Сенсаацийн эргэн тойронд 

 

Өнгөрсөн долоо хоногт улс оронд болсон хамгийн их анхаарал татсан үйл явдал нь С.Зоригийг хөнөөсөн гэгдэх Ц.Амгаланбаатар, Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарын давж заалдах шатны шүүх хурал байлаа.  Анхан шатны шүүхээс Ц.Амгаланбаатарт 25, Б.Содномдаржаад 25, Т.Чимгээд 24 жилийн хорих ял оноосон байдаг. Ингэхдээ Ц.Амгаланбаатарт оноосон 25 жилийн 20-ыг гянданд, үлдсэнийг нь онцгой дэглэмтэй хорих ангид, Б.Содномдаржаад оноосон 25 жилийн 23-ыг нь гянданд, үлдсэнийг нь онцгой дэглэмтэй хорих ангид, Т.Чимгээгийн 24 жилийн ялыг чанга дэглэмтэй хорих ангид тус тус эдлүүлэхээр шийдвэрлэсэн юм.  Давж заалдах шатны шүүхээс ч энэхүү ялыг хэвээр үлдээсэн юм. Шүүх хурал урьдын адил хаалттай явагдсан.

 

Шүүх хуралдааныг нээлттэй явуулах хүсэлт тавилаа 

 

2017.03.14: С.Зоригийн амь насыг хөнөөсөн хэрэгт шүүхээс ял сонссон Т.Содномдаржаа, Ц.Амгаланбаатар, Т.Чимгээ нарт холбогдох хэргийн давж  заалдах шатны шүүх хурал нийслэл дэх Эрүүгийн хэргийн Давж заалдах шатны шүүхийн байранд өнгөрсөн мягмар гарагт 09.30 цагт эхэлсэн. Тэрхүү шүүх хуралд С.Зориг агсны төрсөн ах С.Баяр анх удаа оролцсон.  Мөн С.Зориг агсны дүү С.Оюуныг төлөөлж өмгөөлөгч Л.Энхсайхан шүүх хуралд оролцсон юм.  

 

Харин шүүгдэгчид Төв аймгийн Цагдан хорих төвөөс шүүх хуралд онлайнаар холбогдон, оролцсон бөгөөд тэдний бие төлөөлөгч, өмгөөлөгчид Шүүхийн танхимд ирсэн.  Шүүхэд давж заалдах хүсэлтийг хохирогч С.Оюун, шүүгдэгч Т.Чимгээ, Ц.Содномдаржаа нарын өмгөөлөгч гаргасан бол хохирогч С.Оюун, шүүгдэгч Т.Чимгээ, Ц.Амгаланбаатар нарын өмгөөлөгч болон хоёр гэрчийн зүгээс шүүх хуралдааныг нээлттэй явуулах хүсэлтийг шүүхэд тавьсан байдаг.  Давж заалдах шүүх хурлын өмнө ч гэсэн яллагдагч Т.Чимгээ, Содномдаржаа нар шүүх хуралдааныг нээлттэй явуулах хүсэлт тавьсан юм.  Түүгээр ч зогсохгүй С.Зориг агсны дүү С.Оюун ч гэсэн шүүх хурлыг нээлттэй явуулахыг шаардаж байсан.  

 

Шүүх хуралдааныг нээлттэй явуулах боломжгүй гэв

 

2017.03.14: Олон хүн шүүх хурлыг нээлттэй явуулж өгөхийг хүссэн ч  улсын прокурор Ж.Сандаг-Очир “Энэ хэрэг нь төрийн маш нууцад хамаарна гэсэн дүгнэлтийг шинжээч гаргасан учраас Шүүх хуралдааныг хаалттай явуулах нь зүйтэй” хэмээн санал гаргасан.  Улмаар   саналуудыг шүүгч нар хэлэлцээд, Ерөнхий шүүгч С.Соёмбо-Эрдэнэ шийдвэрээ танилцуулсан. Тэрбээр “35 дугаар хавтаст хэргийн 215-220 дугаар хуудсанд шинжээчийн дүгнэлт бий. 1998 оны аравдугаар сарын 5-ны өдрөөс эхлэн энэ хэрэг маш нууцыг зэрэглэлд хамаарах болсон. Тиймээс хүсэлтийг хүлээж авахаас татгалзаж, хуралдааныг хаалттай явуулахаар боллоо”  хэмээн мэдэгдсэн юм.  Ийнхүү Давж заалдах шатны шүүх хуралдаан хаалттай горимоор үргэлжилсэн. 

