Саяхан даа, саяхан.   Хүнсний бүтээгдэхүүнийг шинээр нь хэрэглэгчиддээ нийлүүлдэг гэдгээ тодотгодог “Миний сүлжээ” дэлгүүрүүд бүх салбартаа  зад хямдрал зарлах нь тэр. “Өргөн хэрэглээний 1000 нэр төрлийн бараа хямдарна”, “Өөр хаана ч байхгүй 100 нэр төрлийн жимс ногоог худалдаална” гэх зар хаа сайгүй тарж, гэрийн хаалганы завсар сурталчилгааны зурагт хуудас нь ч хавчуулагдсан  байхыг олж харав.

Зурагт хуудаст нь дүрслэгдсэн итгэмээргүй хямд үнэтэй өргөн хэрэглээний барааг хямдрал зарласан хоёр  хоногт яаж ийж байгаад олж авъя хэмээн нөхөртэйгөө ярилцаж, эхний өдрийнх нь үдээс хойш явж очлоо. Үнэн хэрэгтээ хүүхэд маань тахианы маханд  нугасгүй.  Энэ хямдралаар тахианы мах нэг кг нь 3990 төгрөг болсон гэж  бичсэн байсан тул ийн яаравчлан очсон хэрэг.  Гэтэл “дууссан” гэх худалдагчийн хүйтэн хариулт сонслоо.

Гэхдээ дэлгүүрийн хөргөгчөөр нь дүүрэн тахианы мах байхыг хараад тэрүүхэндээ зогтусч, “Эхний өдөр нь байтал яагаад дуусдаг билээ” гэж асуув. Цэнхэр өнгийн ноосон цамц өмссөн худалдагч бүсгүй “Хямдралтай зарж байсан тахианы мах нь дуусчихсан. Эдгээр махыг үндсэн үнээр нь худалдаална” гэлээ.  Хөргөгчөөрөө дүүрэн махтай атлаа хямдралтай нь дуусчихсан гэж хээв нэг хариулж буй тэднийг хараад нэг зүйлд гайхлаа.  Үлдсэн мах нь хямдрахгүй юм бол нийслэлчүүд бид ямар мах  зад хямдарсан үнээр авчихсан хэрэг вэ. 

Нөгөөтэйгүүр, хоёр өдөр хямдрал зарласан атлаа эхний өдөр нь бараа нь дуусчихдаг үндэсний томоохон сүлжээ дэлгүүрүүдийг яалтай вэ. Хоёр өдөр гэж хэрэглэгчдийг хуурахыг оронд нэг өдөр хямдарсан шиг хямдарвал дээрсэн. Өмнө нь “Дархан нэхий” ХХК ч ногоон “Бөмбөгөр” худалдааны төвийн дөрвөн давхрыг эзлэн хямдралтай худалдаа явуулсан ч, мөн л агуулахдаа зарагдаагүй удсан  гологдол бараагаа нийслэлчүүдэд хямдрал нэрээр шахсан.

Бас болоогүй өнгөрөгч онд “Номин”-гийнхон Америк маягийн “Хар баасан гараг” хэмээх супер хямдрал зарлаж, электрон бараа, гэр ахуйн бараа, гоо сайхан, бугуйн цаг, хувцас, сэргээгдэх эрчим хүчний бүтээгдэхүүн, америк хүнс, герман обойны олон олон онцгой бараануудаа хямдруулдаг  юм байна. Сурталчилгаандаа ингэж бичсэн хэрэг л дээ. Гэтэл угаас үнэгүй юманд нугасгүй монголчууд Номингийн ойр хавьд цугларч, урьд хожид үзэгдээгүй түгжрэлийг үүсгэснийг уншигчид санаж буй биз. Хямд бараа авах байтугай, амьд гарсандаа хүмүүс баярлаж байсан санагдана.

Тэнд иргэд  тэмцэлдэж байхад үнэндээ хямдарсан бараа байгаагүй л юм даг.  Юун “Хар баасан гараг”. Америкт бол “Хар баасан гараг”-ийн хямдралыг жинхэнэ утгаар нь зохион байгуулдаг. Жил бүрийн арваннэгдүгээр сарын гурав дахь долоо хоногийн пүрэв гарагийн маргааш дэлгүүр, худалдааны төв, сүлжээ дэлгүүрүүд шинэ жилийн баяр угтсан худалдаагаа эхлүүлж, бараа бүтээгдэхүүнийхээ үнийг зад хямдруулдаг учир худалдан авагчид ч энэ өдрийг тэсэн ядан хүлээдэг гэдэг.

Гэтэл манайд хямралыг далимдуулсан хэдэн сүлжээ дэлгүүр, супермаркетууд хуучин үнийг нь өсгөж тавиад, түүнийгээ хямдрууллаа гэж үйлчлүүлэгчдээ хуурдаг байх жишээтэй.  Аль эсвэл үйлдвэрийн гологдол бараа, хугацаа нь дуусах дөхсөн бүтээгдэхүүнээ үндсэн үнээр нь хямдруулан худалдаалах бөгөөд түүнийгээ хямдрал гэх нь бий. Гэвч үнэн хэрэгтээ энэ нь хямрал биш үү.  Ер нь ч тэгээд хямдрал нэртэй “хямрал” зарлаж байхаар жилдээ нэг удаа ч болов жинхэнэ утгаар нь хямдралыг иргэддээ мэдрүүлчихдэг баймаар юм. Бүх дэлгүүр биш юм аа гэхэд, үндэсний тодотголтой  хэдхэн үйлдвэр нь ядаж хэрэгжүүлчихдэг болчихвол дээр сэн.