БНСУ-ын Засгийн газрын 6.5 сая ам.долларын буцалтгүй тусламжаар 2019 онд эхэлсэн ШУТИС-ийн Мэдээлэл, холбооны технологийн сургуулийн (МХТС) чадавхыг бэхжүүлэх төсөл 2026 онд өндөрлөж байна. Долоон жилийн хугацаанд хэрэгжсэн уг төсөл нь байгууллагын хөгжил, сургалтын чанар, судалгааны чадавх болон сургалт, судалгааны орчныг сайжруулах гэсэн дөрвөн үндсэн чиглэлийг хамарчээ.

Төслийн хүрээнд өндөр түвшний 10 лаборатори байгуулж, сургалтын хөтөлбөрүүдийг шинэчлэн, судалгааны хамтын ажиллагааг өргөжүүлсэн нь МХТС-ийн сургалт, судалгааны орчинд томоохон өөрчлөлт авчирсан байна. Төслийн үр дүн, цаашдын өгөөжийг хэлэлцэн дүгнэх хаалтын үйл ажиллагаа есдүгээр сарын 11-нд болно.

Энэ талаар ШУТИС-ийн МХТС-ийн захирал, доктор (Ph.D), дэд профессор Л.Баяр-Эрдэнэтэй ярилцлаа.

-Төслийн хүрээнд МХТС-д ямар гол өөрчлөлтүүд бий болсон бэ?

-Мэдээлэл, холбооны технологийн сургуулийн чадавхыг бэхжүүлэх төслийн хүрээнд манай сургуульд өндөр түвшний 10 судалгааны лаборатори, суралцах, судалгаа хийх орчныг сайжруулах олон ажлуудыг хийж бүтээлээ. Мөн тус сургуулийн хөгжлийн стратегийн төлөвлөгөө 2030-г шинэчлэн боловсруулж, баталсан.

Судалгааны чиглэлээр төслийн хүрээнд 22 хамтарсан судалгааны төсөл хэрэгжүүлж, төслийн гол хэрэгжүүлэгч байгууллага болох БНСУ-ын Сангмён их сургуультай хамтран манай эрдэмтэн, судлаачдын 30 гаруй өгүүллийг SCI индекстэй, хянан магадалгаа бүхий олон улсын мэргэжлийн сэтгүүлд хэвлүүлсэн байна.

Энэ бол манай сургуулийн судалгааны чадавхыг олон улсын түвшинд ахиулсан томоохон үр дүн.

-10 лабораторийн онцлог юу вэ?

-Төслийн хүрээнд байгуулсан 10 лабораторийн ихэнх нь Монголд өмнө нь байгаагүй болон шинэчлэгдэн сайжирсан өндөр түвшний судалгааны лабораториуд юм. Зарим төрлийн лаборатори нь Азийн өндөр хөгжилтэй орнуудад ч ховор байдаг.

Эдгээр лаборатори зөвхөн МХТС-ийн хэрэгцээнд биш мэдээлэл, холбооны салбарын бүхий л эрдэмтэн, судлаачид,төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагууд хамтран ашиглаж, судалгаа шинжилгээ хийх боломжтой.

Тухайлбал, хиймэл оюун ухааны хөгжүүлэлт, их өгөгдөл боловсруулахад шаардлагатай GPU бүхий өндөр хүчин чадалтай HPC лаборатори байгуулсан. Энэ нь манай сургуулийн төдийгүй төр хувийн хэвшлийн байгууллагууд болон бусад их, дээд сургуулийн судалгааны ажилд чухал дэмжлэг болно.

Мөн радио давтамж, антенны автомат тохируулгатай лаборатори байгуулсан. Энэ нь Монгол Улсад анх удаа бий болж байгаа өндөр түвшний лаборатори юм.

Уг лабораторийг Харилцаа холбооны зохицуулах хороо, үүрэн холбооны оператор компаниуд болон энэ чиглэлээр ажилладаг байгууллагуудтай хамтран ашиглах боломжтой. Одоогоор лабораторийг магадлан итгэмжлэлд хамруулах ажил явагдаж байна. Итгэмжлэгдсэнээр радио давтамж, антенн тохируулга болон холбогдох судалгаа, шинжилгээний ажлыг үндэсний хэмжээнд хийх боломж улам өргөжинө.

Үүнээс гадна сургалтын зориулалттай өндөр хүчин чадлын компьютерын лабораториуд байгуулсан. Тухайн мэргэжлээр суралцаж буй оюутнууд орчин үеийн өндөр хүчин чадалтай компьютер дээр дадлага, судалгааны ажлаа хийх боломжтой болсон.

-Сургалтын хөтөлбөрийн шинэчлэл ямар түвшинд хүрсэн бэ?

-Төслийн хүрээнд сургалтын хөтөлбөрүүдээ шинэчилсэн. Ингэснээр манай сургуулийн бэлтгэж байгаа мэргэжилтнүүдэд дэлхийн өндөр хөгжилтэй орнуудын их, дээд сургуулиудад олгож байгаа мэдлэг, чадвар, сургалтын агуулга, стандартыг Монголдоо эзэмшүүлэх боломж бүрдсэн.

