• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



“Эгэл хилчдийн түүхийг улсын хилийн музейгээс үзээрэй”

Р.ОЮУН

 

ХХЕГ-ын “Хилчин” студийн дэргэд байрлах Улсын хилийн музейгээр зочиллоо. Музейн хаалгаар ороход Монгол Улсын нутагт оршин тогтнож байсан эртний улсууд, 1227 оны үеийн Их Монгол Улсын хил хязгаарыг харуулснаас гадна одоогийн Монгол Улсын хил бүрэлдэн тогтсон үйл явдлыг түүхчлэн харуулжээ. Мөн эх орныхоо дархан хилийн хамгаалалтад гавьяа байгуулсан хувь хүмүүс, хилийн хамт олон, Монгол Улсын баатар болон гавьяат цолтны эдэлж хэрэглэж байсан дүрэмт хувцас, буу зэвсэг, эд өлгийн зүйлээс гадна уран хатгамал, уран зураг, дахин давтагдашгүй ховор нандин түүхэн зургуудыг үзмэрийн танхимд дэлгэн тавьжээ. 

Тус музей 1000 гаруй үзмэртэй ч байрны боломжгүйгээс 60 хувийг нь дэлгэж тавьсан. Зориулалтын бус байр учраас эд өлгийн зүйлийн чанар муудах бэрхшээл гарч байна. Ирэх жил хил хамгаалах байгууллагын 90, музей байгуулагдсаны 40 жилийн ой болох учраас музейгээ өргөтгөж, сан хөмрөгөө баяжуулах, шинээр үзмэрүүд тавих. Цаашид интернэт музей байгуулах зорилт тавина ажиллаж байна. Эд өлгийн зүйлүүдийг тусгай хадгалалтын нөхцөл, орчин шаарддаг онцлогтой. Өрөө тасалгааны горим, агааржуулалт, чийгшүүлэлт, дулаан, хэмийг тогтмол барих ёстой. Гэтэл зориулалтын бус байр болохоор хүндрэлтэй байдаг. Тиймээс зориулалтын байртай болох шаардлагатай. Зориулалтын байртай болсноор музей маань олон нийтэд нээлттэй, хүртээмжтэй ажиллах боломжтой болно. Музейн үзмэрүүдийн аюулгүй байдал хангагдана. Залуу үеийнхэнд тусгаар тогтнол, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдал ямар их үнэ цэнээр олдсоныг таниулж ойлгуулах, тэдэнд цэрэг эх оронч үзлийг төлөвшүүлэхэд хувь нэмэр оруулна хэмээн Улсын хилийн музейн эрдэм шинжилгээний ажилтан, бэлтгэл хурандаа Ц.Лхагвасүрэн ярьж байсан юм. 

Мөн тэрбээр “Үнэт өв, ховор үзмэр олон байдаг. Хил, хилчдийн түүхэн замналыг харуулсан, хилчдийн баатарлаг түүхийг олон нийтэд хүргэх зорилготой. Тухайлбал, нэгдүгээр танхим Монгол Улсын хил бүрэлдэн тогтсон түүхийг харуулдаг. 1727 оны Буурын хилийн гэрээ тухайн үед таван хэл дээр гарсан. Энэ гэрээ бүрэн эхээрээ бий. Мөн эртний өртөө харуулын зургууд байна. Өртөө харуулыг хил хязгаараар явж буй хилийн харуулууд давхар үүрэг гүйцэтгэж байсан. Хааны зарлиг, шийдвэр гарлаа гэхэд хол зах хязгаар хошуу нутагт гурав хоногийн дотор хэрэгжээд явдаг байсан. Үүнийг өртөө харуулууд хүргэдэг байсан түүхэн баримтыг Улсын төв архивын эх сурвалжаас авсан. Буурын гэрээ тогтоож хоёр талын хилийн комиссарууд пайз модоо нийлүүлэн эв модны наадам хийдэг байсан. Хэрэв пайз нийлэхгүй бол арга хэмжээ болдоггүй. Учир нь Буурын гэрээ байгуулж хил тогтоосон учир ах дүү нар хилийн хоёр талт гарсан. Тиймээс хилийн комиссарууд эв модны наадам хийж хилээ нээж, наадам дуусангууд хилээ хааж хоёр талдаа гардаг. Өнөөдөр ч гэсэн эв модны наадмыг уламжлал болгон хийсээр байна” гэв.

