• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийг хохироож буй багшийн хомсдол

“Зууны мэдээ” сонин нийтийн эрх ашгийг хамгаалах эрэн сурвалжлах бүтээлүүдээрээ боловсролын салбарт тулгамдсан асуудлууд буюу багш нарын хүрэлцээ, сургуулийн стандарт зэрэг асуудлыг илчилж, гарц гаргалгаа эрэлхийлж ирсэн билээ. Монгол Улсын хүн бүр сурч боловсрох үндсэн эрхээ баталгаатай эдэлнэ хэмээн Үндсэн хуулиндаа заасан байдаг. Гэвч хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд энэ эрхээ эдлэхэд ямар саад бэрхшээл тулгарч байгаа талаар энэ удаагийн бүтээлээрээ онцолж байна. 

 

2085 хүүхэд сургууль, цэцэрлэгт хамрагдаж чадахгүй байна

хүүхэд by zuuniimedee newspaper

Манай улсын хэмжээнд нийт 111 мянга гаруй хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн байна. Үүнээс боловсролын насны буюу 2-18 нас хүртэлх 11.430 хүүхэд байна гэсэн судалгаа бий.

Мөн хөгжлийн бэрхшээлийн улмаас цэцэрлэгт хамрагдаж чадахгүй байгаа 822, Өөрөөр хэлбэл,  нийт 2085 хүүхэд хөгжлийн бэрхшээлээс шалтгаалан сурч боловсрох эрхээ эдэлж чадахгүй байгаа юм. Тэгвэл 9.975 хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд боловсролын бүх шатны байгууллагад хамрагдаж байна. Эдгээрээс 463 нь насан туршийн суралцахуйн боловсрол буюу нөхөн олгох хөтөлбөрт хамрагддаг аж. Сонсголын бэрхшээлтэй 682, харааны бэрхшээлтэй 866, хэл ярианы бэрхшээлтэй 590, хөдөлгөөний бэрхшээлтэй 1816, сэтгэцийн бэрхшээлтэй  2230, оюуны  бэрхшээлтэй 1427, аутизмтай 1816, дауны хам шинжтэй  369, хавсарсан бэрхшээлтэй  2374 хүүхэд байна. Эдгээр хүүхэд ч сурч боловсрох эрхээ эдлэхийн тулд тодорхой саад бэрхшээлтэй тулгарч байгаа юм.

 

“Би хүүхдээ энгийн сургуульд сургахыг хүсдэг”

Ц.Алтанзул

Монгол Улс Үндсэн хуулиндаа мөн хүн бүр эх хэлээрээ суралцах эрхтэйг баталгаажуулсан байдаг. Сонсголын бэрхшээлтэй хүний хувьд дохионы хэл эх хэл нь билээ. Гэсэн ч сонсголын бэрхшээлтэй хүүхдүүдэд нийслэлийн ерөнхий боловсролын 29 дүгээр сургууль л энэ эрхээ эдлэх боломжийг олгож буй. Тухайлбал, Ц.Алтанзул Сэлэнгэ аймагт амьдарч байгаад сонсголын бэрхшээлтэй хүүгээ сургуульд оруулахын тулд Улаанбаатарт шилжин ирээд долоон жил болж байна. Хүүхдээ зургаан нас хүрэхээр нь хотод шилжин ирье гэж бодсон ч тухайн үед 29 дүгээр сургуулийн талаар хэвлэл мэдээллээр нэлээд асуудал дэвшүүлж байсан учраас найман нас хүрдэг жилд нь хотод  ирж, сургуульд оруулжээ.

Тэрээр энэ тухайгаа “Би хүүхдээ энгийн сургуульд сургахыг хүсдэг. Олон хүүхдүүдтэй бужигнаад л гоё шүү дээ. Гэвч манай улсад тэгш хамран сургах тал дээр хөрс нь бэлтгэгдээгүй байна. Хөгжлийн бэрхшээлгүй хүүхдүүдтэй мөр зэрэгцээд явах давуу талтай ч бэрхшээлийг эцэг эх биш тухайн хүүхэд туулна. Тиймээс хандлага,  орчин, сургалтын тохируулгыг бэлдэж өгөх хэрэгцээ байна” гэсэн юм. Тэрбээр мөн сонсголын бэрхшээлтэй хүүхэд тэгш хамрагдалтаар суръя гэхэд дохионы хэлний хэлмэрч, тэмдэглэл хөтлөгчийн цалингийн асуудал шийдэгдээгүй байгааг онцолсон билээ.

 

“Орчин нь бүрдсэн бол ажлаа хаян байж тусгай сургууль руу хүүхдээ зөөхгүй байсан”   

И.Лхамсүрэн

Хүүхэд  нь энгийн ерөнхий боловсролын сургуульд дөрвөн жил сурч байгаад тодорхой шалтгаануудын улмаас сургуулиас нь гаргах шийдвэр гаргасан эцэг эхийн төлөөлөл бол И.Лхамсүрэн. Охин нь сонсголын бэрхшээлтэй бөгөөд 29 дүгээр сургуулийн IV ангид сурдаг. Тэрээр “Энгийн сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийг сургах нөхцөлийг хангаагүй. Энэ олон хүүхдээ яая гэж байхад юун хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд,  хуульдаа захирагдаад  авч байна гэсэн хандлага гаргадаг. Зарим нь хүүхдээ аваад яв гэнэ. Ер нь нийтлэг дүр төрх ийм л байдаг. Сургуулийн зүгээс тухайн хүүхдэд ямар ахиц дэвшил гарч байна гэсэн тайлан авдаггүй. Их  биш ч гэсэн  бага үр дүн хүсдэг.  Гэвч бага ч байхгүй.

Охин маань сүүлдээ хичээлдээ  явах дургүй болсон. Баяртай гэж өөртөө итгэлгүй хэлээд орж,  хичээлээс тараад гарч ирэхдээ гутарсан байдалтай байгаа охиноо хараад өрөвддөг байсан. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд их мэдрэмтгий. Ер нь тухайн сургуулийн л харьяа болохоос биш баяр ёслолд оролцож,  шалгалт өгч үзээгүй.  Нэг удаа танхимын бус сургалтад явахдаа  охиныг минь орхиод явсан байсан. Түүнийг мэдээд надад их хэцүү санагдсан. Надад тийм хэцүү мэдрэмж төрж байгаа юм чинь охинд минь бүр хэцүү л байсан байх. Тэгээд охины минь ертөнцийг нэгэнт л ойлгохгүй байгаа учраас сургуулиас нь гаргахаас өөр сонголт байгаагүй. Охин маань 29 дүгээр сургуульд энэ намраас явж эхэлсэн. Хэрвээ тэгш хамрагдалтын орчин нь бүрдсэн бол би ажлаа хаян байж тусгай сургууль руу хүүхдээ зөөх биш гэрийн хаяанд байгаа сургуульдаа  өгнө шүү дээ” хэмээн И.Лхамсүрэн ярив.

