• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Уур амьсгалын өөрчлөлт энэ зууны төгсгөлд 3.2 болж өснө

Н.ЖАРГАЛМАА

 

Дэлхийн бөмбөрцгийн нэг хэсэгт тасралтгүй үргэлжлэх их хэмжээний аадар бороо орж байгаа бол нөгөө хэсэгт нь түүхэн дэх хамгийн халуун өдрүүд үргэлжилж байна. Энэ нь уур амьсгалын өөрчлөлттэй шууд холбоотой юм. Дэлхийн температур жил ирэх тусам нэмэгдсээр байгаа бөгөөд эрдэмтэд үүнийг хүн амын нягтаршил, аж үйлдвэржилтээс үүдэлтэй хэмээн тайлбарлаж байгаа юм. Дэлхий бий болсон цагаас түүхэн цаг хугацааны явцад цаг агаар бага багаар өөрчлөгдөж байсан ч өнгөрсөн зуунаас энэхүү үйл явц илүү  хурдацтайгаар нэмэгдэж байгаа нь хүний үйл ажиллагаатай салшгүй холбоотой ажээ.

Агаар мандал дахь их хэмжээний хүлэмжийн хий нь дэлхийг хөнжил мэт хучиж, уур амьсгалын олон асуудал үүсэх шалтгаан болж байна. Эрчим хүч, аж үйлдвэр, зам тээвэр, барилга байгууламж, хөдөө аж ахуй, газар ашиглалт зэрэг нь хүлэмжийн хийг үүсгэдэг гол салбаруудын нэг юм. Нүүрс, шатахуун, байгалийн хийн шаталт нь нүүрстөрөгчийн давхар ислийг ихээр ялгаруулж улмаар агаар мандалд хүлэмжийн хий үүсэх нөхцлийг бүрдүүлдэг байна. Мөн хүлэмжийн хийг бүрдүүлэгч нэгэн төрлийн хий нь метан юм. Хөдөө аж ахуй, газрын тос, байгалийн хийн үйл ажиллагаа нь метан хийн ялгаралтын гол эх үүсвэр болж байна. Хуурай газрын хэмжээнд ойгүйдэл бий болж ой моддыг ихээр устгасны улмаас уг хүлэмжийн хий дэгдэлтийг хязгаарлах боломж хомс болжээ.

 

НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаарх бодлого

 

Уур амьсгалын эрс тэс байдал нь сүүлийн жилүүдэд дэлхийн эдийн засагт их хэмжээний хохирлыг учруулсан байна. Харин эрт сэрэмжлүүлэх систем сайжирснаар гамшгийн улмаас амь үрэгдэгсдийн тоо буурсан гэж дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага мэдээллэсэн. Эрдэмтдийн үзсэнээр дэлхийн дулаарлыг +1.5C хэмд барих шаардлагатай байгаа юм. Учир нь хоёр хүртэлх хэм рүү нэмэгдвэл үүсэх аюулын хэмжээг тооцох боломжгүй ажээ. Хэт халалтад өртөх бүс нутгийн иргэдийг нүүлгэн шилжүүлэх арга хэмжээ авах, их хэмжээний үр тарианы ургацаа алдаж, хүнсний нөөцийн хомсдол үүсэх эрсдэлтэй байгааг НҮБ анхааруулсаар байна. НҮБ гишүүн орнууддаа 2030 он гэхэд биеллээ олох тогтвортой хөгжлийн 17 зорилтыг хэрэгжүүлэх гэрийн даалгавар өгсөн билээ. Үүнд Уур амьсгалын өөрчлөлтийн үр  нөлөөг багасгах, Сэргээгдэх эрчим хүчийг нэвтрүүлэх, Хариуцлагатай хэрэглээг дэмжих зэрэг одоогийн дэлхий дахинд тулгараад буй асуудлын хүрээнд зорилтуудыг тусгажээ. Улс бүр Засгийн газар, хэрэгжүүлэгч агентлагуудаараа дамжуулан уг зорилтуудыг хангах шаардлагатай.

