Өнгөрөгч ХХ зууны хамгийн том алуурчин Иосиф Сталины дарангуйллын үед Зөвлөлт холбоот улс хэчнээн хүний амийг егүүтгэсэн бэ гэдэг тоо баримт яг тодорхойгүй. 1928-аас 1953 оныг хүртэл Зөвлөлт төрийн эрхэнд байсан түүний жинхэнэ нэр нь Иосиф Виссарионович Джугашвили. Түүний аллагын оргил үе нь 1937-1938 он байлаа. Энэ үед Сталины удирдсан Зөвлөлт төр 1,5 сая хүний аминд хүрсэн гэсэн тоо байдаг. Дотоод хэргийн ардын комиссариатын газрын 00447 тоот тушаалаар өөрсдийнхөө золиосыг үндэстэн, газар нутгийн байдлаар тодорхойлсон байдаг.

Үндэстний хувьд зөвлөлт төр 25 мянган герман, 85 мянган польш, 6 мянган румын, 11 мянган грек, 17 мянган латви, есөн мянган финлянд хүнийг цааш нь харуулжээ. Судлаач Рой Медведев сталины хэлмэгдүүлэлтэд өртөж амь алдагсдын тоог 40 сая гэдэг бол А. В. Антонов-Овсеенко бүр хоёр дахин их 80 сая гэдэг. Оросын сөрөг хүчний удирдагч Борис Немцов 2003 онд энэ тоог 150 сая гэж телевизээр мэдэгдэж байлаа. Сталиныг нас барсны дараа Н.С.Хрущев 1954 оны нэг илтгэлдээ 1921-1953 онд нийт 642 мянган хүн цаазлуулсан гэсэн байдаг.

Харин нийт ял авсан хүний тоо 2,3 сая байсны 765,2 мянгыг нь цөллөгт илгээсэн гэжээ. Сталины дэглэм дэлхийн хоёрдугаар дайны өмнө, дайны үед улаан армийн олон мянган дарга нарыг янз бүрийн шалтгаар хэлмэгдүүлэн ажлаас зайлуулж, даргалах бүрэлдэхүүний дийлэнхийг хэлмэгдүүлэн хорьж, цаазалсан нь Зөвлөт холбоот улс энэ дайны эхэнд амжилтгүй байх шалтгаан болсон байдаг.

Улаан армийн дээд удирдах бүрэлдхүүнд 1936 онд 767 хүн байсны 503-ыг нь баривчилсны 412-ыг нь буудан хороосон бол таван маршлын гурвыг нь буу­даж хөнөөсөн байдаг. Сталин Улаан армийн даргалах дээд бүрэл­дэхүүний 65 хувийг устгажээ. Эх орны дайны дөр­вөн жилд зөвлөлтийн 300 генерал шархны улмаас нас барсан бол Сталин улаан армийн генералуудыг герман­чуудаас илүүтэй хөнөөсөн байдаг. Тэрбээр 1953 оны гуравдугаар сарын 5-нд нас нөгчсөн юм.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин

2024 оны гуравдугаар сарын 05. Мягмар. №021 (5939)