-Монгол Улсын Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд О.Алтангэрэл Танаа-

Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Х.Нямбаатар нь УДШ-ээс эцэслэн гаргасан УАУЭСКТ-ийн менежментийн хувьчлалыг дуусгавар болгох шийдвэрийг хэрэгжүүлэхгүй, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллага нь шүүхийн шийдвэрийн албадан гүйцэтгэх ажиллагаагаа дуусгавар болгохгүй байгаагаас болж, эмч ажилтнуудын болон өвчтөн үйлчлүүлэгчдийн эрх ашиг хохирч, эмнэлгийн үйл ажиллагаанд ихээхэн хүндрэл учирч байгаа тул Хууль зүй дотоод хэргийн сайд Танаа бид дахин хандаж байна. 

Уламжлалт анагаах ухааны элэг судлалын клиник төвийг хувьчлах, менежментийн гэрээг дуусгавар болгох асуудал шүүхийн гурван шат дамжин улмаар Монгол Улсын дээд шүүхээр эцэслэгдэн шийдвэрлэгдсэн.

Анхан шатны шүүхээс 2014 оны 2 дугаар сарын 18-ны өдөр Нийслэлийн өмч хувьчлах комиссын 2012 оны 01 дүгээр сарын 17-ны өдрийн 12 дугаар тогтоолын 2 дугаар заалтыг “Илт хууль бус болохыг” тогтоож, НӨХКомиссын Менежментийн гэрээг хаах тухай 05 тогтоолыг хүчингүй болгож, “Менежментийн гэрээний үр дүнг үндэслэн хувьчлах тогтоол гаргахыг Нийслэлийн өмч хувьчлах комисст даалгасугай" гэсэн 620 дугаартай шийдвэр гаргасан болно. 2015 оны 05 18-нд УДШ-ийн хяналтын шатны захиргааны хэргийн шүүх хуралдаанаас гаргасан анхан шатны шүүхийн 620 дугаар шийдвэр, Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2015 оны 03 20-ны 142 дугаар магадлалыг хэвээр үлдээсэн. 

Нийслэлийн өмч хувьчлах комисст Монгол Улсын Дээд шүүхийн шийдвэрийг албадан гүйцэтгэх тухай “Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газар”-ын 2015 оны 10 дугаар сарын 01-ний өдрийн 97 дугаартай албадан гүйцэтгүүлэх хуудас хүргэгдэн албадан гүйцэтгэх ажиллагааг эхлүүлсэн ч өнөөг хүртэл Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллага хэрэгжүүлээгүй байна.

Монгол Улсын төрийн бодлого, хуулийн дагуу явагдсан менежментийн хувьчлалын сонгон шалгаруулалтад оролцож, улмаар Нийслэлийн өмчийн харилцааны газартай эрх тэгш гэрээ байгуулан ажиллаж, гэрээгээ дүгнүүлж дуусгавар болсон. Энэ бүхэн хуулийн дагуу явагдсан байна гэдгийг Шүүхээр эцэслэн шийдсэн учраас Нийслэлийн удирдлага шүүхийн шийдвэрийг биелүүлнэ, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллага ажлаа хийж байгаа учраас хэмээн бид харж хүлээцтэй хандаж ирсэн.

Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагыг ажлаа хийж, шийдвэр гүйцэтгэлийн ажиллагаагаа дуусгавар болгооч гэж шаардахаар, хотын зүгээс энэ талаар гомдол АТГ-д гаргасан, албан тушаалаа ашигласан байдал байж болзошгүй гэх мэтээр шалтаг тоочиж хойшлуулж байгаа нь Нийслэлийн удирдлагуудыг хууль бус зүйл хийх боломжийг хангаж өгч байна.

Үүнд:

Нэгд, УАУЭСКТ-ийн менежментийн хувьчлалыг дуусгавар болгохыг даалгасан УДШ-ийн шийдвэрийг Нийслэлийн удирдлага хэрэгжүүлэхгүй, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллага албадан гүйцэтгэх ажиллагааг дуусгавар болгохгүй байгаа учраас Нийслэлийн удирдлагын зүгээс Менежментийн багийн бие даасан үйл ажиллагаа явуулах нөхцөл боломж бүрдүүлээгүй. Харин эсрэгээрээ хүчээр эмнэлгийг өөрийн төсөвт байгууллагын харьяалалд байлгаж байна. Нийслэлийн төсөвт байгууллагын харьяалалд ингэж хүчээр байлгаж байгаа атлаа төсвийг өгөхгүй хасаж ирсэн ба сүүлийн саруудад төсөв дансыг бүрэн хаасан.

