• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Сэргээш шинжлүүлэхээ л больчихгүй юу, бөхчүүд ээ?!

Шулуухан хэлэхэд, үндэсний бөхийн сэргээш тойрсон хэрүүлээс нийтээрээ залхах маягтай боллоо. Олон зууны түүхтэй энэ үндэсний бөх маань сүүлийн жилүүдэд л ийм хэл амнаас салахаа болилоо.

Бөхчүүд саяхан цуглаж сэргээшийн асуудлаар хэлэлцжээ. Тэр хурал дээр Бөхийн холбооны дарга нар, бас олон бөх сэргээшийн талаар санал бодлоо хэлцгээв. Хэвлэлд ч хэд хэдээрээ ханджээ. Гэхдээ гарц гаргалгаа гаргаж чадсангүй. Нөгөөх шинжилгээ авдаг Сэргээшийн эсрэг үндэсний төвөө л баалцгааж байгаад тарав. Шуудхан ойлгуулснаар нь, манай үндэсний бөхчүүдээс сэргээш илрээд байгаа нь шинжилгээ авдаг байгууллагатай л холбоотой болж таарав. Харамсалтай нь үгүй л дээ.

Үндэсний их баяр наадмын тухай хууль гэж бий. Бөхчүүд бүгд мэдэх ёстой. Тэр хуулийн 14 дүгээр зүйлд “...Бөхчүүд сэргээшийн шинжилгээ өгнө” гэдгийг маш тодорхой заасан. Тодруулбал, уг хуулийн 14.2-т “...Энэ хуулийн 9.1-д заасан бөхийн барилдаанд дөрөв, түүнээс дээш давсан бөх, 11.2-т заасан үндэсний сурын харвааны эрэгтэй болон эмэгтэй тус бүр эхний найман байр эзэлсэн харваачаас сэргээшийн шинжилгээ авна”, 14.3-т “...Энэ хуулийн 14.2-т заасан этгээд сэргээшийн шинжилгээнд орохоос татгалзсан, зайлсхийсэн бол сэргээш хэрэглэсэнд тооцно”, 14.5.5-д “...Эрүүл мэндийн зайлшгүй шалтгааны улмаас Олон улсын сэргээшийн эсрэг агентлагаас жил бүр баталсан Хориглосон жагсаалтад багтсан бодис, аргыг хэрэглэх тохиолдолд энэ тухай Эмчилгээний зорилгоор чөлөөлөх Олон улсын стандартад заасны дагуу Сэргээшийн эсрэг үндэсний байгууллагад хандах”, 14.5.6-д “...Дэлхийн сэргээшийн эсрэг агентлагаар итгэмжлэгдсэн лабораторийн шинжилгээний дүгнэлтээр хориглосон бодис, арга хэрэглэсэн нь илэрсэн бөх, харваач "В" дээжид шинжилгээ хийлгэх бол уг шинжилгээний төлбөрийг төлөх”, 14.5.7-д “...Энэ хуулийн 14.5.2, 14.5.3, 14.5.4, 14.5.5-д заасан үүргийг биелүүлээгүй тохиолдолд улсын цол, чимгээ хураалгаж, хуульд заасан хариуцлага хүлээхэд татгалзах зүйлгүй талаарх баталгааг бичгээр гаргаж, салбар хороонд өгөх” гэх мэтээр нарийвчлаад заагаад өгчихсөн.

Хамгийн гол нь эдгээр зүйл заалтыг манайхан бодож олоод зохиочихсон ч юм биш. Манай шийдэл гэвэл дээр хэлсэнчлэн “...Үндэсний бөхчүүдээс допингийн шинжилгээ авна” гэдэг л юм. Харин тэр дагуу хэн нь ямар үүргийг хаана, яаж хүлээх вэ гэдэг нь дэлхий даяарх сэргээшийн шинжилгээг авдаг стандартын дагуу энэ хуульд орсон байгаа юм.

Өөрөөр хэлбэл, сэргээшийн шинжилгээ бол монголчуудаас хамаардаггүй. Бид бөхчүүдийг шинжилгээнд хамруулна гэж хүсэлтээ тавьсан. Дэлхийн сэргээшийн эсрэг агентлаг түүний дагуу шинжилж дүгнээд өгнө. Тэгэхээр манайд байгаа Сэргээшийн эсрэг үндэсний төв бол Дэлхийн сэргээшийн эсрэг агентлагийн Монгол дахь төлөөлөгч нь гэсэн үг. Товчхондоо, бүх дүрэм журам нь цаанаасаа “зохиогдчихсон” байдаг. Харин манай Наадмын комисс л Үндэсний их баяр наадмын хуульд заасанчлан шинжилгээг захиална. Түүнийг нь Сэргээшийн эсрэг байгууллага гүйцэтгэнэ.

