• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Ховор элементийн төлөө хошуурах нь...

Технологийн шинэ эрин зуунд тэргүүлэх байр сууриа алдахгүйн төлөөх өрсөлдөөн улс орнуудыг газрын ховор элементийн төлөөх уралдаан руу асар хурдтай аваачсан нь өнөө цагийн геополитикийн нөхцөл байдлаас шууд харагдах болов. Товчхондоо бол хэн хүчтэй нь бус хэн ховор элементийг ашиглах боломжтой байгаа нь илүүрхэж тэр хэрээр технологи, үйлдвэрлэл, бүтээн байгуулалт тэр байтугай улс үндэстний аюулгүй байдлаа бодитоор хамгаалах гээд дэлхийд ноёрхлоо тогтоох цаг иржээ.

Хамгийн сүүлийн жишээ гэхэд АНУ Орос Украины дайныг зогсоох энхийн хэлэлцээг байгуулах гол тоглогч болж байгаагийнхаа хариуд Украинтай газрын ховор элементийн гэрээ байгуулах ашиг сонирхлоо илэрхийлээд байгаа. Хараахан тохиролцоонд хүрээгүй байгаа энэ хэлэлцээрийн үр дүнд АНУ гурван жил үргэлжилсэн дайныг зогсоосныхоо төлбөрт Украины байгалийн баялгийг ашиглах болзол тавьж байгааг бид мэднэ. Мөн  АНУ-ын ерөнхийлөгч Д.Трамп Гринландыг авах тухай онцгойлон анхаарах болсны шалтгаан ч үнэндээ энэ арал улсад байгаа асар их баялаг нөөцтэй холбоотой. Тэгвэл АНУ-д ховор элементийн ашиг сонирхол яагаад ийм гүнзгий нэмэгдэх болов гэдэг асуулт яалт ч үгүй гарч ирнэ. Тэгвэл тус улсын Аспен институтийн гаргасан” АНУ-ын газрын ховор элементийн өнөөгийн бодлого, Конгрессээс хүлээх хүчин зүйлс” илтгэлд “Дэлхий ертөнц хурдацтай өөрчлөгдөж байгаагийн хэрээр АНУ-д газрын ховор элементийн хүртээмжийг хариуцлагатай, тогтвортойгоор нэмэгдүүлэх стратегийн зорилго илүү тулгарах болов” хэмээн бичсэн байна.

 Сүүлийн олон арваны турш технологийн хүчээр дэлхийд тэргүүлж эдийн засгаар ч, улс төрийн манлайллаар ч дэлхийн зохицуулагчийн байр сууриа хадгалж ирсэн АНУ-ын гол өрсөлдөгч БНХАУ технологийн салбарт цойлон гарч ирсэн нь маргаангүй. Ганцхан энгийн жишээ гэхэд Apple, Tesla-аар гайхашруулдаг байсан АНУ-ын өөдөөс БНХАУ-ын Huawei, BYD гээд техологиор дутахааргүй том өрсөлдөгчид болон өндийж чадав. Энэ бол зөвхөн технологийн салбар дахь жижигхээн өрсөлдөөний зах зух нь. Үүнээс цаашлахад өдөр тутамд шинэчлэгдэж байгаа үнэт цаасны арилжааны өөрчлөлт, хөрөнгийн биржийн мэдээлэл зах зээлд нийлүүлэгдэж байгаа бүтээгдэхүүний эрэлт зэргээс харахад БНХАУ сүүлийн үед илт илүүрхэж эхэллээ.

Үүний нууцыг ховор элементийг эзэмшиж байгаагийн хүч гэж тодорхойлж буй. Дэлхий дээрх газрын ховор элементийн 40 хувь нь Хятад улсад тогтоогдсон. Дэлхийн нийт нийлүүлэлтийн 70 орчим хувийг тэд дангаараа хангадаг. Мөн нийт үйлдвэрлэлийн 60 орчим хувийг мөн Хятад улс ашигладаг байна. Харин БНХАУ-ын хувьд Засгийн газар олон жижиг үйлдвэрүүдийг хааж, Газрын ховор элементийн үйлдвэрлэлийг дэмжих бодлого гаргасан. Урд хөрш экспортын татварын хөнгөлөлт үзүүлэх замаар шинээр бий болж байгаа ГХЭ-ийн үйлдвэрлэлээ дэмжих алхам хийсэн нь Хятадын уул уурхайн компаниудын зардлыг бууруулж, дэлхийн зах зээлд байр сууриа эзлэх боломж олгосон гэгддэг.

