• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



“Онтрэ”-гийн хоёр лицензээ “Рио Тинто”-д тавиад туучихсан уу?!

Эх орны хилээр нүүрс гарахаа больжээ. Ингэвэл идэх уух зэрэг ойр зуурын хэрэглээ залгуулдаг мөнгө тасарна. Гэвч, ийм болоод сар илүү болж байгаа сураг чих дэлслээ. Энэ үнэн бол муу, худал бол сайн хэрэг л дээ.

Энэ эргэлзээтэй мэдээллийг өнгөрсөн долоо хоногийн сүүлчээр Оюу толгойн “бусдын гарт” байдаг хоёр нөөцтэйхэн лицензийн тухай таагүй мэдээ залгалаа. Оюу толгой ордын нийт нөөцийн бараг 32 хувийг агуулдаг Шивээ толгой (MV-15226), Жавхлант (MV-15225) гэсэн хоёр хэсэг бий. Ашиглалтын лицензийг нь Канадын Ванкувер хотод төвтэй, Канад болон Олон улсын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй “Онтрэ ресурс” компани эзэмшдэг. Эдгээрийг “Оюу толгой” ХХК буюу “Рио Тинто” компани шилжүүлэн авахаар нэлээд хэдийнээс ажилласан нь нууц биш болсон. Гэхдээ “Тус лицензүүдийг “Оюу толгой” ХХК-д шилжүүлэх ажил бүрэн дуусаагүй, одоогоор холбогдох талууд болон Засгийн газрын түвшинд хэлэлцээ, бэлтгэл үе шатандаа үргэлжилж байгаа” тухай эх сурвалжууд саяхныг болтол мэдээлж байв. Учир нь, 2024 оны арванхоёрдугаар сард Олон улсын арбитрын шүүхээс тусгай зөвшөөрлийг шилжүүлэх үйл явцыг дэмжих шийдвэр гаргасан. “Оюу толгой” ХХК болон холбогдох талууд лиценз шилжүүлэх асуудлаар Монголын Засгийн газартай хамтран ажиллаж, яриа хэлэлцээ хийх шаардлага үүссэн. Дээрээс нь, Шивээ толгой (MV-15226), Жавхлант (MV-15225)-ын лицензтэй талбайнууд нь Оюу толгойн гүний уурхайн олборлолтод чухал үүрэгтэй. Эдгээр нь лиценз шилжүүлэх ажлыг ултай суурьтай хийлгэх шаардлагыг бий болгож байсан юм.

Харин өнгөрсөн долоо хоногт УИХ-ын гишүүн О.Батнайрамдал “…“Онтрэ ресурс” компани 2026 оны есдүгээр сарын 28-нд Шивээ толгой, Жавхлантын хоёр лицензийг “Оюу толгой” ХХК-д шилжүүлэхтэй холбоотой татварыг төлсөн гэж мэдэгдсэн мэдээг гадаадын албан ёсны сайтаас авлаа. УИХ-ын шийдвэр гараагүй байхад “Онтрэ ресурс” компанийн лиценз шилжүүлгийн татвар ямар үндэслэлээр төлөгдсөн бэ” гээд (https://www.entreeresourcesltd.com/news/index.php... линкийг олон нийтийн сүлжээнд тавьсан байв. Тодруулбал, “Онтрэ ресурс” компанийн захирал саяхан захидал бичихдээ “Лицензүүдийг шилжүүлсэн. Татвараа төлсөн. Одоо АМГТГ-т холбогдох бичиг баримтыг хүргүүлэн ажиллаж байгаа” хэмээн мэдээлжээ. Оргүй ч мэдээлэл биш бололтой.

Харин энэ талаар АҮЭБ-ын сайд Г.Дамдинням “Бас нэг худал гүтгэлэг. “Онтрэ ресурс”-ийн лиценз шилжээгүй. Ашигт малтмал газрын тосны агентлагт ийм хүсэлт ирээгүй. Ирсэн ч шилжүүлэхгүй. Хэлэлцээ хийж Монголын тал өгөөжийн дийлэнхийг авах хүртэл энэ лицензтэй холбоотой ямар ч хөдөлгөөн хийгдэхгүй. Бүх зүйл ил тод байгаа. Татвартай холбоотой асуудлыг манай салбар хариуцдаггүй. Тодруулах ёстой газраас нь тодруулна биз” гэж хариу өгсөн байна.

Ер нь бол, УИХ-ын гишүүн О.Батнайрамдалын хэлсэнчлэн “УИХ шийдэх ёстой” гэдэг үнэн юм. Мөн “Онтрэ ресурс” компанийн зүгээс “Татвараа төлсөн” гэдэг нь ноцтой. Түүнчлэн АҮЭБ-ын сайд Г.Дамдиннямын “Лиценз шилжээгүй” гэдэгт итгэж болох учиртай. Тэрээр уг асуудлыг хамгийн түрүүнд мэдэх ёстой бөгөөд хариуцаж байгаа албан тушаалтан юм. Харин “Татвартай холбоотой асуудлыг манай салбар мэдэхгүй” гэсэн нь лиценз шилжээгүй ч шилжих ажиллагаа нэг шат ахисан байхыг үгүйсгэхээргүйг харуулж байна.