Нөгөө талаас “...Ямар эм тариа хэрэглэвэл сэргээш илрэх вэ” гэдэг нь бас тодорхой байдаг байна. Сэргээшийн эсрэг үндэсний төв ийм мэдээллээр хангана. Түүнийг тухайн спортын холбоод буюу МҮБХ бөхчүүддээ түгээх учиртай. Ийм л аж.

Яг үнэндээ үндэсний бөхчүүд л 20, 30-аараа сэргээшийн асуудалд холбогдож, дээр дооргүй хэрүүл уруул тариад байгаа юм. Гэтэл бусад мэргэжлийн спортын холбоодод харьяалагддаг тамирчид адилхан л шинжлүүлж судлуулаад тэмцээн уралдаандаа оролцоод явж байна. Манай жудо, чөлөөт бөх, сагс, өөр юу байдаг юм, бүх спортын тамирчид баг багаараа ийм шинжилгээнд ордог. Жилдээ хэдэн ч тэмцээнд ордог юм, бүү мэд. Тэдний хэнээс, хэзээ илрээд байна вэ?! Гэтэл манай бөхчүүд жилдээ ганц л удаа наадмаар шинжлүүлнэ. Тэр нь бөөн асуудал дагуулдаг. Тэгж яривал Монгол Улс сүүлийн жилүүдэд тивийн хэмжээний томоохон тэмцээн хэд хэдийг зохион байгууллаа. Муулаад байгаа Сэргээшийн эсрэг үндэсний төв чинь тэдгээрийн шинжилгээг хэл амгүй авч, дамжуулаад л байдаг. Бөхчүүдийн яриад байдагчлан тэр байгууллага холион бантан хутгаад байдаг бол аль хэдийнэ Монголдоо биш олон улсад яригдана биз дээ.

Тэгэхээр аль ч талаас нь харсан сэргээшийн хэрүүл бол манай бөхчүүдтэй өөрсөдтэй нь л холбоотой. Хэвлэл, олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслээр бөхчүүдийн яриаг сонсоход их марзан сонсогдоно. “...Зүрхний эм уусан чинь сэргээш илэрсэн”, “...Бэртлээ эдгээх гээд эм уучихсан чинь ингэчихлээ” ч гэх шиг. Баллаж байгаа юм, тайлбар нь. Хэрвээ тэр бөхийн зүрх нь “ачаа”-гаа даахгүй бол наадмаар зодоглохоо л больчих хэрэгтэй. Угтаа зүрхний хэмээ тайвшруулж байгаад барилдана гэдэг бол өрсөлдөгчөөсөө илүү л гарна. Нэг ёсондоо сэргээш гэсэн үг. Энэ нь эмч биш энгийн хүнд ч шууд ойлгогдож байна.

Ийм байдлаар бусад спортынхон өгөөд болоод байдаг шинжилгээг үндэсний бөхчүүд чаддаггүй. Бусдаас нь илэрдэггүй сэргээш гэдэг зүйл үндэсний бөхчүүдээс л илэрдэг. Ер нь бол манай ард түмэн үндэсний бөхчүүдээ баян айлын хүүхэд шиг эрхлүүлдэг. Нөгөөдүүл нь бүр дасчихсан. Сумандаа аятайхан боловсон жорлон ч үгүй атлаа мөнгөө цуглуулж байгаад бөхөө хамгийн үнэтэй жийпээр шагнадаг. Гээд л шүүмжилдэг. Үнэн шүү дээ.

Нөгөөтэйгүүр, энэ сэргээшийн шинжилгээ бол үндэсний бөхийн хувьд томоохон үсрэлт болсон. “...Үндэсний бөх спорт уу, шоу юу” гэдгийг тодорхойлох гол шалгуур нь юм. Угаасаа энэ маргаантай сэдэв шүү дээ. Аль нь вэ гэдгийг олон нийт байтугай өөрсдөө ч эцэслээгүй. Бөхчүүд өөрсдөө спорт гэдэг. Спортын бараг бүх хэв шинж бий л дээ. Гэсэн атлаа олон улсын стандарт руу дөхөх гэхээр ингээд сэргээш дээр бүдэрчихэж байгаа юм. Үүнд МҮБХ ч буруутай. Бөхчүүдээсээ айдаг уу, аль эсвэл нэрээ боддог уу, “...Бид шинжилгээнд хамаагүй” гээд гүрийгээд суучихаж байна. Тэдгээр бөхчүүдээ шинжилгээ өгч сургах, цаашлаад сэргээшийн талаарх нарийн мэдээллээр хангах ёстой субьект нь энэ МҮБХ шүү. Гэвч энэ горим алдагдсанаар “...Үндэсний бөх спорт биш шоу” гэж тодорхойлогдох аюул маш ойрхон болж байгаа юм. Тэндээс ургаад “...Бөхчүүд бол тамирчид биш өв тээгчид, бас урлагийн хүн” гэх юм уу. Ийм байдал руу л гулсана. Энэ нь жилийн 365 хоногийн ихэнхийг бэлтгэл сургуулилтаа хийдэг бөхчүүдэд бол маш харамсалтай. Гэвч бодит байдал ийм л байдал руу хөтөлж байна.