Тиймээс ч Худалдааны дайны гол өрсөлдөгч БНХАУ-тай технологиор ч тэр цаашлаад батлан хамгаалах, аюулгүй байдлын салбараа бэхжүүлэхэд ч ховор металлын салбарыг өөрсдийн болгох нь юу юунаас хэрэгцээтэй томоохон алхам байх нь зайлшгүй болов.

2022 оны байдлаар АНУ-ын засгийн газар 50 ашигт малтмалыг АНУ-ын эдийн засагт чухал ач холбогдолтой хэмээн онцгойлон тодорхойлсон байдаг. Тиймээс ч дэлхий дахин эрчим хүчний шинэ холимогт шилжсэнээр эрдэс баялаг ихтэй цэвэр эрчим хүчний технологи шаардлагатай болно. Ашигт малтмалын эрэлт урьд өмнө байгаагүй хурдацтай нэмэгдэж, нийлүүлэлтийн хомсдол үүсгэж болзошгүй байгаа. Нөгөө талаар ховор элементийн голлох хүч БНХАУ-д зонхилж байгаа нь худалдааны дайн өрнөж байгаа өнөө цагт эдийн засаг, геополитикийн хувьд томоохон эрсдэл байх нь тодорхой. Тиймээс эдийн засгийн эрх мэдлээ бэхжүүлэх, Хятад улсад байгаа хүчийг саармагжуулах зорилгоор АНУ ховор газрын ашигт малтмалын нөөцийг баталгаажуулах сонирхлоо ч илэрхийлсээр байгаагийн гол шалтгаан ч энэ юм.

Газрын ховор элемент хэмээн ерөнхийлөн бичигдэж байгаа ч бидний өдөр тутмын хэрэглээнд нэвтэрсэн бүхий л бараа бүтээгдэхүүн, үйлдвэр үйлчилгээнд өргөн ашиглагдаж байгаа ховор металуудын үнэ цэн өдрөөс өдөрт өсөн нэмэгдэх нь зайлшгүй юм. Энэ хэрэглээ нь энгийн бидний мэддэг гар утас, компьютерийн литиум батерейгээр хязгаарлагдахгүй цаашид үндэсний аюулгүй байдалд нөлөөлөхүйц цөмийн эрчим хүч, цөмийн аюулгүй байдлыг хангах үйлдвэрлэлд ч томоохон хэмжээний ач холбогдолтой байдаг. Тиймээс ч ховор элементийн олборлолт нь өөрөө дэлхийн эхний гуравд бичигддэг АНУ-ын эдийн засгийн өсөлт хөгжил, үндэсний аюулгүй байдлын чухал үндэс суурь юм гэдгийг дотоодын институт ч онцлон тэмдэглэж байна.

Тэгвэл манай улсын хувьд ч газрын ховор элементийг ашиглах тухай асуудлыг зөвхөн их гүрнүүдийн тоглодог тоглоом мэтээр ойлгох нь нөгөө талд өөрсдөд байгаа боломжийг үгүйсгэж байгаа нэг хэлбэр гэж үзэж болохоор. Засгийн газраас боловсруулсан “Алсын хараа 2050”-д  газрын ховор элементийн хайгуул судалгааны ажлыг эрчимжүүлэх тухай заасан байдаг. Мөн Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт  “Өндөр технологийн түүхий эд болох газрын ховор элемент, үнэт өнгөт, хар, холимог металл, металл бус ашигт малтмал болон газрын тосны эрэл хайгуулын ажлын хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх замаар эрдэс баялагийн нөөцийг арвижуулна” гэж мөн тусгасан. Олон сарын турш маргаан мэтгэлцээн дагуулж ирсэн Халзан Бүргэдэйн ордыг ашиглах тухай асуудлыг энэ өнцгөөс, улс орны ирээдүйн хувь заяанд ээлтэй нөхцөл байдлаас харвал их гүрнүүд хүртэл ашиглахын төлөө тэмцэж, бодлого боловсруулж байгаа энэ “тоглоомоор” бид ч бас өөрсдийн арга барилаар ашиглаж, оролцох нь яагаад болохгүй гэж. Халзан Бүргэдэйн хувьд дэлхийд томоохонд тооцогдох орд гэж мэргэжлийнхэн нь ч онцлон ярьдаг.  ШУТИС-ийн Геологи, уул уурхайн сургуулийн багш судлаач доктор С.Жаргалан хэдэн жилийн өмнө танилцуулж байсан нэгэн илтгэлдээ “Халзан Бүргэдэй ордын бүртгэлтэй нөөц нь 1.4 сая тонн байгаа нь дэлхийн нөөцийн 1.1 хувь, хамгийн их эрэлттэй байгаа газрын ховор хүнд элементийн орд юм” гэж онцолсон байдаг. Өөрөөр хэлбэл, Халзан Бүргэдэйн орд бол нөөцийн хэмжээгээр дэлхийн том ордын ангилалд орох бүрэн боломжтой орд юм.