1933 онд мэргэжлийн хилийн цэрэг байгуулагдсан. Үүнээс өнөөдрийг хүртэл хил хамгаалах байгууллагын түүхэн замналыг харуулсан үзмэрүүд, эд өлгийн зүйл олон бий. 1933 оны нэгдүгээр сард Ардын сайд нарын шийдвэрээр Ховдод хилийн отряд, Өмнөговь, Говь-Алтай, Дорноговьд хилийн тусгай коминдатур байгуулагдаж баруун өмнөд, өмнөд хилийг хилийн цэрэг Ардын хувьсгалт цэргээс хил хамгаалалтыг хүлээж авсан. 1936 онд Дарьгангын 17, Чоно голын 20 дугаар отряд, 1937 онд Баянбүрдийн 24, Тамсагийн 27, Энгэр шандын 31 дүгээр отряд байгуулагдсан. 1933-1937 он хүртэл хилийн цэрэг өмнөд хилийг бүрэн хүлээн авч хамгаалалтыг зохион байгуулж өнөөдрийг хүртэл хамгаалж ирсэн. Тиймээс хил, хилчдийнхээ түүхийг харуулсан. Монгол Улсын хилийн 14 баатартай. Хилчин баатруудын өмсөж, хэрэглэж байсан жагсаал хувцас, төрийн одон медалиуд, гэрэл зургууд, түүхэн үйл явдлыг энэ музейгээс үзэж болно.

Улсын хилийн музейг хилийн цэргийн 50 жилийн ойгоор буюу 1983 оны долдугаар сарын 15-нд НАХЯ-ны музей нэртэйгээр анх байгуулжээ. Музейн нээлтэд төр нийгмийн зүтгэлтэн Ю.Цэдэнбал болон МАХН-ын Төв хорооны Улс төрийн товчооны гишүүд оролцож сэтгэгдлээ үлдээсэн байна. Музейн үзмэрийн 85 хувь нь хил, хилчидтэй холбоотой эд хэрэгслийг дэлгэн олон нийтэд үзүүлж байжээ. 1990 онд НАХЯ-ыг татан буулгаж түүний бүрэлдэхүүнд байсан ТЕГ, ЦЕГ, ХХЕГ, ШШБЕГ, Улсын архивын газар бие даасан байгууллага болсон учир музей үйл ажиллагаагаа түр зогсоож 1992 оны долдугаар сарын 16-наас эхлэн “Улсын хилийн музей” нэртэйгээр үйл ажиллагаагаа явуулах болсон байна. 1997 оны есдүгээр сард төрийн өмчийн хорооны шийдвэрээр музейн барилгыг дуудлага худалдаанд оруулан худалдсан учир Хилийн цэргийн удирдах газрын даргын тушаалаар 1998 онд одоогийн байранд шинэчлэн байгуулж өнөөдрийг хүртэл үйл ажиллагаагаа явуулж байна. 

Улсын хилийн музейг үзэж сонирхохыг хүссэн албан байгууллага, хүмүүсийн захиалгыг аваад төлөвлөгөөний дагуу ажилладаг. ХХЕГ цэргийн анги, байгууллага, салбар. Тиймээс цаашид шинэчлээд нээлттэй болгоно. Шинэ байртай болгох талаар ХХЕГ-ын удирдлагын түвшинд хүлээж авсанд талархаж байна. Байрны асуудал шийдэгдсэнээр олон нийтэд нээлттэй ажиллах боломжийг бүрдүүлнэ. Хил хамгаалах байгууллагын түүхэн замнал нь 1939 оны Халх гол, 1945 оны чөлөөлөх дайн, 1940-1948 оны баруун хилийн тулгаралтад оролцож ирсэн хилчдийн байгуулсан баатарлаг гавьяа. Эх орон, сөөм газрынхаа төлөө халуун амь, бүлээн цусаа зориулсан эгэл хилчдийн түүхийг Улсын хилийн музейгээс үзээрэй. Өнөөдөр ч гэсэн эх орныхоо дархан хилийг манаж яваа хилчин нэг бүрийн түүх энд байгаа гэж хэлж болно хэмээн Улсын хилийн музейн эрдэм шинжилгээний ажилтан, бэлтгэл хурандаа Ц.Лхагвасүрэн ярьж байсан юм. 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2022 ОНЫ ЗУРГАДУГААР САРЫН 2. ПҮРЭВ ГАРАГ. № 109 (6841)

