Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо Азийн оюутны аварга шалгаруулах сагсан бөмбөгийн тэмцээн болж өндөрлөсөн билээ. Зургаа дахь удаагийн Азийн аварга шалгаруулах тэмцээнд манай оюутны шигшээ баг амжилттай оролцож, аварга болж, цом гардсан юм. Тэгвэл энэхүү тэмцээнд шигшээ багийн дасгалжуулагчдын багт орж ажилласан “Харцага” багийн дасгалжуулагч  А.Алтан-Очиртай  ярилцлаа.

-Монголын оюутны шигшээ баг Азийн аварга болж, түүхэн амжилт үзүүллээ. Энэ удаагийн тэмцээний талаар дүгнэж ярьвал?

-Манай шигшээ баг юунд ч бэлэн байсан. Зөвхөн дан ганц хамгаалалт ч биш. Хувийн хамгаалалтаас авахуулаад бүсийн дөрвөн хамгаалалтын тактикыг боловсруулж орсон. Довтолгооны хувилбаруудыг ч гэсэн янз бүрээр боловсруулсан. Нэг хувилбар нь гэхэд цаашаа 8-10 салдаг байхаар боловсруулж орсон. Гэх мэтээр бүх зүйлд бэлэн байлаа. Тамирчид маань ч сайн бэлтгэсэн. Талбайд тоглож байхдаа хэзээ, ямар хувилбар ашиглахаа өөрсдөө сонгоод, түүнийгээ ч сайн гүйцэтгэж чадсан. Тиймдээ ч энэ удаагийн тэмцээнд бид амжилттай оролцож, бүрэн утгаараа өөрсдийгөө харуулсан.

-Хэсгийн тоглолтод Тайваньд хожигдсон шүү дээ?

-Тайваньтай тоглохдоо хэтэрхий их “шатсан” тал бий. Талбайд гараад, “алаад өгье” гэж бодож тоглосон нь алдаа болчихсон болов уу. Яагаад гэвэл, хоёр жилийн өмнө Тайвань Хятадууд тэмцээнийг будилуулж, албаар бие биедээ хожигдож өгөөд, манайхыг мулталж байсан. Тэр үеийн будилуулсны хариуг авах гэж хэтэрхий “шатсан” нь хяналтаа алдахад хүргэсэн. Хэдий бид хяналтаа алдаад, чөлөөт шидэлтээ 46 хувьтай гүйцэтгэж, олон бөмбөг алдсан.

Хамгаалалтдаа их муу байсан ч гэсэн ойрхон  онооны зөрүүгээр хожигдсон. Би бодсон, алдаагаа засаад, чөлөөт шидэлтээ сайн гүйцэтгэвэл хожих юм байна гэж. Тэгээд ч байж болох хамгийн муу тоглолтыг л хэсгийн шатанд Тайваний эсрэг үзүүлсэн. Тийм болохоор ахиад таарвал илүү байна гэдгээ мэдэрч байсан. Тиймдээ ч аваргын төлөө Тайваньтай тоглохдоо илүү дутуу зүйл бодож хяналтаа алдахгүйгээр, бүгд дор бүрнээ хийх зүйлээ хийгээд, хангалттай илүү гэдгээ харуулж хожиж чадлаа.

-Аваргын төлөө тоглохдоо Тайванийн эсрэг тусад нь боловсруулсан тактиктай гарч ирсэн үү?

-Стандарт тоглолт л үзүүлсэн. Мэдээж нууц тактик байсан. Тэр нь, холбогч, шидэгч дээрээ төвийн тоглогч гаргадаг. Э.Дөлгөөн, н.Гансүх хоёр хаана ч тоглосон манай нууц зэвсэг байдаг. Тэр хоёрыгоо н.Дархантөгсийн оронд холбогчоор гаргачихаар өрсөлдөгч багийн холбогч манай хоёрыг хамгаалах шаардлагатай болно. Ингээд л манай холбогчид самбар дор илүүрхдэг тийм тактик байдаг юм. Харин энэ удаагийн тоглолтод нууц тактикаа ашиглахгүйгээр Тайванийг хожиж чадсан. Хэрвээ нөхцөл байдал эвгүйтвэл нууц тактикаа ашиглахад бэлэн байсан ч хангалттай илүү байсан учраас шаардлага гарсангүй.

-Хамгийн их эмээж байсан өрсөлдөгч гэвэл аль улсын шигшээ вэ?

