• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Чалкогийн өр барагдсан цагт нүүрсний үнийг чөлөөлөх боломж нээгдэнэ

Монгол Улс нүүрсээр баян  орны  хувьд  эдийн засгийн хямралыг нүүрсний экспорт дээрээ дөрөөлөөд зовлонгүйгээр давж гарах  боломж бололцоо байгаа  юм, уг нь. Дэлхийн зах зээлд нүүрсний үнэ өмнөх жилүүдийг бодвол  боломжийн хэмжээнд  өсч, 200 ам.доллар давчихаад байхад манай   коксжсон тонн нүүрсний үнэ ердөө 27 ам.доллар байгаа нь дэндүү харамсмаар зүйл.  Монголчууд  өртэй дээр нь валютын хомсдолтойн  гайгаар австраличууд шиг тонн нүүрсээ  200 ам. доллар гээд зогсч чадахгүй байгаа юм.

Өр гэхээр хэн бүхний тархинд Чалкогийн өр харван орж байгаа байх. Үнэндээ тийм.  “Эрдэнэс Таван толгой” ХК-ийн  2011 оны долдугаар сарын 26-нд Хятадын төрийн өмчит Чалко компанитай байгуулсан Нүүрс худалдах, худалдан авах гэрээний урьдчилгаа төлбөр болох 350 сая ам.долларын  өрийн асуудал  Монголын эдийн засагт чөдөр тушаа болоод байгаа хэрэг. Тэрхүү гэрээг үзэглэсэн хүмүүс нь одоогийн эрх баригч МАН-ын гишүүд.

Тонн тутмыг нь 70 ам.доллараар зарж борлуулахаар хийсэн гэрээг цуцлах шийдвэр гаргаж, нүүрсний үнийг өнөөдрийн төвшинд хүргэсэн нь харин АН-ынхан. Нүүрсний үнийн   хоромхон зуурын өсөлтөд эрдэж, “Өндөр үнэтэй нүүрсийг хямдаар өглөө” хэмээн гэрээг зогсоосон эрхмүүд нүүрсний үнэ буурвал яах вэ гэдгийг тооцоолоогүйгээс Монгол Улс  өнөөдөр тонн коксжсон  нүүрсээ 27-хон ам.доллараар  царайчлан байж экспортлож буй.

Байгалийн баялгаа барьцаалан байж  авсан тэр их  мөнгийг тухайн үеийн эрх баригчид   2012 оны УИХ-ын  сонгуулийн өмнөхөн Хүний Хөгжлийн Сангаар дамжуулан халамж  нэрийн дор салхинд хийсгэж орхисон. Цаг хугацаа явсаар,  бид ч өөдлөхгүй  өрөө төлсөөр. Авсан нь үнэн юм хойно, төлөх нь ч бас үнэн байж таарна. Ямартай ч өнөөгийн байдлаар  350 сая ам, доллараас төлсөөр   96 сая ам.доллар үлджээ.

Эдийн засгийн хямрал нүүрлэсэн энэ цаг үед чамлахааргүй амжилт.  Гэхдээ эндээс  нэг зүйл харуусал, эргэлзээ хоёрыг зэрэг төрүүлээд байгаа юм. Энэ нь Хятадын дотоодын коксжих нүүрсний  үнэ он гарсаар 43 хувь өссөн байхад Эрдэнэс Таван толгой ХК-ий Зүүн Цанхийн коксжих нүүрсний үнэ 36 хувь өссөн явдал.  Уг өсөлтөд   тээврийн болон бусад зардал ороогүй гэж байгаа.  Тэгэхээр  зөрүү нь  долоон   ам.доллар байгаа биз. 

Эл асуултад хариулах албан тушаалтан  одоогоор алга.  Халаа сэлгээний асуудал коммунист субботник адил үргэлжилж байхад ажлаа өгөөд явах гэж байгаа мэргэжилтэнд нүүрсний үнэ өснө үү, буурна уу юуны хамаа байх билээ.  Гэвч  холбогдох яам хийгээд   “Эрдэнэс таван толгой”-нхон тэгж байгаад нэг  тайлбар өгөх байх. Харин нүүрсний салбарын шинжээчдийн үзэж буйгаар  “Эрдэнэс Таван толгой” ХК Хятадын төрийн өмчит  Чалко компаний  өрийг  бүрэн  барагдуулсан цагт  Тавантолгойн ордын Зүүн Цанхийн нүүрсний үнийг чөлөөлөх боломж  нээгдэх төдийгүй Зүүн Цанхийн нүүрсний борлуулалтын 100 хувь нь бэлэн мөнгөөр  арилжаалагдах нөхцөл бүрдэх аж. Өрөнд идэгдэж яваа  манай улсын хувьд энэ бол  алдаж болохгүй боломж байж мэдэх юм.

