10 гаруйхан жилийн өмнө бид 2, 3-хан телевиз үзэж, цөөн хэдхэн сонин уншдаг байсныг бодвол байдал 360 градус өөрчлөгдсөн. Одоо бол иргэд 100 дөхсөн телевиз, 10 гаруй өдөр тутмын сонин, мянгаар тоологдох сайтаас мэдээлэл авч байна.  Дээрээс нь сошиал ертөнц бий. Фэйсбүүк, твиттерээс эхлээд мэдээлэл авч болох суваг улам л нэмэгдэж байгаа.

Тэр хэрээр нийгэмд өрнөж байгаа ямар ч асуудлыг ард түмнээс нуухад хэцүү болсон. Нөгөө талаар хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл, сошиалаар дамжуулж хэнийг ч “од” болгож болдог болжээ. Нөгөө талдаа ад болгоход ч ядаад байх юмгүй болжээ.

Худлаа хэлээд, санаанаасаа зохиож, сошиалд ямар ч мэдээлэл цацсан шүүлтүүргүй болсон. Дээрээс нь сошиал хүрээнд байгаа хэдэн хүн аливаа мэдээллийг нягталж, шалгахгүйгээр тараах “дон” тусчихсан. Цуурхал яаж тардаг билээ, яг түүн шиг. Бүр улстөрчид нь хүртэл сошиалыг мэргэжлийн хэвлэлээс илүүд үзээд байгаа.

2016 оны сонгуулиар намууд өдөр тутмын сонинг дутуу үнэлж, сошиалд илүү их итгэсэн гэдэг. Тэр дундаа ялагдсан нам. Ямар сайндаа л ялагдах вэ дээ. Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар ч гэсэн сошиалд илүү их ач холбогдол өгч оролцоод, унасан жишээ байж л байна. Гэтэл яг начир дээрээ иргэд сошиалын мэдээлэлд итгэдэггүй гэдгийг олон улсын судалгаа хүртэл харуулжээ. Өмнөд Солонгос, Германд судалгаа хийж үзэхэд сонинд илүү итгэдэг гэж иргэдийн олонх нь хариулсан байна билээ.

Үндсэндээ цаасан хэвлэл, тэр дундаа өдөр тутмын сонины мэдээлэлд илүүтэй итгэдэг гэсэн үг. Харин сошиалын мэдээлэлд бараг итгэдэггүй гэдгээ илэрхийлсэн байна билээ. Манайд ч ялгаагүй. Иргэд сошиалд гэхээсээ илүү цаасан хэвлэл, тэр дундаа өдөр тутмын сонины мэдээлэлд илүүтэй итгэдэг гэж хариулж байна. Мэдээж телевиз бол мэдээлэл олж авах гол хэрэгсэл. Гэхдээ өдөр тутмын сонин гэдэг ямар ч мэдээллийн хэрэгслээс илүүтэй үнэ цэнэтэй гэдэг нь өдөр ирэх тутам мэдрэгдсээр байгаа юм.

Сошиал яах вэ, хэсэгхэн зуурын үзэгдэл. Нэг хэсэг дэлхий нийтээрээ шуурсан. Одооноос сошиалаас дэлхий дахин татгалзах эхлэлээ тавьчихсан. Орон болгонд ийм аян өрнөж эхэлсэн гэнэ лээ. Монголд ч ялгаагүй. Иргэд өдөр тутмын сонины мэдээлэлд илүүтэй итгэдэг. Сошиалын мэдээлэлд итгэдэггүй гэдгээ илэрхийлж байна.

Ерөөс сошиалд эх сурвалжгүй, үнэн худал нь мэдэгдэхгүй мэдээлэл тардаг. Эргээд унших гэхээр устгачихсан байдаг хэмээн иргэд хэлж байх юм. Харин өдөр тутмын сонины мэдээлэл эх сурвалж сайтай, эргээд буух эзэнтэй, хаягтай, үнэн бодит байдаг гэдгийг ч хэлж байгаа юм. Энэ бүхэн өдөр тутмын сонины нэр хүнд, цар хүрээ хумигдаагүй шүү гэдгийг харуулж байгаа хэрэг. Ерөөс хумигдах ч үгүй. Яахав, өөрийн гэсэн редакцитай, мэргэжлийн сэтгүүлзүйн хэмжээнд ажилладаг сайтууд бол өөдөлнө, дээшилнэ, цар хүрээ нь томорно. Тэр тодорхой.

Харин хэн дуртай нь үзэл бодлоо илэрхийлдэг, юу дуртайгаа бичдэг сошиал сүлжээ газар авахгүй нь тодорхой. Өдрөөс өдөрт л хүмүүс мэргэжлийн сэтгүүлзүй, үнэн бодит мэдээллийг ялгаж, салгаж чаддаг болж байна. Өдөр тутмын сонины ач холбогдлыг ч мэддэг, мэдэрдэг болж байгаа. Тиймээс л сонины үе дуусах болоогүй шүү. Дуусах ч үгүй гэж хэлэх гээд байна. Угаасаа сонины үе дуусахгүй. Энэ чинь сонгодог.