Үүнээс гадна УИХ-ын Аж үйлдвэржилтийн бодлогын байнгын хорооны 2025 оны дөрөвдүгээр сарын 16-ны хуралдаанаар “Онтрэ ресурс” компанийн   ашиглалтын лицензийн мэдээллийг сонссон. Тэр үеэр  АҮЭБ-ийн сайд Ц.Туваан “2009 оны Хөрөнгө оруулалтын гэрээнд “Оюу толгой” ХХК нь 6709A, 6708A болон 6710A тоот лицензүүдийн хүрээнд хайгуул, олборлолт, боловсруулалтын үйл ажиллагаа явуулахаар заасан. Гэвч уг гэрээний 3.3-т “Хөрөнгө оруулагч нь ... гэрээний 15.7.8-д зааснаар олгогдсон талбай дахь уурхайн эдэлбэрт орших аливаа ашигт малтмалын орд газраас ашигт малтмал олборлох болон боловсруулах үйл ажиллагааг холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмын дагуу явуулах эрхтэй” гэсэн заалт орсон байна. Уг 15.7.8-д “Онтрэ гоулд” компанийн эзэмшиж буй 3148Х, 3150Х тоот хайгуулын лицензийн талаар “Айвенхоу Майнз Лимитед” компанийн өнөөгийн эдэлж буй эрхийг гэрээгээр баталгаажуулах, эсхүл холбогдох эрхийг Хөрөнгө оруулагчид шилжүүлж", улмаар Засгийн газар уг хайгуулын лицензүүдийн хугацаа дуусахаас өмнө ашиглалтын лиценз болгох” талаар заасан.

Гэрээний 15.5-д “Хөрөнгө оруулагч нь энэхүү Гэрээний 15.6-д заасан шаардлагуудыг хангасан тохиолдолд геологи, уул уурхайн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагад бичгээр мэдэгдэл хүргүүлж, Хөрөнгө оруулагчийн шууд ба шууд бусаар эзэмшиж буй, эсхүл хяналтандаа авсан Оюу толгой ордын эрдэсжсэн тогтолцооны хэсэг болох ашигт малтмалыг агуулж буй ашиглалтын лицензүүдийг энэхүү Гэрээнд хамааруулах хүсэлтээ гаргах эрхтэй бөгөөд энэхүү Гэрээний 16 дугаар бүлэгт тодорхойлсон Ашиглалтын лицензүүдэд хамруулахаар Хөрөнгө оруулагчийн гаргасан хүсэлтийг Засгийн газар нь энэхүү Гэрээнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах замаар шийдвэрлэнэ” гэж заасан.

Хөрөнгө оруулалтын гэрээний 15.7.8-д дурдагдсан 3148Х, 3150Х дугаартай хайгуулын лицензүүдийг “Онтрэ” ХХК-д 2001 оны дөрөвдүгээр сарын 3-нд олгосон. Хуучнаар АМГ-ын ГУУКХ-ийн даргын 2009 оны 877 дугаар шийдвэрээр Шивээ толгой, Жавхлант нэртэй MV-015226, MV-015225 дугаартай ашиглалтын лиценз болгожээ. Эдгээр ашиглалтын лицензээр олгогдсон талбайд Оюу толгойн бүлэг ордын нөөцийн зэсийн 24.0 хувь, алтны 42.0 хувь, мөнгөний 29.0 хувь, молибденийн металлын 94.0 хувь нь хамаарч байна.

