“Фэйсбүүк”, “Инстаграм”, “Твиттер” зэрэг сошиал сувгууд өнөөдөр бидний амьдралын салшгүй нэг чухал хэсэг болсонтой маргах хүн бараг л үгүй болов уу. Тэр ч үүднээсээ хүн бүр амьдралынхаа ихэнх цагийг цахим ертөнцөд зарцуулах болсон. 

Бидний өдөр тутмын амьдралын салшгүй нэг хэсэг болсон Фэйсбүүк гэж чухам юу юм бэ. Энэ бол бидэнд гайхалтай олон боломжийг олгосон талбар юм. Дэлхийн хаанаас ч хүмүүстэй үнэгүй харилцах хэрэгсэл, мэдрэмж, мэдээллээ бусадтай хялбараар хуваалцах талбар, олон нийтийн санаа бодлыг бүрэлдүүлэгч гээд олон янзаар Фэйсбүүкийг тодорхойлж болно. Харин бизнесийн нүдээр харвал энэ сувгийг өөр өнцгөөс тодорхойлох болно. Манай гаригийн зургаан хүн тутмын нэг нь ашигладаг Фэйсбүүк бол дэлхийн хаана ч байхгүй том зах зээл юм. Энэ утгаар Фэйсбүүкийн зорилго бол зах зээлээ тогтвортой тэлснээр ашиг олох явдал юм.  

Гэхдээ энэ удаад фэйсбүүкийн үүсэл хөгжлийг ярихыг чухалчлаагүй болно. 

Манай монголчуудын цахим хэрэглээ хэрээс хэтэрч заримдаа яг л галзуугийн эмнэлгийн хурцын тасаг шиг болжээ. Хэн дуртай галзуу нь шууд бичлэг /лайв/ хийнэ, элий балай зөвлөгөө өгнө, худалдаа хийнэ, өөрийгөө гайхуулна, биеэ үнэлэгч шиг авирлана, элдэв үгтэй хараалыг ямар ч асуудалгүй урсгана, амьдралаа ба бэ-гүй ярина, юу өмсөж зүүсэн, юу идэж ууж байгаагаа харуулна. Одоо бүр ор хөнжил, хувийн орон зай, үнэт зүйлээ нууцгүй сайхан дэлгэдэг эр эм хүмүүс их болж. 

Сошиалд тэс өөр амьдрал бүтээж тэндээсээ гарч чадахгүй, өөрийгөө шүтэх үзлээ томруулж донтож байхаар бодит амьдрал дээрээ эхнэр, нөхөр, үр хүүхэд, анд найзаа таньж мэд. Тэдэнтэйгээ баг зүүхгүй харилц. Сайн, муу араншингаа нээ. 

Нэг л их тэнгэрийн санаа бодолтой газрын бэртэгчид боллоо. 

Хамгийн аймшигтай нь сошиалд солиорогсдоо инфлүүнсэр, нөлөө үзүүлэгч гээд өргөмжилнө. Өнөө хэд нь хувийн амьдралын бухимдал, хэлтгий хазгай үзлээ хайр найргүй бидний болон үр хүүхдүүдийн минь тархи, зүрх рүү чихнэ. Бүгд өнөө хэдэн лайвчдынхаа сэтгэл зүйн асуудлыг сайн дураараа үүрэлцэнэ. Зүгээр л өөрсдийн тархи толгой, үзэл бодлоо алдталаа өнөө хэдээсээ шууд хамааралтай болж байна. 

Олон дагагчийн төлөө яаж ч дэмийрч мэдэх энэ мянга мянган лайвчдыг цэгцэлдэг арга байна уу, та минь ээ. Цаашдаа бүр эрчээ авна, элий балайчууд хүрээгээ тэлнэ. Маш аймшигтай.

Энэ мэтчилэн олон сөрөг үр дагавар сул талыг нь дурдаад баршгүй. Бид буруу зам руу яваад байгаа гэдгээ мэдсээр байж, үүнийг засч чадахгүй байгаа нь харамсалтай. 

Маргахын аргагүй зүйл бол мэдээж хэрэг сошиал ертөнц биднийг маш ихээр донтуулж буй явдал юм. Ний нуугүй хэлэхэд өнөөдөр ухаалаг утас ашигладаггүй хүн гэж бараг байхаа больсон бөгөөд төдий чинээ гар утсаа ашиглан сошиал ертөнцөөр хэрэн хэсэх хүмүүс шөнийн тэнгэрт түгэх одод шиг олширсон билээ. Хамгийн хачирхалтай нь энэхүү нөхцөл байдал хүмүүсийг гар утаснаасаа хараат болгож байгаа нь аюулын харанга дэлдэхэд хүргээд байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл гар утсаараа сошиал ертөнцөд нэвтрэхгүй л бол амьдрал цааш үргэлжилж, өрнөхгүй мэт сэтгэгдлийг хүн бүрийн толгойд суулгаж байгаа гэж ойлгож болох аж. 

Хамгийн ихээр хохирч байгаа зүйл бол нойр хулжихад хүрч, улмаар унтах ёстой цагтаа унтаж чадаагүйгээс болж, олигтой нойр авч чадалгүй, ядаргаанд орж буй явдал юм. Энэ нь гар утас болон таблетны дэлгэцийн хурц гэрэлтэй салшгүй холбоотой юм. Нойр хулжих гэснээс давхар нүдний хараа муутгадаг гэдгийг хэлэх нь зүйтэй болов уу.

Бага хандалттай, бараг хандалт авдаггүй жижиг хэмжээний сайтууд хэрэглэгчдийнхээ тоог өсгөх, "Google Ads" ашиглан хэдэн төгрөгтэй болох зорилгоор садар самуун сурталчилсан мэдээллүүд бэлтгэж, сошиал ертөнцөөр цацах нь бий. Энэ нь нас биенд хүрээгүй хүүхдүүдийг садар самуунд уруу татаж байгаа бөгөөд эцэг, эхчүүдэд сайхан санагдахгүй нь ойлгомжтой. Учир нь энэ явдал насанд хүрээгүй байж бэлгийн хавьталд орох, хүсээгүй жирэмслэлт болох гэх зэрэг асуудлууд үүсэх үндэс болж байж ч магадгүй юм. 

Айл өрх бүрт тулгамдаж буй нэг асуудал бол "Амьд харилцаа хаана байна вэ?" гэх асуулт юм. Гэр бүлийн гишүүн бүр ухаалаг утас хэрэглэх болсон энэ үед хуучны цаг шиг гэр бүлээрээ ширээгээ тойрч суугаад оройн хоолоо идэнгээ, тухайн өдөр өөрсддөө тохиолдсон сонин хачинаа ярилцаж, ахмад настнаас сургааль сонсож, асуудал тулгарсан нэгэндээ зөвлөгөө өгөх гэх мэт халуун дулаан уур амьсгал үгүй болсон билээ. Ингэснээр хүйтэн хөндий харилцаатай хүмүүс гэрээр холхих бөгөөд мэнд устай байхаас хэтрэхгүй болсон нь амьд харилцааг үгүй хийхэд хүргээд байгаа юм.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин

2023 оны есдүгээр сарын 27. Лхагва. №151 (5879)