Тиймээс  урд хөршид өргүй,  нүүрс экспортлогч МАК гэх мэтийн  компаниуд  дэлхийн зах зээл дэх үнийн өсөлтийг ашиглан хүссэн үнээрээ борлуулна гээд зүтгэчихэд болохгүй зүйлгүй мэт   санагдана. Тэр байтугай “Эрдэнэс-Таван толгой” ХК-д  ч уг нь  ийм боломж буй. 

Тодруулж хэлбэл,  Зүүн Цанхиас олборлосон нүүрсээрээ Чалкогийн өрийг барагдуулахын зэрэгцээ  Баруун Цанхийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулснаар тонн тутамд долоон ам.долларын  алдагдал хүлээх бус тийм хэмжээний цэвэр ашигтай ажиллах боломж бүрдэнэ.  Ингэснээр  валютын урсгал, улсын төсөвт төвлөрөх татварын орлогын хэмжээ нэмэгдээд зогсохгүй  өр төлж дууссан тэр өдрөөс Зүүн Цанхийн борлуулалтын орлого нь 100 хувь бэлнээр Монгол Улсад орж ирэх нөхцөл бүрдэж,  эдийн засаг тэр хэрээр сэргэхэд нөлөө үзүүлэх нь  дамжиггүй.  

Статистикаас харахад, нүүрсний олборлолт, экспорт урьд жилүүдээс өсчээ. Энэ оны  аравдугаар сарын 1-ний өдрийн байдлаар Монгол Улс нийтдээ 19 сая тонн нүүрс олборлож борлуулснаас 16 сая тонныг нь экспортод гаргасан байна. Өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад, нүүрсний олборлолт  харьцангуй  өсөлттэй гарсан гэсэн үг. Монгол Улс жилийн өмнө, 2015 онд  ердөө  15 орчим сая тонн нүүрс олборлосон байдаг.  Харамсалтай нь олборлолтын хэмжээ  нэмэгдсэн ч  ашиг нь  ердөө ч өссөнгүй.   Зүүн Цанхийн кокжсон нүүрсний үнэ уурхайн аман дээрээ 27 ам.доллараас өсөхгүй байгаа нь ашиг, орлогод  нөлөөлсөн нь дамжиггүй. 

“Зүүн Цанхийн ханшийг хатуу барьж буй хятадуудын бодлого Тавантолгой орчмын  хувийн компаниудыг ч нэрвэж байна” хэмээн дуу алдах   захирлуудын үг  үнэний ортой.   Урд хөрш нүүрэн дээрээ  Монгол Улсад  эдийн засгийн зээл тусламж олгоод байгаа мэт дүр эсгэвч цаанаа нүүрсний үнийг өсгөхгүй байх сонирхолтой байхыг ч үгүйсгэх аргагүй. Хятадын гангийн үйлдвэр  Монголын коксжих нүүрсний цорын ганц зах зээл хэмээхэд буруудах зүйлгүй.  

Их гүрний гангын үйлдвэрлэлийн бодлого хааш эргэхээс бидний  хувь заяа зарим талаар шалтгаалах болчихоод байгаа нь ч  нуух  зүйл биш.  Хятад улс 2008 оны санхүүгийн хямралыг  давж гарсан арга зам нь тун энгийн. Бүхий л нөөц бололцоог  дотооддоо ашигласан. Тодруулж хэлбэл, дэд бүтцийн салбартаа ихээхэн хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийн  төмөр зам шинээр тавьж, зам гүүрийн олон олон бүтээн  байгуулалтад зарцуулсан нь амжилт авчирсан.

Энэ нь ч хил залгаа орших Монгол Улсад эерэгээр нөлөөлсөн. Үүнийг бид нүүрсний  экспортын оргил жил ч гэж тэмдэглэх болж.  Харин энэ удаагийн  хямрал  2011 оны дундаас Еврогийн бүсийн өрийн асуудлаас үүссэн  учраас Хятад улс  дээрхийн адил дотоодын хөрөнгө оруулалтаа хэд дахин нэмэгдүүлж,  гангийн  үйлдвэрлэлийн эрэлт хэрэгцээг ихэсгэх эсэх нь одоогоор тодорхой бус байгаа.  Тиймээс коксжих нүүрсний эрэлт, нийлүүлэлтийн хэмжээ ойрын үед нэмэгдэхгүй байх талтай.

