов уу. Яагаад гэвэл тэдэнд барьцаа хөрөнгө дутагдалтай, эрх мэдэл, арыг нь даасан “асаалттай танкнууд” байхгүй. 

Хамгийн бага хүүтэй мөнгө бүрээс мэдээлэлд ойр, албан тушаал, эрх мэдлээ ашиглаад өнөө урт гартай УИХ-ын гишүүд хамаарал бүхий хүмүүстэйгээ хуваагаад цохичихдогт бий. Төрд цугларсан иргэдийн татварын мөнгийг  хусчихсан нь тов тодорхой болох үед “Би төлнө. Төлчихсөн шүү дээ” эсвэл “Би мэдэхгүй. Ер нь би ар гэрийнхээ аж амьдралд оролцоод байдаггүй. Надад тийм зав байдаггүй. Гэтэл тэд мөнгө төгрөг  авчихсан байдаг байгаа” гэх маягтай  бараг л бохь зажлангаа  хээв нэг зогсоно. Ийм  алиа хошин  учраас УИХ-ын гишүүд мөнгө төгрөг, авлига, албан тушаалын хэрэгт нэр холбогдох нь  ерийн үзэгдэл болсон. Тэгээд ч тэд өөрсдийгөө “Би ямар ч гэмгүй. Намайг улстөржүүлээд яг баллах гээд байна. Би уг нь энэ улс орны төлөө чөмгөө дундартал зүтгээд байгаа юм. Ийм учраас л намайг харлуулаад эхэлсэн. Хэн тэгж байгааг нь би мэдэж байна”  гэдэг нь гишүүдийн гэм биш зан. Одоо тэр хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлийг дэмжих хөнгөлөлттэй зээлийг яах бол доо гэсэн хардлага нийгэмд төрж байна. Зээлээ олгоод дуусахаар хэн, хэн төдөн төгрөг хусчхаж гээд гараад ирэх вий дээ.  Уг нь хамгийн өндөр ёс суртахуунтай, нийгмийн  манлайлагчид  байх ёстой хүмүүс. Иргэд ч тэгж хардаг.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин

2023 оны дөрөвдүгээр сарын 05. Лхагва. №057 (5785)