“Туркойз хилл ресурс”, “Онтрэ ресурс лимитэд” компаниуд 2004 онд буюу Оюу толгой төслийн хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулагдахаас өмнө хоорондоо “Ашиг хуваах гэрээ”-г байгуулсан байна. Уг гэрээгээр “Онтрэ”-гийн талбай дахь геологийн судалгаа, хайгуулын ажлын зардалд “Туркойз хилл ресурс” компани 35 сая ам.доллар, түүнээс дээш хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийсэн тохиолдолд, мөн олборлолт хийх гүн нь газрын гадаргаас доош 560 метр хүртэл бол 70 болон 30 хувь, 560 метрээс доош бол 80 болон 20 хувийн эдийн засгийн өгөөж хүртэхээр тохиролцжээ. Энэхүү 70-80 хувийн ашиг хүртэх эрхээ “Туркойз хилл ресурс” компани 2005 онд “Оюу толгой” ХХК-д шилжүүлсэн байгаа юм. Гэвч эдгээр ашиг хүртэх болон эрх шилжүүлэх гэрээнүүд, “Онтрэ”-гийн лиценз бүхий талбайнуудад “Оюу толгой” ХХК үйлдвэрлэл явуулах болон компаниуд тус тусын эдийн засгийн сонирхлыг баталгаажуулах үйл явц удаашралтай байна гэж үзэн “Онтрэ гоулд” компани 2022 оны тавдугаар сард арбитрын маргаан үүсгэсэн байна. Олон улсын арбитрын шүүхээс 2004 оны гэрээг баталгаажуулах, “Онтрэ” ХХК-ийн лицензүүдийг шилжүүлэн авахыг “Оюу толгой” ХХК зөвшөөрч, үүнтэй холбоотой татвар, хураамжийг төлөхийг үүрэг болгосон шийдвэрийг 2024 оны арванхоёрдугаар 19-ний өдөр гаргасан. Энэ шийдвэрийг хэрэгжүүлэх үүднээс “Оюу толгой” ХХК-ийн ТУЗ энэ 2025 оны нэгдүгээр сард компанийн гүйцэтгэх удирдлагад эрх олгосон байна. Засгийн газраас 2025 оны дөрөвдүгээр сарын 9-ний хуралдаанаараа Оюу толгойн бүлэг ордын хил заагийг тогтоож, үүнд “Онтрэ” ХХК-ийн эзэмшиж буй талбайнуудыг хамааруулсан. Иймд Ашигт малтмалын тухай хуульд заасны дагуу “Онтрэ” ХХК-ийн тухайн ордод оруулсан хөрөнгийн 34 хүртэлх хувьтай тэнцэх хувьцааг төр үнэ төлбөргүйгээр эзэмших, эсвэл түүнийг АМНАТ-өөр орлуулах, эсэх асуудлыг ойрын хугацаанд УИХ-д өргөн мэдүүлж, шийдвэрлүүлэхээр бэлтгэж байгаа. Лицензүүдийг “Оюу толгой” ХХК-д шилжүүлэхдээ Монгол Улсын Үндсэн хуулийн шаардлагыг хангуулах нь чухал байгаа” хэмээн танилцуулж байсан юм.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2026 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 5. ДАВАА ГАРАГ. № 187 (7929)

 

Хуурамч мэдээлэл хаа сайгүй тархах болсон энэ үед баримттай, эх сурвалжтай, үнэн бодитой мэдээллийг “Зууны мэдээ” сониноос аваарай.

Үнэн мэдээллийг хамтдаа хамгаалцгаая.

Бие даасан сэтгүүл зүйг дэмжин "Зууны мэдээ" захиалаарай. www.zuuniimedee.mn

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



“Онтрэ”-гийн хоёр лицензээ “Рио Тинто”-д тавиад туучихсан уу?!

Эх орны хилээр нүүрс гарахаа больжээ. Ингэвэл идэх уух зэрэг ойр зуурын хэрэглээ залгуулдаг мөнгө тасарна. Гэвч, ийм болоод сар илүү болж байгаа сураг чих дэлслээ. Энэ үнэн бол муу, худал бол сайн хэрэг л дээ.

Энэ эргэлзээтэй мэдээллийг өнгөрсөн долоо хоногийн сүүлчээр Оюу толгойн “бусдын гарт” байдаг хоёр нөөцтэйхэн лицензийн тухай таагүй мэдээ залгалаа. Оюу толгой ордын нийт нөөцийн бараг 32 хувийг агуулдаг Шивээ толгой (MV-15226), Жавхлант (MV-15225) гэсэн хоёр хэсэг бий. Ашиглалтын лицензийг нь Канадын Ванкувер хотод төвтэй, Канад болон Олон улсын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй “Онтрэ ресурс” компани эзэмшдэг. Эдгээрийг “Оюу толгой” ХХК буюу “Рио Тинто” компани шилжүүлэн авахаар нэлээд хэдийнээс ажилласан нь нууц биш болсон. Гэхдээ “Тус лицензүүдийг “Оюу толгой” ХХК-д шилжүүлэх ажил бүрэн дуусаагүй, одоогоор холбогдох талууд болон Засгийн газрын түвшинд хэлэлцээ, бэлтгэл үе шатандаа үргэлжилж байгаа” тухай эх сурвалжууд саяхныг болтол мэдээлж байв. Учир нь, 2024 оны арванхоёрдугаар сард Олон улсын арбитрын шүүхээс тусгай зөвшөөрлийг шилжүүлэх үйл явцыг дэмжих шийдвэр гаргасан. “Оюу толгой” ХХК болон холбогдох талууд лиценз шилжүүлэх асуудлаар Монголын Засгийн газартай хамтран ажиллаж, яриа хэлэлцээ хийх шаардлага үүссэн. Дээрээс нь, Шивээ толгой (MV-15226), Жавхлант (MV-15225)-ын лицензтэй талбайнууд нь Оюу толгойн гүний уурхайн олборлолтод чухал үүрэгтэй. Эдгээр нь лиценз шилжүүлэх ажлыг ултай суурьтай хийлгэх шаардлагыг бий болгож байсан юм.