 

Уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаарх Парисын хэлэлцээр

 

Парисын хэлэлцээр нь уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг сааруулж, хүлэмжийн хийн ялгаралт  багатай хөгжлийг бий болгох, дэлхийн дулаарлыг аж үйлдвэржилтийн өмнөх үетэй харьцуулахад 1.5C хэмд тогтвортой барих зорилттой олон улсын хэмжээний баримт бичиг юм. Энэхүү хэлэлцээрийг 2015 онд хийсэн билээ. Үүнд дэлхийн 159 улс нэгдсэн бөгөөд хэлэлцээрт тусгаснаар 2030 онд хүлэмжийн хийн ялгарлыг тэг хувь хүртэл бууруулах зорилттой ажээ. Дэлхийн хамгийн их хүн амтай Энэтхэг улс Их-20-ийн Сангийн сайд нарын уулзалтын үеэр байр сууриа илэрхийлэхдээ хөгжингүй орнуудын ялгаруулж буй асар их хэмжээний хүлэмжийн хий нь уур амьсгалын өөрчлөлтийг хурцатгаж хөгжиж буй орнуудад үүсэх дарамтын хэмжээ ихсэж байна хэмээн онцолж байсан юм. Мөн дэлхийн дулаарлаас үүдэн нийт 3.3 тэрбум хүн эрсдэх боломжтой гэх дүгнэлтийг НҮБ-ын статистикийн хорооноос мэдээлжээ. Улмаар уур амьсгалын өөрчлөлтийн үзүүлэх нөлөөлөл ядуу буурай, хөгжиж буй орнуудад асар их хэмжээний хохирлыг үзүүлэх ажээ.

 

Эрчим хүчний салбар дахь хүлэмжийн хийн ялгаралт

 

Эрчим хүчний салбар нь хүлэмжийн хийн ялгарлын голлох салбар юм. Нүүрсний шаталтаас үүсэх нүүрстөрөгчийн давхар исэлдэлтийг бууруулах арга нь сэргээгдэх эрчим хүчийг ашиглах явдал билээ. Дэлхийн өндөр хөгжилтэй улс орнууд нүүрсний цахилгаан станцуудыг унтраан сэргээгдэх эрчим хүчний станцуудыг шинээр ашиглалтад оруулсаар байгаа юм. Үүний  хамгийн том жишээ нь Австрали улс ажээ. Тус улсын эрчим хүчний яам болоод Засгийн газрын зүгээс нүүрсний цахилгаан станцуудыг 2050 он гэхэд улсын хэмжээнд бүрэн унтрааж дуусахаар ажилллаж буй. Муж хотуудын томоохон цахилгаан станцууд нь унтраагдах хугацаа заагдсан төлөвлөгөөний дагуу шинээр усны, салхины болон нарны сэргээгдэх эрчим хүчний цахилгаан станцуудыг хослуулан ашиглалтад оруулсаар байна. АНУ-ын хувьд уур амьсгалын өөрчлөлтийн хүрээнд дэлхийн хамгийн том зах зээлд тооцогддог БНХАУ-тай хамтран хүлэмжийн хийн ялгаруулалтыг бууруулж ажиллахаар төлөвлөж байгаа юм. Европын орнууд хэт халалтад голлон өртөж буй хэсэг билээ. Тэдний хувьд эрчим хүчний салбарт атомын цахилгаан станцуудыг илүүтэй түшиглэж байгаа юм. Энэ нь хэдийгээр аюулгүй сонголт болж хараахан чадахгүй ч Финланд улсын хувьд атомын цахилгаан станцаас гарах цацраг идэвхт хог хаягдалд шинэ инновацыг амжилттай нэвтрүүлж чадсан юм.

Судалгааны байгууллага болох “S&P Global Platts”-ийн тооцоолсноор эрчим хүчний шаталтын нөлөөгөөр ялгарах хүлэмжийн хийн хэмжээ 2050 он гэхэд 50 тэрбум тоннд хүрэхээр байна. Харин одоогоор энэхүү үзүүлэлт нь 35 тэрбум орчим тонн байгаа ажээ. Судалгааны байгууллагын тооцооллоор хүлээгдэж буй технологийн дэвшил болон бодлогын арга хэмжээг оруулсан боловч хүлэмжийн хийн ялгаруулалтын хэмжээ 2025 онд оргилдоо хүрч түүнээс хойш тогтворжих боломжтой хэмээн үзжээ.

НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн суурь конвенцийн Засгийн газар хоорондын олон улсын мэргэжилтнүүдийн хороо буюу IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) байгууллагаас гаргасан V үнэлгээний тайланд дурдсанаар, дэлхийн уур амьсгал  XIX зууны аж үйлдвэрийн нэгдүгээр хувьсгалаас хойш 0.85 хэмээр дулаарсан болохыг тогтоожээ. Дэлхийн уур амьсгалын  хэмжээ энэ зууны эцэс гэхэд 0.9-5.4 хэм болж өсөхөөр байгаа юм. Уур амьсгалын өөрчлөлтийг зорилтот түвшинд барихад ердөө долоон жил үлджээ. НҮБ-ын зүгээс дундаж хэмийн өсөлтийг хоёр хэмд барихаар төлөвлөөд байгаа ч эрдэмтэд үүнд эргэлзэж байна. Парисын хэлэлцээрийн хүрээнд хүлээсэн үүргээ улс орнууд биелүүлсэн ч   энэ зууны төгсгөлд дундаж хэмийн өсөлт 3.2-д хүрч болзошгүй байгаа юм.

Эх сурвалж “Зууны мэдээ” сонин

2023 ОНЫ ДОЛДУГААР САРЫН 28. БААСАН ГАРАГ. № 148 (7133)

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Уур амьсгалын өөрчлөлт энэ зууны төгсгөлд 3.2 болж өснө

Н.ЖАРГАЛМАА

 

Дэлхийн бөмбөрцгийн нэг хэсэгт тасралтгүй үргэлжлэх их хэмжээний аадар бороо орж байгаа бол нөгөө хэсэгт нь түүхэн дэх хамгийн халуун өдрүүд үргэлжилж байна. Энэ нь уур амьсгалын өөрчлөлттэй шууд холбоотой юм. Дэлхийн температур жил ирэх тусам нэмэгдсээр байгаа бөгөөд эрдэмтэд үүнийг хүн амын нягтаршил, аж үйлдвэржилтээс үүдэлтэй хэмээн тайлбарлаж байгаа юм. Дэлхий бий болсон цагаас түүхэн цаг хугацааны явцад цаг агаар бага багаар өөрчлөгдөж байсан ч өнгөрсөн зуунаас энэхүү үйл явц илүү  хурдацтайгаар нэмэгдэж байгаа нь хүний үйл ажиллагаатай салшгүй холбоотой ажээ.

Агаар мандал дахь их хэмжээний хүлэмжийн хий нь дэлхийг хөнжил мэт хучиж, уур амьсгалын олон асуудал үүсэх шалтгаан болж байна. Эрчим хүч, аж үйлдвэр, зам тээвэр, барилга байгууламж, хөдөө аж ахуй, газар ашиглалт зэрэг нь хүлэмжийн хийг үүсгэдэг гол салбаруудын нэг юм. Нүүрс, шатахуун, байгалийн хийн шаталт нь нүүрстөрөгчийн давхар ислийг ихээр ялгаруулж улмаар агаар мандалд хүлэмжийн хий үүсэх нөхцлийг бүрдүүлдэг байна. Мөн хүлэмжийн хийг бүрдүүлэгч нэгэн төрлийн хий нь метан юм. Хөдөө аж ахуй, газрын тос, байгалийн хийн үйл ажиллагаа нь метан хийн ялгаралтын гол эх үүсвэр болж байна. Хуурай газрын хэмжээнд ойгүйдэл бий болж ой моддыг ихээр устгасны улмаас уг хүлэмжийн хий дэгдэлтийг хязгаарлах боломж хомс болжээ.

