УИХ-ын чуулганы хуралдаан 51.3 хувийн ирцтэйгээр эхэл­сэн юм. Хуралдааны эхэнд  Цаг­даагийн албаны тухай хуу­лийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийж баталлаа. Одоогийн хүчин төгөлдөр мөрдөж буй Цаг­даа­гийн албаны тухай хуульд алба хаагчийн эрх зүйн байдал болон цагдаагийн байгууллагын зарим үйл ажиллагаатай холбоотой харилцааг тусдаа хуулиар зохицуулахаар тусгасан.

 

Гэвч дээрх зохицуулалтуудыг агуул­сан тусгайлсан хууль одоог хүртэл батлагдаагүйн улмаас цаг­даагийн алба хаагчийн эрх зүйн байдал, нийгмийн баталгаа, хөдөлмөрийн дотоод харилцаа зэрэг олон зохицуулалтууд нь Төрийн албаны тухай хуульд заасан нийтлэг журмаар зохи­цуулагдаж байгаа юм. Мөн биеийн хүч, тусгай хэрэгсэл, галт зэвсэг хэрэглэхтэй хол­боо­той харилцааг зөвхөн жур­маар зохицуулж иржээ. 

 

Тиймээс хуулийг шинэчлэн боловсруулж, дээрх дутагдалтай заалтуудыг нэмж байгаа юм. Хэлэлцүүлгийн шатанд УИХ-ын гишүүн С.Чинзориг “Цалин хөлсний талаар Хөдөлмөрийн тухай хуульд заагаад өгчихсөн байхад энэ хуульд цолны цалин гэдэг юм нэмээд оруулаад ирчихсэн байх юм. Цолны цалин, цалин хөлс гэж тусдаа байх шаардлагатай юу” гэдгийг тод­рууллаа. Үүний хариуд УИХ-ын гишүүн Ц.Нямдорж “С.Чинзориг гишүүний хэлж байгаа нь зөв. Дараа нь энэ хуульд өөрчлөлт оруулах шаардлага гарвал хасчих байх. Ер нь цагдаа нар бол халуунд халж, хүйтэнд хөрж явдаг. Хамгийн хүнд хүчир алба хашдаг хүмүүс атал 600-700 мянган төгрөг авдаг” гэлээ. Харин УИХ-ын гишүүн Л.Болд “Ц.Нямдорж даргын ярьж байгаатай санал нэг байна. Үнэхээр цагдаагийн албан хаагчийн нийгмийн асуудалд анхаарах ёстой. Хоёрдугаарт, цагдаа хуулийн дагуу үйл ажиллагаа явуулах эрхийг нь бүрэн хангах хэрэгтэй. Цагдаагийн генерал гэдэг цол олгох хэрэг байна уу” гэв. Асуултын хариуд УИХ-ын гишүүн Ц.Нямдорж “Цагдаагийн генерал цол олгодог 40 гаруй улс орон байдаг. Бие даасан улс хэдэн генералтай байхад буруудаад байх юу байх вэ дээ. Төртэй улсад байдаг л асуудал” хэмээн тайлбарлав.

 

Ийнхүү хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх ажлын хэсгээс ирүүлсэн зарчмын зөрүүтэй зургаан санал тус бүрээр санал хураалт явуулахад гишүүдийн олонх дэмжлээ. Мөн хуулийн төслийг бүхэлд нь батлахыг 93.9 хувийн саналаар дэмжив.

 

Цагдаа хүчрэхгүй болсон үед дотоодын цэрэг дэмжлэг үзүүлнэ

 

Үүний дараа Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн Дотоодын цэргийн тухай хуулийн анхны хэлэлцүүлгийг хийлээ. Хуулийн төсөлд Дотоодын цэргийг сэргээн байгуулах асуудлыг тусгасан юм.  Хэлэлцүүлгийн шатанд УИХ-ын гишүүн Л.Болд, “Чуулганы өнөөдрийн хуралдааны хуваарьт Дотоодын цэргийн тухай хууль ороогүй байсан. Дотоодын цэрэг байгуулах асуудал дээр УИХ нэлээд нухацтай хандах хэрэгтэй. Дотоодын цэрэг гамшгийн үед ажиллана гэж хуульчилсан байна Онцгой байдлын байгууллага гэж байгаа шүү дээ” гэв. Үүнд нь УИХ-ын гишүүн Ц.Нямдорж, “Дотоодын цэрэг 1922 онд байгуулагдаж, монгол төрийн төлөө ажиллаж байсныг 2014 онд татан буулгасан. Татан буулгасан нь буруу боллоо гээд Д.Дорлигжавын үед хууль өргөн барьж байсан.