Харин өнгөрсөн долоо хоногт УИХ-ын гишүүн О.Батнайрамдал “…“Онтрэ ресурс” компани 2026 оны есдүгээр сарын 28-нд Шивээ толгой, Жавхлантын хоёр лицензийг “Оюу толгой” ХХК-д шилжүүлэхтэй холбоотой татварыг төлсөн гэж мэдэгдсэн мэдээг гадаадын албан ёсны сайтаас авлаа. УИХ-ын шийдвэр гараагүй байхад “Онтрэ ресурс” компанийн лиценз шилжүүлгийн татвар ямар үндэслэлээр төлөгдсөн бэ” гээд (https://www.entreeresourcesltd.com/news/index.php... линкийг олон нийтийн сүлжээнд тавьсан байв. Тодруулбал, “Онтрэ ресурс” компанийн захирал саяхан захидал бичихдээ “Лицензүүдийг шилжүүлсэн. Татвараа төлсөн. Одоо АМГТГ-т холбогдох бичиг баримтыг хүргүүлэн ажиллаж байгаа” хэмээн мэдээлжээ. Оргүй ч мэдээлэл биш бололтой.

Харин энэ талаар АҮЭБ-ын сайд Г.Дамдинням “Бас нэг худал гүтгэлэг. “Онтрэ ресурс”-ийн лиценз шилжээгүй. Ашигт малтмал газрын тосны агентлагт ийм хүсэлт ирээгүй. Ирсэн ч шилжүүлэхгүй. Хэлэлцээ хийж Монголын тал өгөөжийн дийлэнхийг авах хүртэл энэ лицензтэй холбоотой ямар ч хөдөлгөөн хийгдэхгүй. Бүх зүйл ил тод байгаа. Татвартай холбоотой асуудлыг манай салбар хариуцдаггүй. Тодруулах ёстой газраас нь тодруулна биз” гэж хариу өгсөн байна.

Ер нь бол, УИХ-ын гишүүн О.Батнайрамдалын хэлсэнчлэн “УИХ шийдэх ёстой” гэдэг үнэн юм. Мөн “Онтрэ ресурс” компанийн зүгээс “Татвараа төлсөн” гэдэг нь ноцтой. Түүнчлэн АҮЭБ-ын сайд Г.Дамдиннямын “Лиценз шилжээгүй” гэдэгт итгэж болох учиртай. Тэрээр уг асуудлыг хамгийн түрүүнд мэдэх ёстой бөгөөд хариуцаж байгаа албан тушаалтан юм. Харин “Татвартай холбоотой асуудлыг манай салбар мэдэхгүй” гэсэн нь лиценз шилжээгүй ч шилжих ажиллагаа нэг шат ахисан байхыг үгүйсгэхээргүйг харуулж байна.

Үүнээс гадна УИХ-ын Аж үйлдвэржилтийн бодлогын байнгын хорооны 2025 оны дөрөвдүгээр сарын 16-ны хуралдаанаар “Онтрэ ресурс” компанийн   ашиглалтын лицензийн мэдээллийг сонссон. Тэр үеэр  АҮЭБ-ийн сайд Ц.Туваан “2009 оны Хөрөнгө оруулалтын гэрээнд “Оюу толгой” ХХК нь 6709A, 6708A болон 6710A тоот лицензүүдийн хүрээнд хайгуул, олборлолт, боловсруулалтын үйл ажиллагаа явуулахаар заасан. Гэвч уг гэрээний 3.3-т “Хөрөнгө оруулагч нь ... гэрээний 15.7.8-д зааснаар олгогдсон талбай дахь уурхайн эдэлбэрт орших аливаа ашигт малтмалын орд газраас ашигт малтмал олборлох болон боловсруулах үйл ажиллагааг холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмын дагуу явуулах эрхтэй” гэсэн заалт орсон байна. Уг 15.7.8-д “Онтрэ гоулд” компанийн эзэмшиж буй 3148Х, 3150Х тоот хайгуулын лицензийн талаар “Айвенхоу Майнз Лимитед” компанийн өнөөгийн эдэлж буй эрхийг гэрээгээр баталгаажуулах, эсхүл холбогдох эрхийг Хөрөнгө оруулагчид шилжүүлж", улмаар Засгийн газар уг хайгуулын лицензүүдийн хугацаа дуусахаас өмнө ашиглалтын лиценз болгох” талаар заасан.

Гэрээний 15.5-д “Хөрөнгө оруулагч нь энэхүү Гэрээний 15.6-д заасан шаардлагуудыг хангасан тохиолдолд геологи, уул уурхайн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагад бичгээр мэдэгдэл хүргүүлж, Хөрөнгө оруулагчийн шууд ба шууд бусаар эзэмшиж буй, эсхүл хяналтандаа авсан Оюу толгой ордын эрдэсжсэн тогтолцооны хэсэг болох ашигт малтмалыг агуулж буй ашиглалтын лицензүүдийг энэхүү Гэрээнд хамааруулах хүсэлтээ гаргах эрхтэй бөгөөд энэхүү Гэрээний 16 дугаар бүлэгт тодорхойлсон Ашиглалтын лицензүүдэд хамруулахаар Хөрөнгө оруулагчийн гаргасан хүсэлтийг Засгийн газар нь энэхүү Гэрээнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах замаар шийдвэрлэнэ” гэж заасан.