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна
Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр
Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна
Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



“Эгэл хилчдийн түүхийг улсын хилийн музейгээс үзээрэй”

Р.ОЮУН

 

ХХЕГ-ын “Хилчин” студийн дэргэд байрлах Улсын хилийн музейгээр зочиллоо. Музейн хаалгаар ороход Монгол Улсын нутагт оршин тогтнож байсан эртний улсууд, 1227 оны үеийн Их Монгол Улсын хил хязгаарыг харуулснаас гадна одоогийн Монгол Улсын хил бүрэлдэн тогтсон үйл явдлыг түүхчлэн харуулжээ. Мөн эх орныхоо дархан хилийн хамгаалалтад гавьяа байгуулсан хувь хүмүүс, хилийн хамт олон, Монгол Улсын баатар болон гавьяат цолтны эдэлж хэрэглэж байсан дүрэмт хувцас, буу зэвсэг, эд өлгийн зүйлээс гадна уран хатгамал, уран зураг, дахин давтагдашгүй ховор нандин түүхэн зургуудыг үзмэрийн танхимд дэлгэн тавьжээ. 

Тус музей 1000 гаруй үзмэртэй ч байрны боломжгүйгээс 60 хувийг нь дэлгэж тавьсан. Зориулалтын бус байр учраас эд өлгийн зүйлийн чанар муудах бэрхшээл гарч байна. Ирэх жил хил хамгаалах байгууллагын 90, музей байгуулагдсаны 40 жилийн ой болох учраас музейгээ өргөтгөж, сан хөмрөгөө баяжуулах, шинээр үзмэрүүд тавих. Цаашид интернэт музей байгуулах зорилт тавина ажиллаж байна. Эд өлгийн зүйлүүдийг тусгай хадгалалтын нөхцөл, орчин шаарддаг онцлогтой. Өрөө тасалгааны горим, агааржуулалт, чийгшүүлэлт, дулаан, хэмийг тогтмол барих ёстой. Гэтэл зориулалтын бус байр болохоор хүндрэлтэй байдаг. Тиймээс зориулалтын байртай болох шаардлагатай. Зориулалтын байртай болсноор музей маань олон нийтэд нээлттэй, хүртээмжтэй ажиллах боломжтой болно. Музейн үзмэрүүдийн аюулгүй байдал хангагдана. Залуу үеийнхэнд тусгаар тогтнол, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдал ямар их үнэ цэнээр олдсоныг таниулж ойлгуулах, тэдэнд цэрэг эх оронч үзлийг төлөвшүүлэхэд хувь нэмэр оруулна хэмээн Улсын хилийн музейн эрдэм шинжилгээний ажилтан, бэлтгэл хурандаа Ц.Лхагвасүрэн ярьж байсан юм. 

Мөн тэрбээр “Үнэт өв, ховор үзмэр олон байдаг. Хил, хилчдийн түүхэн замналыг харуулсан, хилчдийн баатарлаг түүхийг олон нийтэд хүргэх зорилготой. Тухайлбал, нэгдүгээр танхим Монгол Улсын хил бүрэлдэн тогтсон түүхийг харуулдаг. 1727 оны Буурын хилийн гэрээ тухайн үед таван хэл дээр гарсан. Энэ гэрээ бүрэн эхээрээ бий. Мөн эртний өртөө харуулын зургууд байна. Өртөө харуулыг хил хязгаараар явж буй хилийн харуулууд давхар үүрэг гүйцэтгэж байсан. Хааны зарлиг, шийдвэр гарлаа гэхэд хол зах хязгаар хошуу нутагт гурав хоногийн дотор хэрэгжээд явдаг байсан. Үүнийг өртөө харуулууд хүргэдэг байсан түүхэн баримтыг Улсын төв архивын эх сурвалжаас авсан. Буурын гэрээ тогтоож хоёр талын хилийн комиссарууд пайз модоо нийлүүлэн эв модны наадам хийдэг байсан. Хэрэв пайз нийлэхгүй бол арга хэмжээ болдоггүй. Учир нь Буурын гэрээ байгуулж хил тогтоосон учир ах дүү нар хилийн хоёр талт гарсан. Тиймээс хилийн комиссарууд эв модны наадам хийж хилээ нээж, наадам дуусангууд хилээ хааж хоёр талдаа гардаг. Өнөөдөр ч гэсэн эв модны наадмыг уламжлал болгон хийсээр байна” гэв.