 

Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдтэй ажиллах багш дутагдалтай байна

Т.Саранхүү

Манай улс 2023 оны долоодугаар сард тэгш хамруулан сургах боловсролын асуудлыг цогцоор нь тусгасан Боловсролын багц хуультай болж байв.  Уг хуулийн төслийг 2019 оноос эхлэн хэлэлцэж байсан ч цар тахлын нөхцөл байдлаас үүдэн дөрвөн жилийн нүүр үзсэн юм. Энэ хууль нь хүүхэд төвтэй. Өөрөөр хэлбэл, Боловсролын багц хууль гурван гол тулгуур санааг шингээж батлагдсаны нэг нь тэгш хамран сургах. Энэ нь нийгмийн бүх ялгаатай бүлгийн хүүхдүүд нэг  сургууль, нэг ангид суралцана гэсэн үг. Тиймээс ялгаатай  хэрэгцээг  хангаж боловсролд тэгш хамруулах нь энэ хуулийн гол үзэл санаа.

Тэгвэл тэгш хамран сургах боловсролын хэрэгжилтэд тулгамдаж байгаа асуудал юу байна вэ. Энэ талаар БШУЯ-ны Тэгш хамруулан сургах боловсролын хэлтсийн дарга Т.Саранхүү ярихдаа “Тусгай хэрэгцээт боловсролын багшийг сургууль бүрд ажиллуулах хэрэгцээ байгаа. Гэвч энэ чиглэлээр бэлтгэж  байгаа багш дутагдалтай байна” хэмээн онцолсон. Энэ ажлын хүрээнд  сүүлийн гурван жилийн хугацаанд ерөнхий боловсролын сургуулийн 9000 орчим багшийг тусгай хэрэгцээт боловсролын багшаар давтан сургажээ. Ингэснээр нийт багшийн гуравны нэг нь энэ чиглэлээр мэдээлэлтэй болсон гэсэн үг. Мөн тусгай хэрэгцээт боловсролын багшаас гадна тусгай хэрэгцээт боловсролын үндсэн хичээлийг бага  анги болон цэцэрлэгийн багш нар заавал судалдаг. Тэгэхээр багш нар хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдтэй ажиллах боломж бүрдэж байгаа юм.

Мөн багшийн туслахын ажлын байрны тодорхойлолтыг баталж, 1.100.000 төгрөгөөр цалинжихаар оруулжээ. 2023 оны хичээлийн жилээс эхлэн багшийн туслахыг МУБИС-д бэлтгэж эхэлсэн.  Энэ хичээлийн жилд 112 багшийн туслах ердийн сургуульд ажиллаж байна. Багшийн туслахаар хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн эцэг эхчүүд бэлтгэгдээд тухайн сургууль дээр ажиллаж байгаа. Мөн хүний нөөц бэлтгэх хүрээнд МУБИС-д тусгай хэрэгцээт боловсролын хөрвөх сургалт зохион байгуулж энэ жил  25  хүн хамрагдаж байгааг Т.Саранхүү хэллээ. Тэрбээр мөн сонсголын бэрхшээлтэй хүүхдийн боловсролын асуудалд анхаарах зайлшгүй хэрэгцээтэй байгаа.  Сонсголын бэрхшээлтэй хүний эх хэл нь дохионы хэл. Гэтэл хүн бүр дохионы хэл мэдэхгүй байна гэсэн юм.

Дохионы хэлмэрчийг 2023 оноос  Гэр бүл, хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын яамны дэргэдэх Сэргээн засах хөгжлийн төвд бэлтгэж эхэлсэн байна. Тэгвэл Боловсролын яам өнгөрсөн хичээлийн жилээс эхлэн ЕБС-ийн багш нарыг дохионы хэлний анхан шатны сургалтад хамруулж байгаа аж. “Их дээд сургуульд тэмдэглэл хөтлөгч ажилладаг. ЕБС-д одоогоор тэмдэглэл хөтлөгч ажиллахгүй байгаа. Багш нарыг дохионы хэлтэй болгох дээр анхаарч ажиллаж байна” хэмээн Т.Саранхүү хэлэв.

 

2025 онд ЕБС-д 46.7 тэрбум төгрөг төсөвлөжээ

 

Боловсролын багц хуульд тусгаснаар хөгжлийн  бэрхшээлтэй хүүхдийн боловсролын хувьсах зардлыг гурав дахин олгодог. Мөн хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй ажиллаж байгаа багшид 10 хувийн нэмэгдэл тооцно гэсэн байдаг. Монгол Улсын Засгийн газрын 2024 оны нэгдүгээр сарын 25-ны ээлжит хуралдаанаар цэцэрлэг, ерөнхий боловсролын сургуулийн хувьсах зардлын дундаж хэмжээ, аргачлалыг шинэчлэн баталсан аж. Ингэснээр  нэг суралцагчдад олгох хувьсах зардал өөрчлөгдсөн юм. Үүнтэй холбоотойгоор хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн хувьсах зардал 2023 оноос сургуулийн өмнөх боловсролын түвшин 45.5 хувиар, ерөнхий боловсролын түвшинд  30.9 хувиар өссөн байна. Хувьсах зардалд  хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдэд шаардлагатай хэрэглэгдэхүүн,  тухайн хүүхэдтэй ажиллаж байгаа  багшийн цалин ордог гэсэн үг.

Тэгвэл  2024 онд ЕБС-д 38.1 тэрбум, сургуулийн өмнөх боловсролд 15.6 тэрбум  зорилтот бүлгийн сурагчдад олгох  буцалтгүй тусламж их, дээд  сургуулиудад 12.8 тэрбум төгрөг төсөвлөсөн байна. Харин 2025 онд сургуулийн өмнөх боловсролд 15.5 тэрбум, ерөнхий боловсролын сургуульд 46.7 тэрбум,  гадаадад болон дотоодын их дээд сургуульд суралцах хөгжлийн бэрхшээлтэй оюутанд олгодог буцалтгүй тусламжид 3.7 тэрбум, зорилтот бүлгийн суралцагчдад олгох буцалтгүй тусламжид 13.7 тэрбум төгрөг төсөвлөжээ.

 

“Салбар дундын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх хэрэгтэй”

Д.Тунгалаг

Тэгш хамруулах тохируулгуудыг зөвхөн орчинд биш сургалтын үйл ажиллагаанд хийх хэрэгтэй гэдгийг “Бүх нийт боловсролын төлөө” Иргэний нийгмийн Үндэсний эвслийн ерөнхий зохицуулагч Д.Тунгалаг хэлж байлаа. Тус эвсэл Боловсролын багц хуулийг батлахад чухал үүрэг гүйцэтгэж ажилласан юм.

Тэрээр “Тэгш хамруулах боловсролыг төр дангаараа хэрэгжүүлж чадахгүй байна. Төрийн бус байгууллагууд,  эцэг эхчүүд  туршлагаа хуваалцаж, хамтарч байж тэгш хамруулж байна. Сонсголын бэрхшээлтэй хүүхдүүдтэй ажиллах дохионы орчуулагч хангалттай хэмжээнд бэлтгэгдээгүй. Тухайн сургууль дохионы орчуулагч ажиллуулах  ёстойг захирал нь мэдэхгүй байна.