-Мэдээж Тайванийн баг байсан. Тайванийн шигшээ шинэ бүрэлдэхүүнтэй, хамгийн сайн гэсэн тоглогчидтойгоо Монголд ирсэн. Дасгалжуулагч нь хүртэл Тайвань улсын шигшээ багийг дасгалжуулдаг хүн. Ирэх жил энэ залуучуудаа аваад Дэлхийн Универсиад наадамд оролцохоор одооноос бэлтгэж байгаа юм билээ.  Энэ хүн 12 жил NBA-д дасгалжуулагчаар ажиллаж байсан. Тэгээд ч 20 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй багтай ирсэн. Энэ удаагийн тэмцээнд оролцохдоо маш их ач холбогдол өгсөн. Тэр нь 12 тамирчин, найман дасгалжуулагчтай ирснээс харагдана. Тийм болохоор хамгийн хүчтэй өрсөлдөгч байлаа. Гэвч бид хамгийн хариуцлагатай мөчид буюу аваргын төлөө хожиж чадсан.

-Хятадын шигшээ баг үеийн үед хүчирхэг байдаг. Манайх хэрвээ хэсгээсээ нэгээр гарсан бол Хятадтай тоглох байсан. Тэгж тооцож, Хятадын эсрэг тактик боловсруулж байсан уу?

-Бүх багийн эсрэг бид тактик боловсруулж, бэлтгэлээ базаасан байсан. Тайваньтай тулбал өндөр, хүчээрээ илүүрхэж тоглохыг бодсон. Харин Хятадтай таарвал өндөр, хүчний эсрэг хурд ашиглаж, хурдаараа илүүрхэх тактик ашиглах байсан.

-Энэ удаад манай шигшээ баг яах аргагүй маш сайн тоглолтыг үзүүллээ. Тамирчдын хувьд ч гэсэн өндөр болоод ур чадвараар бусад орны сагсан бөмбөгчдөөс дутахааргүй байсан. Тэгвэл шигшээ баг бүрдүүлэхдээ сонголтоо хэрхэн хийв?

-Сонголт маш тодорхой байсан. Өмнө нь Универсиадад тоглосон есөн тамирчин дээрээ нэмээд залуу, өндөр нуруутай тамирчид авахыг бодсон. Гэхдээ зүгээр нэг залуу тамирчин авах биш дараагийн Азийн аварга, Универсиад наадамд оролцох боломжтой гэсэн гурван тамирчинг сонгосон. Гурван залуу тамирчнаа том тэмцээнд оролцоод сандрах болов уу гэж бодсон ч тэгээгүй. Харин ч маш сайн тоглосон.

-Бэлтгэлийг маш удаан хийсэн гэсэн. Бүр Монголдоо Азийн аварга шалгаруулах тэмцээнийг зохион байгуулж, хүчтэй өрсөлдөнө гэсэн зорилготойгоор хэдэн жилийн өмнөөс л бэлтгэж эхэлсэн гэсэн үү?

-Зөвхөн энэ удаагийн тэмцээнд оролцох гэж зунжин цугларч, бэлтгэл хийснийг яриад хэрэггүй. Энэ тамирчдыг багаас нь зөв системтэйгээр бэлтгэж, дайчин чанар суулгаж өгсөн анхны багш нарт баярлалаа гэж хэлье. Үүний ачаар л бид амжилттай байж, түрүүлж чадлаа. Нэг зун бэлтгээд л тамирчдын сурсан техникийг сольж, сайжруулна гэдэг хэцүү шүү дээ. Зөвхөн тактикаа л ихэвчлэн бэлтгэдэг.  Нэг тэмцээнд орох гэж байна гээд л өдрийн гурав бэлтгэл хийгээд байна гэж байхгүй.

Тамирчид чинь хялайж унана биз дээ. Хэзээ амраах уу, хэдийд нь илүү эрчтэй, ачаалалтай бэлтгэл хийх вэ гэдгээ анхнаас нь төлөвлөнө. Бид ч тэр төлөвлөгөөгөө гаргачихсан байсан. Төлөвлөгөөнийхөө дагуу л бэлтгэсэн. Эртнээс энэ тэмцээнд бэлтгэсэн гэдэг дээр ярихад, бид тамирчдаа хэдэн жилийн өмнөөс л олон тэмцээн, уралдаанд оролцуулж байсан. Азийн аваргад ч хэд хэдэн удаа оролцсон. Тэр болгондоо бид бэлтгэлээ базааж, сурч мэдэх зүйлээ сураад л явж байсан гэсэн үг.