Өнөө цагт хэн хүчтэй нь бус, хэн байгаагаа баялаг болгож үнэ цэнийг нь өсгөж чадсан нь хожиж байна. Дэлхий даяар газрын ховор элементийн эрэлт хурдан өсч байна. Энэ хэрээр үнийн хамгийн өндөр цэгтээ хүрээд байгаа. Байгалийн баялаг гэдэг хөрсөн доороо байсаар байвал ашиглагдахгүй, шороо хэвээрээ л байна. Харин ашиглах боломжийг нь бүрдүүлж, үнэ цэнийг нь өсгөсөн цагт жинхэнэ баялаг болж чаддаг. Тиймээс ч манай улсын хувьд хоёр их гүрний дунд оршдог эгзэгтэй газар зүйн тогтлоос эмээхгүйгээр, газрын баялгаа зүй зохистой хэмжээнд эдийн засгийн эргэлтэд оруулснаар цаашид үндэсний аюулгүй байдлаа баталгаажуулах, эдийн засгийн хувьд нэг улсаас хараат бус байх, гол тоглогч биш гэхэд том тоглогч болох боломж бүрдэх гарц ч болохыг үгүйсгэхгүй юм.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2025 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 4. БААСАН ГАРАГ. № 62 (7559)

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Ховор элементийн төлөө хошуурах нь...

Технологийн шинэ эрин зуунд тэргүүлэх байр сууриа алдахгүйн төлөөх өрсөлдөөн улс орнуудыг газрын ховор элементийн төлөөх уралдаан руу асар хурдтай аваачсан нь өнөө цагийн геополитикийн нөхцөл байдлаас шууд харагдах болов. Товчхондоо бол хэн хүчтэй нь бус хэн ховор элементийг ашиглах боломжтой байгаа нь илүүрхэж тэр хэрээр технологи, үйлдвэрлэл, бүтээн байгуулалт тэр байтугай улс үндэстний аюулгүй байдлаа бодитоор хамгаалах гээд дэлхийд ноёрхлоо тогтоох цаг иржээ.

Хамгийн сүүлийн жишээ гэхэд АНУ Орос Украины дайныг зогсоох энхийн хэлэлцээг байгуулах гол тоглогч болж байгаагийнхаа хариуд Украинтай газрын ховор элементийн гэрээ байгуулах ашиг сонирхлоо илэрхийлээд байгаа. Хараахан тохиролцоонд хүрээгүй байгаа энэ хэлэлцээрийн үр дүнд АНУ гурван жил үргэлжилсэн дайныг зогсоосныхоо төлбөрт Украины байгалийн баялгийг ашиглах болзол тавьж байгааг бид мэднэ. Мөн  АНУ-ын ерөнхийлөгч Д.Трамп Гринландыг авах тухай онцгойлон анхаарах болсны шалтгаан ч үнэндээ энэ арал улсад байгаа асар их баялаг нөөцтэй холбоотой. Тэгвэл АНУ-д ховор элементийн ашиг сонирхол яагаад ийм гүнзгий нэмэгдэх болов гэдэг асуулт яалт ч үгүй гарч ирнэ. Тэгвэл тус улсын Аспен институтийн гаргасан” АНУ-ын газрын ховор элементийн өнөөгийн бодлого, Конгрессээс хүлээх хүчин зүйлс” илтгэлд “Дэлхий ертөнц хурдацтай өөрчлөгдөж байгаагийн хэрээр АНУ-д газрын ховор элементийн хүртээмжийг хариуцлагатай, тогтвортойгоор нэмэгдүүлэх стратегийн зорилго илүү тулгарах болов” хэмээн бичсэн байна.