 

Үүнийг нь одоогийн Хууль зүйн яамныхан дахин өргөн бариад хэлэлцээд явж байна. Дотоодын цэрэг хамгаалалтын үйл явц хариуцна. Гамшиг гарсан үед буюу цагдаа хүчрэхгүй болсон үед дотоодын цэрэг дэмжлэг үзүүлж ажиллах юм” гэсэн хариу тайлбар хийв. Ийнхүү гишүүд хэлэлцэж буй асуудлаар асуулт асуусаны дараа байнгын хорооны түвшинд гарсан 38 зарчмын зөрүүтэй санал тус бүр дээр санал хураалт явуулав. Ингээд хуулийг бүхэлд дэмжих эсэх дээр санал хураалт явуулахад олонх дэмжлээ.

 

Хөгжлийн банкны хуулиар МАН-ын бүлэг завсарлага авлаа

 

Засгийн газрын тусгай сангийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон холбогдох бусад хуулийн төслийг хэлэлцэж, батлав. Хуулийн төслийг хэлэлцэх үеэр асуух асуулттай гишүүн байгаагүй тул холбогдох бусад хуулийн төслөөр санал хураалт явуулаад, бүхэлд нь баталсан юм. Үүний дараа Зөвлөлдөх санал асуулгын тухай хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийв. Энэ үеэр мөн л асуух асуулттай гишүүн байсангүй.

 

Хуулийн төслийг УИХ-ын гишүүн Н.Энхболд танилцуулаад, санал хураалт явуулж батлав. Дараагийн асуудал нь Монгол Улсын Хөгжлийн банкны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийн эцсийн хэлэлцүүлэг байлаа. Хэлэлцэж буй асуудалтай холбоотойгоор УИХ-ын гишүүн Ц.Даваасүрэн “Өнөөдөр энэ хуулийг хэлэлцэх гэхээр Дэгийн тухай хууль талаасаа болохгүй болчихсон асуудал бий. Төсвийн байнгын хороон дээр хуулийн зөрчилтэй асуудлыг хэлэлцээгүй зүйл бий. Яг энэ байдлаар явна гэхээр хуулийн зөрчлийг арилгаагүй хэлэлцсэн болчихно.

 

Гэхдээ хуулийг нь баталж гаргахгүй бол одоо чуулган завсарлах гэж байна. Хавар гэхэд бизнес цикл эхэлнэ. Тиймээс энэ баасан гараг гэхэд баталж гаргах нь зүйтэй” гэлээ. Тиймээс УИХ-ын гишүүн Ч.Хүрэлбаатар, Д.Тэрбишдагва нар маргааш /өнөөдөр/ хэлэлцэх нь зүйтэй гэдэг байр сууриа илэрхийлсэн. Үүнтэй холбоотойгоор УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Хаянхярваа нэг хоногийн завсарлага авах хүсэлт гаргав. Ингээд Хөгжлийн банкны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслөөр УИХ дахь МАН-ын бүлэгт нэг хоногийн завсарлага өгөв.

 

Хэнтий хан уулын Бурхан халдун уул хэмээн нэрлэв

 

УИХ-ын чуулганы хуралдаа­наар Засгийн газраас өргөн мэдүүл­сэн “Хэнтий Хан уулын нэрийг Бурхан Халдун уул гэж өөрчлөх тухай” УИХ-ын тогтоолын төслийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийв.Монгол Улсын Ерөнхийлөгч үндэстний өв соёлыг хадгалж хамгаалах, сурталчлан таниулах үүднээс 2010 онд Бурхан халдун уул, түүнийг хүрээлсэн газар нутгийн байгалийн болон соёлын хосгүй гайхамшигт үнэ цэнийг тодорхойлж Дэлхийн өвд бүртгүүлэх тухай зарлиг гаргасан.

