Монгол Улсын Их Хурлын 2024-2028 оны стратеги төлөвлөгөөнд туссан шинэ үеийн парламентын хэрэгцээ, шаардлагад нийцсэн, өндөр бүтээмжит ажлын албыг бэхжүүлэхийн тулд Улсын Их Хурлын Тамгын газарт "Төслийн удирдлагын тогтолцоо"-г нэвтрүүлж эхэлсэн. Боловсролын ерөнхий хуулийн хэрэгжилттэй танилцаж, бүх шатны сургуулийн багшийн хомстолыг бууруулах, үнэлэмжийг дээшлүүлэх болон төрийн өмчийн ерөнхий боловсролын сургуулийн менежментийг сайжруулах асуудлыг судалж, санал, дүгнэлт боловсруулах ажлын хэсэг төслийн удирдлагын аргачлалыг нэвтрүүлэн ажиллаж эхэлжээ.  Тус ажлын хэсгийн ахлагч Улсын Их Хурлын гишүүн Ж.Галбадрахтай ярилцлаа.

-Танай ажлын хэсгийн зорилтот үйл ажиллагаанд төслийн удирдлагын аргачлал хэр бодит дэмжлэг болж байна вэ? Ажлын хэсгийн явцын талаар мэдээлэл өгөөч?

-Манай ажлын хэсэг бүх шатны сургуулийн багшийн хомстолыг бууруулах, үнэлэмжийг дээшлүүлэх, төрийн өмчийн ерөнхий боловсролын сургуулийн менежментийг сайжруулах асуудлыг судалж ажиллаж байна.

Төслийн аргачлалын зарчим ажлын хэсгийн зорилгод нийцэж, ихээхэн дэмжлэг болж байна. Сургалтын чанарыг сайжруулахад нэг ангийн хүүхдийн тоог 40-өөс хэтрүүлэхгүй байх нь нэн чухал. Бид юуны өмнө нөхцөл байдлын судалгаануудыг хийж, сургалтын чанарыг сайжруулах асуудлыг нэн тэргүүнд эрэмбэлсэн.

Нөхцөл байдлын судалгаагаар нийслэлд сургуулиудын даац хэтрэлт сургалтын чанартай уялдаж, харин орон нутагт мэргэжлийн багшийн дутагдал нь үр дүнтэй сургалтын үйл ажиллагаанд нөлөөлж байгааг гаргасан. Тодруулбал, зарим сургуулийн сурагчдын тоо 4000, 5000, 6000 давж, нийт 214 мянган хүүхдийн 29.5 хувь нь 40-өөс дээш хүүхэдтэй анги бүлэгт суралцаж байна. Энэ нь хэвийн нөхцөлд сургалт явуулах боломжгүйг харуулж байгаа юм. Иймд бидний зүгээс нэг сургуульд сурах нийт хүүхдийн тоог 1800-гаас хэтрэхгүй байхаар тооцож, сургалтын орчин, номын сан, спорт заал, бие засах газар, цайны газар, нэвтрэх урсгал бүгдийг уялдуулан тооцсон. Энэ бүхнийг багтаасан нөхцөл байдлын судалгаагаа гаргасан. Ангийн хүүхдийн тоог бууруулбал бүлэг болон сургуулийн тоо нэмэгдэж, тэр хэмжээгээр багшийн хомстолын асуудал шинээр хөндөгдөнө. Одоо хэдэн багшийн дутагдалтай байгаа, цаашид жил бүр хэр хэмжээний багшийн нөөц шаардлагатай болохыг динамикаар тооцож, хэрэгцээг хангахыг үе шаттай төлөвлөсөн. Энэ бүгдийг цогцоор нь авч үзэж ажиллаж байгаа маань төслийн аргачлалын зарчмын үр дүн юм. Энэ аргачлалыг ашигласнаар ажлын хэсгүүд үр дүнд хүрнэ гэдэг нь харагдаж байна.

-Боловсролын салбарт нөхцөл байдлаа цогцоор нь харж хийсэн судалгаа өмнө нь хийж байсан болов уу?

-Цогц байдлаар судалгаа хийсэн түүх боловсролын салбарт бараг байхгүй. Өмнө нь хүртээмж, хөрөнгө оруулалт, эсвэл хөтөлбөр, сурах бичиг зэргийг салангид авч үздэг байсан. Харин манай ажлын хэсэг эхлээд анхдагч хэрэгцээ сургуулийн хүртээмж, багшийн хүрэлцээг тодорхойлохыг зорьж буй. Үүний дараа хоёрдогч хэрэгцээ болох сургалтын хөтөлбөр, тоног төхөөрөмж, лаборатори цаашлаад сурах бичиг, зүрх сэтгэлийн боловсрол, сургуулийн менежмент, сургуулийн соёл зэрэг асуудлууд шат дараатай яригдана. Энэ мэт шаталсан хэрэгцээг гаргаж, эрэмбэлж судалсан нь манай ажлын хэсгийн онцлог юм. Өмнө нь ийм цогц судалгаа цөөн байсан тул асуудлууд салангид хэлбэрээр хөндөгдсөөр ирсэн байна.

-Ажлын хэсэг судалгааны үр дүнгээ хэзээ Улсын Их Хуралд танилцуулах бол

-Одоо багшийн ажлын байрны зураглал, сурагчдын үе тэнгийн дээрэлхэлт зэрэг асуудлаар судалгаагаа үргэлжлүүлэх бодолтой байгаа ч улам гүнзгийрээд яваад байх магадлалтай учир тодорхой зааг тогтоож, өнөөдрийн нөхцөл байдлыг үнэлээд, цаашид ямар чиглэлд ажиллах талаар тодорхой шийд, бодлого гаргах нь чухал гэж үзэж байна. Улсын Их Хурлын даргын захирамжид заасанчлан тайлан, дүгнэлтээ нэгтгээд энэ хаврын чуулганы хугацаанд багтааж танилцуулах ёстой. Хугацаанд нь амжуулахаар төлөвлөөд явж байна.

-Ажлын хэсгээс хуульд ямар өөрчлөлт оруулах нь зүйтэй гэж үзэж байгаа вэ?

-Өнгөрсөн хугацаанд Боловсролын ерөнхий хууль, Сургуулийн өмнөх болон ерөнхий боловсролын тухай хууль, мэргэжлийн, дээд боловсролтой холбоотой багц хуулиуд шинэчлэгдсэн. Улсын Их Хурлын гишүүдийн зарим нь хуулийг хэрэгжүүлж эхлээд удаагүй тул одоохондоо гар хүрэх шаардлагагүй гэж үзэж байхад, нөгөө хэсэг нь шинээр хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн төсөл санаачилж эхлээд байна. Манай ажлын хэсэг судалгааны үр дүнд үндэслэн олонхын саналд тулгуурлан шийдвэр гаргана. Хуульд оруулах өөрчлөлт тийм их биш гэж үзэж байгаа ч, дүрэм журамд зайлшгүй өөрчлөлт оруулах шаардлага байгаа.  Тодорхой хэлбэл, анги дүүргэлтийг 40-өөс хэтрүүлэхгүй байх, нэг сургуулийн нийт хүүхдийн тоог 1800-гаас ихгүй байх зэргийг заавал зааж өгөх хэрэгтэй. Эдгээрийг зохицуулах журам гаргалгүй цаг алдсанаас хүүхдүүд бодит байдал дээр хохирсоор байгаа тул яаравчлах ёстой.