Гэхдээ Монгол Улсад боломжууд цаг ямагт байсаар ирсэн нь бурхны хишиг.  Монголын нүүрсний үнэ далайн замаар тээвэрлэгдэх австрали нүүрснээс хямд тул Монголын нүүрсний борлуулалт тэр хэрээр нэмэгдэж мэднэ. Гэвч сайн юманд садаа мундахгүй гэгчээр замын дэд бүтцийн асуудлаас болж, Монгол Улс байгаа боломжоо зуун хувь ашиглаж чадахгүй үлдэж мэдэхээр нөхцөл байдалд аж төрж буй.

Энэ нь эдүгээ ашиглаж байгаа дэд бүтэц экспортын нүүрсний тээвэрлэлтийн ачааллыг даахгүйд хүрч  байгаа талаархи мэдээлэл өдөр бүр шахам хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр цацагдаж байгаа. Өмнийн говьд тавигдах төмөр зам яригдсаар тав дахь жил рүүгээ орох нь. Холбогдох яамны сайд, дэд сайдаар ахлуулсан ажлын хэсэг Ханбогдод ажиллаад ирсэн дуулдсан.

Ямартай ч тэрбээр төмөр замын тээврийн салбарт томоохон төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлснээр 2017 онд Хөөт-Бичигтийн чиглэлийн 222 км зам, “Шивээхүрэн-Сэхэ” боомтын 13 км, Эрдэнэт-овоотын чиглэлийн 547 км төмөр замын барилгын ажлыг 2020 онд дуусгахаар төлөвлөж байгаагаа онцолжээ. Эцэст нь тэмдэглэхэд, популизмаар ташуур хийсэн төрийн түшээд, маргаашийн уушгийг харах тэнхээгүй дарга нарын гайгаар Чалкогийн өрийг төлж дуусаагүй өнөөдөртэй золголоо. Хөршийн ашиг сонирхол бус Монгол Улсын  эрх ашгийг дээгүүр тавьдаг төрийн түшээдтэй болсон цагт л Монголын нүүрс үнэд хүрэх биз ээ.

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв
М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Чалкогийн өр барагдсан цагт нүүрсний үнийг чөлөөлөх боломж нээгдэнэ

Монгол Улс нүүрсээр баян  орны  хувьд  эдийн засгийн хямралыг нүүрсний экспорт дээрээ дөрөөлөөд зовлонгүйгээр давж гарах  боломж бололцоо байгаа  юм, уг нь. Дэлхийн зах зээлд нүүрсний үнэ өмнөх жилүүдийг бодвол  боломжийн хэмжээнд  өсч, 200 ам.доллар давчихаад байхад манай   коксжсон тонн нүүрсний үнэ ердөө 27 ам.доллар байгаа нь дэндүү харамсмаар зүйл.  Монголчууд  өртэй дээр нь валютын хомсдолтойн  гайгаар австраличууд шиг тонн нүүрсээ  200 ам. доллар гээд зогсч чадахгүй байгаа юм.

Өр гэхээр хэн бүхний тархинд Чалкогийн өр харван орж байгаа байх. Үнэндээ тийм.  “Эрдэнэс Таван толгой” ХК-ийн  2011 оны долдугаар сарын 26-нд Хятадын төрийн өмчит Чалко компанитай байгуулсан Нүүрс худалдах, худалдан авах гэрээний урьдчилгаа төлбөр болох 350 сая ам.долларын  өрийн асуудал  Монголын эдийн засагт чөдөр тушаа болоод байгаа хэрэг. Тэрхүү гэрээг үзэглэсэн хүмүүс нь одоогийн эрх баригч МАН-ын гишүүд.

Тонн тутмыг нь 70 ам.доллараар зарж борлуулахаар хийсэн гэрээг цуцлах шийдвэр гаргаж, нүүрсний үнийг өнөөдрийн төвшинд хүргэсэн нь харин АН-ынхан. Нүүрсний үнийн   хоромхон зуурын өсөлтөд эрдэж, “Өндөр үнэтэй нүүрсийг хямдаар өглөө” хэмээн гэрээг зогсоосон эрхмүүд нүүрсний үнэ буурвал яах вэ гэдгийг тооцоолоогүйгээс Монгол Улс  өнөөдөр тонн коксжсон  нүүрсээ 27-хон ам.доллараар  царайчлан байж экспортлож буй.

Байгалийн баялгаа барьцаалан байж  авсан тэр их  мөнгийг тухайн үеийн эрх баригчид   2012 оны УИХ-ын  сонгуулийн өмнөхөн Хүний Хөгжлийн Сангаар дамжуулан халамж  нэрийн дор салхинд хийсгэж орхисон. Цаг хугацаа явсаар,  бид ч өөдлөхгүй  өрөө төлсөөр. Авсан нь үнэн юм хойно, төлөх нь ч бас үнэн байж таарна. Ямартай ч өнөөгийн байдлаар  350 сая ам, доллараас төлсөөр   96 сая ам.доллар үлджээ.