Хөрөнгө оруулалтын гэрээний 15.7.8-д дурдагдсан 3148Х, 3150Х дугаартай хайгуулын лицензүүдийг “Онтрэ” ХХК-д 2001 оны дөрөвдүгээр сарын 3-нд олгосон. Хуучнаар АМГ-ын ГУУКХ-ийн даргын 2009 оны 877 дугаар шийдвэрээр Шивээ толгой, Жавхлант нэртэй MV-015226, MV-015225 дугаартай ашиглалтын лиценз болгожээ. Эдгээр ашиглалтын лицензээр олгогдсон талбайд Оюу толгойн бүлэг ордын нөөцийн зэсийн 24.0 хувь, алтны 42.0 хувь, мөнгөний 29.0 хувь, молибденийн металлын 94.0 хувь нь хамаарч байна.

“Туркойз хилл ресурс”, “Онтрэ ресурс лимитэд” компаниуд 2004 онд буюу Оюу толгой төслийн хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулагдахаас өмнө хоорондоо “Ашиг хуваах гэрээ”-г байгуулсан байна. Уг гэрээгээр “Онтрэ”-гийн талбай дахь геологийн судалгаа, хайгуулын ажлын зардалд “Туркойз хилл ресурс” компани 35 сая ам.доллар, түүнээс дээш хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийсэн тохиолдолд, мөн олборлолт хийх гүн нь газрын гадаргаас доош 560 метр хүртэл бол 70 болон 30 хувь, 560 метрээс доош бол 80 болон 20 хувийн эдийн засгийн өгөөж хүртэхээр тохиролцжээ. Энэхүү 70-80 хувийн ашиг хүртэх эрхээ “Туркойз хилл ресурс” компани 2005 онд “Оюу толгой” ХХК-д шилжүүлсэн байгаа юм. Гэвч эдгээр ашиг хүртэх болон эрх шилжүүлэх гэрээнүүд, “Онтрэ”-гийн лиценз бүхий талбайнуудад “Оюу толгой” ХХК үйлдвэрлэл явуулах болон компаниуд тус тусын эдийн засгийн сонирхлыг баталгаажуулах үйл явц удаашралтай байна гэж үзэн “Онтрэ гоулд” компани 2022 оны тавдугаар сард арбитрын маргаан үүсгэсэн байна. Олон улсын арбитрын шүүхээс 2004 оны гэрээг баталгаажуулах, “Онтрэ” ХХК-ийн лицензүүдийг шилжүүлэн авахыг “Оюу толгой” ХХК зөвшөөрч, үүнтэй холбоотой татвар, хураамжийг төлөхийг үүрэг болгосон шийдвэрийг 2024 оны арванхоёрдугаар 19-ний өдөр гаргасан. Энэ шийдвэрийг хэрэгжүүлэх үүднээс “Оюу толгой” ХХК-ийн ТУЗ энэ 2025 оны нэгдүгээр сард компанийн гүйцэтгэх удирдлагад эрх олгосон байна. Засгийн газраас 2025 оны дөрөвдүгээр сарын 9-ний хуралдаанаараа Оюу толгойн бүлэг ордын хил заагийг тогтоож, үүнд “Онтрэ” ХХК-ийн эзэмшиж буй талбайнуудыг хамааруулсан. Иймд Ашигт малтмалын тухай хуульд заасны дагуу “Онтрэ” ХХК-ийн тухайн ордод оруулсан хөрөнгийн 34 хүртэлх хувьтай тэнцэх хувьцааг төр үнэ төлбөргүйгээр эзэмших, эсвэл түүнийг АМНАТ-өөр орлуулах, эсэх асуудлыг ойрын хугацаанд УИХ-д өргөн мэдүүлж, шийдвэрлүүлэхээр бэлтгэж байгаа. Лицензүүдийг “Оюу толгой” ХХК-д шилжүүлэхдээ Монгол Улсын Үндсэн хуулийн шаардлагыг хангуулах нь чухал байгаа” хэмээн танилцуулж байсан юм.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2026 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 5. ДАВАА ГАРАГ. № 187 (7929)

 

Хуурамч мэдээлэл хаа сайгүй тархах болсон энэ үед баримттай, эх сурвалжтай, үнэн бодитой мэдээллийг “Зууны мэдээ” сониноос аваарай.

Үнэн мэдээллийг хамтдаа хамгаалцгаая.

Бие даасан сэтгүүл зүйг дэмжин "Зууны мэдээ" захиалаарай. www.zuuniimedee.mn



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Байнгын хороо
  • •Степпе Арена
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Уул уурхай
  • •Видео мэдээ
  • •Яам, Агентлаг
  • •Эрүүл мэнд
  • •Гэмт хэрэг
  • •Халуун сэдэв
ХУРААХ
Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл...
ШУТИС-ийн харьяа Хөвсгөл аймаг...

“Онтрэ”-гийн хоёр лицензээ “Рио Тинто”-д тавиад туучихсан уу?!