Бусадтай адилхан сургалтын үйл ажиллагаанд тухайн хүүхдийг яаж оролцуулах вэ. Дараа нь тухайн хүүхэд бусадтай адил үр дүнг яаж хүртэх вэ гэдэг чухал. Тэгэхээр сургалтын үйл ажиллагааны тохируулга тэгш хамруулан сургах боловсролын  хамгийн чухал зүйлийн нэг.  Гэвч багш нар нийт дунд нэг аргаар заагаад хэвшсэн учраас сургалтын ганцаарчилсан төлөвлөгөөг боловсруулж чадахгүй байна. Хөтөлбөрийг өөрчлөх нь ганцаарчилсан сургалтын тогтолцоо юм гэдгийг ойлгохгүй байна.

Мөн манай улс тэгш хамруулан сургах боловсролыг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай нэг зүйл нь  туслах технологийг хөгжүүлэх. Тухайн хүүхдийг үйлдлийнх нь чадвараар ангилдаг олон улсын ангиллын системийг нэвтрүүлэх хэрэгтэй байна. Ингэснээр багш нар хүүхдүүдийг үнэлэх хэрэггүй болно. Мөн салбар дундын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх хэрэгтэй” гэсэн юм.

 

Хууль эрхзүйн хүрээнд бодлогоор дэмжих ёстой хоёр асуудал байна

 

Энэ удаагийн УИХ-д хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн төлөөлөл болж АН, МАН-ын жагсаалтаар Ж.Баясгалан, О.Саранчулуун нар УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон. Тэгш хамран сургах боловсролын хэрэгжилтийн талаар ямар байр суурьтай байгааг УИХ-ын гишүүн, Нийгмийн эрүүл мэндийн ухааны доктор О.Саранчулуунаас тодрууллаа. Тэрээр “Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн сурах эрхийг хангах тал дээр хууль эрхзүйн хүрээнд бодлогоор дэмжих ёстой хоёр асуудал байна.

УИХ-ын гишүүн, Нийгмийн эрүүл мэндийн ухааны доктор О.Саранчулуун

Нэгдүгээрт, Энгийн сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй ажиллаж буй багшид заах аргазүй дутагдалтай байгаа. Яг адилхан зааж буй хичээлийн хөтөлбөр, агуулгаа хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдэд заах хүртээмжтэй аргазүйд суралцаагүй байна. Харин тусгай сургуулийн багш нарт заах аргазүй нь байна. Энэ тохиолдолд багш нар туршлага солилцож, аргазүйгээ хуваалцах боломжтой. Үүнийг бодлогоор зохицуулах хэрэгтэй. 

Хоёрдугаарт, Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцаж буй тохиолдолд хүүхдийн тооны харьцаа чухал гэдгийг олон багш нар хэлдэг. Жишээлбэл, 25 хүүхэдтэй ангид 1 хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцах гэдэг зохицуулалт байж болно. Мөн багшийн туслах буюу туслах багш тухайн ангид орж тусалдаг байвал багш дээр ирэх ачаалал буурч тухайн хүүхэдтэй ажиллаж сурна” гэсэн юм.

Нийтлэлдээ дурдсан Ц.Алтанзул, И.Лхамсүрэн шиг хүүхдээ энгийн сургуульд үе тэнгийн хүүхдүүдтэй нь сургах, боловсрол олгох хүсэлтэй олон эцэг эх, хүүхдүүд манай улсад бий. Үндсэн хуулинд заасанчлан тэдний сурч, боловсрох, хөгжих эрх ямар ч цаг үед хязгаарлагдах ёсгүй. Тиймээс уг нийтлэлд тэгш хамруулан сургах асуудлыг тусгасан Боловсролын багц хуулийн хэрэгжилтэд тулгамдаж буй асуудлыг хөндлөө.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ АРВАНХОЁРДУГААР САРЫН 11. ЛХАГВА ГАРАГ. № 239 (7483)

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна
Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр
Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна
Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийг хохироож буй багшийн хомсдол

“Зууны мэдээ” сонин нийтийн эрх ашгийг хамгаалах эрэн сурвалжлах бүтээлүүдээрээ боловсролын салбарт тулгамдсан асуудлууд буюу багш нарын хүрэлцээ, сургуулийн стандарт зэрэг асуудлыг илчилж, гарц гаргалгаа эрэлхийлж ирсэн билээ. Монгол Улсын хүн бүр сурч боловсрох үндсэн эрхээ баталгаатай эдэлнэ хэмээн Үндсэн хуулиндаа заасан байдаг. Гэвч хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд энэ эрхээ эдлэхэд ямар саад бэрхшээл тулгарч байгаа талаар энэ удаагийн бүтээлээрээ онцолж байна. 

 

2085 хүүхэд сургууль, цэцэрлэгт хамрагдаж чадахгүй байна

хүүхэд by zuuniimedee newspaper

Манай улсын хэмжээнд нийт 111 мянга гаруй хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн байна. Үүнээс боловсролын насны буюу 2-18 нас хүртэлх 11.430 хүүхэд байна гэсэн судалгаа бий.

Мөн хөгжлийн бэрхшээлийн улмаас цэцэрлэгт хамрагдаж чадахгүй байгаа 822, Өөрөөр хэлбэл,  нийт 2085 хүүхэд хөгжлийн бэрхшээлээс шалтгаалан сурч боловсрох эрхээ эдэлж чадахгүй байгаа юм. Тэгвэл 9.975 хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд боловсролын бүх шатны байгууллагад хамрагдаж байна. Эдгээрээс 463 нь насан туршийн суралцахуйн боловсрол буюу нөхөн олгох хөтөлбөрт хамрагддаг аж. Сонсголын бэрхшээлтэй 682, харааны бэрхшээлтэй 866, хэл ярианы бэрхшээлтэй 590, хөдөлгөөний бэрхшээлтэй 1816, сэтгэцийн бэрхшээлтэй  2230, оюуны  бэрхшээлтэй 1427, аутизмтай 1816, дауны хам шинжтэй  369, хавсарсан бэрхшээлтэй  2374 хүүхэд байна. Эдгээр хүүхэд ч сурч боловсрох эрхээ эдлэхийн тулд тодорхой саад бэрхшээлтэй тулгарч байгаа юм.

 

“Би хүүхдээ энгийн сургуульд сургахыг хүсдэг”

Ц.Алтанзул

Монгол Улс Үндсэн хуулиндаа мөн хүн бүр эх хэлээрээ суралцах эрхтэйг баталгаажуулсан байдаг. Сонсголын бэрхшээлтэй хүний хувьд дохионы хэл эх хэл нь билээ. Гэсэн ч сонсголын бэрхшээлтэй хүүхдүүдэд нийслэлийн ерөнхий боловсролын 29 дүгээр сургууль л энэ эрхээ эдлэх боломжийг олгож буй. Тухайлбал, Ц.Алтанзул Сэлэнгэ аймагт амьдарч байгаад сонсголын бэрхшээлтэй хүүгээ сургуульд оруулахын тулд Улаанбаатарт шилжин ирээд долоон жил болж байна. Хүүхдээ зургаан нас хүрэхээр нь хотод шилжин ирье гэж бодсон ч тухайн үед 29 дүгээр сургуулийн талаар хэвлэл мэдээллээр нэлээд асуудал дэвшүүлж байсан учраас найман нас хүрдэг жилд нь хотод  ирж, сургуульд оруулжээ.