Эдийн засгийн хямрал нүүрлэсэн энэ цаг үед чамлахааргүй амжилт.  Гэхдээ эндээс  нэг зүйл харуусал, эргэлзээ хоёрыг зэрэг төрүүлээд байгаа юм. Энэ нь Хятадын дотоодын коксжих нүүрсний  үнэ он гарсаар 43 хувь өссөн байхад Эрдэнэс Таван толгой ХК-ий Зүүн Цанхийн коксжих нүүрсний үнэ 36 хувь өссөн явдал.  Уг өсөлтөд   тээврийн болон бусад зардал ороогүй гэж байгаа.  Тэгэхээр  зөрүү нь  долоон   ам.доллар байгаа биз. 

Эл асуултад хариулах албан тушаалтан  одоогоор алга.  Халаа сэлгээний асуудал коммунист субботник адил үргэлжилж байхад ажлаа өгөөд явах гэж байгаа мэргэжилтэнд нүүрсний үнэ өснө үү, буурна уу юуны хамаа байх билээ.  Гэвч  холбогдох яам хийгээд   “Эрдэнэс таван толгой”-нхон тэгж байгаад нэг  тайлбар өгөх байх. Харин нүүрсний салбарын шинжээчдийн үзэж буйгаар  “Эрдэнэс Таван толгой” ХК Хятадын төрийн өмчит  Чалко компаний  өрийг  бүрэн  барагдуулсан цагт  Тавантолгойн ордын Зүүн Цанхийн нүүрсний үнийг чөлөөлөх боломж  нээгдэх төдийгүй Зүүн Цанхийн нүүрсний борлуулалтын 100 хувь нь бэлэн мөнгөөр  арилжаалагдах нөхцөл бүрдэх аж. Өрөнд идэгдэж яваа  манай улсын хувьд энэ бол  алдаж болохгүй боломж байж мэдэх юм.

Тиймээс  урд хөршид өргүй,  нүүрс экспортлогч МАК гэх мэтийн  компаниуд  дэлхийн зах зээл дэх үнийн өсөлтийг ашиглан хүссэн үнээрээ борлуулна гээд зүтгэчихэд болохгүй зүйлгүй мэт   санагдана. Тэр байтугай “Эрдэнэс-Таван толгой” ХК-д  ч уг нь  ийм боломж буй. 

Тодруулж хэлбэл,  Зүүн Цанхиас олборлосон нүүрсээрээ Чалкогийн өрийг барагдуулахын зэрэгцээ  Баруун Цанхийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулснаар тонн тутамд долоон ам.долларын  алдагдал хүлээх бус тийм хэмжээний цэвэр ашигтай ажиллах боломж бүрдэнэ.  Ингэснээр  валютын урсгал, улсын төсөвт төвлөрөх татварын орлогын хэмжээ нэмэгдээд зогсохгүй  өр төлж дууссан тэр өдрөөс Зүүн Цанхийн борлуулалтын орлого нь 100 хувь бэлнээр Монгол Улсад орж ирэх нөхцөл бүрдэж,  эдийн засаг тэр хэрээр сэргэхэд нөлөө үзүүлэх нь  дамжиггүй.  

Статистикаас харахад, нүүрсний олборлолт, экспорт урьд жилүүдээс өсчээ. Энэ оны  аравдугаар сарын 1-ний өдрийн байдлаар Монгол Улс нийтдээ 19 сая тонн нүүрс олборлож борлуулснаас 16 сая тонныг нь экспортод гаргасан байна. Өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад, нүүрсний олборлолт  харьцангуй  өсөлттэй гарсан гэсэн үг. Монгол Улс жилийн өмнө, 2015 онд  ердөө  15 орчим сая тонн нүүрс олборлосон байдаг.  Харамсалтай нь олборлолтын хэмжээ  нэмэгдсэн ч  ашиг нь  ердөө ч өссөнгүй.   Зүүн Цанхийн кокжсон нүүрсний үнэ уурхайн аман дээрээ 27 ам.доллараас өсөхгүй байгаа нь ашиг, орлогод  нөлөөлсөн нь дамжиггүй. 