Төсвийг нь хааж, дансандаа байгаа мөнгөөрөө гүйлгээ хийх эрхгүй болгосон учраас эмчлүүлэгчдийн эмчилгээний зардал, ажилчдын цалин, татвар, эрүүл мэндийн даатгал, дулаан цахилгаан, цэвэр бохирын гүйлгээ хийгдэхгүй байснаар одоогийн байдлаар хоёр тэрбум долоон зуу гаруй сая төгрөгийн өр үүсгэлээ.

Эмийн үйлдвэрийн ус, цахилгаан, дулааныг бүгдийг тасалж байгаад акталж, нийслэлийн өмчөөс хассан шиг хууль бус үйл ажиллагаа УАУЭСКТ-ийн эмнэлэг дээр давтагдах нь. Төсөв санхүүжилтийг хааж, данснаасаа гүйлгээ хийлгэх эрхийг нь хааж, хүчээр өртэй болгочихоод Орон сууц нийтийн аж ахуйн удирдах газраас 2025.03,20-ны дотор өрөө төлөхгүй бол ус дулаанаар хангахгүй гэж бичиг ирүүлж байна. Эмнэлгийн ус дулааныг тасалснаас үүдэлтэй эрсдэл гарвал дансыг нь хааж, санхүүжилтийг нь зогсоосон төрийн сан, эрүүл мэндийн газрын дарга нар, ийм байдалд хүртэл хясан боогдуулсан хотын дарга, тэдэнд ийм боломж олгосон Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагын албан тушаалтнуудад хариуцлага тооцохгүй бол, эрх мэдэлдээ эрдсэн хотын дарга нар өвчтэй хүмүүсийн амь нас эрүүл мэндээр тоглох нь ээ сайдаа.

Хоёрт. Монгол Улс өнө эртний түүхтэй уламжлалт анагаах ухааныг төрийн бодлогоор хөгжүүлэх үйл явцад 1991 онд хамгийн анхны уламжлалт эмийн үйлдвэр болох УАУЭСКТ-ийн харьяа эмийн үйлдвэрийн барилгын талаар хотын дарга 2024 оны дөрөвдүгээр сард өөрөө гадаа нь ирж зогсоод нураах буулгах тухай ярьсан ба түүнээс хойш нийслэлийн холбогдох байгууллагуудаар удаа дараа шийдвэр гаргуулж, ус, дулаан, цэвэр бохир, цахилгааныг таслуулсан. 2016 онд засвар хийж, НИТХ-аас нийслэлийн өмчид шинэчлэн бүртгэгдсэн энэ объектыг Цагаан сарын өмнө буюу 2025 02 26-нд, акталж, Нийслэлийн өмчийн бүртгэлээс хасахыг хотын дарга Х.Нямбаатарт даалгасан ИТХ-ын тогтоол гарлаа. Ийнхүү өв уламжлалаа сэргээн хөгжүүлэхээр төр засгаас шийдвэрлэн байгуулсан анхны уламжлалт эмийн үйлдвэрийн үйл ажиллагааг зогсоохыг зорьж байна. Иргэдийн хурлаар хэлэлцсэн өдрийнх нь орой Нийслэлийн өмчийн харилцааны газрын хоёр ажилтан шинэ эзэд гэх хүмүүсийг дагуулан эмийн үйлдвэр дээр очиж “удахгүй нураана, барилга барина, та нар нураахаас өмнө хурдан нүүж гар” гэх мэтээр дарамталлаа. Чоно борооноор гэдэгчлэн яг Цагаан сарын өмнө, олон нийтийн анхаарал баярт чиглэсэн үед өмчийг акталж, нийслэлийн өмчөөс хасах шийдвэр гаргаж байна. Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллага УДШ-ийн шийдвэрийг хэрэгжүүлэхгүй байгаагийн цаана хотын дарга нар менежментийн хувьчлалаар шийдвэрлэгдсэн клиник төвийн эмийн үйлдвэрийн байрыг нь актлах нэрээр нурааж байгаагийн цаана газрыг нь авах ажиллагаа явагдаж байна. УДШ-ийн шийдвэрийг хэрэгжүүлэх албадан гүйцэтгэх ажиллагааг дуусгавар болгохгүй байгаа Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллага эс үйлдэхүйгээрээ хотын удирдлагуудад ийм хууль бус үйлдэл хийх боломжийг олгосон ноцтой үйлдэл. 

