Манай улсад 2016 онд насанд хүрээгүй 360 хүүхэд гэмт хэрэг үйлдсэн гэх харамсалтай мэдээллийг холбогдох албаныхан тайлан хурлаараа дамжуулан мэдэгд­сэн. Хүүхэд гэмт хэрэгт холбогдсон, хулгай хийсэн, бүлэглэн хүн дээрэмдсэн, танхайрсан, хичээл номноосоо завсардсан зэрэг олон мэдээлэл өнөөгийн нийгэмд хэвийн зүйл шиг л яригдах болов. Гэхдээ хүүхдүүдийн зан төлөв, хүмүүжилд гэр бүлийн орчин нөхцөл, эцэг, эхийн хайр халамж ихээхэн нөлөө үзүүлдэг талаар холбогдох мэргэжилтнүүд зөвлөдөг.

Тэгвэл тус салбарынхан өчигдөр эрдэм шинжилгээний хурал зохион байгууллаа. Тус хурлыг Гэр бүл, хүүхэд, залуучуудын хөгжлийн газар, МУБИС-ийн Нийгмийн ажил, арга зүйн тэнхимээс хамтран зохион байгуулсан бөгөөд нийт 32 илтгэл хэлэлцэгдсэн. Тухайлбал, “Эцэг, эх нь архины хамааралтай хүүхдийн түгшүүрийн түвшин”, “Хүчирхэг нийгэм, хөгжсөн хүмүүнийг хэрхэн бий болгох вэ”, “Хүүхдэд оногдуусан хорих ял эдлүүлэх ажил­лагаа, тогтолцооны шинэч­лэл”, “Асрамж халам­жийн төвд амьдарч буй хүүхдийн давуу тал” зэрэг 30 гаруй илтгэлийг хэлэлцсэн юм.

Энэ үеэр ГБХЗХГ-ын Хүүхдийн хөгжил хамгааллын газрын дарга Ц.Алтанзаяа “Эрдэм шинжилгээний илтгэлүүдийг бид хүүхэд хамгаалал, хүүхдийн хөгжил оролцоо, монгол хүүхэд судлал гэсэн гурван чиглэлээр авсан. Манай улс суурин болон нүүдлийн соёл иргэншилтэй дэлхийд цор ганц байдаг орон. Соёл, иргэншлийг паралелиар авч явж байгаа тохиолдолд хүүхдийн хүмүүжил, хөгжлийн асуудал дэлхийд цор ганц гарч ирэх асуудал байгаа юм.

Тиймээс манайд монгол хүүхдийн хөгжил, оролцооны асуудлыг шийдвэрлэх шилдэг бүтээлүүд, эрсдэлт нөхцөлд байгаа хүүхдийг урьдчилан сэргийлэх, халамж, асрамжийн газар, Монголд үйл ажиллагаа явуулж байгаа зуслангийн нэгдсэн хөтөлбөрийн талаар эрдэм шинжилгээний бүтээ­лүүд ирсэн. Эндээс тодор­хой шийдлүүд гарна. Хүүхдийн хөгжлийн асуудал бол зөвхөн боловсролын байгууллагын асуудал биш. Эцэг, эх, багш, нийгмийн ажилтнууд хамтарч ажиллах ёстой. Бид цаашид Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт тусгагдсан хүүхэд хамгааллын хөгжлийн хөтөлбөрийг 2016-2020 бий болгож байгаа. Энэ хөтөлбөрийнхөө дагуу дэд хөтөлбөр гаргаад хэрэгжүүлнэ” гэв. Энэ үеэр эрдэм, шин­жилгээний хуралд илтгэл тавьсан хүмүүстэй уулзаж, ярилцлаа.

Т.Цэндсүрэн: Архины хамааралтай эцэг, эхчүүд хүүхдийн ирээдүйд сөргөөр нөлөөлж байна

/МУБИС-ийн Нийгмийн ажлын арга зүйн тэнхмийн эрхлэгч/

-Ер нь өсвөр насныхны хувьд анхан шатны орчин болох гэр бүлийн асуудал маш чухал байдаг. Өнөөгийн нийгмийн орчинг харахаар эцэг, эхчүүд хүүхдийнхээ санхүүгийн асуудал, эдийн засгийн хэрэгцээг шийдэхэд анхаарахаас биш тухайн хүүхэд хэнтэй харьцаж, хэн болж төлөвшиж байна, ямар асуудал байна вэ гэдэгт анхаарахаа больсон. Өөрөөр хэлбэл, сургуульд зөвхөн энэ асуудлыг даатгаж байна. Өсвөр насны хүүхдүүдийн нийтлэг төрхийг харвал 2014 оноос хойш энэ насны хүүхдүүдэд чиглэсэн судалгааны ажлууд хийгдсэн байна л даа. Жишээлбэл, өсвөр насны монгол хүүхдийн давуу чанарыг үнэлэх судалгаа байна.