Ерөөсөө ингэж “...Бид сэргээш хэрэглээгүй” гээд дэлхийн стандарттай маргаж онигоо болцгоож байхаар Үндэсний их баяр наадмын хуулиас “...Сэргээшийн шинжилгээ авна” гэсэн зүйл заалтуудыг авахуулчихсан нь дээр. Ингэх нь бөхчүүдэд маш амархан шүү дээ. Аймаг аймгаасаа гарсан гишүүд дээрээ л гүйгээд оччихгүй юу. Тэгээд учир байдлаа хэлчих. Цаадуул чинь дор нь санаачлаад долоо хоногийн дотор сэргээшийн шинжилгээгүй болгочихно. Тэгээд өмнө нь айдас түгшүүр, дараа нь хэл амгүй сайхан наадацгаах уу даа, хэдүүлээ? 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2023 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 17. ЛХАГВА ГАРАГ. № 98 (7083)

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Сэргээш шинжлүүлэхээ л больчихгүй юу, бөхчүүд ээ?!

Шулуухан хэлэхэд, үндэсний бөхийн сэргээш тойрсон хэрүүлээс нийтээрээ залхах маягтай боллоо. Олон зууны түүхтэй энэ үндэсний бөх маань сүүлийн жилүүдэд л ийм хэл амнаас салахаа болилоо.

Бөхчүүд саяхан цуглаж сэргээшийн асуудлаар хэлэлцжээ. Тэр хурал дээр Бөхийн холбооны дарга нар, бас олон бөх сэргээшийн талаар санал бодлоо хэлцгээв. Хэвлэлд ч хэд хэдээрээ ханджээ. Гэхдээ гарц гаргалгаа гаргаж чадсангүй. Нөгөөх шинжилгээ авдаг Сэргээшийн эсрэг үндэсний төвөө л баалцгааж байгаад тарав. Шуудхан ойлгуулснаар нь, манай үндэсний бөхчүүдээс сэргээш илрээд байгаа нь шинжилгээ авдаг байгууллагатай л холбоотой болж таарав. Харамсалтай нь үгүй л дээ.

Үндэсний их баяр наадмын тухай хууль гэж бий. Бөхчүүд бүгд мэдэх ёстой. Тэр хуулийн 14 дүгээр зүйлд “...Бөхчүүд сэргээшийн шинжилгээ өгнө” гэдгийг маш тодорхой заасан. Тодруулбал, уг хуулийн 14.2-т “...Энэ хуулийн 9.1-д заасан бөхийн барилдаанд дөрөв, түүнээс дээш давсан бөх, 11.2-т заасан үндэсний сурын харвааны эрэгтэй болон эмэгтэй тус бүр эхний найман байр эзэлсэн харваачаас сэргээшийн шинжилгээ авна”, 14.3-т “...Энэ хуулийн 14.2-т заасан этгээд сэргээшийн шинжилгээнд орохоос татгалзсан, зайлсхийсэн бол сэргээш хэрэглэсэнд тооцно”, 14.5.5-д “...Эрүүл мэндийн зайлшгүй шалтгааны улмаас Олон улсын сэргээшийн эсрэг агентлагаас жил бүр баталсан Хориглосон жагсаалтад багтсан бодис, аргыг хэрэглэх тохиолдолд энэ тухай Эмчилгээний зорилгоор чөлөөлөх Олон улсын стандартад заасны дагуу Сэргээшийн эсрэг үндэсний байгууллагад хандах”, 14.5.6-д “...Дэлхийн сэргээшийн эсрэг агентлагаар итгэмжлэгдсэн лабораторийн шинжилгээний дүгнэлтээр хориглосон бодис, арга хэрэглэсэн нь илэрсэн бөх, харваач "В" дээжид шинжилгээ хийлгэх бол уг шинжилгээний төлбөрийг төлөх”, 14.5.7-д “...Энэ хуулийн 14.5.2, 14.5.3, 14.5.4, 14.5.5-д заасан үүргийг биелүүлээгүй тохиолдолд улсын цол, чимгээ хураалгаж, хуульд заасан хариуцлага хүлээхэд татгалзах зүйлгүй талаарх баталгааг бичгээр гаргаж, салбар хороонд өгөх” гэх мэтээр нарийвчлаад заагаад өгчихсөн.