Гуравт. Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Х.Нямбаатар нь УДШ-ээс эцэслэн гарсан УАУЭСКТ-ийн менежментийн хувьчлалыг дуусгавар болгох шийдвэрийг хэрэгжүүлэхийн оронд Шүүхээр эцэслэн шалгагдан шийдвэрлэгдсэн “Уламжлалт анагаах ухааны элэг судлалын клиник төвийн Менежментийн хувьчлалыг хууль бус явуулж, төр нийтийн ашиг сонирхолд хохирол учруулсан байж болзошгүй” гэж өөрийн Тамгын газраасаа Нийслэлийн прокурорын газарт хандаж, Авлигатай тэмцэх газраас хэрэг бүртгэлийн хэрэг нээж, мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулж байна гэж хариу хүргүүлэх, мөн Нийслэлийн Эрүүл мэндийн газар, өмчийн газар, төрийн сан зэрэг харьяа байгууллагуудаар хууль шүүхийн шийдвэрт үл нийцсэн шийдвэрүүдийг гаргуулж байна.. УДШ-ийн шийдвэрийг хэрэгжүүлж, эмнэлгийг Менежментийн багт шилжүүлэх шийдвэрийг гаргахгүй, нийслэлийн төсөвт байгууллагын статустайгаар байлгаж байгаа Нийслэлийн удирдлагууд, тодруулбал, Засаг дарга өөрөө атлаа “Татвар, нийгмийн даатгалын шимтгэлийг төлөөгүй эрүүгийн нөхцөл байдал үүссэн байж болзошгүй байна” гэсэн ээлжит үлгэрээ ярьж, тамгын газраараа Эрүүгийн цагдаад өргөдөл бичүүлж, эмч эмнэлгийг ажилчдыг цагдаад дуудуулж байна.

Мөн Сонгинохайрхан дүүргийн шүүхэд тус дүүргийн Нийгмийн даатгалаас нэхэмжлэл гаргасны дагуу эмнэлэг холбогдох баримт, тайлбарыг өгч ажиллаж байна. Х.Нямбаатар дарга олон удаа АТГ-аар шалгуулна гэж хэвлэлээр ярьсан. АТГ-аас тайлбар авах хэрэгтэй байна гэсний дагуу очиж, тайлбар өгсөн. 

Засаг дарга өөрөө шүүхийн шийдвэрийг биелүүлэхгүй, хууль зөрчиж байгаа буруутай үйлдлээ эмнэлгийн мөрөөрөө ажлаа хийж яваа хүмүүст тохох гэж зүйл бүрээр оролдож байна. Төсвийн ерөнхийлөн захирагч нь Нийслэлийн Засаг дарга байхад нийгмийн даатгал, татварт өр үүсгэсэн нөхцөл байдлыг Хууль хяналтын байгууллагын учир мэдэх хүмүүс ихээхэн гайхаж байгаа бөгөөд хууль хяналтын мэргэшсэн байгууллагууд тухайн асуудлуудын үнэн зөвийг нь аяндаа гаргаж ирнэ гэдэгт итгэлтэй байна.

Дөрөвт. 2025.03:06-ны өдрийн нийслэлийн шуурхай дээр Засаг дарга УАУ-ны Элэгний судлалын клиник төвийн байрны засвар шинэчлэл хийх тухай үүрэгджээ. Урьдчилсан байдлаар хоёр тэрбум орчим төгрөгийн засварын төсвийн тухай яригдаж байна. Гэтэл Элэгний эмнэлэг 2021, 2022 онуудад байрны гадна болоод дотоод засварыг иж бүрэн шинэчлэн хийсэн байдаг. Эмнэлгийн барилгыг Хатанбаатар түрээсэлдэг гэж худал мэдээлэл тарааж байсан хотын дарга гэнэт их засвар хийх тухай үүрэг өгч, татвар төлөгчдийн мөнгийг заавал шаардлагагүй зүйлд зарцуулах нь ээ. Хотын удирдлага ингэж харьяа байгууллагуудын дарга нараар хууль бус шийдвэр гаргуулж, бусдын гараар могой бариулах замаар нийслэлийн өмчид бүртгэлтэй байсан эмийн үйлдвэрийн барилгыг үнэгүйдүүлж акталсан бол одоо гурван жилийн өмнө засвар хийсэн эмнэлэгт их засвар хийх нэрээр татвар төлөгчдийн мөнгийг зүй бусаар зарцуулж, хамгийн гол нь эмнэлгийн тасралтгүй үйл ажиллагаанд саад учруулах нь.

