Манайх ардчилсан улсын хувьд Төрийн бодлогод иргэдийн оролцох ардчилсан орнуудын орчин үеийн аргуудыг хэрэглэж байгаагийн нэг нь зөвлөлдөх санал асуулга.

Зөвлөлдөх санал асуулгын тухай хуулийг УИХ 2017 онд баталсан. Өмнө нь, дүүрэг, нийслэлийн, улсын хэмжээнд тус бүр энэ асуулга хийсэн туршлага бий. Улсын хэмжээний хоёр дахь удаагийн буюу энэ санал асуулга нь УИХ-ын 2022 оны 80-р тогтоолын дагуу нийгэм, эдийн засгийн тулгамдсан асуудлыг тодорхойлох, эрэмбэлэх, шийдвэрлэхэд иргэдийн оролцоог оролцуулах зорилготой. Иргэд тулгамдсан асуудлаа шийдвэрлүүлэхээр зөвлөлдөх санал асуулгад өөрийн төлөөлөгчөө илгээж төрийн дээд байгууллагуудад саналаа хүргүүлнэ л гэсэн үг.

Нийслэлийн хэмжээнд 500-аас дээш, дүүрэгт 300-аас дээш, аймагт 100-аас дээш, суманд 50-аас дээш тооны иргэд нэгдэн, нийтийн ашиг сонирхолд хамааралтай тодорхой асуудлаар зөвлөлдөх санал асуулга явуулах хүсэлт гаргасан бол харьяалах Засаг дарга болон ИТХ нь зохион байгуулахыг хуулиар зохицуулсан байдаг. 

“Зөвлөлдөж шийдье” зөвлөлдөх санал асуулгын хүрээнд зохион байгуулсан эрдэм шинжилгээний хурал, чуулга уулзалтаас гарсан саналууд дээр үндэслэн нийтдээ өнөөгийн тулгамдсан асуудлаар 500 гаруй асуулт боловсруулж 75 сэдвийн хүрээнд багцалсан. Эдгээрийг эрэмбэлэн, нягтлаад 130 асуулт болгож, УИХ-ын Төрийн байгуулалтын байнгын хороонд танилцуулан, хэлэлцүүлсэн. Дараа нь дахин нягталж, ойролцоо агуулгыг нэгтгэн эрэмбэлснээр дөрвөн багц сэдвийн хүрээнд 22 асуултыг тодорхойлсон юм. Энэ зөвлөлдөх санал асуулга нийт найман үе шаттай явагдсан.

Зөвлөлдөх санал асуулгын II шат буюу зөвлөлдөх уулзалтад 21 аймаг, нийслэл хотоос 800 хүн оролцлоо. Тодруулбал та биднийг Улаанбаатар хотоос 375 хүн, орон нутгаас 426 хүн төлөөлөн ирж үг хэл, үзэл бодлоо илэрхийлсэн. Нийт оролцогчдын 54 хувь нь эмэгтэй, 46 хувь нь эрэгтэй. Нийт оролцогчдын 65.4 хувь нь хөдөлмөр эрхэлдэг бол эдний 294 нь цалин хөлстэй байнгын ажиллагч нар байгаа гэнэ.

Гэтэл цахим сүлжээгээр иргэдийн ундууцлыг хүргэсэн нэгэн зүйл нь биднийг төлөөлөн оролцож буй тэр хүмүүсийн тэн хагас нь зүйрмэглэн угтаж байсан юм. Нэг талаас харвал хөдөөнөөс ирэхдээ нойроо алдсан, нөхөж чадаагүй санал асуулгадаа оролцсон хүмүүс олон байсан байх.

Хөвсгөлийн Ренчинлхүмбэ сумын отроор явж байсан малчин хоёрдугаар сарын 12-нд гэрээсээ гараад аймагтаа, 13-нд аймгаасаа гараад 13-14 нд шилжих шөнө Улаанбаатарт, 14-ний өглөө эрт Төрийн ордонд ирсэн бол аргагүй байж болох. Тэгэхээр ядарсан байх талтай гэдгийг ойлгож болох ч бүхэл бүтэн улсын гурван сая 500 мянган хүнийг төлөөлж байгаа шүү дээ.