Хамгийн гол нь эдгээр зүйл заалтыг манайхан бодож олоод зохиочихсон ч юм биш. Манай шийдэл гэвэл дээр хэлсэнчлэн “...Үндэсний бөхчүүдээс допингийн шинжилгээ авна” гэдэг л юм. Харин тэр дагуу хэн нь ямар үүргийг хаана, яаж хүлээх вэ гэдэг нь дэлхий даяарх сэргээшийн шинжилгээг авдаг стандартын дагуу энэ хуульд орсон байгаа юм.

Өөрөөр хэлбэл, сэргээшийн шинжилгээ бол монголчуудаас хамаардаггүй. Бид бөхчүүдийг шинжилгээнд хамруулна гэж хүсэлтээ тавьсан. Дэлхийн сэргээшийн эсрэг агентлаг түүний дагуу шинжилж дүгнээд өгнө. Тэгэхээр манайд байгаа Сэргээшийн эсрэг үндэсний төв бол Дэлхийн сэргээшийн эсрэг агентлагийн Монгол дахь төлөөлөгч нь гэсэн үг. Товчхондоо, бүх дүрэм журам нь цаанаасаа “зохиогдчихсон” байдаг. Харин манай Наадмын комисс л Үндэсний их баяр наадмын хуульд заасанчлан шинжилгээг захиална. Түүнийг нь Сэргээшийн эсрэг байгууллага гүйцэтгэнэ.

Нөгөө талаас “...Ямар эм тариа хэрэглэвэл сэргээш илрэх вэ” гэдэг нь бас тодорхой байдаг байна. Сэргээшийн эсрэг үндэсний төв ийм мэдээллээр хангана. Түүнийг тухайн спортын холбоод буюу МҮБХ бөхчүүддээ түгээх учиртай. Ийм л аж.

Яг үнэндээ үндэсний бөхчүүд л 20, 30-аараа сэргээшийн асуудалд холбогдож, дээр дооргүй хэрүүл уруул тариад байгаа юм. Гэтэл бусад мэргэжлийн спортын холбоодод харьяалагддаг тамирчид адилхан л шинжлүүлж судлуулаад тэмцээн уралдаандаа оролцоод явж байна. Манай жудо, чөлөөт бөх, сагс, өөр юу байдаг юм, бүх спортын тамирчид баг багаараа ийм шинжилгээнд ордог. Жилдээ хэдэн ч тэмцээнд ордог юм, бүү мэд. Тэдний хэнээс, хэзээ илрээд байна вэ?! Гэтэл манай бөхчүүд жилдээ ганц л удаа наадмаар шинжлүүлнэ. Тэр нь бөөн асуудал дагуулдаг. Тэгж яривал Монгол Улс сүүлийн жилүүдэд тивийн хэмжээний томоохон тэмцээн хэд хэдийг зохион байгууллаа. Муулаад байгаа Сэргээшийн эсрэг үндэсний төв чинь тэдгээрийн шинжилгээг хэл амгүй авч, дамжуулаад л байдаг. Бөхчүүдийн яриад байдагчлан тэр байгууллага холион бантан хутгаад байдаг бол аль хэдийнэ Монголдоо биш олон улсад яригдана биз дээ.

Тэгэхээр аль ч талаас нь харсан сэргээшийн хэрүүл бол манай бөхчүүдтэй өөрсөдтэй нь л холбоотой. Хэвлэл, олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслээр бөхчүүдийн яриаг сонсоход их марзан сонсогдоно. “...Зүрхний эм уусан чинь сэргээш илэрсэн”, “...Бэртлээ эдгээх гээд эм уучихсан чинь ингэчихлээ” ч гэх шиг. Баллаж байгаа юм, тайлбар нь. Хэрвээ тэр бөхийн зүрх нь “ачаа”-гаа даахгүй бол наадмаар зодоглохоо л больчих хэрэгтэй. Угтаа зүрхний хэмээ тайвшруулж байгаад барилдана гэдэг бол өрсөлдөгчөөсөө илүү л гарна. Нэг ёсондоо сэргээш гэсэн үг. Энэ нь эмч биш энгийн хүнд ч шууд ойлгогдож байна.

