Шри Ланка эдийн засгийн хамгийн хүнд хямралыг туулж байна. Тус улс бензингүй болж хүмүүст хоол хүнс, эм тариа хүрэлцэхгүй, Төвбанк албан тушаалтнуудын цалинг өгөхийн тулд илүү их мөнгө хэвлэхээс өөр аргагүй болжээ. Үүний үр дүнд арлын улс хэдэн сарын турш үргэлжилсэн олон нийтийн эсэргүүцлийн хөдөлгөөнд дарагджээ. Ерөнхийлөгч Готабай Ражапаксаг огцорч, шинэ шинэчлэл хийхийг ард түмэн шаардаж байна. Жагсаал нь мөргөлдөөн болж үргэлжлэн олон хүн шархдаж, амиа алдаж байна. Шри Ланкад болсон хамгийн ширүүн эсэргүүцлийн жагсаал, түүний шалтгааны юу байв.

Дампуурлын ирмэг дээр

Шри Ланка улс 1948 онд Их Британиас салж, тусгаар тогтнолоо зарласан цагаасаа хойш эдийн засаг, улс төрийн ноцтой хямралыг туулж байна. Одоо тэд дампуурлын ирмэг дээр ирээд байна. Гадаад өр нь 51 тэрбум ам.долларт хүрсэн. Шри Ланкийн Сангийн сайд Али Сабригийн хэлснээр эрх баригчид өрийн бүтцэд яаралтай өөрчлөлт оруулж, гадаад санхүүгийн тусламж авах ёстой гэв.

Тавдугаар сарын 16-нд Шри Ланкийн ерөнхий сайд Ранил Викрамасингхэ аралд шатахууны нөөц дууссан гэж мэдэгджээ. Шри Ланкчуудын зарим нь түлшний төлөөх урт дараалалд үхэж байгаа бол зарим нь хоол хүнсний эрэлд гараад байна. Зөвхөн гуравдугаар сард хүнсний үнэ 30 хувиар өссөн байна. Тухайлбал, Шри Ланкийн гол хүнсний нэг болох цагаан будааны үнэ 2019 оноос хойш 93, тахианы мах 55 хувиар өссөн байна. Эрүүл мэндийн байдал бүр ч хүнд байна. Эмийн 85 хувийг гадаадаас авчирдаг ч коронавирустай холбоотой хязгаарлалтын арга хэмжээний улмаас гаднаас нийлүүлэхэд хүндрэлтэй байна.

Индонез улс дөрөвдүгээр сарын сүүлчээр Шри Ланкад хүмүүнлэгийн тусламжийн эхний хэсэг болох эм, эмнэлгийн хэрэгслийг илгээжээ. Энэ улс нь арлын эмийн бүтээгдэхүүний гол экспортлогчдын нэг юм. Энэтхэгийн эрх баригчид үүнтэй адил зүйлийг амласан. Тэд Шри Ланкад 88 сая рупигийн (сая гаруй ам.доллар) тусламж үзүүлэхээ мэдэгдэв. Гэсэн хэдий ч Шри Ланкийн эрх баригчдын тооцоолсноор тэдэнд эм, хоол, түлш гэсэн зайлшгүй шаардлагатай зүйлийн нийлүүлэлтэд дор хаяж гурван тэрбум ам.доллар шаардлагатай болно.

Цөхрөнгөө барсан жагсагчид Шри Ланкийн ерөнхийлөгч Готабай Ражапаксагийн төрөл төрөгсдийн байрыг бүслэн, сүйтгэж байна. Түүнийг огцрохыг шаардан эдийн засгийн хямралыг даван туулж чадаагүй хэмээн буруутгаж байгаа юм. Жагсагчид аль хэдийнэ эрх баригч намын гишүүдийн 40 гаруй байшин, олон зуун машин, мотоцикль мөн эрх баригч Коммунист намын орон нутгийн төв байрыг шатаасан байна.

Хүн ам, бусад зүйлээс гадна өндөр албан тушаалтнуудын дундах харилцаанд дургүйцэж байна. Ерөнхийлөгчийн хамаатан садан нь хамгийн өндөр албан тушаалыг хашдаг. Түүний ах дүү Махинда, Базил, Шамал нар ерөнхий сайд, Сангийн сайдаар ажиллаж байгаа бол ерөнхийлөгчийн ач хүү Намал Залуучууд, спортын сайдаар ажиллаж байна. Үүний зэрэгцээ Махинда (Ах дүү Ражапаксагийн хамгийн ахмад нь) 2005-2015 онд тус улсын ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байсан. Энэ албыг хоёр удаа дараалан хашиж байжээ. Өнгөрсөн жилийн парламентын сонгуульд Готабай, Махинда нар ялалт байгуулснаар өмнө нь Үндсэн хуулийг үндсээр нь өөрчилсөн өөрсдийн хүмүүсийг ийм албан тушаалд суулгах боломжтой болсон. Гэсэн хэдий ч Шри Ланкчууд Ражапаксагийн гэр бүлээс залхаж, шинэчлэл хийхийг шаардсан хэвээр байв.