“Зүүн Цанхийн ханшийг хатуу барьж буй хятадуудын бодлого Тавантолгой орчмын  хувийн компаниудыг ч нэрвэж байна” хэмээн дуу алдах   захирлуудын үг  үнэний ортой.   Урд хөрш нүүрэн дээрээ  Монгол Улсад  эдийн засгийн зээл тусламж олгоод байгаа мэт дүр эсгэвч цаанаа нүүрсний үнийг өсгөхгүй байх сонирхолтой байхыг ч үгүйсгэх аргагүй. Хятадын гангийн үйлдвэр  Монголын коксжих нүүрсний цорын ганц зах зээл хэмээхэд буруудах зүйлгүй.  

Их гүрний гангын үйлдвэрлэлийн бодлого хааш эргэхээс бидний  хувь заяа зарим талаар шалтгаалах болчихоод байгаа нь ч  нуух  зүйл биш.  Хятад улс 2008 оны санхүүгийн хямралыг  давж гарсан арга зам нь тун энгийн. Бүхий л нөөц бололцоог  дотооддоо ашигласан. Тодруулж хэлбэл, дэд бүтцийн салбартаа ихээхэн хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийн  төмөр зам шинээр тавьж, зам гүүрийн олон олон бүтээн  байгуулалтад зарцуулсан нь амжилт авчирсан.

Энэ нь ч хил залгаа орших Монгол Улсад эерэгээр нөлөөлсөн. Үүнийг бид нүүрсний  экспортын оргил жил ч гэж тэмдэглэх болж.  Харин энэ удаагийн  хямрал  2011 оны дундаас Еврогийн бүсийн өрийн асуудлаас үүссэн  учраас Хятад улс  дээрхийн адил дотоодын хөрөнгө оруулалтаа хэд дахин нэмэгдүүлж,  гангийн  үйлдвэрлэлийн эрэлт хэрэгцээг ихэсгэх эсэх нь одоогоор тодорхой бус байгаа.  Тиймээс коксжих нүүрсний эрэлт, нийлүүлэлтийн хэмжээ ойрын үед нэмэгдэхгүй байх талтай.

Гэхдээ Монгол Улсад боломжууд цаг ямагт байсаар ирсэн нь бурхны хишиг.  Монголын нүүрсний үнэ далайн замаар тээвэрлэгдэх австрали нүүрснээс хямд тул Монголын нүүрсний борлуулалт тэр хэрээр нэмэгдэж мэднэ. Гэвч сайн юманд садаа мундахгүй гэгчээр замын дэд бүтцийн асуудлаас болж, Монгол Улс байгаа боломжоо зуун хувь ашиглаж чадахгүй үлдэж мэдэхээр нөхцөл байдалд аж төрж буй.

Энэ нь эдүгээ ашиглаж байгаа дэд бүтэц экспортын нүүрсний тээвэрлэлтийн ачааллыг даахгүйд хүрч  байгаа талаархи мэдээлэл өдөр бүр шахам хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр цацагдаж байгаа. Өмнийн говьд тавигдах төмөр зам яригдсаар тав дахь жил рүүгээ орох нь. Холбогдох яамны сайд, дэд сайдаар ахлуулсан ажлын хэсэг Ханбогдод ажиллаад ирсэн дуулдсан.

Ямартай ч тэрбээр төмөр замын тээврийн салбарт томоохон төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлснээр 2017 онд Хөөт-Бичигтийн чиглэлийн 222 км зам, “Шивээхүрэн-Сэхэ” боомтын 13 км, Эрдэнэт-овоотын чиглэлийн 547 км төмөр замын барилгын ажлыг 2020 онд дуусгахаар төлөвлөж байгаагаа онцолжээ. Эцэст нь тэмдэглэхэд, популизмаар ташуур хийсэн төрийн түшээд, маргаашийн уушгийг харах тэнхээгүй дарга нарын гайгаар Чалкогийн өрийг төлж дуусаагүй өнөөдөртэй золголоо. Хөршийн ашиг сонирхол бус Монгол Улсын  эрх ашгийг дээгүүр тавьдаг төрийн түшээдтэй болсон цагт л Монголын нүүрс үнэд хүрэх биз ээ.



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Байнгын хороо
  • •Уул уурхай
  • •Степпе Арена
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Халуун сэдэв
  • •Видео мэдээ
  • •Яам, Агентлаг
  • •Эрүүл мэнд
  • •Гэмт хэрэг
ХУРААХ
Сонгуулийн солиотой...
Б.Чойжилсүрэн: Олон улсын...