 

НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаарх бодлого

 

Уур амьсгалын эрс тэс байдал нь сүүлийн жилүүдэд дэлхийн эдийн засагт их хэмжээний хохирлыг учруулсан байна. Харин эрт сэрэмжлүүлэх систем сайжирснаар гамшгийн улмаас амь үрэгдэгсдийн тоо буурсан гэж дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага мэдээллэсэн. Эрдэмтдийн үзсэнээр дэлхийн дулаарлыг +1.5C хэмд барих шаардлагатай байгаа юм. Учир нь хоёр хүртэлх хэм рүү нэмэгдвэл үүсэх аюулын хэмжээг тооцох боломжгүй ажээ. Хэт халалтад өртөх бүс нутгийн иргэдийг нүүлгэн шилжүүлэх арга хэмжээ авах, их хэмжээний үр тарианы ургацаа алдаж, хүнсний нөөцийн хомсдол үүсэх эрсдэлтэй байгааг НҮБ анхааруулсаар байна. НҮБ гишүүн орнууддаа 2030 он гэхэд биеллээ олох тогтвортой хөгжлийн 17 зорилтыг хэрэгжүүлэх гэрийн даалгавар өгсөн билээ. Үүнд Уур амьсгалын өөрчлөлтийн үр  нөлөөг багасгах, Сэргээгдэх эрчим хүчийг нэвтрүүлэх, Хариуцлагатай хэрэглээг дэмжих зэрэг одоогийн дэлхий дахинд тулгараад буй асуудлын хүрээнд зорилтуудыг тусгажээ. Улс бүр Засгийн газар, хэрэгжүүлэгч агентлагуудаараа дамжуулан уг зорилтуудыг хангах шаардлагатай.

 

Уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаарх Парисын хэлэлцээр

 

Парисын хэлэлцээр нь уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг сааруулж, хүлэмжийн хийн ялгаралт  багатай хөгжлийг бий болгох, дэлхийн дулаарлыг аж үйлдвэржилтийн өмнөх үетэй харьцуулахад 1.5C хэмд тогтвортой барих зорилттой олон улсын хэмжээний баримт бичиг юм. Энэхүү хэлэлцээрийг 2015 онд хийсэн билээ. Үүнд дэлхийн 159 улс нэгдсэн бөгөөд хэлэлцээрт тусгаснаар 2030 онд хүлэмжийн хийн ялгарлыг тэг хувь хүртэл бууруулах зорилттой ажээ. Дэлхийн хамгийн их хүн амтай Энэтхэг улс Их-20-ийн Сангийн сайд нарын уулзалтын үеэр байр сууриа илэрхийлэхдээ хөгжингүй орнуудын ялгаруулж буй асар их хэмжээний хүлэмжийн хий нь уур амьсгалын өөрчлөлтийг хурцатгаж хөгжиж буй орнуудад үүсэх дарамтын хэмжээ ихсэж байна хэмээн онцолж байсан юм. Мөн дэлхийн дулаарлаас үүдэн нийт 3.3 тэрбум хүн эрсдэх боломжтой гэх дүгнэлтийг НҮБ-ын статистикийн хорооноос мэдээлжээ. Улмаар уур амьсгалын өөрчлөлтийн үзүүлэх нөлөөлөл ядуу буурай, хөгжиж буй орнуудад асар их хэмжээний хохирлыг үзүүлэх ажээ.

 

Эрчим хүчний салбар дахь хүлэмжийн хийн ялгаралт

 