ГАРЬД 2026-10-05
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
“Онтрэ”-гийн хоёр лицензээ “Рио Тинто”-д тавиад туучихсан уу?!

Эх орны хилээр нүүрс гарахаа больжээ. Ингэвэл идэх уух зэрэг ойр зуурын хэрэглээ залгуулдаг мөнгө тасарна. Гэвч, ийм болоод сар илүү болж байгаа сураг чих дэлслээ. Энэ үнэн бол муу, худал бол сайн хэрэг л дээ.

Энэ эргэлзээтэй мэдээллийг өнгөрсөн долоо хоногийн сүүлчээр Оюу толгойн “бусдын гарт” байдаг хоёр нөөцтэйхэн лицензийн тухай таагүй мэдээ залгалаа. Оюу толгой ордын нийт нөөцийн бараг 32 хувийг агуулдаг Шивээ толгой (MV-15226), Жавхлант (MV-15225) гэсэн хоёр хэсэг бий. Ашиглалтын лицензийг нь Канадын Ванкувер хотод төвтэй, Канад болон Олон улсын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй “Онтрэ ресурс” компани эзэмшдэг. Эдгээрийг “Оюу толгой” ХХК буюу “Рио Тинто” компани шилжүүлэн авахаар нэлээд хэдийнээс ажилласан нь нууц биш болсон. Гэхдээ “Тус лицензүүдийг “Оюу толгой” ХХК-д шилжүүлэх ажил бүрэн дуусаагүй, одоогоор холбогдох талууд болон Засгийн газрын түвшинд хэлэлцээ, бэлтгэл үе шатандаа үргэлжилж байгаа” тухай эх сурвалжууд саяхныг болтол мэдээлж байв. Учир нь, 2024 оны арванхоёрдугаар сард Олон улсын арбитрын шүүхээс тусгай зөвшөөрлийг шилжүүлэх үйл явцыг дэмжих шийдвэр гаргасан. “Оюу толгой” ХХК болон холбогдох талууд лиценз шилжүүлэх асуудлаар Монголын Засгийн газартай хамтран ажиллаж, яриа хэлэлцээ хийх шаардлага үүссэн. Дээрээс нь, Шивээ толгой (MV-15226), Жавхлант (MV-15225)-ын лицензтэй талбайнууд нь Оюу толгойн гүний уурхайн олборлолтод чухал үүрэгтэй. Эдгээр нь лиценз шилжүүлэх ажлыг ултай суурьтай хийлгэх шаардлагыг бий болгож байсан юм.

Харин өнгөрсөн долоо хоногт УИХ-ын гишүүн О.Батнайрамдал “…“Онтрэ ресурс” компани 2026 оны есдүгээр сарын 28-нд Шивээ толгой, Жавхлантын хоёр лицензийг “Оюу толгой” ХХК-д шилжүүлэхтэй холбоотой татварыг төлсөн гэж мэдэгдсэн мэдээг гадаадын албан ёсны сайтаас авлаа. УИХ-ын шийдвэр гараагүй байхад “Онтрэ ресурс” компанийн лиценз шилжүүлгийн татвар ямар үндэслэлээр төлөгдсөн бэ” гээд (https://www.entreeresourcesltd.com/news/index.php... линкийг олон нийтийн сүлжээнд тавьсан байв. Тодруулбал, “Онтрэ ресурс” компанийн захирал саяхан захидал бичихдээ “Лицензүүдийг шилжүүлсэн. Татвараа төлсөн. Одоо АМГТГ-т холбогдох бичиг баримтыг хүргүүлэн ажиллаж байгаа” хэмээн мэдээлжээ. Оргүй ч мэдээлэл биш бололтой.

Харин энэ талаар АҮЭБ-ын сайд Г.Дамдинням “Бас нэг худал гүтгэлэг. “Онтрэ ресурс”-ийн лиценз шилжээгүй. Ашигт малтмал газрын тосны агентлагт ийм хүсэлт ирээгүй. Ирсэн ч шилжүүлэхгүй. Хэлэлцээ хийж Монголын тал өгөөжийн дийлэнхийг авах хүртэл энэ лицензтэй холбоотой ямар ч хөдөлгөөн хийгдэхгүй. Бүх зүйл ил тод байгаа. Татвартай холбоотой асуудлыг манай салбар хариуцдаггүй. Тодруулах ёстой газраас нь тодруулна биз” гэж хариу өгсөн байна.

Ер нь бол, УИХ-ын гишүүн О.Батнайрамдалын хэлсэнчлэн “УИХ шийдэх ёстой” гэдэг үнэн юм. Мөн “Онтрэ ресурс” компанийн зүгээс “Татвараа төлсөн” гэдэг нь ноцтой. Түүнчлэн АҮЭБ-ын сайд Г.Дамдиннямын “Лиценз шилжээгүй” гэдэгт итгэж болох учиртай. Тэрээр уг асуудлыг хамгийн түрүүнд мэдэх ёстой бөгөөд хариуцаж байгаа албан тушаалтан юм. Харин “Татвартай холбоотой асуудлыг манай салбар мэдэхгүй” гэсэн нь лиценз шилжээгүй ч шилжих ажиллагаа нэг шат ахисан байхыг үгүйсгэхээргүйг харуулж байна.