Чалкогийн өр барагдсан цагт нүүрсний үнийг чөлөөлөх боломж нээгдэнэ

Чулуунцэцэг 2016-10-12
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
Чалкогийн өр барагдсан цагт нүүрсний үнийг чөлөөлөх боломж нээгдэнэ

Монгол Улс нүүрсээр баян  орны  хувьд  эдийн засгийн хямралыг нүүрсний экспорт дээрээ дөрөөлөөд зовлонгүйгээр давж гарах  боломж бололцоо байгаа  юм, уг нь. Дэлхийн зах зээлд нүүрсний үнэ өмнөх жилүүдийг бодвол  боломжийн хэмжээнд  өсч, 200 ам.доллар давчихаад байхад манай   коксжсон тонн нүүрсний үнэ ердөө 27 ам.доллар байгаа нь дэндүү харамсмаар зүйл.  Монголчууд  өртэй дээр нь валютын хомсдолтойн  гайгаар австраличууд шиг тонн нүүрсээ  200 ам. доллар гээд зогсч чадахгүй байгаа юм.

Өр гэхээр хэн бүхний тархинд Чалкогийн өр харван орж байгаа байх. Үнэндээ тийм.  “Эрдэнэс Таван толгой” ХК-ийн  2011 оны долдугаар сарын 26-нд Хятадын төрийн өмчит Чалко компанитай байгуулсан Нүүрс худалдах, худалдан авах гэрээний урьдчилгаа төлбөр болох 350 сая ам.долларын  өрийн асуудал  Монголын эдийн засагт чөдөр тушаа болоод байгаа хэрэг. Тэрхүү гэрээг үзэглэсэн хүмүүс нь одоогийн эрх баригч МАН-ын гишүүд.

Тонн тутмыг нь 70 ам.доллараар зарж борлуулахаар хийсэн гэрээг цуцлах шийдвэр гаргаж, нүүрсний үнийг өнөөдрийн төвшинд хүргэсэн нь харин АН-ынхан. Нүүрсний үнийн   хоромхон зуурын өсөлтөд эрдэж, “Өндөр үнэтэй нүүрсийг хямдаар өглөө” хэмээн гэрээг зогсоосон эрхмүүд нүүрсний үнэ буурвал яах вэ гэдгийг тооцоолоогүйгээс Монгол Улс  өнөөдөр тонн коксжсон  нүүрсээ 27-хон ам.доллараар  царайчлан байж экспортлож буй.

Байгалийн баялгаа барьцаалан байж  авсан тэр их  мөнгийг тухайн үеийн эрх баригчид   2012 оны УИХ-ын  сонгуулийн өмнөхөн Хүний Хөгжлийн Сангаар дамжуулан халамж  нэрийн дор салхинд хийсгэж орхисон. Цаг хугацаа явсаар,  бид ч өөдлөхгүй  өрөө төлсөөр. Авсан нь үнэн юм хойно, төлөх нь ч бас үнэн байж таарна. Ямартай ч өнөөгийн байдлаар  350 сая ам, доллараас төлсөөр   96 сая ам.доллар үлджээ.

Эдийн засгийн хямрал нүүрлэсэн энэ цаг үед чамлахааргүй амжилт.  Гэхдээ эндээс  нэг зүйл харуусал, эргэлзээ хоёрыг зэрэг төрүүлээд байгаа юм. Энэ нь Хятадын дотоодын коксжих нүүрсний  үнэ он гарсаар 43 хувь өссөн байхад Эрдэнэс Таван толгой ХК-ий Зүүн Цанхийн коксжих нүүрсний үнэ 36 хувь өссөн явдал.  Уг өсөлтөд   тээврийн болон бусад зардал ороогүй гэж байгаа.  Тэгэхээр  зөрүү нь  долоон   ам.доллар байгаа биз. 

Эл асуултад хариулах албан тушаалтан  одоогоор алга.  Халаа сэлгээний асуудал коммунист субботник адил үргэлжилж байхад ажлаа өгөөд явах гэж байгаа мэргэжилтэнд нүүрсний үнэ өснө үү, буурна уу юуны хамаа байх билээ.  Гэвч  холбогдох яам хийгээд   “Эрдэнэс таван толгой”-нхон тэгж байгаад нэг  тайлбар өгөх байх. Харин нүүрсний салбарын шинжээчдийн үзэж буйгаар  “Эрдэнэс Таван толгой” ХК Хятадын төрийн өмчит  Чалко компаний  өрийг  бүрэн  барагдуулсан цагт  Тавантолгойн ордын Зүүн Цанхийн нүүрсний үнийг чөлөөлөх боломж  нээгдэх төдийгүй Зүүн Цанхийн нүүрсний борлуулалтын 100 хувь нь бэлэн мөнгөөр  арилжаалагдах нөхцөл бүрдэх аж. Өрөнд идэгдэж яваа  манай улсын хувьд энэ бол  алдаж болохгүй боломж байж мэдэх юм.