Тэрээр энэ тухайгаа “Би хүүхдээ энгийн сургуульд сургахыг хүсдэг. Олон хүүхдүүдтэй бужигнаад л гоё шүү дээ. Гэвч манай улсад тэгш хамран сургах тал дээр хөрс нь бэлтгэгдээгүй байна. Хөгжлийн бэрхшээлгүй хүүхдүүдтэй мөр зэрэгцээд явах давуу талтай ч бэрхшээлийг эцэг эх биш тухайн хүүхэд туулна. Тиймээс хандлага,  орчин, сургалтын тохируулгыг бэлдэж өгөх хэрэгцээ байна” гэсэн юм. Тэрбээр мөн сонсголын бэрхшээлтэй хүүхэд тэгш хамрагдалтаар суръя гэхэд дохионы хэлний хэлмэрч, тэмдэглэл хөтлөгчийн цалингийн асуудал шийдэгдээгүй байгааг онцолсон билээ.

 

“Орчин нь бүрдсэн бол ажлаа хаян байж тусгай сургууль руу хүүхдээ зөөхгүй байсан”   

И.Лхамсүрэн

Хүүхэд  нь энгийн ерөнхий боловсролын сургуульд дөрвөн жил сурч байгаад тодорхой шалтгаануудын улмаас сургуулиас нь гаргах шийдвэр гаргасан эцэг эхийн төлөөлөл бол И.Лхамсүрэн. Охин нь сонсголын бэрхшээлтэй бөгөөд 29 дүгээр сургуулийн IV ангид сурдаг. Тэрээр “Энгийн сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийг сургах нөхцөлийг хангаагүй. Энэ олон хүүхдээ яая гэж байхад юун хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд,  хуульдаа захирагдаад  авч байна гэсэн хандлага гаргадаг. Зарим нь хүүхдээ аваад яв гэнэ. Ер нь нийтлэг дүр төрх ийм л байдаг. Сургуулийн зүгээс тухайн хүүхдэд ямар ахиц дэвшил гарч байна гэсэн тайлан авдаггүй. Их  биш ч гэсэн  бага үр дүн хүсдэг.  Гэвч бага ч байхгүй.

Охин маань сүүлдээ хичээлдээ  явах дургүй болсон. Баяртай гэж өөртөө итгэлгүй хэлээд орж,  хичээлээс тараад гарч ирэхдээ гутарсан байдалтай байгаа охиноо хараад өрөвддөг байсан. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд их мэдрэмтгий. Ер нь тухайн сургуулийн л харьяа болохоос биш баяр ёслолд оролцож,  шалгалт өгч үзээгүй.  Нэг удаа танхимын бус сургалтад явахдаа  охиныг минь орхиод явсан байсан. Түүнийг мэдээд надад их хэцүү санагдсан. Надад тийм хэцүү мэдрэмж төрж байгаа юм чинь охинд минь бүр хэцүү л байсан байх. Тэгээд охины минь ертөнцийг нэгэнт л ойлгохгүй байгаа учраас сургуулиас нь гаргахаас өөр сонголт байгаагүй. Охин маань 29 дүгээр сургуульд энэ намраас явж эхэлсэн. Хэрвээ тэгш хамрагдалтын орчин нь бүрдсэн бол би ажлаа хаян байж тусгай сургууль руу хүүхдээ зөөх биш гэрийн хаяанд байгаа сургуульдаа  өгнө шүү дээ” хэмээн И.Лхамсүрэн ярив.

 

Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдтэй ажиллах багш дутагдалтай байна

Т.Саранхүү

Манай улс 2023 оны долоодугаар сард тэгш хамруулан сургах боловсролын асуудлыг цогцоор нь тусгасан Боловсролын багц хуультай болж байв.  Уг хуулийн төслийг 2019 оноос эхлэн хэлэлцэж байсан ч цар тахлын нөхцөл байдлаас үүдэн дөрвөн жилийн нүүр үзсэн юм. Энэ хууль нь хүүхэд төвтэй. Өөрөөр хэлбэл, Боловсролын багц хууль гурван гол тулгуур санааг шингээж батлагдсаны нэг нь тэгш хамран сургах. Энэ нь нийгмийн бүх ялгаатай бүлгийн хүүхдүүд нэг  сургууль, нэг ангид суралцана гэсэн үг. Тиймээс ялгаатай  хэрэгцээг  хангаж боловсролд тэгш хамруулах нь энэ хуулийн гол үзэл санаа.

Тэгвэл тэгш хамран сургах боловсролын хэрэгжилтэд тулгамдаж байгаа асуудал юу байна вэ. Энэ талаар БШУЯ-ны Тэгш хамруулан сургах боловсролын хэлтсийн дарга Т.Саранхүү ярихдаа “Тусгай хэрэгцээт боловсролын багшийг сургууль бүрд ажиллуулах хэрэгцээ байгаа. Гэвч энэ чиглэлээр бэлтгэж  байгаа багш дутагдалтай байна” хэмээн онцолсон. Энэ ажлын хүрээнд  сүүлийн гурван жилийн хугацаанд ерөнхий боловсролын сургуулийн 9000 орчим багшийг тусгай хэрэгцээт боловсролын багшаар давтан сургажээ. Ингэснээр нийт багшийн гуравны нэг нь энэ чиглэлээр мэдээлэлтэй болсон гэсэн үг. Мөн тусгай хэрэгцээт боловсролын багшаас гадна тусгай хэрэгцээт боловсролын үндсэн хичээлийг бага  анги болон цэцэрлэгийн багш нар заавал судалдаг. Тэгэхээр багш нар хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдтэй ажиллах боломж бүрдэж байгаа юм.

Мөн багшийн туслахын ажлын байрны тодорхойлолтыг баталж, 1.100.000 төгрөгөөр цалинжихаар оруулжээ. 2023 оны хичээлийн жилээс эхлэн багшийн туслахыг МУБИС-д бэлтгэж эхэлсэн.  Энэ хичээлийн жилд 112 багшийн туслах ердийн сургуульд ажиллаж байна. Багшийн туслахаар хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн эцэг эхчүүд бэлтгэгдээд тухайн сургууль дээр ажиллаж байгаа. Мөн хүний нөөц бэлтгэх хүрээнд МУБИС-д тусгай хэрэгцээт боловсролын хөрвөх сургалт зохион байгуулж энэ жил  25  хүн хамрагдаж байгааг Т.Саранхүү хэллээ. Тэрбээр мөн сонсголын бэрхшээлтэй хүүхдийн боловсролын асуудалд анхаарах зайлшгүй хэрэгцээтэй байгаа.  Сонсголын бэрхшээлтэй хүний эх хэл нь дохионы хэл. Гэтэл хүн бүр дохионы хэл мэдэхгүй байна гэсэн юм.