 Сүүлийн олон арваны турш технологийн хүчээр дэлхийд тэргүүлж эдийн засгаар ч, улс төрийн манлайллаар ч дэлхийн зохицуулагчийн байр сууриа хадгалж ирсэн АНУ-ын гол өрсөлдөгч БНХАУ технологийн салбарт цойлон гарч ирсэн нь маргаангүй. Ганцхан энгийн жишээ гэхэд Apple, Tesla-аар гайхашруулдаг байсан АНУ-ын өөдөөс БНХАУ-ын Huawei, BYD гээд техологиор дутахааргүй том өрсөлдөгчид болон өндийж чадав. Энэ бол зөвхөн технологийн салбар дахь жижигхээн өрсөлдөөний зах зух нь. Үүнээс цаашлахад өдөр тутамд шинэчлэгдэж байгаа үнэт цаасны арилжааны өөрчлөлт, хөрөнгийн биржийн мэдээлэл зах зээлд нийлүүлэгдэж байгаа бүтээгдэхүүний эрэлт зэргээс харахад БНХАУ сүүлийн үед илт илүүрхэж эхэллээ.

Үүний нууцыг ховор элементийг эзэмшиж байгаагийн хүч гэж тодорхойлж буй. Дэлхий дээрх газрын ховор элементийн 40 хувь нь Хятад улсад тогтоогдсон. Дэлхийн нийт нийлүүлэлтийн 70 орчим хувийг тэд дангаараа хангадаг. Мөн нийт үйлдвэрлэлийн 60 орчим хувийг мөн Хятад улс ашигладаг байна. Харин БНХАУ-ын хувьд Засгийн газар олон жижиг үйлдвэрүүдийг хааж, Газрын ховор элементийн үйлдвэрлэлийг дэмжих бодлого гаргасан. Урд хөрш экспортын татварын хөнгөлөлт үзүүлэх замаар шинээр бий болж байгаа ГХЭ-ийн үйлдвэрлэлээ дэмжих алхам хийсэн нь Хятадын уул уурхайн компаниудын зардлыг бууруулж, дэлхийн зах зээлд байр сууриа эзлэх боломж олгосон гэгддэг.

Тиймээс ч Худалдааны дайны гол өрсөлдөгч БНХАУ-тай технологиор ч тэр цаашлаад батлан хамгаалах, аюулгүй байдлын салбараа бэхжүүлэхэд ч ховор металлын салбарыг өөрсдийн болгох нь юу юунаас хэрэгцээтэй томоохон алхам байх нь зайлшгүй болов.

2022 оны байдлаар АНУ-ын засгийн газар 50 ашигт малтмалыг АНУ-ын эдийн засагт чухал ач холбогдолтой хэмээн онцгойлон тодорхойлсон байдаг. Тиймээс ч дэлхий дахин эрчим хүчний шинэ холимогт шилжсэнээр эрдэс баялаг ихтэй цэвэр эрчим хүчний технологи шаардлагатай болно. Ашигт малтмалын эрэлт урьд өмнө байгаагүй хурдацтай нэмэгдэж, нийлүүлэлтийн хомсдол үүсгэж болзошгүй байгаа. Нөгөө талаар ховор элементийн голлох хүч БНХАУ-д зонхилж байгаа нь худалдааны дайн өрнөж байгаа өнөө цагт эдийн засаг, геополитикийн хувьд томоохон эрсдэл байх нь тодорхой. Тиймээс эдийн засгийн эрх мэдлээ бэхжүүлэх, Хятад улсад байгаа хүчийг саармагжуулах зорилгоор АНУ ховор газрын ашигт малтмалын нөөцийг баталгаажуулах сонирхлоо ч илэрхийлсээр байгаагийн гол шалтгаан ч энэ юм.

Газрын ховор элемент хэмээн ерөнхийлөн бичигдэж байгаа ч бидний өдөр тутмын хэрэглээнд нэвтэрсэн бүхий л бараа бүтээгдэхүүн, үйлдвэр үйлчилгээнд өргөн ашиглагдаж байгаа ховор металуудын үнэ цэн өдрөөс өдөрт өсөн нэмэгдэх нь зайлшгүй юм. Энэ хэрэглээ нь энгийн бидний мэддэг гар утас, компьютерийн литиум батерейгээр хязгаарлагдахгүй цаашид үндэсний аюулгүй байдалд нөлөөлөхүйц цөмийн эрчим хүч, цөмийн аюулгүй байдлыг хангах үйлдвэрлэлд ч томоохон хэмжээний ач холбогдолтой байдаг. Тиймээс ч ховор элементийн олборлолт нь өөрөө дэлхийн эхний гуравд бичигддэг АНУ-ын эдийн засгийн өсөлт хөгжил, үндэсний аюулгүй байдлын чухал үндэс суурь юм гэдгийг дотоодын институт ч онцлон тэмдэглэж байна.