Ийм байдлаар бусад спортынхон өгөөд болоод байдаг шинжилгээг үндэсний бөхчүүд чаддаггүй. Бусдаас нь илэрдэггүй сэргээш гэдэг зүйл үндэсний бөхчүүдээс л илэрдэг. Ер нь бол манай ард түмэн үндэсний бөхчүүдээ баян айлын хүүхэд шиг эрхлүүлдэг. Нөгөөдүүл нь бүр дасчихсан. Сумандаа аятайхан боловсон жорлон ч үгүй атлаа мөнгөө цуглуулж байгаад бөхөө хамгийн үнэтэй жийпээр шагнадаг. Гээд л шүүмжилдэг. Үнэн шүү дээ.

Нөгөөтэйгүүр, энэ сэргээшийн шинжилгээ бол үндэсний бөхийн хувьд томоохон үсрэлт болсон. “...Үндэсний бөх спорт уу, шоу юу” гэдгийг тодорхойлох гол шалгуур нь юм. Угаасаа энэ маргаантай сэдэв шүү дээ. Аль нь вэ гэдгийг олон нийт байтугай өөрсдөө ч эцэслээгүй. Бөхчүүд өөрсдөө спорт гэдэг. Спортын бараг бүх хэв шинж бий л дээ. Гэсэн атлаа олон улсын стандарт руу дөхөх гэхээр ингээд сэргээш дээр бүдэрчихэж байгаа юм. Үүнд МҮБХ ч буруутай. Бөхчүүдээсээ айдаг уу, аль эсвэл нэрээ боддог уу, “...Бид шинжилгээнд хамаагүй” гээд гүрийгээд суучихаж байна. Тэдгээр бөхчүүдээ шинжилгээ өгч сургах, цаашлаад сэргээшийн талаарх нарийн мэдээллээр хангах ёстой субьект нь энэ МҮБХ шүү. Гэвч энэ горим алдагдсанаар “...Үндэсний бөх спорт биш шоу” гэж тодорхойлогдох аюул маш ойрхон болж байгаа юм. Тэндээс ургаад “...Бөхчүүд бол тамирчид биш өв тээгчид, бас урлагийн хүн” гэх юм уу. Ийм байдал руу л гулсана. Энэ нь жилийн 365 хоногийн ихэнхийг бэлтгэл сургуулилтаа хийдэг бөхчүүдэд бол маш харамсалтай. Гэвч бодит байдал ийм л байдал руу хөтөлж байна.

Ерөөсөө ингэж “...Бид сэргээш хэрэглээгүй” гээд дэлхийн стандарттай маргаж онигоо болцгоож байхаар Үндэсний их баяр наадмын хуулиас “...Сэргээшийн шинжилгээ авна” гэсэн зүйл заалтуудыг авахуулчихсан нь дээр. Ингэх нь бөхчүүдэд маш амархан шүү дээ. Аймаг аймгаасаа гарсан гишүүд дээрээ л гүйгээд оччихгүй юу. Тэгээд учир байдлаа хэлчих. Цаадуул чинь дор нь санаачлаад долоо хоногийн дотор сэргээшийн шинжилгээгүй болгочихно. Тэгээд өмнө нь айдас түгшүүр, дараа нь хэл амгүй сайхан наадацгаах уу даа, хэдүүлээ? 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2023 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 17. ЛХАГВА ГАРАГ. № 98 (7083)



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Байнгын хороо
  • •Степпе Арена
  • •Уул уурхай
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Аймгуудын мэдээлэл
  • •Эрүүл мэнд
  • •Ярилцлага
  • •Халуун сэдэв
  • •Видео мэдээ
  • •Гэмт хэрэг
  • •Яам, Агентлаг
ХУРААХ
Өнөөдөр хуралдах байнгын хороо...
“Дүрэлзэж” байсан нүүрсний...

Сэргээш шинжлүүлэхээ л больчихгүй юу, бөхчүүд ээ?!

ДАМДИН-ОЧИР 2023-05-17
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
Сэргээш шинжлүүлэхээ л больчихгүй юу, бөхчүүд ээ?!

Шулуухан хэлэхэд, үндэсний бөхийн сэргээш тойрсон хэрүүлээс нийтээрээ залхах маягтай боллоо. Олон зууны түүхтэй энэ үндэсний бөх маань сүүлийн жилүүдэд л ийм хэл амнаас салахаа болилоо.