Дохионы хэлмэрчийг 2023 оноос  Гэр бүл, хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын яамны дэргэдэх Сэргээн засах хөгжлийн төвд бэлтгэж эхэлсэн байна. Тэгвэл Боловсролын яам өнгөрсөн хичээлийн жилээс эхлэн ЕБС-ийн багш нарыг дохионы хэлний анхан шатны сургалтад хамруулж байгаа аж. “Их дээд сургуульд тэмдэглэл хөтлөгч ажилладаг. ЕБС-д одоогоор тэмдэглэл хөтлөгч ажиллахгүй байгаа. Багш нарыг дохионы хэлтэй болгох дээр анхаарч ажиллаж байна” хэмээн Т.Саранхүү хэлэв.

 

2025 онд ЕБС-д 46.7 тэрбум төгрөг төсөвлөжээ

 

Боловсролын багц хуульд тусгаснаар хөгжлийн  бэрхшээлтэй хүүхдийн боловсролын хувьсах зардлыг гурав дахин олгодог. Мөн хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй ажиллаж байгаа багшид 10 хувийн нэмэгдэл тооцно гэсэн байдаг. Монгол Улсын Засгийн газрын 2024 оны нэгдүгээр сарын 25-ны ээлжит хуралдаанаар цэцэрлэг, ерөнхий боловсролын сургуулийн хувьсах зардлын дундаж хэмжээ, аргачлалыг шинэчлэн баталсан аж. Ингэснээр  нэг суралцагчдад олгох хувьсах зардал өөрчлөгдсөн юм. Үүнтэй холбоотойгоор хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн хувьсах зардал 2023 оноос сургуулийн өмнөх боловсролын түвшин 45.5 хувиар, ерөнхий боловсролын түвшинд  30.9 хувиар өссөн байна. Хувьсах зардалд  хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдэд шаардлагатай хэрэглэгдэхүүн,  тухайн хүүхэдтэй ажиллаж байгаа  багшийн цалин ордог гэсэн үг.

Тэгвэл  2024 онд ЕБС-д 38.1 тэрбум, сургуулийн өмнөх боловсролд 15.6 тэрбум  зорилтот бүлгийн сурагчдад олгох  буцалтгүй тусламж их, дээд  сургуулиудад 12.8 тэрбум төгрөг төсөвлөсөн байна. Харин 2025 онд сургуулийн өмнөх боловсролд 15.5 тэрбум, ерөнхий боловсролын сургуульд 46.7 тэрбум,  гадаадад болон дотоодын их дээд сургуульд суралцах хөгжлийн бэрхшээлтэй оюутанд олгодог буцалтгүй тусламжид 3.7 тэрбум, зорилтот бүлгийн суралцагчдад олгох буцалтгүй тусламжид 13.7 тэрбум төгрөг төсөвлөжээ.

 

“Салбар дундын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх хэрэгтэй”

Д.Тунгалаг

Тэгш хамруулах тохируулгуудыг зөвхөн орчинд биш сургалтын үйл ажиллагаанд хийх хэрэгтэй гэдгийг “Бүх нийт боловсролын төлөө” Иргэний нийгмийн Үндэсний эвслийн ерөнхий зохицуулагч Д.Тунгалаг хэлж байлаа. Тус эвсэл Боловсролын багц хуулийг батлахад чухал үүрэг гүйцэтгэж ажилласан юм.

Тэрээр “Тэгш хамруулах боловсролыг төр дангаараа хэрэгжүүлж чадахгүй байна. Төрийн бус байгууллагууд,  эцэг эхчүүд  туршлагаа хуваалцаж, хамтарч байж тэгш хамруулж байна. Сонсголын бэрхшээлтэй хүүхдүүдтэй ажиллах дохионы орчуулагч хангалттай хэмжээнд бэлтгэгдээгүй. Тухайн сургууль дохионы орчуулагч ажиллуулах  ёстойг захирал нь мэдэхгүй байна.

Бусадтай адилхан сургалтын үйл ажиллагаанд тухайн хүүхдийг яаж оролцуулах вэ. Дараа нь тухайн хүүхэд бусадтай адил үр дүнг яаж хүртэх вэ гэдэг чухал. Тэгэхээр сургалтын үйл ажиллагааны тохируулга тэгш хамруулан сургах боловсролын  хамгийн чухал зүйлийн нэг.  Гэвч багш нар нийт дунд нэг аргаар заагаад хэвшсэн учраас сургалтын ганцаарчилсан төлөвлөгөөг боловсруулж чадахгүй байна. Хөтөлбөрийг өөрчлөх нь ганцаарчилсан сургалтын тогтолцоо юм гэдгийг ойлгохгүй байна.

Мөн манай улс тэгш хамруулан сургах боловсролыг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай нэг зүйл нь  туслах технологийг хөгжүүлэх. Тухайн хүүхдийг үйлдлийнх нь чадвараар ангилдаг олон улсын ангиллын системийг нэвтрүүлэх хэрэгтэй байна. Ингэснээр багш нар хүүхдүүдийг үнэлэх хэрэггүй болно. Мөн салбар дундын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх хэрэгтэй” гэсэн юм.

 

Хууль эрхзүйн хүрээнд бодлогоор дэмжих ёстой хоёр асуудал байна

 

Энэ удаагийн УИХ-д хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн төлөөлөл болж АН, МАН-ын жагсаалтаар Ж.Баясгалан, О.Саранчулуун нар УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон. Тэгш хамран сургах боловсролын хэрэгжилтийн талаар ямар байр суурьтай байгааг УИХ-ын гишүүн, Нийгмийн эрүүл мэндийн ухааны доктор О.Саранчулуунаас тодрууллаа. Тэрээр “Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн сурах эрхийг хангах тал дээр хууль эрхзүйн хүрээнд бодлогоор дэмжих ёстой хоёр асуудал байна.

УИХ-ын гишүүн, Нийгмийн эрүүл мэндийн ухааны доктор О.Саранчулуун

Нэгдүгээрт, Энгийн сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй ажиллаж буй багшид заах аргазүй дутагдалтай байгаа. Яг адилхан зааж буй хичээлийн хөтөлбөр, агуулгаа хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдэд заах хүртээмжтэй аргазүйд суралцаагүй байна. Харин тусгай сургуулийн багш нарт заах аргазүй нь байна. Энэ тохиолдолд багш нар туршлага солилцож, аргазүйгээ хуваалцах боломжтой. Үүнийг бодлогоор зохицуулах хэрэгтэй. 

Хоёрдугаарт, Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцаж буй тохиолдолд хүүхдийн тооны харьцаа чухал гэдгийг олон багш нар хэлдэг. Жишээлбэл, 25 хүүхэдтэй ангид 1 хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцах гэдэг зохицуулалт байж болно. Мөн багшийн туслах буюу туслах багш тухайн ангид орж тусалдаг байвал багш дээр ирэх ачаалал буурч тухайн хүүхэдтэй ажиллаж сурна” гэсэн юм.