 

 

Уг зарлигийг хэрэгжүүлж, холбогдох ажиллагааг хийж гүйцэтгэснээр ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвийн хорооны 39 дүгээр чуулганы 2015 оны долдугаар сарын 04-ний өдрийн хуралдаанаар “Бурхан Халдун уул, түүнийг хүрээлсэн тахилгат газар нутаг гэсэн өвийг хэлэлцэн баталж, Дэлхийн соёлын өвд бүртгэсэн. Гэтэл нэр дэвшүүлэх материал боловсруулах бэлтгэл ажлын явцад Бурхан Халдун уулын нэр нь Монголын газрын зурагт тэмдэглэгдээгүй байжээ.Иймд Монгол Улс энэ асуудлыг шийдвэрлэх шаардлагатай болсон учир Хэнтийн нурууны далайн төвшнөөс дээш 2361.5 метрт орших Хэнтий Хаан уул гэсэн тоот өндөрлөгийн албан ёсны нэрийг Бурхан Халдун уул болгон өөрчлөх нь зүйтэй гэж үзсэн юм.

 

Хэлэлцүүлгийн шатанд олонх дэмжсэн тул хуулийн төсөл батлагдлаа. Мөн үеэр УИХ-ын дарга М.Энхболд Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яам, УИХ-ын  Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хороо ойрын хугацаанд тус хуулийн талаар олон нийтэд зөв зүйтэй мэдээлэл өгөх нь зүйтэй гэсэн үүрэг өглөө. 

 

Д.Сарангэрэл: Ц.Гарамжав, Х.Нямбаатар нар сэтгүүл зүй, сошиал хоёроо ялгах хэрэгтэй 

 

УИХ-ын үдээс хойших хуралдаанаар Согтууруулах ундаа хэтрүүлэн хэрэглэсэн этгээдийг албадан эрүүлжүүлэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Захиргааны хариуцлагын тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийг баталлаа. Цагдаагийн алба хаагч согтуу иргэдийг шууд эмнэлэгт авчирч байгаа нь эмнэлгийн  өдөр тутмын үйл ажиллагаанд хүндрэл учруулдаг байна.

 

Согтуугаар эмнэлэгт хүргэгдэн ирсэн иргэд эмч нарт үзүүлэхгүй агсам тавих, зодох, зүй бусаар авирлах, эмнэлгийн багаж төхөөрөмж, эд хогшлийг эвдэх, эмнэлгийн орчныг бохирдуулах, эмч, эмнэлгийн ажилчдыг доромжлох, заналхийлэх, зодож гэмтээн эрүүл мэндээр хохироогоод зогсохгүй бусад эмчлүүлэгчдийн амгалан тайван байдлыг алдагдуулдаг аж. Агсам согтуу тавьсан этгээдийн эсрэг хүч хэрэглэх боломж, өөрсдийгөө хамгаалах  арга хэрэгсэл, эрх зүйн орчин эмч, эмнэлгийн ажилтнуудад байдаггүй тул өөрсдийн амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөөрөө хохирсоор байгаа юм. Тиймээс эрүүлжүүлэх асуудлыг цагдаагийн байгууллагад шилжүүлэхээр хуулийн төсөлд тусгасан байна.

 

Хэлэлцэж буй асуудалтай холбогдуулан асуулт асуух, үг хэлэх гишүүн байсангүй. Ийнхүү санал хураалт явуулахад гишүүдийн 71.4 хувь дэмжиж, батлав. Хуулийг баталсан өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөх юм.

 

Үүний дараа Эрүүгийн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай, Эрүүгийн хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийлээ. Хэлэлцүүлгийн шатанд УИХ-ын гишүүн Д.Сарангэрэл “Байнгын хороон дээр УИХ-ын гишүүн Ц.Гарамжав, Х.Нямбаатар нар хэвлэлийг нэлээд буруутгасан байна. Манай улс төрчид сэтгүүл зүй, сошиал хоёроо ялгах хэрэгтэй байна. Үүнд маш том андуурал явж байна. Сошиалд яригдсан зүйлийг сэтгүүл зүй гэж ойлгоод байна. Аливаа асуудлыг нийтэд нялзааж ойлгох буруу. Энэ байдлаар МАН-ын 65 гишүүн хэвлэлийн эсрэг байгаа мэт харагдуулж байна” хэмээн бухимдав. Үүний дараа УИХ-ын гишүүн Ж.Ганбаатар “Эдийн засаг хүнд үед Эрүүгийн хууль аж ахуй нэгжид дарамт учруулж мэдэх юм. Ийм хуулийн төсөл оруулж ирж байгааг дэмжихгүй байна” гэлээ.

 

Ийнхүү гишүүд байр сууриа илэрхийлсний дараа дугаар шилжих мөчид зарчмын зөрүүтэй 52 саналаар санал хураалт явуулж байлаа.