Тэгвэл манай улсын хувьд ч газрын ховор элементийг ашиглах тухай асуудлыг зөвхөн их гүрнүүдийн тоглодог тоглоом мэтээр ойлгох нь нөгөө талд өөрсдөд байгаа боломжийг үгүйсгэж байгаа нэг хэлбэр гэж үзэж болохоор. Засгийн газраас боловсруулсан “Алсын хараа 2050”-д  газрын ховор элементийн хайгуул судалгааны ажлыг эрчимжүүлэх тухай заасан байдаг. Мөн Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт  “Өндөр технологийн түүхий эд болох газрын ховор элемент, үнэт өнгөт, хар, холимог металл, металл бус ашигт малтмал болон газрын тосны эрэл хайгуулын ажлын хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх замаар эрдэс баялагийн нөөцийг арвижуулна” гэж мөн тусгасан. Олон сарын турш маргаан мэтгэлцээн дагуулж ирсэн Халзан Бүргэдэйн ордыг ашиглах тухай асуудлыг энэ өнцгөөс, улс орны ирээдүйн хувь заяанд ээлтэй нөхцөл байдлаас харвал их гүрнүүд хүртэл ашиглахын төлөө тэмцэж, бодлого боловсруулж байгаа энэ “тоглоомоор” бид ч бас өөрсдийн арга барилаар ашиглаж, оролцох нь яагаад болохгүй гэж. Халзан Бүргэдэйн хувьд дэлхийд томоохонд тооцогдох орд гэж мэргэжлийнхэн нь ч онцлон ярьдаг.  ШУТИС-ийн Геологи, уул уурхайн сургуулийн багш судлаач доктор С.Жаргалан хэдэн жилийн өмнө танилцуулж байсан нэгэн илтгэлдээ “Халзан Бүргэдэй ордын бүртгэлтэй нөөц нь 1.4 сая тонн байгаа нь дэлхийн нөөцийн 1.1 хувь, хамгийн их эрэлттэй байгаа газрын ховор хүнд элементийн орд юм” гэж онцолсон байдаг. Өөрөөр хэлбэл, Халзан Бүргэдэйн орд бол нөөцийн хэмжээгээр дэлхийн том ордын ангилалд орох бүрэн боломжтой орд юм.

Өнөө цагт хэн хүчтэй нь бус, хэн байгаагаа баялаг болгож үнэ цэнийг нь өсгөж чадсан нь хожиж байна. Дэлхий даяар газрын ховор элементийн эрэлт хурдан өсч байна. Энэ хэрээр үнийн хамгийн өндөр цэгтээ хүрээд байгаа. Байгалийн баялаг гэдэг хөрсөн доороо байсаар байвал ашиглагдахгүй, шороо хэвээрээ л байна. Харин ашиглах боломжийг нь бүрдүүлж, үнэ цэнийг нь өсгөсөн цагт жинхэнэ баялаг болж чаддаг. Тиймээс ч манай улсын хувьд хоёр их гүрний дунд оршдог эгзэгтэй газар зүйн тогтлоос эмээхгүйгээр, газрын баялгаа зүй зохистой хэмжээнд эдийн засгийн эргэлтэд оруулснаар цаашид үндэсний аюулгүй байдлаа баталгаажуулах, эдийн засгийн хувьд нэг улсаас хараат бус байх, гол тоглогч биш гэхэд том тоглогч болох боломж бүрдэх гарц ч болохыг үгүйсгэхгүй юм.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2025 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 4. БААСАН ГАРАГ. № 62 (7559)



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Байнгын хороо
  • •Уул уурхай
  • •Степпе Арена
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Эрүүл мэнд
  • •Гэмт хэрэг
  • •Халуун сэдэв
  • •Видео мэдээ
  • •Яам, Агентлаг
ХУРААХ
Солонгос улсад 100 сая төгрөгөөр...
Ховдын дарга “…“Халзан...

Ховор элементийн төлөө хошуурах нь...

НЯМСҮРЭН 2025-04-04
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
Ховор элементийн төлөө хошуурах нь...