Нийтлэлдээ дурдсан Ц.Алтанзул, И.Лхамсүрэн шиг хүүхдээ энгийн сургуульд үе тэнгийн хүүхдүүдтэй нь сургах, боловсрол олгох хүсэлтэй олон эцэг эх, хүүхдүүд манай улсад бий. Үндсэн хуулинд заасанчлан тэдний сурч, боловсрох, хөгжих эрх ямар ч цаг үед хязгаарлагдах ёсгүй. Тиймээс уг нийтлэлд тэгш хамруулан сургах асуудлыг тусгасан Боловсролын багц хуулийн хэрэгжилтэд тулгамдаж буй асуудлыг хөндлөө.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ АРВАНХОЁРДУГААР САРЫН 11. ЛХАГВА ГАРАГ. № 239 (7483)



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Байнгын хороо
  • •Уул уурхай
  • •Степпе Арена
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Халуун сэдэв
  • •Видео мэдээ
  • •Яам, Агентлаг
  • •Эрүүл мэнд
  • •Гэмт хэрэг
ХУРААХ
ШШГЕГ-ынхан шүүхийн шийдвэрийг...
Энэ сарын 15-наас Чингэлтэй...

Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийг хохироож буй багшийн хомсдол

АМГАЛАН 2024-12-11
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийг хохироож буй багшийн хомсдол

“Зууны мэдээ” сонин нийтийн эрх ашгийг хамгаалах эрэн сурвалжлах бүтээлүүдээрээ боловсролын салбарт тулгамдсан асуудлууд буюу багш нарын хүрэлцээ, сургуулийн стандарт зэрэг асуудлыг илчилж, гарц гаргалгаа эрэлхийлж ирсэн билээ. Монгол Улсын хүн бүр сурч боловсрох үндсэн эрхээ баталгаатай эдэлнэ хэмээн Үндсэн хуулиндаа заасан байдаг. Гэвч хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд энэ эрхээ эдлэхэд ямар саад бэрхшээл тулгарч байгаа талаар энэ удаагийн бүтээлээрээ онцолж байна. 

 

2085 хүүхэд сургууль, цэцэрлэгт хамрагдаж чадахгүй байна

хүүхэд by zuuniimedee newspaper

Манай улсын хэмжээнд нийт 111 мянга гаруй хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн байна. Үүнээс боловсролын насны буюу 2-18 нас хүртэлх 11.430 хүүхэд байна гэсэн судалгаа бий.

Мөн хөгжлийн бэрхшээлийн улмаас цэцэрлэгт хамрагдаж чадахгүй байгаа 822, Өөрөөр хэлбэл,  нийт 2085 хүүхэд хөгжлийн бэрхшээлээс шалтгаалан сурч боловсрох эрхээ эдэлж чадахгүй байгаа юм. Тэгвэл 9.975 хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд боловсролын бүх шатны байгууллагад хамрагдаж байна. Эдгээрээс 463 нь насан туршийн суралцахуйн боловсрол буюу нөхөн олгох хөтөлбөрт хамрагддаг аж. Сонсголын бэрхшээлтэй 682, харааны бэрхшээлтэй 866, хэл ярианы бэрхшээлтэй 590, хөдөлгөөний бэрхшээлтэй 1816, сэтгэцийн бэрхшээлтэй  2230, оюуны  бэрхшээлтэй 1427, аутизмтай 1816, дауны хам шинжтэй  369, хавсарсан бэрхшээлтэй  2374 хүүхэд байна. Эдгээр хүүхэд ч сурч боловсрох эрхээ эдлэхийн тулд тодорхой саад бэрхшээлтэй тулгарч байгаа юм.

 

“Би хүүхдээ энгийн сургуульд сургахыг хүсдэг”

Ц.Алтанзул

Монгол Улс Үндсэн хуулиндаа мөн хүн бүр эх хэлээрээ суралцах эрхтэйг баталгаажуулсан байдаг. Сонсголын бэрхшээлтэй хүний хувьд дохионы хэл эх хэл нь билээ. Гэсэн ч сонсголын бэрхшээлтэй хүүхдүүдэд нийслэлийн ерөнхий боловсролын 29 дүгээр сургууль л энэ эрхээ эдлэх боломжийг олгож буй. Тухайлбал, Ц.Алтанзул Сэлэнгэ аймагт амьдарч байгаад сонсголын бэрхшээлтэй хүүгээ сургуульд оруулахын тулд Улаанбаатарт шилжин ирээд долоон жил болж байна. Хүүхдээ зургаан нас хүрэхээр нь хотод шилжин ирье гэж бодсон ч тухайн үед 29 дүгээр сургуулийн талаар хэвлэл мэдээллээр нэлээд асуудал дэвшүүлж байсан учраас найман нас хүрдэг жилд нь хотод  ирж, сургуульд оруулжээ.

Тэрээр энэ тухайгаа “Би хүүхдээ энгийн сургуульд сургахыг хүсдэг. Олон хүүхдүүдтэй бужигнаад л гоё шүү дээ. Гэвч манай улсад тэгш хамран сургах тал дээр хөрс нь бэлтгэгдээгүй байна. Хөгжлийн бэрхшээлгүй хүүхдүүдтэй мөр зэрэгцээд явах давуу талтай ч бэрхшээлийг эцэг эх биш тухайн хүүхэд туулна. Тиймээс хандлага,  орчин, сургалтын тохируулгыг бэлдэж өгөх хэрэгцээ байна” гэсэн юм. Тэрбээр мөн сонсголын бэрхшээлтэй хүүхэд тэгш хамрагдалтаар суръя гэхэд дохионы хэлний хэлмэрч, тэмдэглэл хөтлөгчийн цалингийн асуудал шийдэгдээгүй байгааг онцолсон билээ.

 

“Орчин нь бүрдсэн бол ажлаа хаян байж тусгай сургууль руу хүүхдээ зөөхгүй байсан”   

И.Лхамсүрэн

Хүүхэд  нь энгийн ерөнхий боловсролын сургуульд дөрвөн жил сурч байгаад тодорхой шалтгаануудын улмаас сургуулиас нь гаргах шийдвэр гаргасан эцэг эхийн төлөөлөл бол И.Лхамсүрэн. Охин нь сонсголын бэрхшээлтэй бөгөөд 29 дүгээр сургуулийн IV ангид сурдаг. Тэрээр “Энгийн сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийг сургах нөхцөлийг хангаагүй. Энэ олон хүүхдээ яая гэж байхад юун хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд,  хуульдаа захирагдаад  авч байна гэсэн хандлага гаргадаг. Зарим нь хүүхдээ аваад яв гэнэ. Ер нь нийтлэг дүр төрх ийм л байдаг. Сургуулийн зүгээс тухайн хүүхдэд ямар ахиц дэвшил гарч байна гэсэн тайлан авдаггүй. Их  биш ч гэсэн  бага үр дүн хүсдэг.  Гэвч бага ч байхгүй.

Охин маань сүүлдээ хичээлдээ  явах дургүй болсон. Баяртай гэж өөртөө итгэлгүй хэлээд орж,  хичээлээс тараад гарч ирэхдээ гутарсан байдалтай байгаа охиноо хараад өрөвддөг байсан. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүд их мэдрэмтгий. Ер нь тухайн сургуулийн л харьяа болохоос биш баяр ёслолд оролцож,  шалгалт өгч үзээгүй.  Нэг удаа танхимын бус сургалтад явахдаа  охиныг минь орхиод явсан байсан. Түүнийг мэдээд надад их хэцүү санагдсан. Надад тийм хэцүү мэдрэмж төрж байгаа юм чинь охинд минь бүр хэцүү л байсан байх. Тэгээд охины минь ертөнцийг нэгэнт л ойлгохгүй байгаа учраас сургуулиас нь гаргахаас өөр сонголт байгаагүй. Охин маань 29 дүгээр сургуульд энэ намраас явж эхэлсэн. Хэрвээ тэгш хамрагдалтын орчин нь бүрдсэн бол би ажлаа хаян байж тусгай сургууль руу хүүхдээ зөөх биш гэрийн хаяанд байгаа сургуульдаа  өгнө шүү дээ” хэмээн И.Лхамсүрэн ярив.