Эрчим хүчний салбар нь хүлэмжийн хийн ялгарлын голлох салбар юм. Нүүрсний шаталтаас үүсэх нүүрстөрөгчийн давхар исэлдэлтийг бууруулах арга нь сэргээгдэх эрчим хүчийг ашиглах явдал билээ. Дэлхийн өндөр хөгжилтэй улс орнууд нүүрсний цахилгаан станцуудыг унтраан сэргээгдэх эрчим хүчний станцуудыг шинээр ашиглалтад оруулсаар байгаа юм. Үүний  хамгийн том жишээ нь Австрали улс ажээ. Тус улсын эрчим хүчний яам болоод Засгийн газрын зүгээс нүүрсний цахилгаан станцуудыг 2050 он гэхэд улсын хэмжээнд бүрэн унтрааж дуусахаар ажилллаж буй. Муж хотуудын томоохон цахилгаан станцууд нь унтраагдах хугацаа заагдсан төлөвлөгөөний дагуу шинээр усны, салхины болон нарны сэргээгдэх эрчим хүчний цахилгаан станцуудыг хослуулан ашиглалтад оруулсаар байна. АНУ-ын хувьд уур амьсгалын өөрчлөлтийн хүрээнд дэлхийн хамгийн том зах зээлд тооцогддог БНХАУ-тай хамтран хүлэмжийн хийн ялгаруулалтыг бууруулж ажиллахаар төлөвлөж байгаа юм. Европын орнууд хэт халалтад голлон өртөж буй хэсэг билээ. Тэдний хувьд эрчим хүчний салбарт атомын цахилгаан станцуудыг илүүтэй түшиглэж байгаа юм. Энэ нь хэдийгээр аюулгүй сонголт болж хараахан чадахгүй ч Финланд улсын хувьд атомын цахилгаан станцаас гарах цацраг идэвхт хог хаягдалд шинэ инновацыг амжилттай нэвтрүүлж чадсан юм.

Судалгааны байгууллага болох “S&P Global Platts”-ийн тооцоолсноор эрчим хүчний шаталтын нөлөөгөөр ялгарах хүлэмжийн хийн хэмжээ 2050 он гэхэд 50 тэрбум тоннд хүрэхээр байна. Харин одоогоор энэхүү үзүүлэлт нь 35 тэрбум орчим тонн байгаа ажээ. Судалгааны байгууллагын тооцооллоор хүлээгдэж буй технологийн дэвшил болон бодлогын арга хэмжээг оруулсан боловч хүлэмжийн хийн ялгаруулалтын хэмжээ 2025 онд оргилдоо хүрч түүнээс хойш тогтворжих боломжтой хэмээн үзжээ.

НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн суурь конвенцийн Засгийн газар хоорондын олон улсын мэргэжилтнүүдийн хороо буюу IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) байгууллагаас гаргасан V үнэлгээний тайланд дурдсанаар, дэлхийн уур амьсгал  XIX зууны аж үйлдвэрийн нэгдүгээр хувьсгалаас хойш 0.85 хэмээр дулаарсан болохыг тогтоожээ. Дэлхийн уур амьсгалын  хэмжээ энэ зууны эцэс гэхэд 0.9-5.4 хэм болж өсөхөөр байгаа юм. Уур амьсгалын өөрчлөлтийг зорилтот түвшинд барихад ердөө долоон жил үлджээ. НҮБ-ын зүгээс дундаж хэмийн өсөлтийг хоёр хэмд барихаар төлөвлөөд байгаа ч эрдэмтэд үүнд эргэлзэж байна. Парисын хэлэлцээрийн хүрээнд хүлээсэн үүргээ улс орнууд биелүүлсэн ч   энэ зууны төгсгөлд дундаж хэмийн өсөлт 3.2-д хүрч болзошгүй байгаа юм.

Эх сурвалж “Зууны мэдээ” сонин

2023 ОНЫ ДОЛДУГААР САРЫН 28. БААСАН ГАРАГ. № 148 (7133)



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Байнгын хороо
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Уул уурхай
  • •Степпе Арена
  • •Яам, Агентлаг
  • •Эрүүл мэнд
  • •Гэмт хэрэг
  • •Халуун сэдэв
  • •Видео мэдээ
ХУРААХ
Үс засуулвал эрч хүч ихэснэ
Түүхт 100 жилийн ойтой аймгуудад...

