Зам тээврийн сайдын 2021 оны долдугаар сарын 23-ны А/116 дугаар тушаалаар “Олон улс, улсын чанартай болон тусгай зориулалтын авто зам, замын байгууламж ашигласны төлбөр авах журам”-аар товчоодод мөнгө хураах журмыг баталсан бол нийслэлд бүртгэлтэй авто машинуудаас Авто зам ашигласны төлбөрийн талаар авах арга хэмжээний тухай тогтоолын төслийг Нийслэлийн ИТХ-аар 2022 оны долдугаар сарын 01-д баталсан байна. Авто зам ашигласны ийм төлбөрийг нийслэлд авто машин эзэмшигчид  жилд нэг удаа төлдөг. Энд  “Суудлын автомашинд 20-40 мянган төгрөг, ачааны автомашин ангиллаас хамаарч 40-70 мянган төгрөг, Автобус 40-60 мянган төгрөг, механизм 30-60 мянган төгрөг, мотоцикл, мопед 10 мянган төгрөг, цистерн 50 мянган төгрөг, чиргүүл 30 мянган төгрөгийн суурь хураамж төлдөг болжээ.

Авто зам ашигласны төлбөрийг тав дахин нэмэгдүүлэх шийдвэрийг Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн хуралдаанаас 2019 оны арванхоёрдугаар сард гаргаж байсан удаатай. Тэгэхэд  иргэдийн нэг хэсэг нь “Авто машины түгжрэлийг сааруулах, агаарын бохирдлыг бууруулах талаасаа зөв шийдвэр. Замаа ч арчилж, тордох боломж бүрдэнэ” гэж байсан  бол зарим нь “Амьжиргааны төвшнийг нь дээшлүүлээгүй байж, замын төлбөрийг тав дахин нэмсэн нь буруу” гэж шүүмжилж байсан. Юутай ч 2020 оны нэгдүгээр сарын 1-ээс хэрэгжих бөгөөд 1,000-2,000 см3 хүртэл хөдөлгүүрийн багтаамжтай машины авто зам ашигласны төлбөр 100 мянган төгрөг, 4,500-аас дээш хөдөлгүүрийн багтаамжтай машины авто зам ашигласны төлбөр 350 мянган төгрөг болсон юм.

Үүнийг тухайн үеийн НИТХ-ын гишүүн Б.Индра “Татвар нэмсэн юм биш, энэ бол хураамж. Хураамжийг Замын санд төвлөрүүлж, зам засвар, арчлалтад зарцуулдаг. Улаанбаатар хот 1000 гаруй км авто замтай. Насжилтаар нь авч үзвэл 60-65 хувь нь өндөр насжилттай буюу 10-аас дээш жилийн насжилттай байна. Өндөр насжилттай авто замуудад нийслэлийн Авто замын хөгжлийн газраас жил бүр засвар шинэчлэл хийдэг ч жилд төвлөрдөг төсөв нь хүрдэггүй. Хураамж нь нэмэгдсэнээр Замын сангийн хөрөнгө ч нэмэгдэж, авто замын хагарлыг нөхөх биш, эвдрэлд орсон замуудад хэсэгчилж урсгал засвар хийж, өргөтгөж шинэчлэх боломжтой болно” гэж тайлбарлаж байлаа.

Харин Нийслэлийн эрх баригчдаас авто замын түгжрэлийг бууруулах үүднээс авто машины улсын дугаараар зорчуулж байгаа нь автомашин эзэмшигч иргэд долоо хоногийн нэг өдөр өөрийнхөө мөнгөөр худпалдан авсан өмч хөрөнгө, машинаа унах эрхгүй болгож байгаа. Сая бүр бүх шатны сургуулийн хичээлийн шинэ жилийн нээлтийн үеэр 20 хоногийн 10 өдөр нь машинаа уналгүй явган таваргаж өнгөрөв. Баячууд нь хоёр машинтай, арга зальтай нэг хэсэг нь улсын хоёр дугаар сэлгэж зүүгээд явсан бол дийлэнх иргэд төрийнхөө шийдвэрийг биелүүлэн автобус унаагаар зорчсон.

Ийм атлаа Нийслэл хот авто зам ашигласны төлбөрөө бүрэн авч байгааг юу гэж ойлгох вэ. Тухайн иргэд нийслэлийн авто замаар жилийн 365 хоног зорчиж элэгдүүлснийхээ төлөө авто зам ашигласны татвар төлөх ёстой атал сайндаа л 300 хоног энэ замаар нь зорччихоод бүтэн төлбөр төлдөг нь  зүгээр үү.

Өөрийнхөө мөнгөөр худалдаад авсан өмч хөрөнгөө бүрэн эзэмших эрхээ хаалгачихаад, дээр нь  бараг хоёр сар шахам хугацаагаар машинаа унаагүй байж зам ашигласан хэмээн төлбөр төлөх нь ямар вэ. Тэгэхээр НИТХ-ээс тогтоосон Зам ашигласны төлбөрөөс автомашинаа унаагүй өдөр сарын төлбөрийг хасаад хураалгах ёстой бус уу. Алив юм улам боловсронгуй болж иргэд хэрэглээний ус, цахилгааны тоолууртай болж зөвхөн хэрэглэсэн ус цахилгааныхаа л төлбөрийг төлдөг болсонтой адил биш үү.

Ерийн тохиолдолд хамгийн энгийнхээр бодоход иргэн хүн машинаа жилд хамгийн багаар 52 хоног унах эрхгүй байгаа. Өөрөөр хэлбэл энэ хоногуудад тухайн хүн нийслэлийн авто замаар зорчихгүй, зам ашиглаагүй, гэмтээж, элэгдүүлэхгүй байхад “Зам ашигласан”-ы хураамж авах нь зүйд нийцнэ гэж үү.

Бид дэлгүүр худалдааны газраас худалдан аваагүй зүйлийнхээ үнийг төлдөггүй л биз дээ.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин

2023 оны есдүгээр сарын 18. Даваа. №147 (5875)