 

Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдтэй ажиллах багш дутагдалтай байна

Т.Саранхүү

Манай улс 2023 оны долоодугаар сард тэгш хамруулан сургах боловсролын асуудлыг цогцоор нь тусгасан Боловсролын багц хуультай болж байв.  Уг хуулийн төслийг 2019 оноос эхлэн хэлэлцэж байсан ч цар тахлын нөхцөл байдлаас үүдэн дөрвөн жилийн нүүр үзсэн юм. Энэ хууль нь хүүхэд төвтэй. Өөрөөр хэлбэл, Боловсролын багц хууль гурван гол тулгуур санааг шингээж батлагдсаны нэг нь тэгш хамран сургах. Энэ нь нийгмийн бүх ялгаатай бүлгийн хүүхдүүд нэг  сургууль, нэг ангид суралцана гэсэн үг. Тиймээс ялгаатай  хэрэгцээг  хангаж боловсролд тэгш хамруулах нь энэ хуулийн гол үзэл санаа.

Тэгвэл тэгш хамран сургах боловсролын хэрэгжилтэд тулгамдаж байгаа асуудал юу байна вэ. Энэ талаар БШУЯ-ны Тэгш хамруулан сургах боловсролын хэлтсийн дарга Т.Саранхүү ярихдаа “Тусгай хэрэгцээт боловсролын багшийг сургууль бүрд ажиллуулах хэрэгцээ байгаа. Гэвч энэ чиглэлээр бэлтгэж  байгаа багш дутагдалтай байна” хэмээн онцолсон. Энэ ажлын хүрээнд  сүүлийн гурван жилийн хугацаанд ерөнхий боловсролын сургуулийн 9000 орчим багшийг тусгай хэрэгцээт боловсролын багшаар давтан сургажээ. Ингэснээр нийт багшийн гуравны нэг нь энэ чиглэлээр мэдээлэлтэй болсон гэсэн үг. Мөн тусгай хэрэгцээт боловсролын багшаас гадна тусгай хэрэгцээт боловсролын үндсэн хичээлийг бага  анги болон цэцэрлэгийн багш нар заавал судалдаг. Тэгэхээр багш нар хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдтэй ажиллах боломж бүрдэж байгаа юм.

Мөн багшийн туслахын ажлын байрны тодорхойлолтыг баталж, 1.100.000 төгрөгөөр цалинжихаар оруулжээ. 2023 оны хичээлийн жилээс эхлэн багшийн туслахыг МУБИС-д бэлтгэж эхэлсэн.  Энэ хичээлийн жилд 112 багшийн туслах ердийн сургуульд ажиллаж байна. Багшийн туслахаар хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн эцэг эхчүүд бэлтгэгдээд тухайн сургууль дээр ажиллаж байгаа. Мөн хүний нөөц бэлтгэх хүрээнд МУБИС-д тусгай хэрэгцээт боловсролын хөрвөх сургалт зохион байгуулж энэ жил  25  хүн хамрагдаж байгааг Т.Саранхүү хэллээ. Тэрбээр мөн сонсголын бэрхшээлтэй хүүхдийн боловсролын асуудалд анхаарах зайлшгүй хэрэгцээтэй байгаа.  Сонсголын бэрхшээлтэй хүний эх хэл нь дохионы хэл. Гэтэл хүн бүр дохионы хэл мэдэхгүй байна гэсэн юм.

Дохионы хэлмэрчийг 2023 оноос  Гэр бүл, хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын яамны дэргэдэх Сэргээн засах хөгжлийн төвд бэлтгэж эхэлсэн байна. Тэгвэл Боловсролын яам өнгөрсөн хичээлийн жилээс эхлэн ЕБС-ийн багш нарыг дохионы хэлний анхан шатны сургалтад хамруулж байгаа аж. “Их дээд сургуульд тэмдэглэл хөтлөгч ажилладаг. ЕБС-д одоогоор тэмдэглэл хөтлөгч ажиллахгүй байгаа. Багш нарыг дохионы хэлтэй болгох дээр анхаарч ажиллаж байна” хэмээн Т.Саранхүү хэлэв.

 

2025 онд ЕБС-д 46.7 тэрбум төгрөг төсөвлөжээ

 

Боловсролын багц хуульд тусгаснаар хөгжлийн  бэрхшээлтэй хүүхдийн боловсролын хувьсах зардлыг гурав дахин олгодог. Мөн хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй ажиллаж байгаа багшид 10 хувийн нэмэгдэл тооцно гэсэн байдаг. Монгол Улсын Засгийн газрын 2024 оны нэгдүгээр сарын 25-ны ээлжит хуралдаанаар цэцэрлэг, ерөнхий боловсролын сургуулийн хувьсах зардлын дундаж хэмжээ, аргачлалыг шинэчлэн баталсан аж. Ингэснээр  нэг суралцагчдад олгох хувьсах зардал өөрчлөгдсөн юм. Үүнтэй холбоотойгоор хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн хувьсах зардал 2023 оноос сургуулийн өмнөх боловсролын түвшин 45.5 хувиар, ерөнхий боловсролын түвшинд  30.9 хувиар өссөн байна. Хувьсах зардалд  хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдэд шаардлагатай хэрэглэгдэхүүн,  тухайн хүүхэдтэй ажиллаж байгаа  багшийн цалин ордог гэсэн үг.

Тэгвэл  2024 онд ЕБС-д 38.1 тэрбум, сургуулийн өмнөх боловсролд 15.6 тэрбум  зорилтот бүлгийн сурагчдад олгох  буцалтгүй тусламж их, дээд  сургуулиудад 12.8 тэрбум төгрөг төсөвлөсөн байна. Харин 2025 онд сургуулийн өмнөх боловсролд 15.5 тэрбум, ерөнхий боловсролын сургуульд 46.7 тэрбум,  гадаадад болон дотоодын их дээд сургуульд суралцах хөгжлийн бэрхшээлтэй оюутанд олгодог буцалтгүй тусламжид 3.7 тэрбум, зорилтот бүлгийн суралцагчдад олгох буцалтгүй тусламжид 13.7 тэрбум төгрөг төсөвлөжээ.

 

“Салбар дундын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх хэрэгтэй”

Д.Тунгалаг

Тэгш хамруулах тохируулгуудыг зөвхөн орчинд биш сургалтын үйл ажиллагаанд хийх хэрэгтэй гэдгийг “Бүх нийт боловсролын төлөө” Иргэний нийгмийн Үндэсний эвслийн ерөнхий зохицуулагч Д.Тунгалаг хэлж байлаа. Тус эвсэл Боловсролын багц хуулийг батлахад чухал үүрэг гүйцэтгэж ажилласан юм.