Тиймээс  урд хөршид өргүй,  нүүрс экспортлогч МАК гэх мэтийн  компаниуд  дэлхийн зах зээл дэх үнийн өсөлтийг ашиглан хүссэн үнээрээ борлуулна гээд зүтгэчихэд болохгүй зүйлгүй мэт   санагдана. Тэр байтугай “Эрдэнэс-Таван толгой” ХК-д  ч уг нь  ийм боломж буй. 

Тодруулж хэлбэл,  Зүүн Цанхиас олборлосон нүүрсээрээ Чалкогийн өрийг барагдуулахын зэрэгцээ  Баруун Цанхийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулснаар тонн тутамд долоон ам.долларын  алдагдал хүлээх бус тийм хэмжээний цэвэр ашигтай ажиллах боломж бүрдэнэ.  Ингэснээр  валютын урсгал, улсын төсөвт төвлөрөх татварын орлогын хэмжээ нэмэгдээд зогсохгүй  өр төлж дууссан тэр өдрөөс Зүүн Цанхийн борлуулалтын орлого нь 100 хувь бэлнээр Монгол Улсад орж ирэх нөхцөл бүрдэж,  эдийн засаг тэр хэрээр сэргэхэд нөлөө үзүүлэх нь  дамжиггүй.  

Статистикаас харахад, нүүрсний олборлолт, экспорт урьд жилүүдээс өсчээ. Энэ оны  аравдугаар сарын 1-ний өдрийн байдлаар Монгол Улс нийтдээ 19 сая тонн нүүрс олборлож борлуулснаас 16 сая тонныг нь экспортод гаргасан байна. Өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад, нүүрсний олборлолт  харьцангуй  өсөлттэй гарсан гэсэн үг. Монгол Улс жилийн өмнө, 2015 онд  ердөө  15 орчим сая тонн нүүрс олборлосон байдаг.  Харамсалтай нь олборлолтын хэмжээ  нэмэгдсэн ч  ашиг нь  ердөө ч өссөнгүй.   Зүүн Цанхийн кокжсон нүүрсний үнэ уурхайн аман дээрээ 27 ам.доллараас өсөхгүй байгаа нь ашиг, орлогод  нөлөөлсөн нь дамжиггүй. 

“Зүүн Цанхийн ханшийг хатуу барьж буй хятадуудын бодлого Тавантолгой орчмын  хувийн компаниудыг ч нэрвэж байна” хэмээн дуу алдах   захирлуудын үг  үнэний ортой.   Урд хөрш нүүрэн дээрээ  Монгол Улсад  эдийн засгийн зээл тусламж олгоод байгаа мэт дүр эсгэвч цаанаа нүүрсний үнийг өсгөхгүй байх сонирхолтой байхыг ч үгүйсгэх аргагүй. Хятадын гангийн үйлдвэр  Монголын коксжих нүүрсний цорын ганц зах зээл хэмээхэд буруудах зүйлгүй.  

Их гүрний гангын үйлдвэрлэлийн бодлого хааш эргэхээс бидний  хувь заяа зарим талаар шалтгаалах болчихоод байгаа нь ч  нуух  зүйл биш.  Хятад улс 2008 оны санхүүгийн хямралыг  давж гарсан арга зам нь тун энгийн. Бүхий л нөөц бололцоог  дотооддоо ашигласан. Тодруулж хэлбэл, дэд бүтцийн салбартаа ихээхэн хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийн  төмөр зам шинээр тавьж, зам гүүрийн олон олон бүтээн  байгуулалтад зарцуулсан нь амжилт авчирсан.

Энэ нь ч хил залгаа орших Монгол Улсад эерэгээр нөлөөлсөн. Үүнийг бид нүүрсний  экспортын оргил жил ч гэж тэмдэглэх болж.  Харин энэ удаагийн  хямрал  2011 оны дундаас Еврогийн бүсийн өрийн асуудлаас үүссэн  учраас Хятад улс  дээрхийн адил дотоодын хөрөнгө оруулалтаа хэд дахин нэмэгдүүлж,  гангийн  үйлдвэрлэлийн эрэлт хэрэгцээг ихэсгэх эсэх нь одоогоор тодорхой бус байгаа.  Тиймээс коксжих нүүрсний эрэлт, нийлүүлэлтийн хэмжээ ойрын үед нэмэгдэхгүй байх талтай.

