“Монголын чопперчин ахан дүүс” холбооны дэд тэргүүн М.Бат-Ирээдүй буюу шивээсчин Бандагаатай ярилцлаа.

-“Талын салхи” мотофестивалийг хоёр дахь жилдээ зохион байгуулах гэж байна. Энэ удаагийн наадмын онцлог нь юу байх вэ?

-Өнгөрсөн жил анх удаагаа мотофестивалийг зохион байгуулж байсан. Анхны юм гэдэг утгаараа хэдэн хүн ирэх бол, хэчнээн мотоцикль оролцох бол гэдэгт санаа зовниж байсан. Гэсэн ч харьцангуй олон хүн цуглаж, амжилттай зохион байгуулж чадсан. Энэ жилийн хувьд өнгөрсөн жилээс илүү олон зочинтой өргөн дэлгэр тав тухтай  байдлаар Цонжинболдогт  зохион байгуулахаар төлөвлөсөн. Залуусаа аль болох хямд зардлаар тав тухтай уйдахааргүй амрааж, Монголын мотоциклийн спортын хөгжил ямар төвшинд байгааг, чоппер мотоциклийн ямар ямар төрлүүд байдгийг мэдүүлэх зорилгоор тасалбарыг 10 мянган төгрөг байхаар тооцсон. Энэ мөнгөөрөө Цонжинболдогоо үзэхийн зэрэгцээ мотофестивалиа сонирхож, хамтлаг дуучдын шоу тоглолтыг үзээд тэндээ хоноод ирж болно. Бүх зөвшөөрлийн авчихсан байгаа.

-Нийслэлийн Засаг даргын тамгын газартай хамтран зохион байгуулж байгаа гэсэн үү?

-Тийм ээ. Мотофестивалийн үеэр маш олон хүн, маш олон мотоциклтой залуус нэг дор цугларна. Тийм учраас эмх замбараагүй байдал үүсгэхгүй байх үүднээс хэв журам, замын цагдаагийн газраас бүх зөвшөөрлийг авсан. Энэ тал дээр нэлээд дэмжлэг үзүүлж, тус дэм болсон гэж хэлж болно.

-Монголд байгаа бүх мотоклубууд оролцох уу?

-Бүх клубууд оролцоно. Чопперын гэхэд л “Чопперчин ахан дүүс”, “Red Falcons” гэсэн хоёр клуб байна. Мөн дээр нь дөрвөн дугуйт, bandit, bike, Cross гээд бүгд тусдаа маш олон клубууд байдаг. Тэд бүгд оролцоно. Хоёрдугаарт,  Эрдэнэт, Дорнодоос ирнэ. Дорнодод чопперын клубууд байдаг.

-Нийтдээ хэчнээн мотоцикльчид оролцох бол?

-Нийтдээ 500 орчим мотоциклчид оролцоно гэсэн тооцоотой байгаа. Гадаадын орноос өнгөрсөн жил 60 гаруй хүн ирж байсан бол энэ жил 100 гаруй хүн оролцоно гээд нэрээ өгсөн. Одоогоор 20 гаруй хүмүүс ирчихсэн байна.

-“Талын салхи” цаашдаа ч илүү өргөн хүрээг хамран зохион байгуулагдсаар байна гэж ойлгох болох уу?

-Жил бүр зохион байгуулах төлөвлөгөөтэй байгаа. Цааш цаашдаа зөвхөн Монголдоо төдийгүй  Ази тивийн хэмжээний томоохон мотофестивал болгох зорилго тавьж байна даа.

-Мотофестивалийг яагаад “Талын салхи” гэсэн нэрийг дор зохион байгуулах болсон юм бэ. Нэр нь сонирхолтой санагдаж байна?

-Мотоциклийг унаад хөдлөх л салхи сэвэлзэж, тэр  салхийг  сөрж явдаг.  Гадны хүмүүс сонсоход санаанд нь шууд Монгол гэж буухаар тийм нэр сонгохыг зорьж, мөн мотофиклтой холбогдуулан “Талын салхи” гэж нэрлэсэн юм.

-Ер нь манайд хэчнээн чопперчин байдаг вэ?

-Монголд 200 гаруй чопперчин бий. Зөвхөн чоппер унадаг хүмүүсийн тухайд шүү дээ. bandit, bike нийлээд 500 гаруй мотоциклчид байна. Ер нь мотоциклийн спортыг залуу үеийнхэн их сонирхож, хөгжиж байгаа.

-Мотоцикльчид маань гадаадын тэмцээн уралдаанд оролцож байна уу?

-Өнгөрсөн жил “Талын салхи” фестивалиа зургадугаар сарын 6-нд зохион байгуулсан. Үүний дараа долдугаар сард Иркутскт болсон олон улсын мотофестивалд өөрсдийнхөө мотоциклуудтай оролцсон. 2500 км яваад ирсэн дээ.

-Шагналын сан нь хэдэн төгрөг вэ?

-Мотофестивал учраас тэмцээн уралдаан байхгүй. Мотоциклийн үзүүлбэр, үзүүлэх тоглолтууд болдог. Гэхдээ хэн чансаатай, үзүүлэх тоглолтуудад хэн мундаг байгааг шалгаруулж шагнаж урамшуулдаг. Ахмад тамирчдаа мөн шагнадаг.

-Нууц биш бол хэчнээн хэмжээний санхүү зарцуулагддаг бол?

-Ерөнхийдөө 20-30 сая төгрөг бэлэн гаргаж байгаа. Тайз чимэглэл гэх мэт зүйлсийг хамтран ажилладаг байгууллагуудтайгаа бартер хийх зэргээр бүрдүүлж байна.