Тэрээр “Тэгш хамруулах боловсролыг төр дангаараа хэрэгжүүлж чадахгүй байна. Төрийн бус байгууллагууд,  эцэг эхчүүд  туршлагаа хуваалцаж, хамтарч байж тэгш хамруулж байна. Сонсголын бэрхшээлтэй хүүхдүүдтэй ажиллах дохионы орчуулагч хангалттай хэмжээнд бэлтгэгдээгүй. Тухайн сургууль дохионы орчуулагч ажиллуулах  ёстойг захирал нь мэдэхгүй байна.

Бусадтай адилхан сургалтын үйл ажиллагаанд тухайн хүүхдийг яаж оролцуулах вэ. Дараа нь тухайн хүүхэд бусадтай адил үр дүнг яаж хүртэх вэ гэдэг чухал. Тэгэхээр сургалтын үйл ажиллагааны тохируулга тэгш хамруулан сургах боловсролын  хамгийн чухал зүйлийн нэг.  Гэвч багш нар нийт дунд нэг аргаар заагаад хэвшсэн учраас сургалтын ганцаарчилсан төлөвлөгөөг боловсруулж чадахгүй байна. Хөтөлбөрийг өөрчлөх нь ганцаарчилсан сургалтын тогтолцоо юм гэдгийг ойлгохгүй байна.

Мөн манай улс тэгш хамруулан сургах боловсролыг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай нэг зүйл нь  туслах технологийг хөгжүүлэх. Тухайн хүүхдийг үйлдлийнх нь чадвараар ангилдаг олон улсын ангиллын системийг нэвтрүүлэх хэрэгтэй байна. Ингэснээр багш нар хүүхдүүдийг үнэлэх хэрэггүй болно. Мөн салбар дундын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх хэрэгтэй” гэсэн юм.

 

Хууль эрхзүйн хүрээнд бодлогоор дэмжих ёстой хоёр асуудал байна

 

Энэ удаагийн УИХ-д хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн төлөөлөл болж АН, МАН-ын жагсаалтаар Ж.Баясгалан, О.Саранчулуун нар УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон. Тэгш хамран сургах боловсролын хэрэгжилтийн талаар ямар байр суурьтай байгааг УИХ-ын гишүүн, Нийгмийн эрүүл мэндийн ухааны доктор О.Саранчулуунаас тодрууллаа. Тэрээр “Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн сурах эрхийг хангах тал дээр хууль эрхзүйн хүрээнд бодлогоор дэмжих ёстой хоёр асуудал байна.

УИХ-ын гишүүн, Нийгмийн эрүүл мэндийн ухааны доктор О.Саранчулуун

Нэгдүгээрт, Энгийн сургуульд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэдтэй ажиллаж буй багшид заах аргазүй дутагдалтай байгаа. Яг адилхан зааж буй хичээлийн хөтөлбөр, агуулгаа хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдэд заах хүртээмжтэй аргазүйд суралцаагүй байна. Харин тусгай сургуулийн багш нарт заах аргазүй нь байна. Энэ тохиолдолд багш нар туршлага солилцож, аргазүйгээ хуваалцах боломжтой. Үүнийг бодлогоор зохицуулах хэрэгтэй. 

Хоёрдугаарт, Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцаж буй тохиолдолд хүүхдийн тооны харьцаа чухал гэдгийг олон багш нар хэлдэг. Жишээлбэл, 25 хүүхэдтэй ангид 1 хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд суралцах гэдэг зохицуулалт байж болно. Мөн багшийн туслах буюу туслах багш тухайн ангид орж тусалдаг байвал багш дээр ирэх ачаалал буурч тухайн хүүхэдтэй ажиллаж сурна” гэсэн юм.

Нийтлэлдээ дурдсан Ц.Алтанзул, И.Лхамсүрэн шиг хүүхдээ энгийн сургуульд үе тэнгийн хүүхдүүдтэй нь сургах, боловсрол олгох хүсэлтэй олон эцэг эх, хүүхдүүд манай улсад бий. Үндсэн хуулинд заасанчлан тэдний сурч, боловсрох, хөгжих эрх ямар ч цаг үед хязгаарлагдах ёсгүй. Тиймээс уг нийтлэлд тэгш хамруулан сургах асуудлыг тусгасан Боловсролын багц хуулийн хэрэгжилтэд тулгамдаж буй асуудлыг хөндлөө.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ АРВАНХОЁРДУГААР САРЫН 11. ЛХАГВА ГАРАГ. № 239 (7483)

ФОТО:

Сэдвүүд : #Сурвалжлага  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна
Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр
Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна
Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
1 өдрийн өмнө өмнө

Жүдо бөхийн Залуучуудын дэлхийн аваргаар Т.Ариунзаяа тодорлоо

1 өдрийн өмнө өмнө

Дэлхийд тод гялалзсан оюунлаг охин Б.Оюун-Үжин

1 өдрийн өмнө өмнө

Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

1 өдрийн өмнө өмнө

С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

1 өдрийн өмнө өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр

1 өдрийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч монгол төр тохиролцох ёсгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Токиогийн “Их дуулга”-д оролцох Монголын жүдочид тодорлоо

2 өдрийн өмнө өмнө

Хүүхэд залуусын хөгжлийг дэмжигч "Ачит Ихт" компани

2 өдрийн өмнө өмнө

Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 62 зөрчил бүртгэгдлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон бууруулахаар тусгажээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Ц.Идэрбат: Тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

“Евро-3” болон түүнээс дээш стандартын АИ-92 автобензиний үнийг 1,000 хүртэл төгрөгөөр бууруулна

2 өдрийн өмнө өмнө

Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина

2 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

2 өдрийн өмнө өмнө

Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр шийдвэрлэнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эрч хүч ихэснэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Цас орохгүй, өдөртөө 3-5 хэм хүйтэн байна

2026-11-18 өмнө

Б.Бямбасүрэн: Бэлтгэл хийж байгаад тамирчин болсон

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2026-11-18 өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр хэлэлцэнэ

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-14 өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2026-11-14 өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2026-11-17 өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

2026-11-16 өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

2026-11-16 өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

2026-11-17 өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

2026-11-17 өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

2026-11-16 өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

2026-11-17 өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

2026-11-16 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

2026-11-16 өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

2026-11-16 өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

2026-11-18 өмнө

“Оюу толгойн ашгаас иргэн бүрд 857,000 төгрөгийг хувь дансанд нь шилжүүлж өгөх асуудлаар хуулийн төсөл санаачлан хэлэлцүүлэх” тухай ажлын хэсгийг байгууллаа

2026-11-18 өмнө

“Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо

2026-11-18 өмнө

Э.Батшугар: Вакцинаар сэргийлж болох өвчнийг бууруулахад Засгийн газраас анхаарч ажиллана

2026-11-17 өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

2026-11-16 өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

2026-11-17 өмнө

"Ачит Ихт" компани үйлдвэрийн орчинд экологийн тэнцвэрийг хадгалагч тарвага нутагшууллаа

2026-11-16 өмнө

Цас орно, өдөртөө 5-7 хэм хүйтэн байна

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.