Монголчууд бид баяр ёслол тэмдэглэхдээ гаргууд. Тэгэхдээ баяр тэмдэглэхдээ гар татдаггүй. Ямар  ч зардал гарсан хамаагүй яаж ийгээд мөнгө олж өр зээл тавиад тэмдэглэдэг зантай.  Өнөөдөр л мөнгө олоод баяр тэмдэглэвэл дараа нь өр зээлээ дарна гэсэн сэтгэхүй бат нот суучихсан хүмүүс. Уг эдийн засагчид ирэх онд эдийн засаг дотоод, гадаад хүчин зүйлээс шалтгаалж үнийн өсөлт, мөнгөний ханшийн уналтад ниргүүлэх тохироо бүрдсэн шүү гэдгийг анхааруулаад л байгаа. Бүр иргэдийн худалдан авах чадвар 50-55 хувиар буурна гэсэн тоо баримттай судалгаа, төсөөлөл ч яригдаж л байна. 

Хүн төрөлхтөн 2024 онтой золгоход хоёр, гуравхан долоо хоног үлдэж. Бидний шинэ жилийн баяр тэмдэглэх “ажиллагаа” оргил үедээ хүрэх яагаа ч үгүй байна. Энэ онд шинэ жил тэмдэглэх зардлыг тооцсон тойм тоо цахим орчинд хөвөрсөөр.  Уг ханшийг сонирхвол албан байгууллага шинэ жилээ дунджаар 54 сая төгрөгөөр тэмдэглэх тооцоо гарчээ. Үүнд зөвхөн шинэ жилдээ урих хамтлаг дуучид, баярын цэнгүүн хөтлөгч,  рестораны үнэ ханш багатаж байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл хувь хүний гоёл, үс, хумсаа засуулах бэлтгэлийн үнэ ханш ороогүй.

Дуучдын хамгийн доод ханш нэг сая төгрөгөөс эхэлж байгаа гэнэ. Залуу хамтлаг дуучдын хувьд 3-4 сая төргийн үнэ ханштай байгаа бол олны танил дуучинд  3-4 сая төгрөгөөр дуулах нь. Харин рок, попын залуу хамтлаг, дуучид 5-18 сая төгрөгийн ханштай  байгаа аж. Мөн зохиолын дуучдын хувьд  600 мянгаас дөрвөн  сая төгрөгийн ханштай байдаг юм байна. Харин сүүлийн үед охид, эмэгтэйчүүдийн дунд "шуугиан тариад" буй Seryoja буюу Ц.Мөнхбаярын хувьд 3-5 дууг  таван  сая төгрөгөөр дуулах гэнэ.

Баярын цэнгүүн хөтлөгчдийн хувьд ч арванхоёрдугаар сард захиалга ихтэй байдаг. Түүнчлэн энэ үеэр ханш нь ч өсдөг  жамтай. Тухайлбал, хөтлөгч, жүжигчин Э.Ууганбаяр, Г.Анхбаяр нар 4-5 сая төгрөгөөр шинэ жилийн баярыг хөтөлж байгаа  аж.

Энэ жилийн хувьд хамтлаг дуучдын ханш өнгөрсөн жилийнхээс нэлээд өссөн бөгөөд нэгээс гурван дуу дуулуулахад хамгийн багадаа нэг сая төгрөгөөс эхэлж байна.  Томоохон ресторануудын  шинэ жилийн менюны үнэ ханшийг  сонирхвол бас л чамгүй тоо гарах нь.  Үнийн хувьд шинэ жилийн захиалга ресторануудад өөр өөр. Тухайлбал, нэг хүний меню хамгийн багадаа л 68-98 мянган  төгрөгийн үнэтэй байгаа юм. Дээд тал нь 100-300 мянган төгрөгийн меню санал болгож байгаа аж.  Үүнд дээр оны шилдгүүдээ шалгаруулж шагнах, ажилчдадаа  гарын бэлэг өгөх гээд зардлууд нэмэгдэнэ. Энэ бүгдийг албан байгууллагын хүний тоонд үржүүлээд тооцвол дунджаар дээрх мөнгөн дүн буюу 54 сая төгрөг байгаа гэнэ.

Байгууллагаас гадан хувь хүний шинэ зарцуулж буй мөнгө бас их чухал. Эрэгтэй гоёлын хослол, эмэгтэй гоёлын даашинз авахад доод тал нь 350-450 мянган төгрөг зарцуулах нь. Үүнд дээр нутаг нуга, анги хамт олны, найзуудын шинэ жилийн такс нэмэгдэнэ. Нэг шинэ жилд орох такс нь хамгийн багадаа 150 мянган төгрөг байна. Хоёр гурван шинэ жилд орох юм бол дор хаяж нэг сая төгрөг элбэг цацах нь ойлгомжтой. Зөвхөн хоёр, гурван орой л цэнгэн жаргахын тулд шүү дээ. За тэгээд  эхнэр нөхөр хоёрын зардлыг нийлүүлэх юм бол нэг өрхөөс гурван сая төгрөг элбэг гарах нь. Тэгэхээр монголчууд мөнгөгүй биш мөнгөтэй л байгаа юм биш үү гэсэн адын бодол өөрийн эрхгүй төрнө. Энэ их тансаглалд зарцуулах мөнгө “ургуулаад” байгаа нөхдүүдэд татвар нэмсэн ч тоохгүй л юм байна. Тэдэнд эдийн засгийн хямрал яриад, мөнгө хэмнэх ухаан заагаад ч хэрэггүй бололтой. За яах вэ шинэ жил өнгөрлөө гэж бодъё. Дөнгөж өнгөрөөд Цагаан сарын баярын уур амьсгал орно. Шинэ жилээс ч илүү зардалтай баяр шүү дээ.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин

2023 оны арванхоёрдугаар сарын 11. Даваа. №182 (5910)