• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Г.Баясгалангийн үед Цэц “цэг” тавиулах уу?!

Ингэхэд Үндсэн хуулийн Цэц шүүх үү, улс төрийн байгууллага уу. Ийм асуулт сүүлийн үед хурцаар тавигдах боллоо. Тус байгууллагын томилгоо, үйл ажиллагаа ийм эргэлзээ төрүүлтэл гажиж буйгийн шинж л дээ.

Товчхондоо, Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнээр анхан шатны шүүхийн шүүгчийн шалгаруулалтад ч оролцох боломжгүй “статус”-тай нөхдүүд томилогддог. Байнга гэмт хэрэгт холбогддог нэр бүхий хүмүүс хэд хэдэн улираад ажилласан явдлууд ч бий.

Ер нь бол хууль эрх зүйн салбарынхны ноён оргилууд заларч байх ёстой. Тэр утгаараа Үндсэн хуулийн Цэцэд олон нийтээс биш гэхэд салбарынхаа итгэл, дэмжлэгийг авсан хүмүүс томилогдож очих учиртай. Үүнээс гадна “дотоод томилгоо” нь ч асуудалтай явдаг.

Ганц жишээ гэхэд, Үндсэн хуулийн Цэцийн дарга Н.Чинбат2023 оны арваннэгдүгээр сард ажлаа өгсөн. Тэрбээр зөвхөн даргаас бус Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнээс ч чөлөөлөгдсөн. Н.Чинбатын тухайд хэдийгээр бүрэн эрхийнх нь хугацаа дууссан гэдэг ч цаанаа улс төрийн нөлөөтэйгөөр “зайлуулагдсан” гэсэн тайлбар одоо ч яригддаг. Түүнээс хойш Үндсэн хуулийн Цэц нэг хэсэг даргагүй явсан. Зургаан сарын дараа, саяхан даргатай болсон. Шинэ даргаар Г.Баясгалан сонгогдсон. Тэр хүртэл Үндсэн хуулийн Цэцийн даргын суудлын төлөө гадна, дотноосоо дайтчихсан. Нэг гишүүн нь нөгөөгөө хэвлэлээр гөвүүлсэн явдал ч гарсан. Тэгээд амжилт олоогүй. Учир нь тэгж “ажилласан” гишүүн Үндсэн хуулийн Цэцийн дарга болж чадаагүй юм. Үүгээр юу хэлэх гээд байна гэхээр Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн гэдэг өөрөө хууль, ёс суртахууны дээд хэмжүүр байх тэр стандарт алдагдчихсан. Томилгоо нь нэг ийм.

Дээрээс нь Үндсэн хуулийн Цэцийн үйл ажиллагаа буюу гаргаж буй шийдвэрүүд нь байнгын эргэлзээ төрүүлж, хардлага дагуулж байдаг. Энэ нь одоо ч үргэлжилсээр байна.

УИХ-ын 2024 оны сонгуулийн өмнөхөн, олон нийтийн анхаарал энэ сонгууль дээр төвлөрсөн байх үед дунд суудлын хуралдаанаараа нэгэн ноцтой шийдвэрийг гаргасан.

Ерөнхийлөгчийн нэрийг барьж байгаад өөрсдийнхөө томилгоог олон нийтийн хараа хяналтаас гадуур хийгдэх нөхцөлийг бүрдүүлж шийдсэн.

Уг нь УИХ-ын хяналт шалгалтын тухай хуульд “...Эрх бүхий этгээдээс хуульд заасны дагуу санал болгосон нэр дэвшигчтэй холбогдуулан УИХ-аас  Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн, ШЕЗ-ийн шүүгч бус гишүүн, Шүүхийн сахилгын хорооны шүүгч бус гишүүн, ХЭҮК-ын гишүүн, Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүн, АТГ-ын дарга, дэд дарга, СЕХ-ны гишүүн, ОНРТ-ийн Үндэсний зөвлөлийн гишүүн, ТАЗ-ийн гишүүн, Монгол Улсын Ерөнхий аудитор, Монголбанкны Ерөнхийлөгч, Тэргүүн дэд, Дэд ерөнхийлөгч, СЗХ-ны дарга, гишүүн, СЗХ-ны Хяналтын зөвлөлийн дарга, гишүүн, Үндэсний статистикийн хорооны дарга, Үндэсний статистикийн хорооны зөвлөлийн гишүүн, Монголбанкны Хяналтын зөвлөлийн дарга, гишүүн, Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хорооны гишүүн, Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөлийн гишүүний албан тушаалд томилуулахаар УИХ-д санал болгосон нэр дэвшигчийн талаарх томилгооны сонсгол буюу нэр дэвшигчийн сонсгол явуулна” гэж заасан.