1933 онд мэргэжлийн хилийн цэрэг байгуулагдсан. Үүнээс өнөөдрийг хүртэл хил хамгаалах байгууллагын түүхэн замналыг харуулсан үзмэрүүд, эд өлгийн зүйл олон бий. 1933 оны нэгдүгээр сард Ардын сайд нарын шийдвэрээр Ховдод хилийн отряд, Өмнөговь, Говь-Алтай, Дорноговьд хилийн тусгай коминдатур байгуулагдаж баруун өмнөд, өмнөд хилийг хилийн цэрэг Ардын хувьсгалт цэргээс хил хамгаалалтыг хүлээж авсан. 1936 онд Дарьгангын 17, Чоно голын 20 дугаар отряд, 1937 онд Баянбүрдийн 24, Тамсагийн 27, Энгэр шандын 31 дүгээр отряд байгуулагдсан. 1933-1937 он хүртэл хилийн цэрэг өмнөд хилийг бүрэн хүлээн авч хамгаалалтыг зохион байгуулж өнөөдрийг хүртэл хамгаалж ирсэн. Тиймээс хил, хилчдийнхээ түүхийг харуулсан. Монгол Улсын хилийн 14 баатартай. Хилчин баатруудын өмсөж, хэрэглэж байсан жагсаал хувцас, төрийн одон медалиуд, гэрэл зургууд, түүхэн үйл явдлыг энэ музейгээс үзэж болно.

Улсын хилийн музейг хилийн цэргийн 50 жилийн ойгоор буюу 1983 оны долдугаар сарын 15-нд НАХЯ-ны музей нэртэйгээр анх байгуулжээ. Музейн нээлтэд төр нийгмийн зүтгэлтэн Ю.Цэдэнбал болон МАХН-ын Төв хорооны Улс төрийн товчооны гишүүд оролцож сэтгэгдлээ үлдээсэн байна. Музейн үзмэрийн 85 хувь нь хил, хилчидтэй холбоотой эд хэрэгслийг дэлгэн олон нийтэд үзүүлж байжээ. 1990 онд НАХЯ-ыг татан буулгаж түүний бүрэлдэхүүнд байсан ТЕГ, ЦЕГ, ХХЕГ, ШШБЕГ, Улсын архивын газар бие даасан байгууллага болсон учир музей үйл ажиллагаагаа түр зогсоож 1992 оны долдугаар сарын 16-наас эхлэн “Улсын хилийн музей” нэртэйгээр үйл ажиллагаагаа явуулах болсон байна. 1997 оны есдүгээр сард төрийн өмчийн хорооны шийдвэрээр музейн барилгыг дуудлага худалдаанд оруулан худалдсан учир Хилийн цэргийн удирдах газрын даргын тушаалаар 1998 онд одоогийн байранд шинэчлэн байгуулж өнөөдрийг хүртэл үйл ажиллагаагаа явуулж байна. 

Улсын хилийн музейг үзэж сонирхохыг хүссэн албан байгууллага, хүмүүсийн захиалгыг аваад төлөвлөгөөний дагуу ажилладаг. ХХЕГ цэргийн анги, байгууллага, салбар. Тиймээс цаашид шинэчлээд нээлттэй болгоно. Шинэ байртай болгох талаар ХХЕГ-ын удирдлагын түвшинд хүлээж авсанд талархаж байна. Байрны асуудал шийдэгдсэнээр олон нийтэд нээлттэй ажиллах боломжийг бүрдүүлнэ. Хил хамгаалах байгууллагын түүхэн замнал нь 1939 оны Халх гол, 1945 оны чөлөөлөх дайн, 1940-1948 оны баруун хилийн тулгаралтад оролцож ирсэн хилчдийн байгуулсан баатарлаг гавьяа. Эх орон, сөөм газрынхаа төлөө халуун амь, бүлээн цусаа зориулсан эгэл хилчдийн түүхийг Улсын хилийн музейгээс үзээрэй. Өнөөдөр ч гэсэн эх орныхоо дархан хилийг манаж яваа хилчин нэг бүрийн түүх энд байгаа гэж хэлж болно хэмээн Улсын хилийн музейн эрдэм шинжилгээний ажилтан, бэлтгэл хурандаа Ц.Лхагвасүрэн ярьж байсан юм. 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2022 ОНЫ ЗУРГАДУГААР САРЫН 2. ПҮРЭВ ГАРАГ. № 109 (6841)