Гэхдээ Монгол Улсад боломжууд цаг ямагт байсаар ирсэн нь бурхны хишиг.  Монголын нүүрсний үнэ далайн замаар тээвэрлэгдэх австрали нүүрснээс хямд тул Монголын нүүрсний борлуулалт тэр хэрээр нэмэгдэж мэднэ. Гэвч сайн юманд садаа мундахгүй гэгчээр замын дэд бүтцийн асуудлаас болж, Монгол Улс байгаа боломжоо зуун хувь ашиглаж чадахгүй үлдэж мэдэхээр нөхцөл байдалд аж төрж буй.

Энэ нь эдүгээ ашиглаж байгаа дэд бүтэц экспортын нүүрсний тээвэрлэлтийн ачааллыг даахгүйд хүрч  байгаа талаархи мэдээлэл өдөр бүр шахам хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр цацагдаж байгаа. Өмнийн говьд тавигдах төмөр зам яригдсаар тав дахь жил рүүгээ орох нь. Холбогдох яамны сайд, дэд сайдаар ахлуулсан ажлын хэсэг Ханбогдод ажиллаад ирсэн дуулдсан.

Ямартай ч тэрбээр төмөр замын тээврийн салбарт томоохон төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлснээр 2017 онд Хөөт-Бичигтийн чиглэлийн 222 км зам, “Шивээхүрэн-Сэхэ” боомтын 13 км, Эрдэнэт-овоотын чиглэлийн 547 км төмөр замын барилгын ажлыг 2020 онд дуусгахаар төлөвлөж байгаагаа онцолжээ. Эцэст нь тэмдэглэхэд, популизмаар ташуур хийсэн төрийн түшээд, маргаашийн уушгийг харах тэнхээгүй дарга нарын гайгаар Чалкогийн өрийг төлж дуусаагүй өнөөдөртэй золголоо. Хөршийн ашиг сонирхол бус Монгол Улсын  эрх ашгийг дээгүүр тавьдаг төрийн түшээдтэй болсон цагт л Монголын нүүрс үнэд хүрэх биз ээ.

Сэдвүүд : #Нийтлэл  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв
М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ
МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ

АНХААРУУЛГА:Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд mminfo.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 99998796 утсаар хүлээн авна.

ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
17 цагийн өмнө өмнө

Жүдо бөхийн Залуучуудын дэлхийн аваргаар Т.Ариунзаяа тодорлоо

18 цагийн өмнө өмнө

Дэлхийд тод гялалзсан оюунлаг охин Б.Оюун-Үжин

18 цагийн өмнө өмнө

Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

18 цагийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

18 цагийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

18 цагийн өмнө өмнө

С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

18 цагийн өмнө өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр

18 цагийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч монгол төр тохиролцох ёсгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Токиогийн “Их дуулга”-д оролцох Монголын жүдочид тодорлоо

1 өдрийн өмнө өмнө

Хүүхэд залуусын хөгжлийг дэмжигч "Ачит Ихт" компани

1 өдрийн өмнө өмнө

Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 62 зөрчил бүртгэгдлээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон бууруулахаар тусгажээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Ц.Идэрбат: Тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ

1 өдрийн өмнө өмнө

“Евро-3” болон түүнээс дээш стандартын АИ-92 автобензиний үнийг 1,000 хүртэл төгрөгөөр бууруулна

1 өдрийн өмнө өмнө

Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина

1 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

1 өдрийн өмнө өмнө

Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр шийдвэрлэнэ

1 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эрч хүч ихэснэ

1 өдрийн өмнө өмнө

Цас орохгүй, өдөртөө 3-5 хэм хүйтэн байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Б.Бямбасүрэн: Бэлтгэл хийж байгаад тамирчин болсон

2 өдрийн өмнө өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр хэлэлцэнэ

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-14 өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-14 өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2026-11-14 өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2026-11-17 өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

2026-11-16 өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

2026-11-16 өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

2026-11-16 өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

2026-11-17 өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

2026-11-17 өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

2026-11-16 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

2026-11-17 өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

2026-11-16 өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

2026-11-16 өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

“Оюу толгойн ашгаас иргэн бүрд 857,000 төгрөгийг хувь дансанд нь шилжүүлж өгөх асуудлаар хуулийн төсөл санаачлан хэлэлцүүлэх” тухай ажлын хэсгийг байгууллаа

2026-11-16 өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

2 өдрийн өмнө өмнө

“Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо

2026-11-16 өмнө

Цас орно, өдөртөө 5-7 хэм хүйтэн байна

2026-11-17 өмнө

"Ачит Ихт" компани үйлдвэрийн орчинд экологийн тэнцвэрийг хадгалагч тарвага нутагшууллаа

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

2026-11-17 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 44 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-17 өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

2026-11-17 өмнө

“Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөц бүрдүүллээ

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.