Дизель түлш үйлдвэрлэн дотоодын зах зээлийн багахан хэсгийг хангаж байсан аж ахуйн нэгжүүдийн эсрэг захиалгаар гаргасан хуулийг эсэргүүцэж, Үндсэн хуулийн Цэцэд хандсан асуудлыг мушгин гуйвуулж, нийгэмд буруу ойлголт өгч байгаа Пүрэвдорж гишүүн Монголд шатахуун үйлдвэрлэж, нэг улсаас хараат бус байхын эсрэг байгаа бололтой. Нийгэм даяараа хангамж тасардаг, үнэ чөлөөтэй болсон ч колонк бүр ижил үнэтэй шатахуунтай, зөвхөн хойд хөршөөс хамааралтай түлшний бодлоготой улс орон маань олон жил явж ирлээ.

Мөн шатахууны чанарын талаар мэдэх мэдэхгүй, баримт судалгаагүй сэвээ дүгнэлтүүдээр хэдэн жил амьсгаллаа. Монгол улс шатахууны нийлүүлэлтээр хойд хөршөөсөө бүрэн хамааралтай байсаар олон жил болж байгаа. Удаа дараа үндэсний үйлдвэрлэлтэй болох оролдлого хийж байсан ч У.Хүрэлсүхийн засгийн газар түүхэн шийдвэр гаргаж, Сайншандад боловсруулах үйлдвэр барьж эхэлсэн. Монголчуудын өөрсдийн үйлдвэртэй болох мөрөөдөл эртнийх.

2001 оноос эхлэн бага хэмжээгээр нефть бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх гэж оролдож А80 бензин гаргаж байж. Сүүлийн жилүүдэд 2019 оноос дотооддоо түлш бага хэмжээгээр үйлдвэрлэж, тэр нь Монгол улсын түлшний нөөцийг тодорхой хувиар бүрдүүлж байсан. Мөн Роснефтийн үнээс бага бөөний үнээр дотоодын зам барилга газар тариалан замын бизнес эрхлэгчдэд төлбөрийн эргэн төлөлтөөр нийлүүлж байсан нь тэдэнд санхүүгийн маш том дэмжлэг болж байсан төдийгүй дэлхий нийтэд гарсан цар тахалын үед улс орондоо ч нэмэр болж байсан юм. Гэтэл  нефтийн бүтээгдэхүүн гаргаж байсан аж ахуйн нэгжүүдийг 2020 онд захиалгат хуулиар түүхий эдэд нь татвар тавьж хаалгыг нь бариулсан.

Өнөөдөр дотоодод үйлдвэрлэл явуулж байгаа нэг ч компани байхгүй учир шатахууны чанарт асуудал байна гэж үзвэл шатахуун импортлогч колонкийн эздээс л бурууг хайх хэрэгтэй. Хуурамч шатахуун гэх  огт ор үндэсгүй  гүтгэлгээр далимдуулж дотооддоо үйлдвэрлэгчдээ шахаж, түүхий эдэд нь онцгой татвар тавьж, гаднаас шатахуун оруулж ирдэг стратегээр манай улс хэр хол, хэр удаан явах вэ.  Монгол улс үндэсний шатахууны үйлдвэртэй болоход хэн дургүй байна вэ. Саяханаас эхлэн Сайншандад баригдаж байгаа үйлдвэрийн талаар түүхий нефтийн нөөц байхгүй, дамжуулах хоолой өртөг өндөртэй, ер нь хоосон ажилладаггүй үйлдвэртэй болох нь, энэтхэгчүүдтэй ажиллахад бэрхшээлтэй, хамтарсан төсөл бүтдэггүй гэх зэрэг мэдээлэл цуврах боллоо. Засгийн газар бүх эрсдэл хүндрэлийг тооцоолоод хийж байгаа үндэсний үйлдвэрийн бүтээн байгуулалт хэнд таалагдахгүй байна вэ.  

Үйлдвэрлэлийн зориулалтаар оруулж буй газрын тосны дайвар бүтээгдэхүүнд 2020 онд онцгой татвар авах хууль баталсан нь одоо баригдаж буй үндэсний үйлдвэрийг ил цагаан эсэргүүцсэн хэрэг юм. Монгол улс шатахуун үйлдвэрлэх юм бол түүхий эдийг нь импортоор оруулж ирэх нь гарцаагүй. Гэтэл үүн дээр онцгой татвар тавьсан нь  ямар бодлого вэ. Дотооддоо үйлдвэрлэх шатахууны түүхий эддээ санаатай захиалгаар онцгой татвар тавиад байх юм бол бид хэзээ нэг улсын хамааралтай байдлаасаа салах вэ.  

2018 оноос захын боомтуудаар орж ирж байгаа шатахуун онцгой татваргүй, үнэ чөлөөлсөн гээд нефть импортлогчид төр засгаас хангалттай хөнгөлөлт эдэлж байгаа боловч тэд зах зээлийн өрсөлдөөнтэй үнээр худалдан авалт хийж хэрэглэгчиддээ хүргэх, бензинийхээ стандарт чанарт анхаарахын оронд дотоодод бага хэмжээний дизель түлшийн үйлдвэрлэл хийж, газар тариалан, зам, барилгын салбарт зээлээр олгон эдийн засагт нэмэр болж байсан үйлдвэрлэгчдийн эсрэг хууль гаргахад оролцож, үндэсний үйлдвэртээ онцгой татвар тавиулж Монголд дотоодын үйлдвэр байх нөхцөлийг хааж боох ажилд оролцсон гэх хардлага байна.

Дотоодод үйлдвэрлэх бүтээгдэхүүнд онцгой татвар тавьчихаад, импортлогчдод захын боомтуудаар онцгой татваргүй шатахуун оруулах боломж олгож байгааг харахад үндэсний үйлдвэрлэлтэй болох санаа зорилго байгаад эргэлзээ төрж байна. Энэ шударга өрсөлдөөнийг зөрчсөн, хэн нэгний явуулгаар батлагдсан хуулийг эсэргүүцэж өргөдөл гаргасаныг гишүүн Пүрэвдорж худал мушгин гуйвуулж, импортлогчдын эрх ашгийг хамгаалан жагсаал хийнэ гэх зэргээр попорч байна.

Хуурамч шатахуун гэх нэршлийг гаргаж ирэн, өөрсдийн монополь зах зээлийг хэвээр үлдээх гэсэн зарим шатахуун импортлогчдийн эрх ашгийг хамгаалан, түлш шатахуунаар нэг улсаас хамааралтай байх бодлогыг дэмжин, дотоодод дизель түлш үйлдвэрлэж байсан жижиг аж ахуйн эсрэг УИХ- ын индэр ашиглан, баримт нотолгоогүй гүтгэлэг хийж байгаа хүмүүсийг хэдий болтол давраах вэ.

Хуурамч шатахуун хүн амын эрүүл мэндэд хор хохирол учруулж байна гэдэг шалтагийг удаа дараа бамбай болгож байгаа хүмүүс дотоодын үйлдвэрлэгчид зөвхөн дизель түлш бага хэмжээгээр үйлдвэрлэж, зам барилга, газар тариалан, уул уурхайн хүнд машин механизмыг хангаж байсныг мэдсээр байж, нийгмийг турхирах зорилгоор худал мэдээлэл тараасаар байна