Технологийн шинэ эрин зуунд тэргүүлэх байр сууриа алдахгүйн төлөөх өрсөлдөөн улс орнуудыг газрын ховор элементийн төлөөх уралдаан руу асар хурдтай аваачсан нь өнөө цагийн геополитикийн нөхцөл байдлаас шууд харагдах болов. Товчхондоо бол хэн хүчтэй нь бус хэн ховор элементийг ашиглах боломжтой байгаа нь илүүрхэж тэр хэрээр технологи, үйлдвэрлэл, бүтээн байгуулалт тэр байтугай улс үндэстний аюулгүй байдлаа бодитоор хамгаалах гээд дэлхийд ноёрхлоо тогтоох цаг иржээ.

Хамгийн сүүлийн жишээ гэхэд АНУ Орос Украины дайныг зогсоох энхийн хэлэлцээг байгуулах гол тоглогч болж байгаагийнхаа хариуд Украинтай газрын ховор элементийн гэрээ байгуулах ашиг сонирхлоо илэрхийлээд байгаа. Хараахан тохиролцоонд хүрээгүй байгаа энэ хэлэлцээрийн үр дүнд АНУ гурван жил үргэлжилсэн дайныг зогсоосныхоо төлбөрт Украины байгалийн баялгийг ашиглах болзол тавьж байгааг бид мэднэ. Мөн  АНУ-ын ерөнхийлөгч Д.Трамп Гринландыг авах тухай онцгойлон анхаарах болсны шалтгаан ч үнэндээ энэ арал улсад байгаа асар их баялаг нөөцтэй холбоотой. Тэгвэл АНУ-д ховор элементийн ашиг сонирхол яагаад ийм гүнзгий нэмэгдэх болов гэдэг асуулт яалт ч үгүй гарч ирнэ. Тэгвэл тус улсын Аспен институтийн гаргасан” АНУ-ын газрын ховор элементийн өнөөгийн бодлого, Конгрессээс хүлээх хүчин зүйлс” илтгэлд “Дэлхий ертөнц хурдацтай өөрчлөгдөж байгаагийн хэрээр АНУ-д газрын ховор элементийн хүртээмжийг хариуцлагатай, тогтвортойгоор нэмэгдүүлэх стратегийн зорилго илүү тулгарах болов” хэмээн бичсэн байна.

 Сүүлийн олон арваны турш технологийн хүчээр дэлхийд тэргүүлж эдийн засгаар ч, улс төрийн манлайллаар ч дэлхийн зохицуулагчийн байр сууриа хадгалж ирсэн АНУ-ын гол өрсөлдөгч БНХАУ технологийн салбарт цойлон гарч ирсэн нь маргаангүй. Ганцхан энгийн жишээ гэхэд Apple, Tesla-аар гайхашруулдаг байсан АНУ-ын өөдөөс БНХАУ-ын Huawei, BYD гээд техологиор дутахааргүй том өрсөлдөгчид болон өндийж чадав. Энэ бол зөвхөн технологийн салбар дахь жижигхээн өрсөлдөөний зах зух нь. Үүнээс цаашлахад өдөр тутамд шинэчлэгдэж байгаа үнэт цаасны арилжааны өөрчлөлт, хөрөнгийн биржийн мэдээлэл зах зээлд нийлүүлэгдэж байгаа бүтээгдэхүүний эрэлт зэргээс харахад БНХАУ сүүлийн үед илт илүүрхэж эхэллээ.

Үүний нууцыг ховор элементийг эзэмшиж байгаагийн хүч гэж тодорхойлж буй. Дэлхий дээрх газрын ховор элементийн 40 хувь нь Хятад улсад тогтоогдсон. Дэлхийн нийт нийлүүлэлтийн 70 орчим хувийг тэд дангаараа хангадаг. Мөн нийт үйлдвэрлэлийн 60 орчим хувийг мөн Хятад улс ашигладаг байна. Харин БНХАУ-ын хувьд Засгийн газар олон жижиг үйлдвэрүүдийг хааж, Газрын ховор элементийн үйлдвэрлэлийг дэмжих бодлого гаргасан. Урд хөрш экспортын татварын хөнгөлөлт үзүүлэх замаар шинээр бий болж байгаа ГХЭ-ийн үйлдвэрлэлээ дэмжих алхам хийсэн нь Хятадын уул уурхайн компаниудын зардлыг бууруулж, дэлхийн зах зээлд байр сууриа эзлэх боломж олгосон гэгддэг.