-Манай тамирчид энэ удаагийн тэмцээнд холын шидэлтээ өндөр хувьтай гүйцэтгэж байгаа харагдсан. Энэ тал дээр түлхүү бэлтгэл хийсэн байх?

-Манай төвийн тоглогч Э.Дөлгөөн гэхэд л 188 см өндөр. Гэхдээ л хоёр метрийн төвүүдтэй тоглодог. Ер нь л бид тамирчин болгондоо тааруулсан тусгай тактик боловсруулсан. Түүнийгээ сайн хэрэгжүүлээд явбал бид хэнээс ч дутахгүй. Хамгийн гол нь сул гараад шидэхэд алдахааргүй болсон. Тамирчид маань бие биедээ итгэж, багаараа маш сайн тоглосон.

-Амжилт гаргасны бас нэг нууц нь дасгалжуулагчийн баг ажилласан байгаа болов уу. Таван дасгалжуулагч энэ удаад шигшээ багаа хамтдаа удирдаж, Азийн аваргад оролцсон шүү дээ?

-Өмнө нь Дэлхийн Универсиад наадамд оролцоход зөвхөн ерөнхий дасгалжуулагч  С.Тулга ах бид хоёр л явж байсан. 12 тамирчинтайгаа, 14-үүлээ явж байлаа. Гэтэл Европын зарим баг гэхэд дасгалжуулагчийн бүхэл бүтэн багтай ирж байсан. 12 тамирчин байхад ард нь 17 дасгалжуулагч зогсч байгаа юм. Дасгалжуулагч болгон өөр. Хамгаалалтынх, хүчнийх гээд л. Тактикынх гэхэд л таван дасгалжуулагч байх жишээтэй. Тэгээд л бид багаар ажиллахгүй бол болохгүй юм байна гэж бодсон. Хэдийгээр С.Тулга ах бид хоёр бүх зүйлээ ярилцаад, тактикаа боловсруулж байгаа ч гэсэн яах аргагүй зарим зүйлээ дутуу үлдээдэг.

Чухал гэсэн бүхнээ ярилцаад, жижиг сажиг зүйлээ хаяж байгаа юм. Харин дасгалжуулагчийн багтай бол жижиг зүйлээ ч орхилгүй бүгдийг нь маш сайн хардаг, боловсруулдаг. Энэ удаад анх удаа дасгалжуулагчийн багтай тэмцээнд оролцлоо. Завсарлага авлаа гэхэд бүх дасгалжуулагч санаа бодлоо хэлнэ. Өөр өөрийнхөө харж байгаа Ерөнхий дасгалжуулагчдаа хэлдэг. Ерөнхий дасгалжуулагч аль санааг нь хэзээ ашиглахаа шийдээд явчихдаг. Ерөнхий дасгалжуулагч ганцаараа бүх зүйлийг харна гэж байхгүй. Дасгалжуулагч нар ажлаа хуваагаад авчихдаг.

Нэг нь багийн ажиллах чадварыг, нөгөөх нь хамгаалалтаа харна. Харин гурав дахь нь эсрэг багийн довтолгоо, солилцоо, хамгаалалтыг харж байгаа. Тэр болгон дээрээ ямар нүүдэл хийх ёстойг харж, Ерөнхий дасгалжуулагчдаа хэлээд, шийдвэрээ хурдан гаргаад л явдаг. Тэр утгаараа маш том давуу талтай байсан.

-Манай баг Азийн аварга болж, түүхэн амжилт гаргалаа. Одоо дараа дараачийн ямар уралдаан тэмцээнд оролцохоор төлөвлөж байна?

-Ирэх жилийн зун Дэлхийн Универсиад наадам болно. Энэ бол маш том тэмцээн. Гэхдээ манай багийн бүрэлдэхүүнд байгаа тамирчдын долоогийнх нь нас нь хэтэрчих юм. Тийм болохоор бид гурван шинэ тамирчин сонгохдоо Дэлхийн Универсиад наадамд оролцохоо бодолцож, 1995 онд төрсөн гурван тамирчин авсан. Энэ гурав маань дараа дараачийн 3-4 том тэмцээнд оролцоно. Одоо сайн тоглож байгаа тамирчид дахиад 2-3 жилийн дараа бол бүр мундаг тоглолт үзүүлэх боломжтой. Бидний хамгийн ойрын зорилго бол Дэлхийн Универсиадад амжилттай оролцох л байна.