БНПУ-ын Гадаад хэргийн сайд Радослав Cикорски

Саяхан би хэвлэлээс улс орнуудын нэг хүнд ногдох ДНБ-ийг харуулсан хүснэгтийг олж үзсэн юм. Түүнд зарим улс орны  1990 ба 2018 оны ДНБ дээрх үзүүлэлт Польш улсаас өндөр байв. Үзүүлэлтийн зөрүүтэй байдал миний гайхашралыг төрүүлсэн юм. 35 жилийн өмнө нэг хүнд ноогдох ДНБ-ээр Польшоос илүү явсан Европ, Өмнөд Америк, Ази, Африкийн улс орнуудын  тоо эрс цөөрсөн байв. Бүр 2018 он гэхэд Өмнөд Америк, Африкийн нэг ч улс уг хүснэгтэд тусгагдаагүй үлджээ.

Дээрх бүлэгт багтаж байсан улс орны тоо 2025 он гэхэд улам цөөрсөн байв. Олон улсын валютын сангийн мэдээллээс үзэхэд 1990 онд Польшийн нэг хүнд ногдох ДНБ ердөө 6,690 ам.доллар байсан бол 2024 онд энэхүү үзүүлэлт ойролцоогоор 8 дахин өсч 51,630 ам.долларт хүрчээ. Гурван арван жил буюу нэг үеийн хугацаанд асар их өөрчлөлт гарсан нь нэн гайхалтай санагдаж байна. Энэ өсөлт цаашид үргэлжилсээр байх болно. Европын комиссын тамаглалаар 2024-2025 онд Польш Европын Холбооны хамгийн хурдацтай хөгжиж буй томоохон эдийн засгийн нэг байх төлөвтэй ажээ.

Бид хэрхэн амжилтад хүрсэн бэ? Манай иргэдийн уйгагүй хөдөлмөрөөс гадна НАТО болон Европын Холбоо гэсэн хоёр байгууллага гол үүрэг гүйцэтгэсэн билээ.

Нэгдүгээрт, Польш 1999 онд НАТО-д элссэн явдал аюулгүй байдлын баталгаа болж олон арван жилийн Зүүн, Баруун Европ гэх сөргөлдөөнийг арилгах боломж олгосон. Хоёрдугаарт, 5 жилийн дараа Европын Холбоонд элссэн нь хөгжлийн ялгааг арилгах дараагийн нэг том алхам болсон юм. ЕХ-ны шинэ гишүүн орнууд бүс нутгийн хөгжлийн сангаас дэмжлэг авахаас гадна Европын нэгдсэн зах зээлд нэгдэх боломжтой болсон.

Амжилтын үндэс

Польшид 1989 онд коммунист дэглэм нурсны дараа ардчилсан нийгэмд эргэлт буцалтгүй орсон хэдий ч улс төрийн өдөр тутмын маргаантай “эмх замбараагүй” ардчилал бүхий нөхцөл байдалтай тулгарч байлаа. Энэхүү нөхцөл байдлаас үл хамааран Польш улс НАТО болон Европын Холбооны гишүүн орон болох нь бидний гол зориолго байсан юм.  Яагаад?

Бид агуу үндэстэн хэдий ч газар нутгийн хувьд  дунд хэмжээний улс. Бид өөрийн улсын түүхээр бахархдаг. Энэ жил бид манай улсын анхны хааныг өргөмжилсний 1000 жилийн ойг тэмдэглэн өнгөрүүлнэ. Манай улсын хүн ам ердөө Бээжин, Шанхай хотын хүн амыг нийлүүлсэнтэй дүйцэхүйц. Польш улс олон улсын тавцанд өөрийн хүчин чармайлтыг нэмэгдүүлэхэд холбоотон улс хэрэгтэй юм.

Польшийн хувьд нэг л үнэн байдаг. 1990 оны Польш улс ядуу, 40 жилийн турш Оросын давамгайлал, үрлэгэн эдийн засаг бүхий өнөөгийн “дундаж орлого”-той Ази, Африк, Өмнөд Америкийн олон улс орнуудын адил хөгжлийн гарц эрэлхийлсэн орны нэг байлаа. 