 

С.Баяр шүүх хуралдааныг орхив 

 

2017.03.14: Анхан шатны шүүх хуралд С.Зориг агсны ар гэрээс нэг ч хүн оролцоогүй. Харин давж заалдах шатны шүүх хуралд С.Зориг агсны төрсөн ах С.Баяр оролцсон нь нийгмийн анхаарлыг нэлээд татсан юм. Тэрбээр шүүх хурлын үеэр “Би хоёр зүйлийг хэлье. Нэгдүгээрт, миний төрсөн дүү С.Оюун өнөөдрийн шүүх хуралдаанд оролцохгүй гэж хэлээгүй.  С.Оюун гадаадад томилолтоор ажиллаж байгаа тул би түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөр ирж байгаа юм. Хоёрдугаарт, шүүх хуралдааныг нээлттэй явуулах хүсэлтийг миний зүгээс ч гэсэн тавьж байна” хэмээсэн. Харин шүүх хуралдааныг эхлэхийн өмнө хурлыг нээлттэй явуулах хүсэлт тавьж байсан С.Зориг агсны төрсөн ах С.Баяр хуралдааныг орхин гарах хүсэлт тавьсан байна. Түүний хүсэлтийг шүүгч нар 12:40 цагийн үед хэлэлцээд, хуралдаанаас гарахыг зөвшөөрснөөр тэрбээр шүүх хурлыг орхин гарсан юм.

 

Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээв

 

2017.03.14: Өглөө 09:30 цагт эхэлсэн шүүх хурал орой 18:30 цагийн үед завсарласан. Улмаар шүүгчид зөвлөлдөж эхэлсэн юм. Шүүх бүрэлдэхүү гурван цаг гаруйн хугацаанд зөвлөлдсөний эцэст шийдвэрээ гаргасан. Тэд анхны шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн юм.  Анхан шатны шүүхээс Амгаланбаатарт 25, Б.Содномдаржаад 25, Т.Чимгээд 24 жилийн хорих ял оноосон байдаг.

 

Ингэхдээ Ц.Амгаланбаатарт оноосон 25 жилийн 20-ыг гянданд, үлдсэнийг нь онцгой дэглэмтэй хорих ангид, Б.Содномдаржаад оноосон 25 жилийн 23-ыг нь гянданд, үлдсэнийг нь онцгой дэглэмтэй хорих ангид, Т.Чимгээгийн 24 жилийн ялыг чанга дэглэмтэй хорих ангид тус тус эдлүүлэхээр шийдвэрлэсэн юм.  Энэхүү шийдвэр хэвээрээ үлдлээ.  Шүүгдэгчид  Дээд шүүхэд хандаж эрхтэй. Хэрэв Дээд шүүхэд хандах бол шүүхийн шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш 14 хоногийн дотор гомдол гаргах хуультай ажээ. 

 

О.Баасанхүү гишүүн Ерөнхийлөгчид зарлиг гаргуулах тухай хүсэлт хүргүүллээ

 

2017.03.16: Төр, нийгмийн зүтгэлтэн С.Зоригийн амь насыг хөнөөсөн хэргийн давж заалдах шатны шүүх гуравдугаар сарын 14-нд болсон билээ. Үүнтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүү энэ сарын 16-ны өдөр  мэдээлэл хийлээ. Тэрээр Орхон аймгаас сонгогдсон гишүүний хувьд өөрийнх нь тойргийн хоёр хүн энэ хэрэгт холбогдсонд маш их харамсч байгаагаа илэрхийлсэн юм.  

 

Түүнээс гадна С.Зориг агсны хэрэг төрийн нууцтай холбоотой учраас хоёр шатны шүүх хаалттай болсон нь олон хүнд эргэлзээ төрүүлж байгаа аж. Тиймээс  төрийн нууцтай холбоогүй зарим нэг нотлох баримтыг олон нийтэд ил болгож, эргэлзээг тайлах нь зүйтэй гэж үзэж Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржид зарлиг гаруулах тухай хүсэлт явуулжээ.

 

Уг хүсэлтэд “Хэрэгт авагдсан төрийн нууцад хамаарахгүй зарим нотлох баримтыг олон нийтэд ил болгох, эргэлзээг тодорхой болгох, мэдээллээр хангах бүрэн эрхийнхээ хүрээнд зарлиг гаргаж, тусгаарласан хэргийн мөрдөн байцаалтад саад болохооргүй, хуулиар шууд хориглосон онц нууцын зэрэгтэй мэдээллээс бусад аливаа нотлох баримтуудыг ил болгох зорилгоор шүүх болон мөрдөн байцаалтын үйл ажиллагаанд хяналт шалгалт явуулсан ажлын хэсэг байгуулах зарлиг гаргаж өгнө үү” гэжээ.

