Дэлхийд дөрөвт бичигддэг усан боомт Нинбо хотын бахархал. Ханжоу хотоос автобусаар  гурван цаг давхиад л хүрнэ. Цэлийсэн талд бэлчих бог,  бод малын аль нь  ч зам зуурт тааралдаагүй. Шавар тагзны суурин дээр шинээр сүндэрлэж буй орчин цагийн барилга байшин, давхар зам, хаа нэг цагаан будааны талбай л нүдний үзүүрт жирэлзэн өнгөрнө.

Хараа цуцам энгүй уудам тал, гадныхны нүдийг хужирлах таван хошуу мал  зөвхөн миний Монголд л байдаг аж.  Ийн бодож, унтаа сэрүүний хооронд зүүрмэглэж явсаар нэг л мэдэхэд  Нинбо хотод хүрсэн байлаа. Далайн эргийн хот болоод тэрүү  халуун орны бүгчим агаар, тогтмол усны эхүүн үнэр хуурай газрын  бидэнд  содон байлгүй яав гэж. 

Төд удалгүй замаг үнэртсэн   орчинд  дасч орхисон. Тэнд бол амьдраад л байх юм билээ. Хөгжил дэвшлээрээ Ханжоу хотоос ялгагдах зүйл алга. Шил даран сүндэрлэсэн орчин цагийн барилга, цэцэг навч гээд  орчин цагийн хотод байх ёстой бүх зүйл тэнд  буй болжээ.  Цагаан будаа тариалдаг байсан жижигхэн хот байсан гэхэд явуулын бид бүү хэл XX  зууны төгсгөлөөр төрсөн залуучууд нь ч үнэмшихгүй болсон гэж дуулдсан.   Гудамжаар нь дэлхийн брэнд болсон тээврийн хэрэгсэл,  мотоцикл хоёр сүлжилдээд л. Нөгөөтэйгүүр, Ханжоу, Нинбо хотын охид бүсгүйчүүд  цаанаа л царайлаг. 

Далайн зөөлөн уур амьсгалтай болоод тэр  байх.  Монголын сэтгүүлчид хотоос хот, хүндлэлээс хүндлэл дамжин явсаар дээр цухас дурдсан дэлхийд алдартай усан боомтын захиргаан дээр ирэв.  Ганцхан компани үйл ажиллагаагаа явуулдаг гэхэд үнэмшил муутай санагдам  58 давхар шилэн байшинд төвхнөжээ, усан боомтын захиргаа.   Гэхдээ дэлхийн 250 гаруй улс орны 600 гаруй  усан боомттой  усан замаар холбогдож, тэдний ачаа барааг нааш цааш зөөдөг гэхээр хүлээн зөвшөөрөхөөс аргагүй.  Биднийг тосч уулзсан  боомтын дэд ерөнхийлөгч  Жиан Вэй “Манай боомт эртнийх. Тодруулбал, 1685 онд  Чин улсын үед  байгуулагдсан түүхтэй.  

Гэхдээ байгууллагынхаа түүхийг 1973 оноос бичиж эхэлсэн.  БНХАУ-ын дэд дарга 1973 онд энд ирж, нүүрсний гармыг нээж байсан бол 1975 оноос дотооддоо усан замын тээвэрлэлт хийж эхэлсэн байдаг. Ингэж явсаар дөрвөн жилийн дараа буюу 1979 оноос олон улсын ачаа тээвэрлэх болсон. Саяхныг хүртэл манай боомт дэлхийд сайн танигдаагүй байсан.  Тус тусдаа үйл ажиллагаа явуулдаг дөрвөн жижиг боомт  байсныг нэгтгэж,  төрийн өмчит хувьцаат компани болгосон юм. “Нэг бүс- нэг зам “ бодлого ч энэ хүрээнд хэрэгжих учиртай. Дөрвөн өөр ашиг сонирхол бүхий дөрвөн компани нэг бүст багтаж, нэг замаар явна гэдэг амаргүй зүйл.    Ингэж нэгдэж чадсаны хүчинд нэг замаар явж байгаагийн үр дүнд  бид  Хятад улсдаа  тэргүүлж, дэлхийд дөрөвт бичигдэх  болсон. 

Бид дэлхийг холбодог гэдгээрээ бахархдаг. Канад, Өмнөд Ази, Европын ихэнх оронд хүрч үйлчилдэг. Сард 220 удаа замд гардаг. Энэ нь жилд гурван сая 600 мянган тонн ачаа тээвэрлэдэг гэсэн үг ” хэмээн боомтынхоо үйл ажиллагааг ерөнхийд нь танилцуулсан. Дашрамд өгүүлэхэд, тэрбээр биднийг Монголоос ирсэн гэж дуулаад “Манай боомтын даргаар Өвөрмонгол хүн ажиллаж байлаа. Баянчулуун гэж дарга байсан. Түүний ажиллаж байсан үеийн зураг бий шүү” гээд   2004 онд  шинэ боомтын нээлтийн үеийн  түүхэн гэрэл зургийг үзэж сонирхохыг хүссэн.  

Нинбо боомт Хятадын усан тээврийн  маш том коридор бөгөөд “Далайн торгоны зам”-ын дорнод бүсийн төв  юм билээ.  Тус боомтын бэлэг тэмдэг  дөрвөлжин, гурвалжин хосолсон дүрс байх агаад энэ нь тэнгэр бол бөөрөнхий газар бол дөрвөлжин гэсэн утгыг агуулсан санаа юмсанж.  