-Хамгийн ахмад гэвэл хэдэн настай байна вэ. Миний хувьд мотоциклийн спортыг илүү залуу насны спорт юм болов уу гэж боддог?

-Хамгийн ахмад нь 60, 70 гарчихсан хүмүүс байдаг. 1940, 1950-иад оны үед мотоцикль унаж байсан хүмүүс олон бий. Намайг бага байхад богинын аманд уралдаан тэмцээн зохион байгуулдаг байсан. Тэдний хүчээр Монголын мотоспорт хөгжиж байгаа гэдэг утгаараа ахмадуудаа их хүндэтгэдэг.

-Та хэдэн наснаасаа энэ спортыг сонирхож эхлэв?

-Бага байхаасаа л мотоцикль сонирхдог байсан. “Монголын чопперчин ахан дүүс” холбоог 2012 онд албан ёсоор байгуулж, түүнээс хойш тасралтгүй мотоциклио унаад, холбоондоо ажиллаж байгаа даа. Манай холбоонд 70 гаруй хүн бий.

-Чоппер нэг талаар их үнэтэй хобби байх?

-Чоппер үнэтэй мотоцикль л доо. Тухайлбал, Harley Davidson гэхэд л доод тал нь 30-40 сая төгрөгний үнэтэй. Мөн Honda, yamaha зэрэг Монголд байгаа мотоциклиудын доод тал нь 10 сая төгрөгний үнэтэй байдаг. Тэгэхээр үнэтэй хобби л доо.

-Та ямар мотоцикль унадаг вэ?

-Би өөрөө Harley Davidson унадаг. 2007 оны Road king гээд загвар. 1600 мотортой. Ер нь машины хэмжээний мотортой гэсэн үг.

-Гэр бүлийнхэн тань таны сонирхлыг дэмждэг үү?

-Мэдээж дэмжилгүй яах вэ. Хэрвээ дэмждэггүй байсан бол мотоцикльтой хөдөө орон нутгаар яваад байж чадахгүй шүү дээ. Нэгнийхээ хоббиг дэмжихгүй бол яаж гэр бүл оршин тогтнох билээ. Ар гэрийнхэн  миний ажил, хоббиг  дэмждэг. Би шивээс хийдэг. Мотоциклоо унаад шивээсээ хийгээд тэнээд алга болчихдог аюултай хүн шүү дээ. Шивээс хийх эхлээд миний хобби байсан. Хоббигоо мэргэжил болтол нь хөгжүүлж, эдүгээ 15 жил шивээс хийсэн байна. Шивээс хийхийнхээ зэрэгцээ стресс гэх зүйлийг байхгүй болгохын тулд мотоцикль унадаг. Мотоцикль унаад явахад хүний стресс арилдаг. Монголын зам ч сайхан болж, мотоциклийн спорт ч хөгжиж байна. Би анх Honda Street 400 гэх 400 cc-тэй мотоцикль унаж байсан.

-Залуус энэ спортоор хичээллэснээр ямар ач холбогдолтой вэ?

-Залуус сонирхож болно л доо. Гэхдээ чоппер мотоциклийн хувьд  эрсдэл маш өндөртэй байдаг. Тиймээс хувь хүн төлөвшөөд, ядаж 30 хүрснийхээ дараа унавал зүгээр байдаг юм. bandit, bike-ыг өсвөр насны хүүхдүүд унаад уралддаг л юм.  Чоппер их үнэтэй хобби гэж би дээр хэлсэн шүү дээ. Хувцас хунар нь ч үнэтэй. Чоппер уначихаад энгийн хувцастай явбал яаж ч бодсон зохимжгүй. Хотын соёлд бусаддаа үлгэрлэсэн ч, гоё хувцастай, гоё мотоцикльтой дүрмээрээ явдаг явах хэрэгтэй. Бид гоё байвал дараагийн үеийнхэн маань ч гоё байх болов уу. Тиймээс бид тэдэндээ үлгэрлэхийн тул хувцас хэрэглэлдээ илүү их анхаардаг.

-Хувцасны тухайд өөрсдөө захиалгаар хийлгэдэг үү?

-Захиалгаар хийлгэнэ. Мөн гаднаас савхи сайтай, хол явах зориулалтын хувцас хэрэглэлийг гаднаас худалдаж авдаг.  Миний хувьд жлеткээ өөрөө хийж өмссөн. Ер нь мотоциклийнхээ хувцас хэрэглэлийг өөрөө хийнэ гэдэг гоё юм байхгүй юу. Хоббины хамгийн гол нь энэндээ л оршдог.
 
-Бөгж тань их өвөрмөц юм. Гавал бүхий бөгж зүүсэн байгаа харагдлаа?

-Ер нь ихэвчлэн гавал бүхий бөгж зүүдэг юм. Нэг ёсондоо хамгаалалт гэж явдаг. Гавал нь муу зүйлийг хажуугаар өнгөрүүлэх тийм домтой юм. Чопперчидыг рокерууд байдаг гэж хүмүүс боддог. Гэхдээ манай клубт гэхэд л улс төрийн салбарынхан, сэтгүүлч нар гэх мэт янз бүрийн л хүмүүс байдаг. Чопперыг зөвхөн рокерууд унана гэсэн зүйл байхгүй. Бид зөвхөн хүчтэй моторын дуунд л нэгддэг. Тэгээд хамтдаа аялаад явах чинь жаргал шүү дээ.