Эдгээр улс орнуудад 35 жилийн өмнөх Польш  улсын адил нэн хэрэгтэй чухал зүйлсийн хэрэгцээ шаардлага байгаа болно. Бидний хувьд өнөөдрийг хүртэл өөрийн хэрэгцээ шаардлагад нийцсэн чухал ач холбогдолтой чиглэлүүдээ мөрдсөөр байгаа болно. Энэ нь гадаадын хөрөнгө оруулалтын зөв зохистой, ил тод зарцуулалт, улс төр, хууль эрх зүйн тогтвортой байдал, хөрш орон хооронд дайсагнах шалтгаан хайх бус харин харилцан ашигтай хамтран ажиллах, урьдчилан таамаглаж болохуйц олон улсын нөхцөл байдлыг хангах явдал юм.  Бодит байдал дээр тухайн улсын ДНБ ямар байхаас үл хамааран дээрх хүчин зүйлс улс орнуудын хувьд нэн чухал үнэт хүчин зүйлс мөн юм. 

Өнөөдөр зарим улс орон олон улсын тогтвортой байдлыг хангах асуудлыг үл ойшоож байгаад харамсч байна. Зарим тохиолдолд үндэслэлтэй шалтгааны улмаас хангах боломжгүйд хүрч байна. Олон арван жилийн турш үйл ажиллагаа явуулж буй  НҮБ, түүний  Аюулгүйн зөвлөл нь дэлхийн хамтын нийгэмлэгийг бүрэн төлөөлж чадахгүйн зэрэгцээ тулгарч буй орчин үеийн сорилтуудыг оновчтой, үр дүнтэй шийдвэрлэх чадваргүй байгаа нь тус байгууллагыг үгүйсгэх бус харин дорвитой өөрчлөлт хийх шаардлагатай болсныг харуулж байгаа болно.

Империалист төөрөгдөл

Өөрчлөлтийг хүсч буй зарим хүнд хүч хэрэглэх нь зөв мэт санагдаж магадгүй боловч  энэ бол том алдаа юм. Олон улсын харилцааны механизм, яриа хэлэлцээг үгүйсгэж, хүчирхийлэлд  тулгуурлах бодлого цаашид явуургүй болох нь тодорхой билээ.

 Украины эсрэг хийж буй Оросын түрэмгийллийг авч үзье. Кремлийн суртал ухуулга үүнийг Оросын аюулгүй байдалд учруулж буй Барууны империализмд аюулд үзүүлж байгаа үндэслэлтэй хариу гэж тайлбарлаж байна. Гэвч үнэн хэрэгтээ энэ бол украинчуудын эсрэг явуулж буй орчин үеийн колоничлолын дайн юм. Тэд Оросын эрхшээлд орсноор илүү сайн сайхан амьдралд хүрэхгүй гэдэг нь ойлгомжтой. Украиныг хуучин метрополийн хяналтаас гарахыг оролдсоны төлөө шийтгэж байна. Кремлийн түрэмгийлэл бол нуран унаж буй эзэнт гүрэн нөлөөллөө сэргээхийг оролдож буй сүүлчийн оролдлого юм.

Оросын ялалт /Ийм зүйл хэзээ ч биелэлээ олохгүй байх болтугай/  дэлхий нийтэд илүү шударга дэг журмыг авчрахгүйгээс гадна нэн шударга, хөгжингүй Орос орон болохгүй нь тодорхой. Өнөөдөр Орост 1980-аад онд ЗХУ Афганистанд хийсэн дайны үеийнхээс илүү улс төрийн хэрэгтэн хоригдож, амиа алдсан хүний тоо ч их байгаа юм.

Дайн дажин нь хөгжил, баялагт хүргэх товч зам биш юм. Өнгөрсөн мянган жилийн турш Польш улс эзлэн түрэмгийлэл, бослого, дайн самуунд өртөж байсан гашуун туршлагатай. Бидний хөгжлийн гол хүчин зүйл бол гурван арван жилийн хугацаан дахь энх тайван, тогтвортой байдал, алсын хараа, олон улсын хамтын ажиллагаа болон улс төрийн тогтвортой байдал байлаа.

Европын Холбооны Зөвлөлийг тэргүүлэх хугацаанд Польш улс өөрийн тэргүүлэх зорилтыг тодорхойлсон. Үүнд батлан хамгаалах, эдийн засаг, цахим салбарын аюулгүй байдлыг хангах олон талт арга хэмжээ хамаарах юм. Аюулгүй, хөгжин дэвшиж буй, бизнесийн нээлттэй боломж бүхий Европ нь зөвхөн европчуудад төдийгүй нийт хүн төрөлхтөнд 30 жилийн тэртээх Польш улсын адил өөрийн үр шимээ хүртээх боломжтой.

Дээр өгүүлсэн зүйлс энгийн санагдаж магадгүй. Гэхдээ үр дүн гарч байгаа нь харагдаж байна. Зөвхөн тоон үзүүлэлтийг харахад л хангалттай.

awa, 13.04.2024