 

Сэтгүүлчийн өнцөг

 

Шүүх хурлыг хаалттай явуулж байгаагийн цаана юу нуугдаж байна вэ

 

Төр нийгмийн зүтгэлтэн, Ардчиллын “Алтан хараацай” С.Зоригийг хөнөөсөн хэрэг илрэхийг Монголын ард түмэн 20-иод жил хүлээж байгаа. Энэ хэргийг илрүүлнэ гэж үе үеийн эрх баригчид ч амлалт өгсөөр ирсэн. Тэгвэл энэ хэрэг одоо л нэг юм илэрч байх шиг байна. Ямар ч байсан цагдаагийн байгууллагаас Ц.Амгаланбаатар, Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ  гэсэн гурван хүнийг баривчилж, мөрдөн шалгасан. Дараа нь прокурор шалгаад, шүүхэд шилжүүлсэн. Улмаар хоёр ч шатны шүүхээс тэднийг буруутай гэж үзэж, өндөр ял оноогоод байна. Тийм болохоор С.Зоригийг хөнөөсөн хэрэг илэрчихлээ гэж ойлгож болохоор байгаа юм. Олон жил дуншсан хэрэг ингэж нэг юм илэрдэг байж.

 

Прокурорын байгууллагаас ч гэсэн хэргийг маш сайн хянасан, хүнийг хэлмэгдүүлэхгүйн төлөө хяналт тавьж ажилласан. Олон жил хэрэг илрээсэй гэж бүгдээрээ хүсч байсан байж хууль, хяналтын байгууллага ажлаа хийхээр буруутгах гээд байдаг тухай ярьсан нь бий. Нэг талаараа бол яг л ийм байдалд хүрчихээд байгаа. Гэхдээ хоёр шатны шүүх хурлын үйл явц. Хэрэгт холбогдсон гээд байгаа хүмүүсийн ар гэрийнхний яриа, цаг хугацааны байдал гээд олон эргэлзэх зүйл байгаа. Зарим улстөрчид ч энэ асуудлыг сайтар шалгахыг шаардаж байгаа. Ер нь яагаад шүүх хурлыг нээлттэй явуулахыг огт зөвшөөрөхгүй байна. Төрийн нууц гээд байгаа нь юу юм гэдэг нь бас л сонирхолтой. Хэрэгт холбогдсон хүмүүс ч, ар гэрийнхэн нь ч, тэр битгий хэл С.Зориг агсны ар гэрийнхэн, ах, дүү нь шүүх хурлыг нээлттэй хийж өгөхийг хүсээд байгаа шүү дээ. УИХ-ын гишүүн С.Оюун ч гэсэн анхны шатны шүүх хурлын шийдвэрт эргэлзэж буйгаа илэрхийлсэн нь бий. Ингээд байхад л хаалттай явуулаад байна.  

 

Хамгийн сонирхолтой, нууцлагдмал, эргэлзээ төрүүлсэн асуудал нь энэ л болчихлоо. Ц.Амгаланбаатар гэдэг нөхөр угаасаа ял эдэлж, орон шоронд хоригдож байсан. Нэг л өдөр С.Зоригийн амь насыг би хөнөөсөн гэж ярьсан гээд байгаа. Дээрээс нь Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг бичил захидлаар дарамталдаг байсан тухай ч ар гэрийнхэн нь яриад байдаг. Тэр болгоныг яагаад дэлгэхгүй байна. Гэх мэт эргэлзээ төрүүлэхээр маш олон асуудал бий. Ийм байхад иргэд эргэлзэхгүй байна гэдэг хэцүү шүү дээ.

 

Уг нь шүүх хурлыг нээлттэй явуулаад л шийдчихсэн бол тэр бүх эргэлзээ арилах байлаа. Ядаж л хэсэгчилсэн байдлаар нээлттэй хийж болох байсан талаар хуульчид хэлээд байна. Үнэхээр төрийн маш нууц зүйлтэй холбоотой асуудлууд байвал тэр хэсгийг хаалттай хийгээд, бусад үед нь нээлттэй байж болоогүй юм уу. Яагаад төрийн нууц гэдгээр халхалж шүүх хурлыг тэр чигт нь хаалттай явуулав гэдэг өөрөө дээрх бүх эргэлзээн дээр эргэлзээ нэмчихээд байгаа юм.

 

УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүү сүүлд Ерөнхийлөгчид хүсэлт явууллаа. Төрийн нууцад хамаарахгүй зарим нотлох баримтыг ил болгох хүсэлт. Хэрвээ үнэхээр Ц.Амгаланбаатар, Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нар хэргийг үйлдсэн нь хөдөлшгүй нотлох баримтаар батлагдсан бол төрийн нууц гээд байгаад нь хамаарахгүй баримтуудыг ил болгоод, бүх хүний эргэлзээг тайлчих л хэрэгтэй байх. Тэгэхгүй бол олон хүн эрх мэдэлтнүүд хоёр гэмгүй хүний хилс хэрэгт унагаж байгаа юм биш биз гэсэн эргэлзээтэй л хоцрох гээд байна. Тэгээд хаалттай шүүх хурлын цаана юу нуугдаж байна вэ гэсэн асуулт ч бас үлдчихлээ.