Бөхчүүд саяхан цуглаж сэргээшийн асуудлаар хэлэлцжээ. Тэр хурал дээр Бөхийн холбооны дарга нар, бас олон бөх сэргээшийн талаар санал бодлоо хэлцгээв. Хэвлэлд ч хэд хэдээрээ ханджээ. Гэхдээ гарц гаргалгаа гаргаж чадсангүй. Нөгөөх шинжилгээ авдаг Сэргээшийн эсрэг үндэсний төвөө л баалцгааж байгаад тарав. Шуудхан ойлгуулснаар нь, манай үндэсний бөхчүүдээс сэргээш илрээд байгаа нь шинжилгээ авдаг байгууллагатай л холбоотой болж таарав. Харамсалтай нь үгүй л дээ.

Үндэсний их баяр наадмын тухай хууль гэж бий. Бөхчүүд бүгд мэдэх ёстой. Тэр хуулийн 14 дүгээр зүйлд “...Бөхчүүд сэргээшийн шинжилгээ өгнө” гэдгийг маш тодорхой заасан. Тодруулбал, уг хуулийн 14.2-т “...Энэ хуулийн 9.1-д заасан бөхийн барилдаанд дөрөв, түүнээс дээш давсан бөх, 11.2-т заасан үндэсний сурын харвааны эрэгтэй болон эмэгтэй тус бүр эхний найман байр эзэлсэн харваачаас сэргээшийн шинжилгээ авна”, 14.3-т “...Энэ хуулийн 14.2-т заасан этгээд сэргээшийн шинжилгээнд орохоос татгалзсан, зайлсхийсэн бол сэргээш хэрэглэсэнд тооцно”, 14.5.5-д “...Эрүүл мэндийн зайлшгүй шалтгааны улмаас Олон улсын сэргээшийн эсрэг агентлагаас жил бүр баталсан Хориглосон жагсаалтад багтсан бодис, аргыг хэрэглэх тохиолдолд энэ тухай Эмчилгээний зорилгоор чөлөөлөх Олон улсын стандартад заасны дагуу Сэргээшийн эсрэг үндэсний байгууллагад хандах”, 14.5.6-д “...Дэлхийн сэргээшийн эсрэг агентлагаар итгэмжлэгдсэн лабораторийн шинжилгээний дүгнэлтээр хориглосон бодис, арга хэрэглэсэн нь илэрсэн бөх, харваач "В" дээжид шинжилгээ хийлгэх бол уг шинжилгээний төлбөрийг төлөх”, 14.5.7-д “...Энэ хуулийн 14.5.2, 14.5.3, 14.5.4, 14.5.5-д заасан үүргийг биелүүлээгүй тохиолдолд улсын цол, чимгээ хураалгаж, хуульд заасан хариуцлага хүлээхэд татгалзах зүйлгүй талаарх баталгааг бичгээр гаргаж, салбар хороонд өгөх” гэх мэтээр нарийвчлаад заагаад өгчихсөн.

Хамгийн гол нь эдгээр зүйл заалтыг манайхан бодож олоод зохиочихсон ч юм биш. Манай шийдэл гэвэл дээр хэлсэнчлэн “...Үндэсний бөхчүүдээс допингийн шинжилгээ авна” гэдэг л юм. Харин тэр дагуу хэн нь ямар үүргийг хаана, яаж хүлээх вэ гэдэг нь дэлхий даяарх сэргээшийн шинжилгээг авдаг стандартын дагуу энэ хуульд орсон байгаа юм.

Өөрөөр хэлбэл, сэргээшийн шинжилгээ бол монголчуудаас хамаардаггүй. Бид бөхчүүдийг шинжилгээнд хамруулна гэж хүсэлтээ тавьсан. Дэлхийн сэргээшийн эсрэг агентлаг түүний дагуу шинжилж дүгнээд өгнө. Тэгэхээр манайд байгаа Сэргээшийн эсрэг үндэсний төв бол Дэлхийн сэргээшийн эсрэг агентлагийн Монгол дахь төлөөлөгч нь гэсэн үг. Товчхондоо, бүх дүрэм журам нь цаанаасаа “зохиогдчихсон” байдаг. Харин манай Наадмын комисс л Үндэсний их баяр наадмын хуульд заасанчлан шинжилгээг захиална. Түүнийг нь Сэргээшийн эсрэг байгууллага гүйцэтгэнэ.

Нөгөө талаас “...Ямар эм тариа хэрэглэвэл сэргээш илрэх вэ” гэдэг нь бас тодорхой байдаг байна. Сэргээшийн эсрэг үндэсний төв ийм мэдээллээр хангана. Түүнийг тухайн спортын холбоод буюу МҮБХ бөхчүүддээ түгээх учиртай. Ийм л аж.