Нийт иргэдийн төлөөлөл болж санамсаргүй түүврээр сонгогдсон 1570 иргэн, эдгээрээс дахин санамсаргүй түүврээр сонгогдон зөвлөлдөх уулзалтад оролцсон 801 иргэний хэлэлцсэн бүх асуудлыг зөвлөл эрэмбэлж, тулгамдаж буй асуудлуудыг тодорхойлж байгаа гэв. Мөн зөвлөлдөх зөвлөлөөс гадаад улсад ажиллаж, амьдарч буй монгол иргэдийн төлөөллийг оролцуулах шаардлага тавьсан. Энэ дагуу гадаад улсад байгаа 11 иргэн санамсаргүй түүврийн сонголтоор сонгогдож, тэдний найм нь эхний шатанд оролцсон.

Ийнхүү улс орон даяар хоёр шаттай зохион байгуулсан “Зөвлөлдөж шийдье” сэдэвт зөвлөлдөх санал асуулгын дүнд үндэслэн гаргасан зөвлөмжийг Зөвлөлдөх зөвлөл хоёрдугаар сарын 17-нд Улсын Их Хурлын дарга Г.Занданшатарт хүлээлгэн өгсөн.

Энэ бүхэн юу өгүүлж байна вэ, Зөвлөлдөх санал асуулгад оролцсон түүвэрлэх аргаар сонгосон гэх хүмүүс хэний төлөө ажиллах юм бол бол. “Монголын мэдээ” сонин энэ асуудлаар иргэдээс таныг хэн төлөөлсөн, та ямар бодолтой байна гэж асуухад хэн ч мэдэхгүй байлаа.

Тэгэхээр “Зөвлөлдөж шийдье” гэдэг энэ жүжиг ард түмний төлөөлөл нэрийн дор, энд тэндээс цуглуулсан хэдэн хүний нэрийг барьж, эрх баригчдын, мөнхөд согтуу байдаг УИХ-д зүгээр л алх цохьдог Г.Занданшатар гэдэг хүний найруулсан, “УИХ-ын гишүүдийн тоог 150 хүртэл нэмэх, эрх баригч нам хэмжээгүй эрхтэй байх, төрийн түшээд нь хуулиас гадуур байх гээд хулгайч луйварчдын эрхийг улам баталгаажуулах юм биш байгаа. Үүний тулд л зөвлөлдөх уулзалт гэдэг жүжиг найруулж хамгийн сүүлд “УИХ-ын гишүүдийн тоог нэмье гэсэн, МАН-ын дарга нарыг насаар нь төрийн дээд байгууллагад байлгая” гэж Зөвлөлдөх уулзалтын төлөөлөгчид л санал гаргасан шүү дээ гээд л баталж орхивол бид юу гэх юм.

Харамсалтай нь тэр зөвлөлдөх уулзалтад хэнийг төлөөллөө болгож ямар санал бодлоо төрдөө илгээснээ нийслэл, аймаг орон нутгийн нэг ч иргэн мэдэхгүй л байна шүү дээ.

Тэгэхээр “Зөвлөлдөх уулзалт” гэдэг энэ жүжиг эрх баригчдын өөрсдийнхөө хүсэл зориг, эрх мэдлийг улам баталгаажуулах зорилгоор “Зөвлөлд уулзалт” гэдэг ийм жүжиг тоглоод дараа нь “УИХ-ын гишүүдийг 150 гаруй болгое, УИХ дахь эрх баригч намын төлөөллийг шалгах ёсгүй дархан эрхтэй, бүх насаараа хангамж эдэлнэ, эднийг шүүмжилсэн хүнийг эрүүгийн хариуцлагад татна, шоронд хорино” гэдгийг ард түмний төлөөлөл Зөвлөлдөх уулзалт гаргасан шүү дээ гэвэл бид яах юм.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин
2023 оны гуравдугаар сарын 01. Лхагва. №032 (5760)