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Байнгын хороо
  • •Уул уурхай
  • •Степпе Арена
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Эрүүл мэнд
  • •Гэмт хэрэг
  • •Халуун сэдэв
  • •Видео мэдээ
  • •Яам, Агентлаг
ХУРААХ
Гишүүд, сайд нарын гар утсыг...
Монгол Улс мөсөн цирктэй 4 дэх...

“Эгэл хилчдийн түүхийг улсын хилийн музейгээс үзээрэй”

Kuzmo 2022-06-02
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
“Эгэл хилчдийн түүхийг улсын хилийн музейгээс үзээрэй”

Р.ОЮУН

 

ХХЕГ-ын “Хилчин” студийн дэргэд байрлах Улсын хилийн музейгээр зочиллоо. Музейн хаалгаар ороход Монгол Улсын нутагт оршин тогтнож байсан эртний улсууд, 1227 оны үеийн Их Монгол Улсын хил хязгаарыг харуулснаас гадна одоогийн Монгол Улсын хил бүрэлдэн тогтсон үйл явдлыг түүхчлэн харуулжээ. Мөн эх орныхоо дархан хилийн хамгаалалтад гавьяа байгуулсан хувь хүмүүс, хилийн хамт олон, Монгол Улсын баатар болон гавьяат цолтны эдэлж хэрэглэж байсан дүрэмт хувцас, буу зэвсэг, эд өлгийн зүйлээс гадна уран хатгамал, уран зураг, дахин давтагдашгүй ховор нандин түүхэн зургуудыг үзмэрийн танхимд дэлгэн тавьжээ. 

Тус музей 1000 гаруй үзмэртэй ч байрны боломжгүйгээс 60 хувийг нь дэлгэж тавьсан. Зориулалтын бус байр учраас эд өлгийн зүйлийн чанар муудах бэрхшээл гарч байна. Ирэх жил хил хамгаалах байгууллагын 90, музей байгуулагдсаны 40 жилийн ой болох учраас музейгээ өргөтгөж, сан хөмрөгөө баяжуулах, шинээр үзмэрүүд тавих. Цаашид интернэт музей байгуулах зорилт тавина ажиллаж байна. Эд өлгийн зүйлүүдийг тусгай хадгалалтын нөхцөл, орчин шаарддаг онцлогтой. Өрөө тасалгааны горим, агааржуулалт, чийгшүүлэлт, дулаан, хэмийг тогтмол барих ёстой. Гэтэл зориулалтын бус байр болохоор хүндрэлтэй байдаг. Тиймээс зориулалтын байртай болох шаардлагатай. Зориулалтын байртай болсноор музей маань олон нийтэд нээлттэй, хүртээмжтэй ажиллах боломжтой болно. Музейн үзмэрүүдийн аюулгүй байдал хангагдана. Залуу үеийнхэнд тусгаар тогтнол, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдал ямар их үнэ цэнээр олдсоныг таниулж ойлгуулах, тэдэнд цэрэг эх оронч үзлийг төлөвшүүлэхэд хувь нэмэр оруулна хэмээн Улсын хилийн музейн эрдэм шинжилгээний ажилтан, бэлтгэл хурандаа Ц.Лхагвасүрэн ярьж байсан юм. 