Эднийх 2008 онд  төрийн өмчит аж ахуйн нэгж болсон  бөгөөд  2010 онд олон улсын биржид хувьцаагаа гаргажээ. Номхон далайн бүс нутгийн ачаа тээврийн 80 хувийг  дангаараа гүйцэтгэдэг аж. Уншигч танд сонирхуулахад, дэлхийд дөрөвт ордог гэхээр хүчин чадлын хувьд ямар нь ойлгомжтой.  Ганцхан жишээ хэлэхэд, 15 секунт тутамд нэг чингэлэг хаа нэг тийш ачигдах эсвэл боомт дээр бууж байдаг гээд төсөөл дөө. Сард 21 сая чингэлэг Нинбо  боомтоор дамждаг байна.   Хятад улсад алдартай 100 мянган тонн жинтэй усан онгоц   Нинбогоор овоглогддог.

Ачаа  тээвэрлэлтийн  60 хувийг нефтийн бүтээгдэхүүн дангаараа  эзэлдэг нь дэлхийд энэ үзүүлэлтээрээ тэргүүлдэг гэсэн үг.  Нефтийн хамгийн том усан онгоц мөн л эднийх. Өнгөрсөн 2015 онд 71,545 тонн-ын жинтэй 15 давхар иргэний зориулалтын  усан онгоц үйлдвэрлэн далайд гаргасан тухай мэдээллийг сонссоны дараа боомтын үйл ажиллагаатай газар дээр нь танилцсан.  Хуйлран хүрхрэх  далайн шар ус монголчуудыг ч дэлхийтэй холбодгийг сонсч зогсох  сайхан байлаа. Боомтын усан зогсоол дээр хэдэн зуун мянгаараа давхарлаастай байх чингэлгүүд дотор Тяньжин боомтоор дамжин Улаанбаатар руу ачигдах ачаа байж л  байгаа даа.   

Хөгжлийн хурдад тань атаархах юм аа

Монголын сэтгүүлчдийг нутаг буцах болсонтой холбогдуулан Нинбо хотын удирдлагууд төр, захиргааныхаа ордонд хүлээн авч уулзав. Далайн эргийн жижигхэн хотын  захиргааны байр G-20 уулзалт болсон ордноос тохижилт энэ тэрээрээ ялгагдах юм алга. Хэмжээ нь л жижиг болохоос биш.

Хотын орлогч дарга МСНЭ-ийн ерөнхийлөгч Б.Галаарид тэргүүтэй Монголын сэтгүүлчид   Нинбо хотод хүрэлцэн ирсэнд талархал илэрхийлээд хотынхоо талаар мэдээлэл өгсөн юм. Тэд 20 гаруй хоногийн өмнө  Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын зхирагч С.Батболдын урилгаар Улаанбаатар хотод албан ёсны айлчлал хийгээд ирсэн тухайгаа уулзалтын эхэнд онцолж байв. Хөх мөрний гурвалжин бүсэд багтах энэ хот долоон сая 800 мянган хүн амтай гэнэ.  Эдийн засгийн хувьд  улсдаа дээгүүрт бичигддэг гэдгээрээ тэрбээр бахархаж,  Нинбогийн брэнд болсон усан боомт дэлхийд дөрөвт  эрэмбэлэгдэж байгааг  дахин, дахин онцолсон. 

Тэрбээр цааш нь Нинбо хот  хурдацтайгаар хөгжиж байгаа нууцыг  төмөр зам, усан замын тээвэрлэлтийг эдийн засгийн эргэлтэд бүрэн дүүрэн оруулж чадсан явдал гэж тодорхойлно лээ.  Өөрөөр хэлбэл, Хөх мөрний урсацыг усан боомт руу татаж чадсанаар дэлхийн олон оронтой усан замаар холбогдоод зогсохгүй тэдний ачааг хүссэн газарт хүргэж өгч  байгаагийн буян гэж хэлж болох   аж. Хотын орлогч дарга “буян” гэж монгол ухаанаар  хэлээгүй ч утга нь тийм байсан.  

Үнэхээр ч Нинбо хотыг олон улсын худалдаа, аж үйлдвэрийн томоохон бүсийн хэмжээнд хөгжүүлж чадсан  Бээжингийн бодлогыг магтахгүй гээд яалтай.  Үүрч дүүрээд эх оронд авч ирж болдог чингэлэгтэй  ачаа бол монгол хүний 13 мэхийг хэрэглээд талыг нь ч атугай тэгнээд ирэх байлаа.

“ Цагаан хэрэм”-ийн цаана шинэ цагийн Хятад улс дэлхийг хөгжлөөрөө тэргүүлэх  аянд “морджээ”. Түүнийгээ “ Нэг зам- Нэг бүс” нутаг цаашлаад бизнесийн хөгжил буюу инноваци  хэмээн тодорхойлсон нь ийм учиртай юм байна.   Хоёр мянган бээрээс ганзаглаж ирсэн аяны богцоо задаллаа. Уншигч та нэгийг бодож, хоёрыг эрэгцүүлсэн гэдэгт найднам. Та ч бас бидний араас Ши Жиньпиний нутгаар явж, торгоны замыг дэлхийд  дахин сануулсан инновацийн хөгжилтэй танилцаад ирээрэй.

Ханжоу- Нинбо-Бээжин.