Уур амьсгалын өөрчлөлт энэ зууны төгсгөлд 3.2 болж өснө

Kuzmo 2023-07-28
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
Уур амьсгалын өөрчлөлт энэ зууны төгсгөлд 3.2 болж өснө

Н.ЖАРГАЛМАА

 

Дэлхийн бөмбөрцгийн нэг хэсэгт тасралтгүй үргэлжлэх их хэмжээний аадар бороо орж байгаа бол нөгөө хэсэгт нь түүхэн дэх хамгийн халуун өдрүүд үргэлжилж байна. Энэ нь уур амьсгалын өөрчлөлттэй шууд холбоотой юм. Дэлхийн температур жил ирэх тусам нэмэгдсээр байгаа бөгөөд эрдэмтэд үүнийг хүн амын нягтаршил, аж үйлдвэржилтээс үүдэлтэй хэмээн тайлбарлаж байгаа юм. Дэлхий бий болсон цагаас түүхэн цаг хугацааны явцад цаг агаар бага багаар өөрчлөгдөж байсан ч өнгөрсөн зуунаас энэхүү үйл явц илүү  хурдацтайгаар нэмэгдэж байгаа нь хүний үйл ажиллагаатай салшгүй холбоотой ажээ.

Агаар мандал дахь их хэмжээний хүлэмжийн хий нь дэлхийг хөнжил мэт хучиж, уур амьсгалын олон асуудал үүсэх шалтгаан болж байна. Эрчим хүч, аж үйлдвэр, зам тээвэр, барилга байгууламж, хөдөө аж ахуй, газар ашиглалт зэрэг нь хүлэмжийн хийг үүсгэдэг гол салбаруудын нэг юм. Нүүрс, шатахуун, байгалийн хийн шаталт нь нүүрстөрөгчийн давхар ислийг ихээр ялгаруулж улмаар агаар мандалд хүлэмжийн хий үүсэх нөхцлийг бүрдүүлдэг байна. Мөн хүлэмжийн хийг бүрдүүлэгч нэгэн төрлийн хий нь метан юм. Хөдөө аж ахуй, газрын тос, байгалийн хийн үйл ажиллагаа нь метан хийн ялгаралтын гол эх үүсвэр болж байна. Хуурай газрын хэмжээнд ойгүйдэл бий болж ой моддыг ихээр устгасны улмаас уг хүлэмжийн хий дэгдэлтийг хязгаарлах боломж хомс болжээ.

 

НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаарх бодлого

 

Уур амьсгалын эрс тэс байдал нь сүүлийн жилүүдэд дэлхийн эдийн засагт их хэмжээний хохирлыг учруулсан байна. Харин эрт сэрэмжлүүлэх систем сайжирснаар гамшгийн улмаас амь үрэгдэгсдийн тоо буурсан гэж дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага мэдээллэсэн. Эрдэмтдийн үзсэнээр дэлхийн дулаарлыг +1.5C хэмд барих шаардлагатай байгаа юм. Учир нь хоёр хүртэлх хэм рүү нэмэгдвэл үүсэх аюулын хэмжээг тооцох боломжгүй ажээ. Хэт халалтад өртөх бүс нутгийн иргэдийг нүүлгэн шилжүүлэх арга хэмжээ авах, их хэмжээний үр тарианы ургацаа алдаж, хүнсний нөөцийн хомсдол үүсэх эрсдэлтэй байгааг НҮБ анхааруулсаар байна. НҮБ гишүүн орнууддаа 2030 он гэхэд биеллээ олох тогтвортой хөгжлийн 17 зорилтыг хэрэгжүүлэх гэрийн даалгавар өгсөн билээ. Үүнд Уур амьсгалын өөрчлөлтийн үр  нөлөөг багасгах, Сэргээгдэх эрчим хүчийг нэвтрүүлэх, Хариуцлагатай хэрэглээг дэмжих зэрэг одоогийн дэлхий дахинд тулгараад буй асуудлын хүрээнд зорилтуудыг тусгажээ. Улс бүр Засгийн газар, хэрэгжүүлэгч агентлагуудаараа дамжуулан уг зорилтуудыг хангах шаардлагатай.