Мөн тэрбээр “Үнэт өв, ховор үзмэр олон байдаг. Хил, хилчдийн түүхэн замналыг харуулсан, хилчдийн баатарлаг түүхийг олон нийтэд хүргэх зорилготой. Тухайлбал, нэгдүгээр танхим Монгол Улсын хил бүрэлдэн тогтсон түүхийг харуулдаг. 1727 оны Буурын хилийн гэрээ тухайн үед таван хэл дээр гарсан. Энэ гэрээ бүрэн эхээрээ бий. Мөн эртний өртөө харуулын зургууд байна. Өртөө харуулыг хил хязгаараар явж буй хилийн харуулууд давхар үүрэг гүйцэтгэж байсан. Хааны зарлиг, шийдвэр гарлаа гэхэд хол зах хязгаар хошуу нутагт гурав хоногийн дотор хэрэгжээд явдаг байсан. Үүнийг өртөө харуулууд хүргэдэг байсан түүхэн баримтыг Улсын төв архивын эх сурвалжаас авсан. Буурын гэрээ тогтоож хоёр талын хилийн комиссарууд пайз модоо нийлүүлэн эв модны наадам хийдэг байсан. Хэрэв пайз нийлэхгүй бол арга хэмжээ болдоггүй. Учир нь Буурын гэрээ байгуулж хил тогтоосон учир ах дүү нар хилийн хоёр талт гарсан. Тиймээс хилийн комиссарууд эв модны наадам хийж хилээ нээж, наадам дуусангууд хилээ хааж хоёр талдаа гардаг. Өнөөдөр ч гэсэн эв модны наадмыг уламжлал болгон хийсээр байна” гэв.

1933 онд мэргэжлийн хилийн цэрэг байгуулагдсан. Үүнээс өнөөдрийг хүртэл хил хамгаалах байгууллагын түүхэн замналыг харуулсан үзмэрүүд, эд өлгийн зүйл олон бий. 1933 оны нэгдүгээр сард Ардын сайд нарын шийдвэрээр Ховдод хилийн отряд, Өмнөговь, Говь-Алтай, Дорноговьд хилийн тусгай коминдатур байгуулагдаж баруун өмнөд, өмнөд хилийг хилийн цэрэг Ардын хувьсгалт цэргээс хил хамгаалалтыг хүлээж авсан. 1936 онд Дарьгангын 17, Чоно голын 20 дугаар отряд, 1937 онд Баянбүрдийн 24, Тамсагийн 27, Энгэр шандын 31 дүгээр отряд байгуулагдсан. 1933-1937 он хүртэл хилийн цэрэг өмнөд хилийг бүрэн хүлээн авч хамгаалалтыг зохион байгуулж өнөөдрийг хүртэл хамгаалж ирсэн. Тиймээс хил, хилчдийнхээ түүхийг харуулсан. Монгол Улсын хилийн 14 баатартай. Хилчин баатруудын өмсөж, хэрэглэж байсан жагсаал хувцас, төрийн одон медалиуд, гэрэл зургууд, түүхэн үйл явдлыг энэ музейгээс үзэж болно.

Улсын хилийн музейг хилийн цэргийн 50 жилийн ойгоор буюу 1983 оны долдугаар сарын 15-нд НАХЯ-ны музей нэртэйгээр анх байгуулжээ. Музейн нээлтэд төр нийгмийн зүтгэлтэн Ю.Цэдэнбал болон МАХН-ын Төв хорооны Улс төрийн товчооны гишүүд оролцож сэтгэгдлээ үлдээсэн байна. Музейн үзмэрийн 85 хувь нь хил, хилчидтэй холбоотой эд хэрэгслийг дэлгэн олон нийтэд үзүүлж байжээ. 1990 онд НАХЯ-ыг татан буулгаж түүний бүрэлдэхүүнд байсан ТЕГ, ЦЕГ, ХХЕГ, ШШБЕГ, Улсын архивын газар бие даасан байгууллага болсон учир музей үйл ажиллагаагаа түр зогсоож 1992 оны долдугаар сарын 16-наас эхлэн “Улсын хилийн музей” нэртэйгээр үйл ажиллагаагаа явуулах болсон байна. 1997 оны есдүгээр сард төрийн өмчийн хорооны шийдвэрээр музейн барилгыг дуудлага худалдаанд оруулан худалдсан учир Хилийн цэргийн удирдах газрын даргын тушаалаар 1998 онд одоогийн байранд шинэчлэн байгуулж өнөөдрийг хүртэл үйл ажиллагаагаа явуулж байна. 

