-Өвөрхангай аймгийн аварга малчдын шагналыг гардуулж өглөө-

 

Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яаманд /ХХААХҮЯ/ 21 аймаг, нийслэлээс ирүүлсэн материалыг 75 шалгуур үзүүлэлтийн дагуу дүгнэж, 103 малчныг “Улсын аварга малчин”, таван малчныг “Улсын хошой аварга”, таван саальчныг “Улсын аварга саальчин”, таван фермерийг “Улсын аварга фермер”, 12 аж ахуйн нэгжийг “Улсын тэргүүний тариаланч хамт олон”, 21 иргэнийг “Улсын тэргүүний тариаланч”-аар шалгаруулсан. Аваргуудад Засгийн газрын шагналыг энэ өдрүүдэд гардуулж байна. Энэ хүрээнд ХХААХҮ-ийн сайд П.Сэргэлэн Өвөрхангай аймагт ажиллаж,  “Улсын аварга малчин” цолыг хоёр малчинд гардуулж өгөөд ирлээ. Энэ үеэрээ “Малчдад туслах сайн санааны аян”-ы хүрээнд олон улсын байгууллагын тусламж хүрээгүй сумдад малын тэжээл, ахуйн хэрэглээний бүтээгдэхүүнийг хүргэсэн юм.

 

 

 “Улсын аварга малчин” цол тэмдэгээр Өвөрхангай аймгийн Есөнзүйл сумын малчин Д.Ганбат, Хайрхандулаан сумын харьяат Тод манлай уяач Б.Отгоннасан нар шагнагдлаа. Энэ үеэр ХХААХҮ-ийн сайд П.Сэргэлэн “Энэ жилээс бид уламжлалт түүхээ сэргээгээд, Улсын аварга малчин, саальчин цол тэмдэгийг малчны хотонд нь авч ирж гардуулдаг болоод байгаа. Түүнчлэн өмнө аваргуудад өгдөг байсан улаан халзтай Монгол гэрийг өгдөг уламжлалыг сэргээсэн. Энэ удаад Өвөрхангай аймагт ажиллах үеэрээ “Улсын аварга малчин” цолыг Өвөрхангай аймгийн хоёр малчинд гардуулж өглөө. Монгол Улсын хувьд мал аж ахуйн салбар хөгжлийн гол суурь салбарын нэг. Манай малчид олон жилийн уйгагүй хөдөлмөр, эцэг өвгөдөөсөө өвлөж авсан мал маллах арга ухааныг орчин цагийн нөхцөл байдалтай уялдуулан мал сүргээ өсгөн үржүүлэн хөдөлмөрлөж байна. 2016 онд  Монгол Улс түүхэндээ анх удаа 60 гаруй сая мал тоолуулсан амжилттай байна. Монгол Улсын ирээдүйн хөгжлийн чиг хандлага бол мал аж ахуй, хөдөө аж ахуй руу чиглэж байгаа гэдгийг аварга малчны хотноос, сайдын хувьд хэлж байгаадаа баяртай байна. Монгол Улсын Төр засгаас малчдаа дэмжиж, малчидтайгаа  хамтарч, мал аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүнийг  дэлхийд хамгийн сайн чанартай бараа бүтээгдэхүүн болгон гаргах нь бидний эрхэм зорилго юм” гэлээ.

 

 

Энэ жилийн тухайд Монгол Улсын есөн аймгийн 27 суманд өвөлжилт хүнд байгаа. Тиймээс ч салбар яамны сайд нь санаачилан “Малчдад туслах сайн санааны аян”-ыг өрнүүлж буй. Энэхүү аяны хүрээнд 100 гаруй аж ахуйн нэгж байгууллага, 80 гаруй иргэн нэгдэж 300 гаруй сая төгрөгийн хандив цуглуулж чадсан. Тиймээс ч хандивын жинхэнэ эздийнх нь гарт тээвэрлэн хүргэх ажлыг ХХААХҮЯ өрнүүлээд байгаа. Энэ удаад ХХААХҮ-ийн сайд П.Сэргэлэн Өвөрхангай аймгийн малчдад малын тэжээл, ахуйн хэрэглээний бүтээгдэхүүнийг хүргэж өгсөн. Малчдын хувьд өвөлжилт хүнд байгаа цаг үед ямар нэгэн тээвэрлэлтийн зардал орохгүй шууд тусламжийн тэжээлийг авч байгаадаа баяртай байгаагаа салбарын сайдад уламжилж байсан юм. 