Ялангуяа хиймэл оюун ухаан, мобайл програмчлал, робот техник, кибер аюулгүй байдлын зэрэг шинэ технологийн чиглэлийн хөтөлбөрүүдийг олон улсын шаардлагад нийцүүлэн шинэчилж, агуулгыг нь боловсронгуй болгосон.

Үүний үр дүнд оюутнууд зөвхөн дотоодын хөдөлмөрийн зах зээлд төдийгүй олон улсын түвшинд ажиллахад шаардлагатай мэдлэг, ур чадварыг эзэмших боломжтой болж байна.

-Сургалтын орчныг сайжруулах чиглэлээр ямар ажил хийсэн бэ?

-Төслийн хүрээнд зөвхөн лаборатори байгуулаад зогсоогүй. Оюутнуудын суралцах, судалгаа хийх орчныг бүхэлд нь сайжруулахад анхаарсан.

Сургуулийн гадна фасад, орчны тохижилтыг шинэчилж, оюутнууд бие даан суралцах, судалгаа шинжилгээ хийх зориулалттай орчин, булангуудыг бий болгосон.

Өөрөөр хэлбэл, өндөр түвшний тоног төхөөрөмж, лабораториос гадна оюутан, багш нарын өдөр тутам ашиглах сургалт, судалгааны таатай орчныг бүрдүүлэхэд анхаарч ажилласан.

-Эдгээр лаборатори, сургалтын хөтөлбөрүүд цаашид Монголын мэдээллийн технологийн салбарт ямар өгөөж авчрах вэ?

-Мэдээлэл, холбооны технологийн судалгаа өнөөдөр зөвхөн нэг салбарын хүрээнд хязгаарлагдахаа больсон. Дэлхий дахинд бараг бүх салбар шинжлэх ухаан, үйлдвэрлэл, үйлчилгээний салбарт мэдээллийн технологийг өргөнөөр ашиглаж байна.

Тиймээс манай байгуулсан лабораториудыг ШУТИС-ийн бусад бүрэлдэхүүн сургууль, Монгол Улсын бусад их, дээд сургууль, судалгааны байгууллага, төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагууд хамтран ашиглах боломжтой.

Ингэснээр судалгаа, шинжилгээний ажлын чанар, цар хүрээ нэмэгдэж, Монголын мэдээлэл, холбооны технологийн салбарын хөгжилд бодит хувь нэмэр оруулна.

Нөгөө талдаа, оюутнууд дэлхийн жишигт нийцсэн хөтөлбөрөөр суралцаж, орчин үеийн лабораторид дадлага, судалгаагаа хийж байгаа нь хүний нөөцийн чанарт шууд нөлөөлнө.

-Төсөл дууссаны дараа МХТС-ийн дараагийн зорилт юу байх вэ?

-Манай сургуулийн хувьд одоо хамгийн чухал зорилт бол шинээр бий болсон өндөр түвшний лабораториудын ашиглалтыг нэмэгдүүлэх.

Лаборатори байгуулсан нь өөрөө эцсийн үр дүн биш. Харин тэдгээрийг үр ашигтай ашиглаж, судалгааны ажлын чанар, хэмжээг нэмэгдүүлж, мэдээлэл, холбооны технологийн салбарын хөгжилд бодит бүтээгдэхүүн, шийдэл болгон гаргах нь дараагийн зорилт.

Мөн Монгол Улсын дижитал шилжилтэд манлайлах чиглэлд илүү түлхүү ажиллана.

Манай сургуульд Энэтхэг улсын ерөнхий сайд асан А.Б. Важпайн нэрэмжит мэдээлэл, холбооны технологийн сургалтын төв, Дижитал технологийн судалгаа хөгжлийн хүрээлэн зэрэг сургалт, эрдэм шинжилгээний нэгжүүд ажиллаж байдаг. Цаашид эдгээр нэгжүүд нь үйл ажиллагаагаа өндөр түвшний лабораториудтайгаа уялдуулан хөгжүүлж, салбарын мэргэжилтнүүдийн богино хугацааны сургалт, ур чадварын хөгжлийг дэмжих, шинэ, шилдэг технологи, шийдлүүдийг хөгжүүлэх чиглэлд анхаарна.

Ер нь мэдээлэл, холбооны технологийн салбарын бүх байгууллага, судлаач, мэргэжилтнүүдэд манай сургуулийн үүд хаалга нээлттэй байх болно.

-Ингэхээр төслийн хамгийн том үр дүнг та юунд харж байна вэ?

-Төслийн үр дүнг зөвхөн барилга, тоног төхөөрөмж, лабораториор хэмжихгүй.

Энэ төслийн хүрээнд хүний нөөцийн чадавх бэхжсэн, багш, судлаачид олон улсын түвшинд хамтарч ажиллах туршлагатай болсон, сургалтын хөтөлбөрүүд шинэчлэгдсэн, судалгааны орчин бий болсон.

Хамгийн гол нь Монгол Улсад өндөр түвшний судалгааны дэд бүтэц бий боллоо.

Төсөл 2026 онд хаагдаж байгаа боловч төслөөр бий болсон лаборатори, сургалтын хөтөлбөр, судалгааны хамтын ажиллагаа, хүний нөөцийн чадавхыг сайжруулах ажлууд цаашид ч үргэлжилнэ.

Тиймээс бидний хувьд энэ төслийн хаалт бол төгсгөл биш, харин дараагийн хөгжлийн эхлэл гэж харж байгаа.