Сонгууль угтаад нүүр номоор дүүрэн нүүргүй нөхдүүд цаг нь болоогүй байхад далд сурталчилгаа эхлүүлж, элдэв янзын тандалт хийж, хар цагаан пи ар цацаж байсан бол харин одоо ил цагаандаа гарчээ. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгаа албан ёсоор нээлтээ хийгээд дөнгөж хоёрхон хонож байна. Гэтэл 20-хон хоногийн дараа эргээд уулзахгүй юм шиг аашлах нь нэг л эвгүй, амьдралд наалдацгүй юм.

Сошиалаар дүүрэн эерэг, сөрөг сэтгэгдэлүүд. Элдэв янзаар доромжилсон өнгө аястай эвлүүлэг, постууд тархи угаах гэж ядмагхан оролдлого хийнэ. Ажиглаад байхад Монгол Улсын гурван сая иргэнээс хамгийн адгийн гурван новшийг л албан хүчээр авчирч Ерөнхийлөгчийн сонгуульд сойгоод байгаа юм уу даа гэж гайхмаар.

Тэгээд “хүчинд автсан” зарим нэр дэвшигчийн ярьж хэлж буй нь бүр ч өрөвдөлтэй. Өөрийгөө яая гэж байж, бас хамт гүйж яваа нөхрөө аминдаа өмгөөлөөд байгаа бололтой “Монголчууд хүчтэй Ерөнхийлөгчтэй болохыг хүсч байна. Түүнээс биш булчин шөрмөстэй биш” хэмээн “Энийг маань сонгочих вий дээ” гэсэн айдсаа нууж эс чадна, хөөрхий минь. Харин нөгөө нэг нэр дэвшигч нь “Өөр гарц бий” гээд л байхаас биш, түүнийгээ олж чадахгүй. Орь залуудаа алс газар эрдэм сурахаар яваад аяга угаагч л болсон түүхтэй тэрбээр хэдэн бохир тавагны араас босч сургуулиа төгсч чадаагүй гэдэг. Уг нь гадаадад сурч буй монгол оюутнууд өдөр нь хичээлээ, чөлөөт цагаараа чадахаасаа чадахгүйгээ хүртэл элдэв янзын ажил хийгээд амьдралаа болгоод л явдаг овсгоо самбайтай л юмсан.

Хөгжиж буй Монгол Улсаас гадаадад сурч буй оюутнуудад одоо ч энэ жишиг үйлчилдэг бичигдээгүй хуультай. Гэтэл бүхэл бүтэн улсыг байтугай ганц биеэ авч явж чадаагүй хувийн зохион байгуулалт муутайг нь мэдсээр байж ингэж зовоож яах ч гэсэн юм. Уг нь цагийн менежмэнт, хувийн зохион байгуулалтаа сайжруулж, өрхийн төсвөө хөтөлж сурвал өөрт нь илүү хэрэгтэйсэн. Харин гурав дахь нэр дэвшигчийн хувьд энэ мэтийн амьдрал ахуйн жижиг сажиг асуудалд түүртэхээргүй юм байна. Хөлсний дусал, хөдөлмөрийн үнэ цэнийг мэдэх тамирчин, бизнесмэн хүн учраас тэр биз.

Тиймээс сонгогчид минь хөөрхий нэр дэвшигчдийн зовлон жаргалыг ойлгож, арай дөнгүүрийнх нь нэрийг л дугуйлчихна биз. Хэлсэн үг, хийсэн үйлдэл бүхнийг битгий гоочлоод бай л даа. Зарим нь сонгох эрхээсээ шал далийгаад янз бүрээр гутаан доромжилсон өнгө аястай, бүр эхнэр хүүдээр нь оролдсон пост ч оруулж байх шиг. 18-хан хоногийн дараа сонгууль дуусна.

Тэр үед эргээд уулзах нүүртэй байгаасай даа гэдэг бодол эрхгүй төрөх юм. Өөрийн үзэл бодлоо өрөөлд тулгах гэсэн увайгүй гүтгэлэг ч газар авах шинжтэй. Бид чинь цөөхөн монголчууд. Гурван саяулаа атлаа гуравхан хүний төлөө ингэтлээ талцаж хэрэлдэж байна гэхээр энэ улсад ер нь сонгууль явуулахын ч хэрэг байна уу даа. Хаант засаглалтай болчихоод сууж байвал амар санагдах.

Таны дэмжиж байгаа хүнийг бусад нь дэмжихгүй байлаа гэж муу муухайгаар доромжилж, гүтгэх хэрэг байдаг ч юм уу. Өөрийн бодол өөртөө л зөв гэсэн сайхан үг бий. Өрөөлд үзэл бодлоо тулгаж суухын оронд өмнөх сонголт чинь л зөв байгаасай хэмээн бодож явах нь өлзийтэй биз. Сошиал орчинд соёл дутагдаж байна. Тэр тусмаа цэвэр өрсөлдөөн үгүйлэгдэж байгааг дахин сануулчихъя. Соёлтой сонгуульдаж сурцгаая, монголчууд минь.