 

Б.Отгоннасан: Мал аж ахуйн цаана амьдралын ухаан явж байдаг

 

 

Хангай, говь, хээр гурван бүс нутгийг хамарсан онцлогтой нутаг. Өнгөрсөн онд Өвөрхангай аймаг түүхэндээ хамгийн олон төл бойжуулж таван сая гаруй мал тоолуулж сүүлийн хоёр жил тэргүүлсэн. Улсын аварга малчид малынхаа удмыг сайжруулахын тулд 2-3 жилд өөр аймаг, сумдаас хуц, ухна авчирж нийлүүлэх хурдан удмын морь авчрах зэрэг малын чанарт ихээхэн анхаарал хандуулдгаа дуулгаж байв. Улсын аварга малчин болоод бусад айл, саахалтын малчид улсдаа залуу малчдыг бий болгохын тулд малжуулах төсөл хэрэгжүүлэхийг дэмжсэн малчид цөөнгүй байсан юм. Энэ үеэр Улсын аварга малчин Б.Отгоннасан “Би аймгийн төвд өссөн. 1992 оноос хөдөө гарч мал маллаж эхэлсэн. Сонирхлоо дагаад хэдэн хурдан хүлгээ дагаж явсаар өнөөдөр малын буянаар Улсын аварга малчин боллоо. Мал аж ахуйн цаана амьдралын ухаан явж байдаг. Хүн хичээвэл ямар ч ажлын ард гардаг” гэв. 

 

 

Өвөрхангай аймгийг бусад аймагтай харьцуулахад цас бага оржээ. Харин биднийг очихоос хоёр хоногийн өмнөөс ихэнх нутгаар нь цас орж эхэлсэн бөгөөд биднийг буцах үед цас навсайн орсоор л байв. Тус аймгийн мал аж ахуйн салбарын нөхцөл байдал болон бусад зүйлийн талаар тус аймгийн Засаг дарга Г.Ганболд “Манай аймагт хамгийн их тулгамдаж буй асуудлын нэг нь Их дээд сургууль төгссөн ажилгүй иргэд. Их сургууль төгссөн хүүхдүүд мал хариулахыг хүсдэггүй, боддоггүй юм байна.

 

Тиймээс цаашдаа төр засгийн зүгээс Их дээд сургуулийн тоог цөөрүүлэх чанарыг сайжруулах, цэгцлэх асуудалд арга хэмжээ авбал малчдын амьдралд тус дэм болно. Хоёрдугаарт, малын гаралтай түүхий эдийн үнэ зах зээлд өсөхгүй байгаа нь малчдын амьдралд шууд нөлөөлж байна. Энэ салбарт анхаарлаа хандуулахгүй бол зөвхөн малчид биш бүх иргэдийн амьдралд нөлөөлдөг. Үүнээс гадна эрэлт нийлүүлэлтээ зөв тодорхойлж ямар бүтээгдэхүүнийг ямар хэмжээгээр үйлдвэрлэх үйлдвэр шаардлагатайг тооцож аймагтаа юу үйлдвэрлэхээ бодох хэрэгтэй. Ингээгүйгээс болж хөдөө орон нутгийнхан нэгнийгээ дуурайж нэг төрлийн үйлдвэрлэл ихээр байгуулж бүгд дампуурдаг. Тиймээс цаашдаа жижиг дунд үйлдвэр байгуулахдаа ямрыг нь дэмжиж ямрыг нь дэмжихгүй байх тал дээр анхаарах хэрэгтэй” гэв.