Тавд. Хотын удирдлагууд ингэж УАУЭСКТ-ийн нийслэлийн төсөвт байгууллагад байлгаж, үүнээс болж эмч ажилтнууд нь цалингүй, эмнэлэг нь татвар, даатгалд өртэй, эмчлүүлж үйлчлүүлж байгаа иргэдэд хүрч байгаа үйлчилгээний зардал гаргахыг хаан боогдуулснаар хор хохирлын хэмжээ улам нэмэгдэж байгаагийн хариуцлагыг УДШ-ийн шийдвэрийг хэрэгжүүлэхгүй өөрийн мэдэлд байлгаж байгаа атлаа төсөв зардлыг өгөхгүй байгаа Нийслэлийн удирдлага хүлээх нь зүй ёсны хэрэг. Улсын дээд шүүхийн шийдвэрийг хэрэгжүүлэхгүй байх хугацаанд биет байдлаар өнөөдрийн байдлаар үүсээд байгаа 2.7 тэрбумын өр, Засаг дарга шүүхийн шийдвэрийг хэрэгжүүлэхгүй байгаагаас болж эмнэлгийн үйл ажиллагаанд учирч байгаа хохирол, өвчтөний эмчилгээ үйлчилгээ, эмч ажилтан албан хаагчдад шууд болон шууд бусаар учирсан хохирол нэмэгдсээр байна. Хуулиа хэрэгжүүлж, ажлаа хийж, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэхийг хүлээж найдсан ард иргэд, эмнэлгийн ажилчид, өвчтөнүүдийн хохь болох ёсгүй.

Энд хотын хууль бус шийдвэр гаргасан албан тушаалтнуудаас гадна эс үйлдэхүйгээрээ хотын удирдлагуудыг хууль бус шийдвэр гаргах, түүнийгээ хэрэгжүүлж, эмнэлгийг, эмч ажилтнуудыг, үйлчлүүлэгч иргэдийг хохироох нөхцөл бололцоог бүрдүүлж өгсөн Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагатай холбоотой хариуцлагын асуудал яригдах ёстой. 

Зургаад. Монгол Улсын төр засаг бодлогоор ард иргэдийнхээ эрүүл мэндийг хамгаалах гэж монгол уламжлалыг орчин үеийн анагаах ухаантай хослуулан эмчилгээ үйлчилгээ явуулах элэгний эмнэлэг байгуулсан. Энэ эмнэлгийг чиг үүргээс нь хазайлгахгүй ажиллуулах нөхцөл бүхий Төрийн хуулийн дагуу явагдсан Менежментийн хувьчлал нь зөв явагдсан байна гэдгийг УДШ-ээс эцэслэн гаргасан шийдвэрийг хэрэгжүүлэхийн эсрэг төрийн албад, албан хаагчдыг ашиглаж, эмнэлгийн үйл ажиллагааг заавал таслан зогсоох гэсэн ийм заналтай бусармаг, хүчирхийллийн ард эмч ажилтнуудын, өвчтөн үйлчлүүлэгчдийн гээд монгол хүний эрх зөрчигдөж байна. Хүний эрхийг зөрчиж байгаа хуулиас давсан дүрэм, журам шийдвэрийг цуцлах нь тэргүүн зорилтуудын нэг гэдгийг УИХ-ын дарга нэгэнтээ хэлсэн билээ. Хуулиас давсан ийм бусармаг үйлдлийг, ямар ч эрх мэдэлтэн гаргаж, ард иргэд, хүнийг эрхийг зөрчиж болохгүйг гэдгийг нотлон хуулийн дагуу шийдвэрлэж, УДШ-ийн шийдвэрийг албадан гүйцэтгэх ажиллагааг дуусгавар болгоход хуулийн хүрээнд дэмжлэг үзүүлнэ үү.

                              Мэргэжлийн багийн ахлагч Ж.ХАТАНБААТАР 

                                     Улаанбаатар хот. 2025.03.19