Үүнээс гадна УИХ-ын Аж үйлдвэржилтийн бодлогын байнгын хорооны 2025 оны дөрөвдүгээр сарын 16-ны хуралдаанаар “Онтрэ ресурс” компанийн   ашиглалтын лицензийн мэдээллийг сонссон. Тэр үеэр  АҮЭБ-ийн сайд Ц.Туваан “2009 оны Хөрөнгө оруулалтын гэрээнд “Оюу толгой” ХХК нь 6709A, 6708A болон 6710A тоот лицензүүдийн хүрээнд хайгуул, олборлолт, боловсруулалтын үйл ажиллагаа явуулахаар заасан. Гэвч уг гэрээний 3.3-т “Хөрөнгө оруулагч нь ... гэрээний 15.7.8-д зааснаар олгогдсон талбай дахь уурхайн эдэлбэрт орших аливаа ашигт малтмалын орд газраас ашигт малтмал олборлох болон боловсруулах үйл ажиллагааг холбогдох хууль тогтоомж, дүрэм журмын дагуу явуулах эрхтэй” гэсэн заалт орсон байна. Уг 15.7.8-д “Онтрэ гоулд” компанийн эзэмшиж буй 3148Х, 3150Х тоот хайгуулын лицензийн талаар “Айвенхоу Майнз Лимитед” компанийн өнөөгийн эдэлж буй эрхийг гэрээгээр баталгаажуулах, эсхүл холбогдох эрхийг Хөрөнгө оруулагчид шилжүүлж", улмаар Засгийн газар уг хайгуулын лицензүүдийн хугацаа дуусахаас өмнө ашиглалтын лиценз болгох” талаар заасан.

Гэрээний 15.5-д “Хөрөнгө оруулагч нь энэхүү Гэрээний 15.6-д заасан шаардлагуудыг хангасан тохиолдолд геологи, уул уурхайн асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллагад бичгээр мэдэгдэл хүргүүлж, Хөрөнгө оруулагчийн шууд ба шууд бусаар эзэмшиж буй, эсхүл хяналтандаа авсан Оюу толгой ордын эрдэсжсэн тогтолцооны хэсэг болох ашигт малтмалыг агуулж буй ашиглалтын лицензүүдийг энэхүү Гэрээнд хамааруулах хүсэлтээ гаргах эрхтэй бөгөөд энэхүү Гэрээний 16 дугаар бүлэгт тодорхойлсон Ашиглалтын лицензүүдэд хамруулахаар Хөрөнгө оруулагчийн гаргасан хүсэлтийг Засгийн газар нь энэхүү Гэрээнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах замаар шийдвэрлэнэ” гэж заасан.

Хөрөнгө оруулалтын гэрээний 15.7.8-д дурдагдсан 3148Х, 3150Х дугаартай хайгуулын лицензүүдийг “Онтрэ” ХХК-д 2001 оны дөрөвдүгээр сарын 3-нд олгосон. Хуучнаар АМГ-ын ГУУКХ-ийн даргын 2009 оны 877 дугаар шийдвэрээр Шивээ толгой, Жавхлант нэртэй MV-015226, MV-015225 дугаартай ашиглалтын лиценз болгожээ. Эдгээр ашиглалтын лицензээр олгогдсон талбайд Оюу толгойн бүлэг ордын нөөцийн зэсийн 24.0 хувь, алтны 42.0 хувь, мөнгөний 29.0 хувь, молибденийн металлын 94.0 хувь нь хамаарч байна.

