Т.Эрдмаа 

Олон улсын хүүхдийн эрхийг хамгаалах өдрийг манай улс жил бүрийн зургадугаар сарын 1-нд бүх нийтээр тэмдэглэн өнгөрүүлдэг. Бид энэ өдөр бяцхан үрсдээ амттан дүүрэн бэлэг авч өгдөг заншил нэгэнт тогтсон. Хүнсний худалдаа эрхлэгчид, дэлгүүрүүд ч хүүхдийн баярын бэлгийн багц гэж төрөл бүрийн уутанд янз бүрийн чихэр, амттан, ундаа, жүүс савлаад зарна. Томоохон компаниуд хүүхдийн баярын бэлэгний уран үгтэй гоё, гоё сурталчилгаа цахим орчин, радио телевизээр цацагдсаар. Наад захын найман нэрийн барааны дэлгүүрүүд гаднаа хүүхдийн  баярын бэлгийн зурагт хуудас өлгөсөн харагдана. Үүнийг харсан, үзсэн хүүхдүүд авах гэхээс яах билээ. 

Хүүхэд л болсон хойно амттан шимттэнд нугасгүй шүү дээ. Гэвч жилийн жилд л энэ бэлэгний чанар аюулгүй байдлын талаар гомдол маргаан тасардаггүй. Энэ жил ч бас яг адил байна. Тодруулбал, тэр ууттай бэлэгт хугацаа нь дууссан, хэдхэн хоноод хугацаа дуусах, тэр борлуулагддаггүй бараагаа хийсэн явдал дав­тагд­саар. Ийм бэлэг мэдэлгүй авсан эцэг, эхүүд цахим хуудастаа зу­раг­тай нь нийтлэх боллоо. Тэгэ­хээр хүүх­дийн баярын амттаны бэлэг гэж устгалд орох болсон, хүн байтугай нохой тоож шиншихгүй агуулахын мухарт хаягдал болоод хураагдаж байсан бүтээгдэхүүний цуглуулга болж хувираад удаж байна. Ганц хүүхдийн баяр биш шинэ жилээр ч энэ үйлдэл давтагддаг. Хугацаа нь дуусан, дуусах дөхсөн бүтээгдэхүүний талаар ганц жишээ дурдъя. Тэр бол элдэв өнгийн гоё зурагтай, гялгар цалгар цаасан боодолтой дотроо тоглоомтой өндгөн шоколад. Заримыг нь задлаад үзвэл шоколад нь гадна талаараа өнгөр сууж үндсэн өнгө нь алдагдсан байдаг. Энэ бол тухайн бүтээгдэхүүний хугацаа дууссан, хугацаа дуусах дөхсөн, хадгалах горим зөрчигдөж чанараа алдсаныг илэрхийлж буй явдал юм. 

Ингэж чанараа алдсан хүнсний бүтээгдэхүүн, хог нийлүүлж боосон бэлгийг шалгаж арга хэмжээ авдаг, хянадаг байгууллага өнөөдөр Монголд алга. Учир иймээс л өнөөдөр баяр ёслол далимдуулж  ашиг хийх гэсэн хүмүүс Монгол Улсын ирээдүй хойч үеийг хордуулж байна. 

Тэгэхээр хүүхэд багачуудад бэлэг сонгож буй хүмүүс уутыг нь онгойлгож доторх бүтээгдэхүүнийг нь нэг бүрчлэн үзэж хугацаа, чанар аюулгүй байдал  нь алдагдсан эсэхийг сайтар шалгах л хамгийн зөв алхам юм. Амттан шимттэний хугацаа, чанараас гадна бас нэг анхаарах зүйл бий. Бид хүүхдүүддээ амттан өгч байна гээд сахраар бөмбөгдөж эрүүл мэндэд нь сөргөөр нөлөөлөх бүтээгдэхүүн өгчихдөг тал бий. 

Учир нь Эрүүл мэндийн яамнаас гаргасан зөвлөмжид  насанд хүрсэн хүний нэг өдрийн сахрын хэрэглээг 25 гр гэж заасан байдаг.  Тэгвэл худалдаанд байгаа “Хүүхдийн баяр”-т зориулан багцалсан нэг уут бэлэгт ойролцоогоор 412 гр сахар агуулагдаж байгаа судалгаа бий. Энэ нь дээрх хэрэглээнээс даруй 16 дахин их юм.  Тодруулбал, нэг жүүс, нэг жигнэмэг, нэг  шоколад, гурван төрлийн чихэр зэрэг зургаан ширхэг бүтээгдэхүүнтэй уут бэлэгт энэ хэмжээний сахар агуулагдаж байгаа аж.

Сахрын агууламж өндөртэй хүнсний бүтээгдэхүүнийг нэг дор их хэмжээгээр хэрэглэхэд хүүхдэд цатгалан мэдрэмж төрүүлэн хоолны дуршлыг бууруулна. Ингээд  хүүхэд шим тэжээллэг хоол хүнс идэхээс дургүйцэх, зөвхөн чихэрлэг хүнсний бүтээгдэхүүн  идэх дуршилтай болдог. Ийм учраас наад зах нь  шүд нь өвчилдөг талтай. Улмаар бие нь хатангиршиж турна, амархан ядарч сульдаа болдог. Амин дэмийн дутагдалд орох, донтолтын улмаас харшил үүсэх, анхаарал төвлөрөх чадвар нь буурах зэрэг сөрөг нөлөө үзүүлдэг. Зарим эцэг, эх “Манай энэ ерөөсөө хоол, цай идэж уухгүй юм. Аяга хоол өгөх гэж бараг л дайн зарлах болдог. Чихэр, жигнэмгээс өөр зүйл идэхгүй шүү” хэмээн ярьдаг нь харамсалтай.  Иймд эцэг эхчүүд та бүхэн хүүхдэдээ бэлэг сонгохдоо сахрын агуу­ламж өндөртэй хүнсний бүтээг­дэхүүн худалдан авахаас аль болох татгалзахыг уриалж бай­на.

“Монгол Улсын хүн амын хоол тэжээлийн тулгамдаж буй асуудал” үндэсний V су­дал­гааны тайланд сургуу­лийн бага ангийн дөрвөн су­рагч бүрийн нэг нь илүүдэл жин­тэй эсвэл таргалалттай, тав хүртэлх насны найман хүү­хэд тутмын нэг нь илүүдэл жин­тэй байгаа тухай дурджээ. Энэ нь чихэрлэг ихтэй болон чипс, шарсан хуурсан түргэн зууш идэж буйтай холбоотой аж. Ялангуяа, 6-11 насны хүүх­дүү­дийн дунд дээрх бүтээг­дэхүү­ний хэрэглээ харьцангуй түгээ­мэл байна. Энэ насны нийт хүүхдийн 81 хувь нь долоо хо­ногт дор хаяж нэг удаа эрүүл бус ундааг хэрэглэдэг судалгаа гарчээ.  Иймд та хүүхдээ баяр­луулахын тулд заавал дуртай гэсэн амттан бүрийг нь авч өгөх гэлгүйгээр илүү эрүүл, аюулгүй бүтээгдэхүүн сонгох нь зүйтэй юм.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин #ҮзэлБодол #Дугаарын60мөр

2024 оны тавдугаар сарын 31. Баасан. №055 (5973)