2016 оны сонгуулийн өмнө нэгэн чихэнд чимэгтэй мэдээлэл гарсан нь “Эрдэнэт” үйлдвэрийн 49 хувь Монголын эзэмшлийнх болсон явдал байлаа. Оросын талд байсан хувь манай улсынх болно гэдэг чинь сайн хэрэг биз дээ. Тэгээд хувийн хэвшил авсан нь ч тун сайн байв. “Эрдэнэт” үйлдвэр хэрэггүй зардал гаргахаа больж эхэлнэ гэсэн үг. Гэх мэтээр олон сайн тал байгааг эдийн засагчид, улстөрчид тайлбарлаж байв.

Гэтэл нөгөө талд нь “Эрдэнэт” үйлдвэрийн 49 хувийг хууль бусаар авсан гэх дайрах хэсэг бүлэг этгээд гарч ирэх нь тэр. Тэр хүмүүсийн тэргүүн эгнээнд УИХ-ын гишүүн Ц.Нямдорж алхаж байгаа. Мань эр сонгуулийн дараачаас л “Эрдэнэт” үйлдвэрийн 49 хувьтай холбоотой мэдээлэл хийж, төр эргүүлж авах ёстой мэтээр ярьж, сүүлчийн ганц цамцаа урагдтал тэмцэхээ илэрхийлж эхэлсэн юм.

Гэвч худал бүхэн үнэнд гүйцэгддэг жам хойно “Эрдэнэт”-ийн 49 хувийг төрд буцааж авах ёстой, хувийн хэвшилд өгөхгүй хэмээн хашгачиж байгаа хүмүүсийн цаана юу байсан нь мэдэгдэж эхэлсэн. Өнгөрсөн хугацаанд “Эрдэнэт” үйлдвэр рүү 20 гаруй жил хэрэглээд ч барахааргүй их бэлгэвч хүртэл шахаж, доромжилж байсан хэрэг нь илэрсэн.

Ямар ч хамаагүй бараа аваачаад, зах зээлийн үнээс даруй 15 дахин илүү өртгөөр шахдаг байсан тухай яригдаж эхлээд байгаа. Тэр битгий хэл Ц.Нямдорж гишүүн 2000 оны дунд үед УИХ-ын дарга байхдаа хүүгийнхээ компанийн наймааг дэмжиж байсан нь ч ил болсон. Тэрбум тэрбумаар яригдах шахаа хийж байсан нь илж болж, мань хүн ч өөрөө “Аль эртний юм яриад байна” гээд хээв нэг зогсч байсан. Хэн хүнгүй л тэрийг харсан байх.

Гэтэл тэд ичихгүй 49 хувийг төр авах ёстой хэмээн дайрсаар байна. Бүр УИХ-ын чуулганаар хүртэл хэлэлцүүлж, 65-ын бүлгээрээ хүч түрэхээр зэхэж байна. Хэн ч “Эрдэнэт” рүү хийсэн олон тэрбумын шахааг ярихгүй байж хувийн хэвшлээс өөрсдийнхөө мөнгөөр авсан хувийг нь төрийн нэр барьж дээрэмдэхээр улайрч байна. Манайхаас өөр улсад бол энэ тохиолдолд тэрбумын шахаа хийсэн хүмүүсийг шалгаад, хариуцлага тооцох байсан биз. Харамсалтай Монголд тийм зүйл алга.

Цаашлаад Ц.Нямдорж гишүүнийг “сумлаж” байгаа хүмүүс нь Монголын толгой бизнесмэнүүд гэсэн яриа ч гарах боллоо. “Эрдэнэт” үйлдвэрийг авсан хүн гээд нэг нөхөр байгаа даа. Түүнтэй толгой баячууд, бизнесмэнүүд нь барьцаад, асуудалтай мэтээр зүтгүүлээд байгаа юм биш үү. Ийм өнцгөөр ярих хүн цөөнгүй байна.

Нэг талаараа манай эдийн засгийг атгачихсан том компаниудын хооронд чимээгүй дайн өрнөж, “торгуулийн суман”-д нь Ц.Нямдорж гишүүн л яваад байгаа юм уу даа. Цаашлаад төрийн томчуудын “Эрдэнэт” рүү хийж байсан шахааны үнэн түүх бүтнээрээ илэрч гарч ирэх ч аюул нүүрлээд буй. Мөн “Эрдэнэт” рүү шахаа хийхээр бэлтгэж байсан, тохирсон бүх зүйл нь нурж байгаа ч байх. Тийм болохоор чадах ядахаараа арвалзах шаардлага  энэ төрд байгаа цөөнгүй хүмүүст  байгаа нь ойлгомжтой.

Ямар ч байсан тэд зүтгэж байгаад “Эрдэнэт”-ийн 49 хувийг төрд авдаггүй юм аа гэхэд /угаасаа авах боломж ч байхгүй л дээ/ тохироо хийхийг зорьж байгаа нь ойлгомжтой. Эрт урьдын цагт шахаж байсан үлгэрийн гэмээр зүйлсийг сөхөж гаргахгүй. Цаашлаад тэр компанийн тийм бүтээгдэхүүнийг, бараа материал, идэж уух юм, ер нь юу байна авч байхаар тохиролцох л болов уу даа.