 

Уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаарх Парисын хэлэлцээр

 

Парисын хэлэлцээр нь уур амьсгалын өөрчлөлтийн нөлөөг сааруулж, хүлэмжийн хийн ялгаралт  багатай хөгжлийг бий болгох, дэлхийн дулаарлыг аж үйлдвэржилтийн өмнөх үетэй харьцуулахад 1.5C хэмд тогтвортой барих зорилттой олон улсын хэмжээний баримт бичиг юм. Энэхүү хэлэлцээрийг 2015 онд хийсэн билээ. Үүнд дэлхийн 159 улс нэгдсэн бөгөөд хэлэлцээрт тусгаснаар 2030 онд хүлэмжийн хийн ялгарлыг тэг хувь хүртэл бууруулах зорилттой ажээ. Дэлхийн хамгийн их хүн амтай Энэтхэг улс Их-20-ийн Сангийн сайд нарын уулзалтын үеэр байр сууриа илэрхийлэхдээ хөгжингүй орнуудын ялгаруулж буй асар их хэмжээний хүлэмжийн хий нь уур амьсгалын өөрчлөлтийг хурцатгаж хөгжиж буй орнуудад үүсэх дарамтын хэмжээ ихсэж байна хэмээн онцолж байсан юм. Мөн дэлхийн дулаарлаас үүдэн нийт 3.3 тэрбум хүн эрсдэх боломжтой гэх дүгнэлтийг НҮБ-ын статистикийн хорооноос мэдээлжээ. Улмаар уур амьсгалын өөрчлөлтийн үзүүлэх нөлөөлөл ядуу буурай, хөгжиж буй орнуудад асар их хэмжээний хохирлыг үзүүлэх ажээ.

 

Эрчим хүчний салбар дахь хүлэмжийн хийн ялгаралт

 

Эрчим хүчний салбар нь хүлэмжийн хийн ялгарлын голлох салбар юм. Нүүрсний шаталтаас үүсэх нүүрстөрөгчийн давхар исэлдэлтийг бууруулах арга нь сэргээгдэх эрчим хүчийг ашиглах явдал билээ. Дэлхийн өндөр хөгжилтэй улс орнууд нүүрсний цахилгаан станцуудыг унтраан сэргээгдэх эрчим хүчний станцуудыг шинээр ашиглалтад оруулсаар байгаа юм. Үүний  хамгийн том жишээ нь Австрали улс ажээ. Тус улсын эрчим хүчний яам болоод Засгийн газрын зүгээс нүүрсний цахилгаан станцуудыг 2050 он гэхэд улсын хэмжээнд бүрэн унтрааж дуусахаар ажилллаж буй. Муж хотуудын томоохон цахилгаан станцууд нь унтраагдах хугацаа заагдсан төлөвлөгөөний дагуу шинээр усны, салхины болон нарны сэргээгдэх эрчим хүчний цахилгаан станцуудыг хослуулан ашиглалтад оруулсаар байна. АНУ-ын хувьд уур амьсгалын өөрчлөлтийн хүрээнд дэлхийн хамгийн том зах зээлд тооцогддог БНХАУ-тай хамтран хүлэмжийн хийн ялгаруулалтыг бууруулж ажиллахаар төлөвлөж байгаа юм. Европын орнууд хэт халалтад голлон өртөж буй хэсэг билээ. Тэдний хувьд эрчим хүчний салбарт атомын цахилгаан станцуудыг илүүтэй түшиглэж байгаа юм. Энэ нь хэдийгээр аюулгүй сонголт болж хараахан чадахгүй ч Финланд улсын хувьд атомын цахилгаан станцаас гарах цацраг идэвхт хог хаягдалд шинэ инновацыг амжилттай нэвтрүүлж чадсан юм.

Судалгааны байгууллага болох “S&P Global Platts”-ийн тооцоолсноор эрчим хүчний шаталтын нөлөөгөөр ялгарах хүлэмжийн хийн хэмжээ 2050 он гэхэд 50 тэрбум тоннд хүрэхээр байна. Харин одоогоор энэхүү үзүүлэлт нь 35 тэрбум орчим тонн байгаа ажээ. Судалгааны байгууллагын тооцооллоор хүлээгдэж буй технологийн дэвшил болон бодлогын арга хэмжээг оруулсан боловч хүлэмжийн хийн ялгаруулалтын хэмжээ 2025 онд оргилдоо хүрч түүнээс хойш тогтворжих боломжтой хэмээн үзжээ.

НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн суурь конвенцийн Засгийн газар хоорондын олон улсын мэргэжилтнүүдийн хороо буюу IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) байгууллагаас гаргасан V үнэлгээний тайланд дурдсанаар, дэлхийн уур амьсгал  XIX зууны аж үйлдвэрийн нэгдүгээр хувьсгалаас хойш 0.85 хэмээр дулаарсан болохыг тогтоожээ. Дэлхийн уур амьсгалын  хэмжээ энэ зууны эцэс гэхэд 0.9-5.4 хэм болж өсөхөөр байгаа юм. Уур амьсгалын өөрчлөлтийг зорилтот түвшинд барихад ердөө долоон жил үлджээ. НҮБ-ын зүгээс дундаж хэмийн өсөлтийг хоёр хэмд барихаар төлөвлөөд байгаа ч эрдэмтэд үүнд эргэлзэж байна. Парисын хэлэлцээрийн хүрээнд хүлээсэн үүргээ улс орнууд биелүүлсэн ч   энэ зууны төгсгөлд дундаж хэмийн өсөлт 3.2-д хүрч болзошгүй байгаа юм.

Эх сурвалж “Зууны мэдээ” сонин

2023 ОНЫ ДОЛДУГААР САРЫН 28. БААСАН ГАРАГ. № 148 (7133)

ФОТО:

Сэдвүүд : #Нийтлэл  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
1 өдрийн өмнө өмнө

Жүдо бөхийн Залуучуудын дэлхийн аваргаар Т.Ариунзаяа тодорлоо

1 өдрийн өмнө өмнө

Дэлхийд тод гялалзсан оюунлаг охин Б.Оюун-Үжин

1 өдрийн өмнө өмнө

Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

1 өдрийн өмнө өмнө

С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

1 өдрийн өмнө өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр

1 өдрийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч монгол төр тохиролцох ёсгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Токиогийн “Их дуулга”-д оролцох Монголын жүдочид тодорлоо

2 өдрийн өмнө өмнө

Хүүхэд залуусын хөгжлийг дэмжигч "Ачит Ихт" компани

2 өдрийн өмнө өмнө

Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 62 зөрчил бүртгэгдлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон бууруулахаар тусгажээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Ц.Идэрбат: Тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

“Евро-3” болон түүнээс дээш стандартын АИ-92 автобензиний үнийг 1,000 хүртэл төгрөгөөр бууруулна

2 өдрийн өмнө өмнө

Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина

2 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

2 өдрийн өмнө өмнө

Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр шийдвэрлэнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эрч хүч ихэснэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Цас орохгүй, өдөртөө 3-5 хэм хүйтэн байна

2026-11-18 өмнө

Б.Бямбасүрэн: Бэлтгэл хийж байгаад тамирчин болсон

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2026-11-18 өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр хэлэлцэнэ

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2026-11-14 өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2026-11-14 өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2026-11-17 өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

2026-11-16 өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

2026-11-16 өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

2026-11-17 өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

2026-11-17 өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

2026-11-16 өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

2026-11-17 өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

2026-11-16 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

2026-11-16 өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

2026-11-16 өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

2026-11-18 өмнө

“Оюу толгойн ашгаас иргэн бүрд 857,000 төгрөгийг хувь дансанд нь шилжүүлж өгөх асуудлаар хуулийн төсөл санаачлан хэлэлцүүлэх” тухай ажлын хэсгийг байгууллаа

2026-11-18 өмнө

“Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

2026-11-18 өмнө

Э.Батшугар: Вакцинаар сэргийлж болох өвчнийг бууруулахад Засгийн газраас анхаарч ажиллана

2026-11-17 өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

2026-11-16 өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

2026-11-17 өмнө

"Ачит Ихт" компани үйлдвэрийн орчинд экологийн тэнцвэрийг хадгалагч тарвага нутагшууллаа

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.