Энэ судалгаа МУБИС-ийн Нийгмийн ажилтны арга зүйн танхим дээр хийгдсэн. Тэгэхээр судалгааны үр дүнд хэд хэдэн ноцтой асуудлууд гарч ирсэн. Өсвөр насны хүүхдүүд маш их асуудалтай байна. Шударга бус хүн болж төлөвшиж байна. Мөн өсвөр насныхаа хүүхдийн дэргэд эцэг, эхчүүд архидах нь их байна. Гэр бүл дотроо архи уудаг. Архинаас хамааралтай эцэг, эхтэй хүүхдүүдийн түгшүүрийн төвшин их байдаг. Суурь төвшин үүсээд ирэхээр хүүхдүүд хичээлдээ анхаарал нь сайн төвлөрдөггүй, найз нөхдөөсөө зайгаа барьж эхэлдэг. Үүнээс болж сэтгэл санааны дарамттай, байнгын стресстэй болдог. Энэ бүх зүйлс монгол хүүхдийн ирээдүйн хөгжилд маш их сөрөг нөлөөтэй байна гэдгийг судалгааны үр дүн харуулсан.

Ц.Алтанзаяа: Хүүхэд хамгааллын хөгжлийн хөтөлбөрийг хэрэгжүүлнэ

/ГБХЗХГ-ын Хүүхдийн хөгжил хамгааллын газрын дарга/

-Гэр бүл, хүүхэд, залуучуудын хөгжлийн газар 2016 оны дөрөвдүгээр улиралд Монголд үйл ажиллагаа явуулдаг асрамж, халамжийн газарт хүүхдийн эрх болон хүүхэд хамгааллын стандарт хангах чиглэлээр шалгалт хийсэн. Шалгалтаар 32 асрамж үйл ажиллагаа явуулж байгаа нь гарсан. Үүнээс гурав нь улсын, үлдсэн нь хувь болон олон улсын шинж чанартай асрамжийн газар байсан. Мөн бид шалгалтынхаа хүрээнд МУБИС-ийн багш нартай хамтарч хүүхдийн хөгжлийн давуу чанарын үнэлгээг хийсэн.

Энэ судалгаанд 10-14 настай өсвөр насны хүүхдүүдийг хамрууллаа. Асрамжийн газарт амьдарч байгаа өсвөр насны хүүхдүүдийн хөгжил, оролцоо, төлөвшлийг бусад хүүхдүүдийнхтэй харьцуулж судалсан. Судалгаанаас өсвөр насны хүүхдийн хүмүүжилд хөгжлийн орчин, нийгмийн оролцоо, идэвх, багш сурган хүмүүжүүлэгчдээс их зүйлийг шаардаж хүлээж байдаг нь харагдсан. Бид цаашид Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт тусгагдсан хүүхэд хамгааллын хөгжлийн хөтөлбөрийг хэрэгжүүлнэ.

Ш.Батдэлгэр: Хүүхдүүд эрүүл орчинд амьдарч чадахгүй байна

/Нийгмийн эрүүл мэндийн хүрээлэн/

-Хар тугалга хүүхдийн эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлдөг. Ялангуяа сэтгэн бодох чадвар, ой тогтоолтод муугаар нөлөөлдөг. Судалгааны дүнгээс үзэхэд хүрээлэн байгаа орчны хөрс, ус, агаарын хар тугалга хүүхдийн өвчлөлд тодорхой хэмжээгээр нөлөөлж байна гэсэн судалгааны дүн гарсан. Харин цусанд агуулагдах хар тугалгын агууламж нь ДЭМБ-ын зөвлөмжид заасан хэмжээнээс илүү байна гэсэн судалгаа манай монгол хүүхдүүдэд хийгдсэн.

Тэр дундаа Баянзүрх, Сонгинохайрхан, Сүхбаатар дүүрэгт амьдардаг хүүхдүүдийн цусан дахь сахарын хэмжээ зөвшөөрөгдөх хэмжээнээс илүү байсан. ДЭМБ-аас хүүхдийн цусанд 5 мкг/дп хар тугалга байвал хортой гэж үздэг. Харин манай улсын хүүхдүүдийн цусанд дунджаар 16-19 мкг/дп байгаа юм. Тэр дундаа гэр хорооллын хүүхдүүдийн цусан дахь хар тугалгын агууламж их байсан. Эдгээр хүүхдүүдийн амьдардаг хашаанд нь гарааш, нүүрснээс гардаг үнсэнд тодорхой хэмжээгээр хар тугалга агуулагддаг. Энэ бүхэн хүүхдийн эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлөх үндэс нь болдог.