Баянгол дүүргийн II хороонд архинаас хордлого авч, таван хүн нас барсан хэрэг гарчихаад байгаа билээ. Нас барсан иргэдийн гурав нь “Ногоон төгөл” хотхонд орцны жижүүрээр ажилладаг байсан аж. Тэгвэл хохирогчдын архидан согтуурсан газраас цагдаа нар “Мөнхжин-Од” компанийн үйлдвэрлэдэг “Найрсаг” хэмээх архины гурван шил, “Гайхмаараа” шил арчигч шингэний сав олдсон юм билээ. Мэдээж цагдаагийн байгууллагынхан янз бүрийн л таамаг дэвшүүлж байгаа. Шил угаагч шингэн архитай хольж уусан байх магадлалтай ч гэдэг таамаг гаргасан. Гэхдээ “Ногоон төгөл” хотхонд орцны жижүүр хийдэг нэгэн эмэгтэй амиа алдсан хүмүүсийг арай ч шил, толь арчигч шингэн уучихаар хэмжээнд тулчихсан биш гэж ярьсан байна билээ.

Ер нь иргэд амиа алдсан нь “Найрсаг” архитай шууд холбоотой байх магадлал өндөр шүү дээ. Тэгээд ч 2016 оны дөрөвдүгээр сард “Найрсаг” архи уусан хүн нас барсан тохиолдол гарч байсан мэдээлэл байна.

Тухайн үедээ архийг шинжлээд ямар нэгэн хортой зүйл илрээгүй юм байх. Яг илрээгүй юу, эсвэл албаар илрүүлээгүй гэдгийг ч бас бодох хэрэгтэй. Гэтэл таван хүн архинд хордсон байх магадлалтай гээд нийслэлээс Улаанбаатар хотын хэмжээнд энэ сарын 20-ны өдрийг хүртэл архи, согтууруулах ундаа зарахыг хориглолоо. Энэ шийдвэрт цөөнгүй хүмүүс дургүйцэж байна. Аргагүй шүү дээ, архи зарахыг хориглолоо гээд үр дүнд хүрэх үү, ёстой худлаа.

Архи зарахыг хориглосон эхний өдрийн шөнө гэхэд л хууль бусаар согтууруулах ундаа зарж байгаад баригдсан тохиолдол хэд хэд гарлаа. Ерөөс хориг гэдэг нууц, дамын наймааг өөхшүүлэх л хэлбэр болдог.  Өнөө, маргааш хоёр өдөр дахинд хэчнээн хүн, ямар байдлаар архи дамалж, нууцаар зарахыг хэн мэдлээ. Цагдаа нар яаж ч тэмцээд хорьж чадахгүй шүү дээ. Түүний оронд арай өөрөөр хяналт тавих байсан юм.  Таван хүн “Найрсаг” гэдэг нэртэй архи уугаад хордчихсон гэдэг нь тодорхой байгаа биз дээ. Эсвэл шил угаагч шингэнээс болсон бол архи зарахыг хориглох бүр ч утгагүй. “Найрсаг”-аас болсон гэж байгаа бол тэр архиа л хориглол доо. Өөрөөр хэлбэл, “Мөнхжин-Од” гэдэг компанидаа хариуцлага тооцоод, үйл ажиллагааг нь зогсоогоод, бүх архийг нь хураагаад авах хэрэгтэй.

Мөн хүнсний дэлгүүрүүдийг энэ компанийн үйлдвэрлэсэн ямар ч нэртэй архийг заруулахгүй байх талаас ажил зохион байгуулах ёстой юм биш үү. Яагаад “Мөнхжин-Од” гэдэг компани чанаргүй, муу архи үйлдвэрлэсний төлөө бусад нь хохирох ёстой гэж. Тийм зүйл байж болохгүй биз дээ. Ер нь таван хүн архинд хордож нас барсан нь Мэргэжлийн хяналтынхан муу ажилласнаас болж байгаа юм гээд хэлчихэд нэг их буруудахгүй.

Яагаад гэвэл “Мөнхжин-Од” гэдэг компани өмнө нь ч гэсэн хууль зөрчиж байсан. 2011 онд энэ компанийг шалгахад,   чанарын шаардлага хангахгүй бүтээгдэхүүнийг хямд үнээр борлуулж, бусдын барааны тэмдэг бүхий шилийг ашиглаж өөрийн бүтээгдэхүүнийг савладаг, Онцгой албан татварын хуурамч тэмдэг ашиглан хямд, чанаргүй архи үйлдвэрлэн худалдаанд гаргаж, Монгол Улсын хууль тогтоомжийг зөрчсөн нь тогтоогджээ.

Дараа нь 2012 онд бас л энэ үйлдвэр “Мөнхжин” нэртэй 6000 ширхэг хуурамч архи үйлдвэрлэн худалдах гэж байсныг цагдаагийнхан илрүүлж, хурааж авч байж. Тэр үедээ бас л баахан хууль, журам зөрчсөн. 2013 онд дахиад “Мөнхжин-Од” гэдэг компани хууль зөрчсөн. Улмаар тусгай зөвшөөрлийг нь цуцлах хүсэлтийг тухайн үеийн Үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн яамаанд хүргүүлсэн ч хааж дийлээгүй байгаа юм.

2015 он, дахинд л өнөөх “Мөнхжин-Од”. Энэ онд “Хямд архи” нэгдсэн арга хэмжээг Сүхбаатар дүүргийн цагдаагийн газраас зохион байгуулж, 10 мянган архи хурааж авч. Шинжилгээгээр тэдгээр архины татварын акц нь хуурамч, архи нь хольцтой гэсэн дүгнэлт гарч байж. Ингээд “Мөнхжин” нэртэй хуурамч архийг үйлдвэрлэсэн этгээдүүдэд эрүү үүсгэн шалгаж эхэлж. Хаа байсан 2011 оноос эхлээд л хуурамч татварын акцтай, хольцтой, хуурамч архи үйлдвэрлэж байсан “Мөнхжин-Од” компани 5 жилийн хугацаанд өнөөх хэргээ дахиад л үйлдсээр байсан. Гэтэл хэн ч тусгай зөвшөөрлийг нь цуцалсангүй, эрүү үүсгээд ч ял оноож чадаагүй бололтой.

Энэ жил өнөөх “Мөнхжин”-гөө “Найрсаг” болгож гаргаж ирээд, таван хүний аминд хүрчихлээ. Энэ хүртэл хэн энэ компанийн эздийн толгойг илээд яваад байв. Мэргэжлийн хяналтынхан, албан тушаалтнууд шүү дээ. Тийм байж одоо “Найрсаг” архинаас таван хүн хордоод нас барчихаар нэг их сүрхий гарч ирээд, архи, шар айраг зарахыг хорьж давхив. Дийлддэггүй “Мөнхжин-Од”-ынхоо эзнийг, эздийг, арыг нь даагаад байгаа албан тушаалтан, эрх мэдэлтнийг л барьж, шалгаж, хорьж, цагдаач дээ. Түүнээс биш архи зарлаа гээд тэд хуурамч архи үйлдвэрлэх, хямдхан зарах, нууцаар худалдахаа зогсоох уу. Өмнө нь ч хэчнээн жил хуурамчаар үйлдвэрлэж, нууцаар зарж байсан. Одоо ч тэр ажлаа хийнэ шүү дээ. Хамгийн сайн хийж чаддаг ажил нь юм чинь.