Яг үнэндээ үндэсний бөхчүүд л 20, 30-аараа сэргээшийн асуудалд холбогдож, дээр дооргүй хэрүүл уруул тариад байгаа юм. Гэтэл бусад мэргэжлийн спортын холбоодод харьяалагддаг тамирчид адилхан л шинжлүүлж судлуулаад тэмцээн уралдаандаа оролцоод явж байна. Манай жудо, чөлөөт бөх, сагс, өөр юу байдаг юм, бүх спортын тамирчид баг багаараа ийм шинжилгээнд ордог. Жилдээ хэдэн ч тэмцээнд ордог юм, бүү мэд. Тэдний хэнээс, хэзээ илрээд байна вэ?! Гэтэл манай бөхчүүд жилдээ ганц л удаа наадмаар шинжлүүлнэ. Тэр нь бөөн асуудал дагуулдаг. Тэгж яривал Монгол Улс сүүлийн жилүүдэд тивийн хэмжээний томоохон тэмцээн хэд хэдийг зохион байгууллаа. Муулаад байгаа Сэргээшийн эсрэг үндэсний төв чинь тэдгээрийн шинжилгээг хэл амгүй авч, дамжуулаад л байдаг. Бөхчүүдийн яриад байдагчлан тэр байгууллага холион бантан хутгаад байдаг бол аль хэдийнэ Монголдоо биш олон улсад яригдана биз дээ.

Тэгэхээр аль ч талаас нь харсан сэргээшийн хэрүүл бол манай бөхчүүдтэй өөрсөдтэй нь л холбоотой. Хэвлэл, олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслээр бөхчүүдийн яриаг сонсоход их марзан сонсогдоно. “...Зүрхний эм уусан чинь сэргээш илэрсэн”, “...Бэртлээ эдгээх гээд эм уучихсан чинь ингэчихлээ” ч гэх шиг. Баллаж байгаа юм, тайлбар нь. Хэрвээ тэр бөхийн зүрх нь “ачаа”-гаа даахгүй бол наадмаар зодоглохоо л больчих хэрэгтэй. Угтаа зүрхний хэмээ тайвшруулж байгаад барилдана гэдэг бол өрсөлдөгчөөсөө илүү л гарна. Нэг ёсондоо сэргээш гэсэн үг. Энэ нь эмч биш энгийн хүнд ч шууд ойлгогдож байна.

Ийм байдлаар бусад спортынхон өгөөд болоод байдаг шинжилгээг үндэсний бөхчүүд чаддаггүй. Бусдаас нь илэрдэггүй сэргээш гэдэг зүйл үндэсний бөхчүүдээс л илэрдэг. Ер нь бол манай ард түмэн үндэсний бөхчүүдээ баян айлын хүүхэд шиг эрхлүүлдэг. Нөгөөдүүл нь бүр дасчихсан. Сумандаа аятайхан боловсон жорлон ч үгүй атлаа мөнгөө цуглуулж байгаад бөхөө хамгийн үнэтэй жийпээр шагнадаг. Гээд л шүүмжилдэг. Үнэн шүү дээ.

Нөгөөтэйгүүр, энэ сэргээшийн шинжилгээ бол үндэсний бөхийн хувьд томоохон үсрэлт болсон. “...Үндэсний бөх спорт уу, шоу юу” гэдгийг тодорхойлох гол шалгуур нь юм. Угаасаа энэ маргаантай сэдэв шүү дээ. Аль нь вэ гэдгийг олон нийт байтугай өөрсдөө ч эцэслээгүй. Бөхчүүд өөрсдөө спорт гэдэг. Спортын бараг бүх хэв шинж бий л дээ. Гэсэн атлаа олон улсын стандарт руу дөхөх гэхээр ингээд сэргээш дээр бүдэрчихэж байгаа юм. Үүнд МҮБХ ч буруутай. Бөхчүүдээсээ айдаг уу, аль эсвэл нэрээ боддог уу, “...Бид шинжилгээнд хамаагүй” гээд гүрийгээд суучихаж байна. Тэдгээр бөхчүүдээ шинжилгээ өгч сургах, цаашлаад сэргээшийн талаарх нарийн мэдээллээр хангах ёстой субьект нь энэ МҮБХ шүү. Гэвч энэ горим алдагдсанаар “...Үндэсний бөх спорт биш шоу” гэж тодорхойлогдох аюул маш ойрхон болж байгаа юм. Тэндээс ургаад “...Бөхчүүд бол тамирчид биш өв тээгчид, бас урлагийн хүн” гэх юм уу. Ийм байдал руу л гулсана. Энэ нь жилийн 365 хоногийн ихэнхийг бэлтгэл сургуулилтаа хийдэг бөхчүүдэд бол маш харамсалтай. Гэвч бодит байдал ийм л байдал руу хөтөлж байна.

