Т.Эрдмаа

Согтуугаар машин жолоодох явдал маш их байна. Цагдаагийн байгууллагаас согтуу жолооч илрүүлэх аян зохиоход  жирийн үеийнхээс бүр олноороо баригддаг. Зөвхөн согтуу жолооч барих аян өрнүүлээд явцгүй нь тодорхой байна.   Тэгэхээр согтуу жолооч илрүүлэх аянаас гадна нийгмийн сэтгэл зүйд чиглэн сурталчилгаа, сургалт байнга явуулах шаардлага байгаа нь ажиглагдаж буй юм. Үүнээс гадна Ерөнхий боловсролын сургуулийн нийгмийн ухааны хичээлд ч замын хөдөлгөөний дүрэм, журмын талаар заадаг болох хэрэгтэй. Нөгөө талаар согтуу жолоочид ногдуулах хариуцлагыг чангатгахгүй бол болохгүй нь. Ингэж байж үр дүн гарна. Нэг согтуу жолоочийн тарьсан балаг наад зах нь өөрийн болоод өөр нэг гэр бүлийн амьдралыг сүйрүүлдэг.

Монголд зам тээврийн осол буурахгүй байгаагийн нэг шалтгаан нь согтуу жолооч. Цагдаагийн байгууллагаас энэ оны турш “Уусан бол бүү жолоод” аяныг улсын хэмжээнд хэсэгчилсэн болон нэгдсэн байдлаар зохион байгуулж байна. Энэ хүрээнд нийслэлийн есөн дүүрэг, 21 аймгийн нутаг дэвсгэрт  таван цагийн хугацаанд зам дээр шалгалт хийхэд  512 согтуу жолооч чихдүүлэв.

Нөхцөл байдал ийм байхад зам тээврийн ослоор Монгол Улс дайн байлдаантай улс орнуудаас ч илүү тооны хүн амаа алдахаас өөр яахав дээ. Энэ оны  нэгдүгээр улиралд л гэхэд согтуурсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодож замын хөдөлгөөнд оролцож яваад  осол гаргасан 32 тохиолдол бүртгэгдэж, есөн  хүний амь нас хохироод  байгаа нь харамсалтай. Цагдаагийн байгууллагаас мэдээлснээр гурван  сарын хугацаанд  согтууруулах ундааны зүйл хэрэглэсэн үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 9097 жолоочийг илрүүлж, учирч болох байсан эрсдэлээс иргэдийн амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгийг хамгаалж ажилласан байна.

Бас нэгэн баримт мэдээлэл дурдъя. Тодруулбал,  сүүлийн арав хүрэхгүй жилд согтуугаар автомашин жолоодож осол гаргасан  3167 гэмт хэрэг бүртгэгдэж, үүний улмаас 1278 хүний амь нас хохирч, 2089 хүнд гэмтэж хөдөлмөрийн чадвараа алдсан  харамсалтай тоо баримт байна.

Иргэдийн дунд согтуу жолоочийн толгойг нь илээд явуулдаг гаж хуультай хэмээн бухимддаг. Өнөөдөр Зөрчлийн тухай хуулийн 14.7- д  согтуурсан үедээ автомашин  жолоодсон хүнийг 400 мянган төгрөгөөр торгож,  жолоодох эрхийг нэг жилийн хугацаагаар хасдаг. Тэгвэл иргэд “Хуулийн энэ заалт хөнгөдөөд байна. Иймд торгуулийн мөнгөн дүнг нэмэгдүүлэх, жолоодох эрхийг хасах, хорих ялаар шийтгэх, автомашиныг хураан авч улсын орлого болгох зэргээр  ногдуулах  арга хэмжээг чангатгах нь зүйтэй” хэмээн цахим сүлжээгээр санал бодлоо илэрхийлж байгаа юм. 

Үүнээс гадна замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын дүрэм, журмын сургалт байнга хийх ёстой гэдэг. 

Тээврийн цагдаагийн албаны Урьдчилан сэргийлэх хэлтсийн мэргэжилтэн Д.Энхболд “Гаднын улс орнууд  зам тээврийн зөрчлөөс яаж урьдчилан сэргийлэх вэ гэдгийг анхан шатнаас нь сургадаг. Өөрөөр хэлбэл  ерөнхий боловсролын  сургуулийн хөтөлбөрт энэ талын хичээл ордог. Харин манай улсад үүнийг хэрэгжүүлье гэхээр сургалтын хөтөлбөр нь арван жилээр батлагддаг гээд оруулж өгдөггүй. Уг нь ингээд багаас нь эхэлбэл зам тээврийн гэмт хэрэг, осол буурах үндэслэл нь юм. Манай улсад жолооч болох сонирхолтой иргэд  45 хоног  хичээллээд, замын хөдөлгөөний дүрмээ судлаад л төгсөж байна. Зөрчил осол гарвал хаашаа дуудлага өгөх, осол болсон байвал анхан шатны ямар тусламж үзүүлэх, зөрчил гаргавал ямар шийтгэл ногдох гээд юу ч мэдэхгүй жолооч болдог. Жолоо төгсөөд огт машин бариагүй охиндоо хөдөө явахдаа жолоо шилжүүлээд осолд орчхож байна. Манай аав, ээжүүд хүүхдээ дөнгөж 18 нас хүрэнгүүт жолоонд  суулгаж, машин авч өгдөг. Гэтэл өнөөдөр замын хөдөлгөөний зөрчил, ослын гол шалтгааны нэг нь шинэ жолооч охид, залуус гаргаж байна. Аав ээж нь ч, сургууль нь ч, жолооч бэлтгэх сургалт нь ч замын хөдөлгөөнд оролцоход тохиолдож болох эрсдэлийн талаар мэдлэг, мэдээлэл олгоогүй учраас тэр шүү дээ. Тэгэхээр манай улсад сургалтын орчин эрхзүй талаас анхаарах, модуль сургалт нэвтрүүлэх шаардлагатай юм” хэмээсэн. Эндээс харахад, зөвхөн согтуу жолоочид хүлээлгэх хариуцлагыг чангатгахаас гадна жолооны курсүүдыг чанаржуулах, замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын талаар хүүхэд ахуйгаас нь зааж сургах зайлшгүй шаардлага байна. Ингэхгүй бол  замын хөдөлгөөнд оролцож байгаад цаг бусаар хорвоог орхигсдын тоо өдөр бүр нэмэгдэж байгаа юм. Дээр дурдсан тоо баримтууд үүний нотолгоо юм. Товчхондоо согтуугаар жолоо барих нь санаатайгаар гэмт хэрэг үйлдэхтэй адилхан билээ.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин
2023 оны дөрөвдүгээр сарын 06. Пүрэв. №058 (5786)