Тиймээс ч Худалдааны дайны гол өрсөлдөгч БНХАУ-тай технологиор ч тэр цаашлаад батлан хамгаалах, аюулгүй байдлын салбараа бэхжүүлэхэд ч ховор металлын салбарыг өөрсдийн болгох нь юу юунаас хэрэгцээтэй томоохон алхам байх нь зайлшгүй болов.

2022 оны байдлаар АНУ-ын засгийн газар 50 ашигт малтмалыг АНУ-ын эдийн засагт чухал ач холбогдолтой хэмээн онцгойлон тодорхойлсон байдаг. Тиймээс ч дэлхий дахин эрчим хүчний шинэ холимогт шилжсэнээр эрдэс баялаг ихтэй цэвэр эрчим хүчний технологи шаардлагатай болно. Ашигт малтмалын эрэлт урьд өмнө байгаагүй хурдацтай нэмэгдэж, нийлүүлэлтийн хомсдол үүсгэж болзошгүй байгаа. Нөгөө талаар ховор элементийн голлох хүч БНХАУ-д зонхилж байгаа нь худалдааны дайн өрнөж байгаа өнөө цагт эдийн засаг, геополитикийн хувьд томоохон эрсдэл байх нь тодорхой. Тиймээс эдийн засгийн эрх мэдлээ бэхжүүлэх, Хятад улсад байгаа хүчийг саармагжуулах зорилгоор АНУ ховор газрын ашигт малтмалын нөөцийг баталгаажуулах сонирхлоо ч илэрхийлсээр байгаагийн гол шалтгаан ч энэ юм.

Газрын ховор элемент хэмээн ерөнхийлөн бичигдэж байгаа ч бидний өдөр тутмын хэрэглээнд нэвтэрсэн бүхий л бараа бүтээгдэхүүн, үйлдвэр үйлчилгээнд өргөн ашиглагдаж байгаа ховор металуудын үнэ цэн өдрөөс өдөрт өсөн нэмэгдэх нь зайлшгүй юм. Энэ хэрэглээ нь энгийн бидний мэддэг гар утас, компьютерийн литиум батерейгээр хязгаарлагдахгүй цаашид үндэсний аюулгүй байдалд нөлөөлөхүйц цөмийн эрчим хүч, цөмийн аюулгүй байдлыг хангах үйлдвэрлэлд ч томоохон хэмжээний ач холбогдолтой байдаг. Тиймээс ч ховор элементийн олборлолт нь өөрөө дэлхийн эхний гуравд бичигддэг АНУ-ын эдийн засгийн өсөлт хөгжил, үндэсний аюулгүй байдлын чухал үндэс суурь юм гэдгийг дотоодын институт ч онцлон тэмдэглэж байна.

Тэгвэл манай улсын хувьд ч газрын ховор элементийг ашиглах тухай асуудлыг зөвхөн их гүрнүүдийн тоглодог тоглоом мэтээр ойлгох нь нөгөө талд өөрсдөд байгаа боломжийг үгүйсгэж байгаа нэг хэлбэр гэж үзэж болохоор. Засгийн газраас боловсруулсан “Алсын хараа 2050”-д  газрын ховор элементийн хайгуул судалгааны ажлыг эрчимжүүлэх тухай заасан байдаг. Мөн Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт  “Өндөр технологийн түүхий эд болох газрын ховор элемент, үнэт өнгөт, хар, холимог металл, металл бус ашигт малтмал болон газрын тосны эрэл хайгуулын ажлын хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх замаар эрдэс баялагийн нөөцийг арвижуулна” гэж мөн тусгасан. Олон сарын турш маргаан мэтгэлцээн дагуулж ирсэн Халзан Бүргэдэйн ордыг ашиглах тухай асуудлыг энэ өнцгөөс, улс орны ирээдүйн хувь заяанд ээлтэй нөхцөл байдлаас харвал их гүрнүүд хүртэл ашиглахын төлөө тэмцэж, бодлого боловсруулж байгаа энэ “тоглоомоор” бид ч бас өөрсдийн арга барилаар ашиглаж, оролцох нь яагаад болохгүй гэж. Халзан Бүргэдэйн хувьд дэлхийд томоохонд тооцогдох орд гэж мэргэжлийнхэн нь ч онцлон ярьдаг.  ШУТИС-ийн Геологи, уул уурхайн сургуулийн багш судлаач доктор С.Жаргалан хэдэн жилийн өмнө танилцуулж байсан нэгэн илтгэлдээ “Халзан Бүргэдэй ордын бүртгэлтэй нөөц нь 1.4 сая тонн байгаа нь дэлхийн нөөцийн 1.1 хувь, хамгийн их эрэлттэй байгаа газрын ховор хүнд элементийн орд юм” гэж онцолсон байдаг. Өөрөөр хэлбэл, Халзан Бүргэдэйн орд бол нөөцийн хэмжээгээр дэлхийн том ордын ангилалд орох бүрэн боломжтой орд юм.