Ерөөсөө ингэж “...Бид сэргээш хэрэглээгүй” гээд дэлхийн стандарттай маргаж онигоо болцгоож байхаар Үндэсний их баяр наадмын хуулиас “...Сэргээшийн шинжилгээ авна” гэсэн зүйл заалтуудыг авахуулчихсан нь дээр. Ингэх нь бөхчүүдэд маш амархан шүү дээ. Аймаг аймгаасаа гарсан гишүүд дээрээ л гүйгээд оччихгүй юу. Тэгээд учир байдлаа хэлчих. Цаадуул чинь дор нь санаачлаад долоо хоногийн дотор сэргээшийн шинжилгээгүй болгочихно. Тэгээд өмнө нь айдас түгшүүр, дараа нь хэл амгүй сайхан наадацгаах уу даа, хэдүүлээ? 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2023 ОНЫ ТАВДУГААР САРЫН 17. ЛХАГВА ГАРАГ. № 98 (7083)

ФОТО:

Сэдвүүд : #Нийтлэл  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
14 цагийн өмнө өмнө

Жүдо бөхийн Залуучуудын дэлхийн аваргаар Т.Ариунзаяа тодорлоо

14 цагийн өмнө өмнө

Дэлхийд тод гялалзсан оюунлаг охин Б.Оюун-Үжин

14 цагийн өмнө өмнө

Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

14 цагийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

14 цагийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

15 цагийн өмнө өмнө

С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

15 цагийн өмнө өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр

15 цагийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч монгол төр тохиролцох ёсгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Токиогийн “Их дуулга”-д оролцох Монголын жүдочид тодорлоо

1 өдрийн өмнө өмнө

Хүүхэд залуусын хөгжлийг дэмжигч "Ачит Ихт" компани

1 өдрийн өмнө өмнө

Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 62 зөрчил бүртгэгдлээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон бууруулахаар тусгажээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Ц.Идэрбат: Тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ

1 өдрийн өмнө өмнө

“Евро-3” болон түүнээс дээш стандартын АИ-92 автобензиний үнийг 1,000 хүртэл төгрөгөөр бууруулна

1 өдрийн өмнө өмнө

Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина

1 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

1 өдрийн өмнө өмнө

Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр шийдвэрлэнэ

1 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эрч хүч ихэснэ

1 өдрийн өмнө өмнө

Цас орохгүй, өдөртөө 3-5 хэм хүйтэн байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Б.Бямбасүрэн: Бэлтгэл хийж байгаад тамирчин болсон

2 өдрийн өмнө өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр хэлэлцэнэ

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-13 өмнө

Төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгийг иргэдэд хүртээх бодлого үр дүнгээ өгч эхэлж байна

2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-13 өмнө

Н.Учрал: Говийн усны асуудлыг нэн тэргүүнд тавина

2026-11-13 өмнө

Инженерийн хангамжийн байгууллагуудын өвөлжилтийн бэлтгэл, бэлэн байдлыг шалгалаа

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-13 өмнө

З.Мэндсайхан: “Рио Тинто” групп ногдол ашгийг гурван үе шаттайгаар төвлөрүүлэхээ илэрхийлсэн

2026-11-13 өмнө

Их цас орно, өдөртөө 1-3 хэм дулаан байна

2026-11-13 өмнө

"Химийн масс олимпиад"-д Орхон аймгийн ЕБС-ийн 2055 сурагч хамрагджээ

2026-11-13 өмнө

Л.Оюун-Эрдэнэ: Манай могой Б.Энхбаяр “Бодь-110” гэхээр л хачин их цочдог хүн дээ

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-13 өмнө

Үс засуулбал бие эрхтний хүч сайжирна

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-14 өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2026-11-14 өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2026-11-14 өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2026-11-17 өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

2026-11-16 өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

2026-11-16 өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

2026-11-16 өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

2026-11-17 өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

2026-11-17 өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

2026-11-16 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

2026-11-16 өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

2026-11-17 өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

2026-11-16 өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

“Оюу толгойн ашгаас иргэн бүрд 857,000 төгрөгийг хувь дансанд нь шилжүүлж өгөх асуудлаар хуулийн төсөл санаачлан хэлэлцүүлэх” тухай ажлын хэсгийг байгууллаа

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.