Улаанбаатар хотын дэд бүтцийн төвлөрсөн сүлжээнд холбогдоогүй гэр хорооллын бүсийн сургуулиудын ашиглалтын зардлыг бууруулах, хэмнэх зорилгоор “Нартай сургууль” төслийг хэрэгжүүлж буй.

Төслийн хүрээнд Чингэлтэй дүүргийн ерөнхий боловсролын 61 дүгээр сургуульд  40 кВт хүчин чадалтай нарны цахилгаан үүсгүүр, 20 кВт.цагийн багтаамжтай батарей хосолсон системийг суурилууллаа. Ингэснээр 61 дүгээр сургууль сэргээгдэх эрчим хүч ашиглан цахилгааны хэрэглээнийхээ тодорхой хэсгийг хангадаг Чингэлтэй дүүргийн гурав дахь жишиг сургууль болж байна. Төслийг Австралийн Засгийн газрын хэрэгжүүлдэг Women’s Leadership Program (WLP)-ийн тэтгэлэгт оролцогч Д.Одонтунгалаг, Ж.Энхзул, Д.Оюундарь, Г.Энхтуул, Д.Мэндбаяр нар санаачилж, Чингэлтэй дүүрэг, Австралийн Элчин сайдын яам, Азийн сан, Зориг сан, “Энх Орчлон Хөгжил” ТББ-ын дэмжлэгтэйгээр хэрэгжүүллээ. Харин нарны цахилгаан үүсгүүрийн суурилуулалтын ажлыг нийгмийн хариуцлагын хүрээнд  “Prime Solar” компани хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр гүйцэтгэсэн юм.

Энэ талаар Чингэлтэй дүүргийн Засаг дарга Н.Мандуул “Бид өнгөрсөн жил 49 дүгээр сургуулийг нарны сэргээгдэх эрчим хүч рүү шилжүүлсэн бол энэ жил 61 дүгээр сургуулийг тус системд холболоо. 40 кВт-ын нарны цахилгаан үүсгүүр, 20 кВт.цагийн багтаамжтай батарей хосолсон системийг суурилуулснаар сургуулийн цахилгааны зардлыг бууруулж, дүүрэг болон сургуулийн төсөвт хэмнэлт бий болгох боломж бүрдэж байна. Энэхүү төсөл нь Засгийн газраас дэвшүүлж буй “Ногоон сургууль” бодлогын хүрээнд хэрэгжиж буй сайн жишиг, бодит кейс болж, цаашид бусад сургуулийг ч сэргээгдэх эрчим хүч рүү шилжүүлэх эхлэл тавигдаж байна гэж харж байна” гэв.

“Нартай сургууль” төслийг санаачлагч Д.Оюундарь “Тус сургууль нарны панель, батарей болон төвийн цахилгаан сүлжээ хосолсон системд суурилагдсан. Ингэснээр цахилгаан тасарсан үед сургуулийн гэрэлтүүлэг болон чухал хэрэглээгээ 2–3 цагийн турш батарейгаасаа хангах боломжтой. Өөрөөр хэлбэл, уг систем нөөц генераторын үүрэг гүйцэтгэж, цахилгаан тасарсан үед ч сургуулийн үйл ажиллагаа хэвийн үргэлжлэх юм. Сэргээгдэх эрчим хүч ашиглана гэдэг зөвхөн цахилгааны зардлыг бууруулах бус, эрчим хүчний найдвартай байдлаа хадгалж буй сайн шийдэл. Систем нь эхний дөрвөн жилд хөрөнгө оруулалтын зардлаа нөхөж, дараагийн 20 жилийн хугацаанд хэмнэлт бий болгох боломжтой” гэлээ.

Австрали Улсын Элчин сайдын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Лалита Капур “Австралийн Засгийн газар, Австралийн Элчин сайдын яамны зүгээс сэргээгдэх эрчим хүчний чиглэлээр Монгол Улстай хамтран ажиллаж ирсэн туршлагатай бөгөөд цаашид хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэх сонирхолтой. Энэ хүрээнд “Нартай сургууль” төслийг Чингэлтэй дүүргийн 61 дүгээр сургуульд хэрэгжүүлж байгаадаа туйлын баяртай байна. Энэхүү төсөл нь манай хоёр улсын хамтын ажиллагааны тусламжийн хөтөлбөрийн нэг хэсэг болж хэрэгжиж байна. Хэрэв төсөл үр дүнтэй хэрэгжвэл цаашид цар хүрээг нь өргөжүүлж, үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлэх боломжтой. Австрали, Монгол Улсын цаг агаар тодорхой хэмжээнд төстэй. Цэлмэг хөх тэнгэр, хуурай уур амьсгалтай учраас нарны эрчим хүчийг ашиглах нөөц боломж өндөр. Тиймээс энэ төсөл Монгол Улсад тохиромжтой, бодит үр дүн авчрах шийдэл гэж бодож байна” гэсэн юм.

“Нартай сургууль” төсөл нь сэргээгдэх эрчим хүчийг ашиглан сургуулийн урсгал зардлыг бууруулаад зогсохгүй, хэмнэлтийг бий болгож боловсролын орчинд дахин хөрөнгө оруулах боломжийг бий болгож буй тогтвортой шийдэл гэдгийг албаныхан онцолж байлаа.