Дөрөвдүгээр сарын эхээр Шри Ланкийн Засгийн газрын бүх гишүүн огцрох өргөдлөө өгсөн. Ингэснээр жагсагчдыг тайвшруулна гэж найдаж байсан (түүнээс өмнө Шамал, Базил, Намал нар ийм алхам хийхээр шийдсэн). Гэвч Засгийн газрын эсрэг хөдөлгөөн улам хүчээ авч дөрөвдүгээр сарын дундуур ерөнхий сайд Махинда Ражапакса мөн огцорчээ. Харин оронд нь энэ албан тушаалыг өмнө нь дөрвөн удаа ерөнхий сайдаар сонгогдсон "Үндэсний нэгдсэн нам"-ын удирдагч Ранил Викрамасингхе авсан байна. Дараа нь Готабая Ражапакса парламентын чиг үүргийг өргөжүүлж, хэд хэдэн хүн эрх мэдлээсээ татгалзана гэж амласан. Хэдийгээр Ранил Викрамасингхе албан ёсоор сөрөг хүчин байгаа ч түүнийг Ражапакса овгийнхонтой ойр гэж үздэг. Нөгөөтэйгүүр хэд хэдэн сөрөг хүчнийхэн Засгийн газарт орохоос шууд татгалзсан тул эрх баригчдад өөр сонголт байгаагүй гэж тэмдэглэж байна. Тухайлбал, Сажит Премадаса бол парламент дахь хоёр дахь том нам болох Ардын нэгдсэн хүч, Үндэсний ардын хүчний намын удирдагч Анур Кумар Дисанаяке нарыг тэргүүлдэг сөрөг хүчний удирдагч юм.

Эсэргүүцлийн улмаас 300 хүн шархдаж, есөн хүн нас баржээ. Үүнтэй холбогдуулан өнгөрсөн сарын эхээр Шри Ланкийн эрх баригчид нийслэлд хуягт машин, цэргийнхнийг байрлуулж, хөл хорио сунгаж, хүчирхийлэл үйлдэхэд бэлэн байсан жагсагчид руу анхааруулгагүйгээр буудахыг зөвшөөрсөн юм. Энэ халдлага нь Махинда Ражапаксаг огцрох тухай мэдээлэл гарах үед олон зуун дэмжигчийнх нь өмнө хийсэн тоглолтын хариу үйлдэл байсан гэж үзэж байна. Экс ерөнхий сайдын үг хэлсний дараа тэдний ихэнх нь төмөр тороор зэвсэглэн жагсагчдын хуаран руу дайран орж зодож, майхнуудыг шатаажээ.

 

Эрх баригчдын төлөөлөл ч хүчирхийлэлд оролцдог. Тиймээс Шри Ланкийн эрх баригч Коммунист намын төлөөлөгчдийн нэг Коломбо хотоос гарах гэж оролдох үед олон жагсагч түүний машиныг бүсэлсэн байна. Тэрбээр хүмүүс рүү гал нээж, хоёр хүний ​​аминд хүрч, гурван хүнийг шархдуулсан байна. Дараа нь цагдаа нар түүнийг амиа хорлосон гэж мэдэгдсэн.

Албан тушаалтнуудын орон сууц руу халдлага үйлдсэн ч, аллага болсон ч, Засгийн газрыг огцруулсан нь ч ерөнхийлөгч огцрох бодол төрдөггүй. Харин ч амласнаараа парламентын эрх мэдлийг өдийг хүртэл өргөтгөсөнгүй. Гэсэн хэдий ч энэ нь гайхах зүйл биш юм. Учир нь хүмүүс Ражапаксуг Терминатор гэж нэрлэдэг. Тэр бол 2009 онд салан тусгаарлагчдын "Чөлөөлөх барууд"-ын отрядуудыг ялж, бараг 26 жил үргэлжилсэн мөргөлдөөнийг дуусгавар болгосон хүн юм.

Тус улс шилжилтийн Засгийн газар байгуулах талаар хэлэлцээ хийж байгаа ч Ражапакса албан тушаалаа авч үлдэх магадлал өндөр байна. Тиймээс тавдугаар сарын 17-нд Шри-Ланкийн парламент сөрөг хүчнийхний ерөнхийлөгчийг буруушаах саналыг эсэргүүцсэн байна. Ерөнхий сайдын тайлбарласнаар тус улсын эдийн засгийн байдал тогтворгүй байгаа тул нэмэлт цохилт хэрэггүй гэжээ. Хэлэлцүүлгийг ирэх долоо хоногт үргэлжлүүлэх боломж байгаа. Хэрэв сөрөг хүчний саналыг хүлээж авбал энэ нь Ражапаксад үзүүлэх дарамтыг нэмэгдүүлэхэд тустай. Тэрбээр огцрохоос өөр аргагүй болно.

Гэсэн хэдий ч Шри Ланкчууд илүү зоригтой болж, бууж өгөх хүсэлгүй байна. Одоо жагсаал цуглаан дээр Ражапаксаг хулгайч, урвагч эсвэл галзуу хүн гэж дуудах магадлал өндөр байв. Хүмүүс "Гота, зайл" мөн англи хэл дээр Gota, go home гэсэн баннер зүүжээ.  Энэ бол ард түмний эсэргүүцэл, бидэнд удирдагч байхгүй, бид эрх баригчидтай хэлэлцээр хийхийг хүсэхгүй байна гэж шийдсэн. Бидний асууж буй зүйл бол ерөнхийлөгчийг огцрох, бүх чадваргүй, авлигад автсан шийдвэрийнхээ төлөө хариуцлага хүлээх явдал юм гэж эсэргүүцлийн жагсаалд оролцогч, хуульч Супан Жаявира хэлсэн байна.

Эх сурвалж: www.polit.mn