Улсын хилийн музейг үзэж сонирхохыг хүссэн албан байгууллага, хүмүүсийн захиалгыг аваад төлөвлөгөөний дагуу ажилладаг. ХХЕГ цэргийн анги, байгууллага, салбар. Тиймээс цаашид шинэчлээд нээлттэй болгоно. Шинэ байртай болгох талаар ХХЕГ-ын удирдлагын түвшинд хүлээж авсанд талархаж байна. Байрны асуудал шийдэгдсэнээр олон нийтэд нээлттэй ажиллах боломжийг бүрдүүлнэ. Хил хамгаалах байгууллагын түүхэн замнал нь 1939 оны Халх гол, 1945 оны чөлөөлөх дайн, 1940-1948 оны баруун хилийн тулгаралтад оролцож ирсэн хилчдийн байгуулсан баатарлаг гавьяа. Эх орон, сөөм газрынхаа төлөө халуун амь, бүлээн цусаа зориулсан эгэл хилчдийн түүхийг Улсын хилийн музейгээс үзээрэй. Өнөөдөр ч гэсэн эх орныхоо дархан хилийг манаж яваа хилчин нэг бүрийн түүх энд байгаа гэж хэлж болно хэмээн Улсын хилийн музейн эрдэм шинжилгээний ажилтан, бэлтгэл хурандаа Ц.Лхагвасүрэн ярьж байсан юм. 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2022 ОНЫ ЗУРГАДУГААР САРЫН 2. ПҮРЭВ ГАРАГ. № 109 (6841)

ФОТО:

Сэдвүүд : #Сурвалжлага  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна
Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр
Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна
Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ
МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ

АНХААРУУЛГА:Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд mminfo.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 99998796 утсаар хүлээн авна.

ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
1 өдрийн өмнө өмнө

Жүдо бөхийн Залуучуудын дэлхийн аваргаар Т.Ариунзаяа тодорлоо

1 өдрийн өмнө өмнө

Дэлхийд тод гялалзсан оюунлаг охин Б.Оюун-Үжин

1 өдрийн өмнө өмнө

Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

1 өдрийн өмнө өмнө

С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

1 өдрийн өмнө өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр

1 өдрийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч монгол төр тохиролцох ёсгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Токиогийн “Их дуулга”-д оролцох Монголын жүдочид тодорлоо

2 өдрийн өмнө өмнө

Хүүхэд залуусын хөгжлийг дэмжигч "Ачит Ихт" компани

2 өдрийн өмнө өмнө

Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 62 зөрчил бүртгэгдлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон бууруулахаар тусгажээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Ц.Идэрбат: Тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

“Евро-3” болон түүнээс дээш стандартын АИ-92 автобензиний үнийг 1,000 хүртэл төгрөгөөр бууруулна

2 өдрийн өмнө өмнө

Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина

2 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

2 өдрийн өмнө өмнө

Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр шийдвэрлэнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эрч хүч ихэснэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Цас орохгүй, өдөртөө 3-5 хэм хүйтэн байна

2026-11-18 өмнө

Б.Бямбасүрэн: Бэлтгэл хийж байгаад тамирчин болсон

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2026-11-18 өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр хэлэлцэнэ

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2026-11-14 өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2026-11-14 өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2026-11-17 өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

2026-11-16 өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

2026-11-16 өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

2026-11-17 өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

2026-11-17 өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

2026-11-16 өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

2026-11-17 өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

2026-11-16 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

2026-11-16 өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

2026-11-16 өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

2026-11-18 өмнө

“Оюу толгойн ашгаас иргэн бүрд 857,000 төгрөгийг хувь дансанд нь шилжүүлж өгөх асуудлаар хуулийн төсөл санаачлан хэлэлцүүлэх” тухай ажлын хэсгийг байгууллаа

2026-11-18 өмнө

“Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо

2026-11-18 өмнө

Э.Батшугар: Вакцинаар сэргийлж болох өвчнийг бууруулахад Засгийн газраас анхаарч ажиллана

2026-11-17 өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

2026-11-16 өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

2026-11-16 өмнө

Цас орно, өдөртөө 5-7 хэм хүйтэн байна

2026-11-17 өмнө

"Ачит Ихт" компани үйлдвэрийн орчинд экологийн тэнцвэрийг хадгалагч тарвага нутагшууллаа

2026-11-17 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 44 зөрчил бүртгэгдлээ

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.