“Туркойз хилл ресурс”, “Онтрэ ресурс лимитэд” компаниуд 2004 онд буюу Оюу толгой төслийн хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулагдахаас өмнө хоорондоо “Ашиг хуваах гэрээ”-г байгуулсан байна. Уг гэрээгээр “Онтрэ”-гийн талбай дахь геологийн судалгаа, хайгуулын ажлын зардалд “Туркойз хилл ресурс” компани 35 сая ам.доллар, түүнээс дээш хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийсэн тохиолдолд, мөн олборлолт хийх гүн нь газрын гадаргаас доош 560 метр хүртэл бол 70 болон 30 хувь, 560 метрээс доош бол 80 болон 20 хувийн эдийн засгийн өгөөж хүртэхээр тохиролцжээ. Энэхүү 70-80 хувийн ашиг хүртэх эрхээ “Туркойз хилл ресурс” компани 2005 онд “Оюу толгой” ХХК-д шилжүүлсэн байгаа юм. Гэвч эдгээр ашиг хүртэх болон эрх шилжүүлэх гэрээнүүд, “Онтрэ”-гийн лиценз бүхий талбайнуудад “Оюу толгой” ХХК үйлдвэрлэл явуулах болон компаниуд тус тусын эдийн засгийн сонирхлыг баталгаажуулах үйл явц удаашралтай байна гэж үзэн “Онтрэ гоулд” компани 2022 оны тавдугаар сард арбитрын маргаан үүсгэсэн байна. Олон улсын арбитрын шүүхээс 2004 оны гэрээг баталгаажуулах, “Онтрэ” ХХК-ийн лицензүүдийг шилжүүлэн авахыг “Оюу толгой” ХХК зөвшөөрч, үүнтэй холбоотой татвар, хураамжийг төлөхийг үүрэг болгосон шийдвэрийг 2024 оны арванхоёрдугаар 19-ний өдөр гаргасан. Энэ шийдвэрийг хэрэгжүүлэх үүднээс “Оюу толгой” ХХК-ийн ТУЗ энэ 2025 оны нэгдүгээр сард компанийн гүйцэтгэх удирдлагад эрх олгосон байна. Засгийн газраас 2025 оны дөрөвдүгээр сарын 9-ний хуралдаанаараа Оюу толгойн бүлэг ордын хил заагийг тогтоож, үүнд “Онтрэ” ХХК-ийн эзэмшиж буй талбайнуудыг хамааруулсан. Иймд Ашигт малтмалын тухай хуульд заасны дагуу “Онтрэ” ХХК-ийн тухайн ордод оруулсан хөрөнгийн 34 хүртэлх хувьтай тэнцэх хувьцааг төр үнэ төлбөргүйгээр эзэмших, эсвэл түүнийг АМНАТ-өөр орлуулах, эсэх асуудлыг ойрын хугацаанд УИХ-д өргөн мэдүүлж, шийдвэрлүүлэхээр бэлтгэж байгаа. Лицензүүдийг “Оюу толгой” ХХК-д шилжүүлэхдээ Монгол Улсын Үндсэн хуулийн шаардлагыг хангуулах нь чухал байгаа” хэмээн танилцуулж байсан юм.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2026 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 5. ДАВАА ГАРАГ. № 187 (7929)

 

Хуурамч мэдээлэл хаа сайгүй тархах болсон энэ үед баримттай, эх сурвалжтай, үнэн бодитой мэдээллийг “Зууны мэдээ” сониноос аваарай.

Үнэн мэдээллийг хамтдаа хамгаалцгаая.

Бие даасан сэтгүүл зүйг дэмжин "Зууны мэдээ" захиалаарай. www.zuuniimedee.mn

ФОТО:

Сэдвүүд : #Нийтлэл  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
1 өдрийн өмнө өмнө

Жүдо бөхийн Залуучуудын дэлхийн аваргаар Т.Ариунзаяа тодорлоо

1 өдрийн өмнө өмнө

Дэлхийд тод гялалзсан оюунлаг охин Б.Оюун-Үжин

1 өдрийн өмнө өмнө

Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

1 өдрийн өмнө өмнө

С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

1 өдрийн өмнө өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр

1 өдрийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч монгол төр тохиролцох ёсгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Токиогийн “Их дуулга”-д оролцох Монголын жүдочид тодорлоо

2 өдрийн өмнө өмнө

Хүүхэд залуусын хөгжлийг дэмжигч "Ачит Ихт" компани

2 өдрийн өмнө өмнө

Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 62 зөрчил бүртгэгдлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон бууруулахаар тусгажээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Ц.Идэрбат: Тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

“Евро-3” болон түүнээс дээш стандартын АИ-92 автобензиний үнийг 1,000 хүртэл төгрөгөөр бууруулна

2 өдрийн өмнө өмнө

Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина

2 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

2 өдрийн өмнө өмнө

Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр шийдвэрлэнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эрч хүч ихэснэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Цас орохгүй, өдөртөө 3-5 хэм хүйтэн байна

2026-11-18 өмнө

Б.Бямбасүрэн: Бэлтгэл хийж байгаад тамирчин болсон

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2026-11-18 өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр хэлэлцэнэ

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2026-11-14 өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2026-11-14 өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2026-11-17 өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

2026-11-16 өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

2026-11-16 өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

2026-11-17 өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

2026-11-17 өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

2026-11-16 өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

2026-11-17 өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

2026-11-16 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

2026-11-16 өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

2026-11-16 өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

2026-11-18 өмнө

“Оюу толгойн ашгаас иргэн бүрд 857,000 төгрөгийг хувь дансанд нь шилжүүлж өгөх асуудлаар хуулийн төсөл санаачлан хэлэлцүүлэх” тухай ажлын хэсгийг байгууллаа

2026-11-18 өмнө

“Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо

2026-11-18 өмнө

Э.Батшугар: Вакцинаар сэргийлж болох өвчнийг бууруулахад Засгийн газраас анхаарч ажиллана

2026-11-16 өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

2026-11-17 өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

2026-11-17 өмнө

"Ачит Ихт" компани үйлдвэрийн орчинд экологийн тэнцвэрийг хадгалагч тарвага нутагшууллаа

2026-11-16 өмнө

Цас орно, өдөртөө 5-7 хэм хүйтэн байна

2026-11-17 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 44 зөрчил бүртгэгдлээ

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.