Өнөө цагт хэн хүчтэй нь бус, хэн байгаагаа баялаг болгож үнэ цэнийг нь өсгөж чадсан нь хожиж байна. Дэлхий даяар газрын ховор элементийн эрэлт хурдан өсч байна. Энэ хэрээр үнийн хамгийн өндөр цэгтээ хүрээд байгаа. Байгалийн баялаг гэдэг хөрсөн доороо байсаар байвал ашиглагдахгүй, шороо хэвээрээ л байна. Харин ашиглах боломжийг нь бүрдүүлж, үнэ цэнийг нь өсгөсөн цагт жинхэнэ баялаг болж чаддаг. Тиймээс ч манай улсын хувьд хоёр их гүрний дунд оршдог эгзэгтэй газар зүйн тогтлоос эмээхгүйгээр, газрын баялгаа зүй зохистой хэмжээнд эдийн засгийн эргэлтэд оруулснаар цаашид үндэсний аюулгүй байдлаа баталгаажуулах, эдийн засгийн хувьд нэг улсаас хараат бус байх, гол тоглогч биш гэхэд том тоглогч болох боломж бүрдэх гарц ч болохыг үгүйсгэхгүй юм.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2025 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 4. БААСАН ГАРАГ. № 62 (7559)

ФОТО:

Сэдвүүд : #Нийтлэл  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
1 өдрийн өмнө өмнө

Жүдо бөхийн Залуучуудын дэлхийн аваргаар Т.Ариунзаяа тодорлоо

1 өдрийн өмнө өмнө

Дэлхийд тод гялалзсан оюунлаг охин Б.Оюун-Үжин

1 өдрийн өмнө өмнө

Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

1 өдрийн өмнө өмнө

С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

1 өдрийн өмнө өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр

1 өдрийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч монгол төр тохиролцох ёсгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Токиогийн “Их дуулга”-д оролцох Монголын жүдочид тодорлоо

2 өдрийн өмнө өмнө

Хүүхэд залуусын хөгжлийг дэмжигч "Ачит Ихт" компани

2 өдрийн өмнө өмнө

Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 62 зөрчил бүртгэгдлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон бууруулахаар тусгажээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Ц.Идэрбат: Тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

“Евро-3” болон түүнээс дээш стандартын АИ-92 автобензиний үнийг 1,000 хүртэл төгрөгөөр бууруулна

2 өдрийн өмнө өмнө

Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина

2 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

2 өдрийн өмнө өмнө

Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр шийдвэрлэнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эрч хүч ихэснэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Цас орохгүй, өдөртөө 3-5 хэм хүйтэн байна

2026-11-18 өмнө

Б.Бямбасүрэн: Бэлтгэл хийж байгаад тамирчин болсон

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2026-11-18 өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр хэлэлцэнэ

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-14 өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2026-11-14 өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2026-11-17 өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

2026-11-16 өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

2026-11-16 өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

2026-11-17 өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

2026-11-17 өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

2026-11-16 өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

2026-11-17 өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

2026-11-16 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

2026-11-16 өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

2026-11-16 өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

2026-11-18 өмнө

“Оюу толгойн ашгаас иргэн бүрд 857,000 төгрөгийг хувь дансанд нь шилжүүлж өгөх асуудлаар хуулийн төсөл санаачлан хэлэлцүүлэх” тухай ажлын хэсгийг байгууллаа

2026-11-18 өмнө

“Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо

2026-11-18 өмнө

Э.Батшугар: Вакцинаар сэргийлж болох өвчнийг бууруулахад Засгийн газраас анхаарч ажиллана

2026-11-17 өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

2026-11-16 өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

2026-11-16 өмнө

Цас орно, өдөртөө 5-7 хэм хүйтэн байна

2026-11-17 өмнө

"Ачит Ихт" компани үйлдвэрийн орчинд экологийн тэнцвэрийг хадгалагч тарвага нутагшууллаа

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.