Мөн УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуульд “...Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, УИХ, Улсын Дээд шүүхээс Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнээр томилуулахаар нэр дэвшүүлсэн саналыг хүлээн авснаас хойш энэ хуульд заасан журмын дагуу нэр дэвшигчийн сонсгол зохион байгуулна. Хууль зүйн байнгын хороо нэр дэвшигчийн сонсголын тайлан гарснаас хойш ажлын тав өдрийн дотор тухайн тайлан, эрх бүхий этгээдийн саналыг хэлэлцэж санал, дүгнэлт гаргана” гэжээ.

Харин иргэн Ж.Батмөнх гэдэг хүн Үндсэн хуулийн Цэцэд “...УИХ-аас 2021 оны арванхоёрдугаар сарын 24-ний өдөр УИХ-ын хяналт шалгалтын тухай хуулийг батлахдаа Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрх болон шүүх эрх мэдлийн бие даасан, хараат бус байдалд халдсан. Тодруулбал, уг хуулийн 29 дүгээр зүйлийн холбогдох заалтад УИХ-аас Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн, ШЕЗ-ийн гишүүн, Шүүхийн сахилгын хорооны гишүүнийг томилох, Улсын Дээд шүүхийн шүүгчтэй танилцахдаа нэр дэвшигчийн сонсгол хийхээр заасан байгаа нь төрийн эрх мэдлийн хяналт харилцан тэнцвэрээ алдах, нэг талын бүрэн эрхэд халдаж, нөлөөлөхөөр байна. Иймд дээрх шаардлагад дурдсан зохицуулалтуудыг түдгэлзүүлж өгнө үү” гэж мэдээлэл, нэмэлт шаардлага гаргажээ.

Энэ дагуу Үндсэн хуулийн Цэц УИХ-ын 2024 оны сонгуулийн санал хураалтаас хоёр хоногийн өмнө дунд суудлын хуралдаан хийж “...Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнд нэр дэвшүүлэн санал болгох онцгой бүрэн эрхийг Үндсэн хуулиар тодорхойлж Ерөнхийлөгч, Улсын Дээд шүүх зэрэг эрх бүхий этгээдэд олгосон байхад ердийн хуулиар буюу УИХ-ын хяналт шалгалтын тухай хуулийн 29 дүгээр зүйлийн 29.1.1 дэх заалтад Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнд томилуулахаар санал болгосон нэр дэвшигчтэй холбогдуулан УИХ-аас томилгооны сонсгол хийхээр  зохицуулсан нь Үндсэн хуулийн дээр дурдсан заалтад заасан бүрэн эрхийг хөндөж, Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн болон тухайн институтийн бие даасан, хараат бус байдлын баталгааг алдагдуулах үндэслэлтэй байна” гээд “...УИХ-ын хяналт шалгалтын тухай хуулийн 29 дүгээр зүйлийн 29.1.1 дэх заалтад “Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн, …”, Үндсэн хуулийн Цэцийн тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “… нэр дэвшигчийн сонсгол хийж”, УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 102 дугаар зүйлийн 102.1 дэх хэсэгт “... энэ хуульд заасан журмын дагуу нэр дэвшигчийн сонсгол зохион байгуулна. ... нэр дэвшигчийн сонсголын тайлан гарснаас хойш ... тухайн тайлан, ... Санал, дүгнэлтэд сонсголын тайлангийн агуулгыг өөрчлөхгүйгээр тусгана” гэж заасан нь Үндсэн хуулийн Жаран дөрөвдүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн “...Үндсэн хуулийн Цэц, түүний гишүүн үүргээ гүйцэтгэхдээ гагцхүү Үндсэн хуульд захирагдах бөгөөд аливаа байгууллага, албан тушаалтан, бусад хүнээс хараат бус байна”, 3 дахь хэсгийн “...Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүний хараат бус байдал Үндсэн хууль, бусад хуулиар тогтоосон баталгаагаар хангагдана”, Жаран тавдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн “...Үндсэн хуулийн Цэц есөн гишүүнээс бүрдэнэ. Тэдгээрийн гурвыг УИХ, гурвыг Ерөнхийлөгч, гурвыг Улсын Дээд шүүхийн санал болгосноор УИХ зургаан жилийн хугацаагаар томилно” гэснийг зөрчсөн байх тул хүчингүй болгосугай” гэсэн шийдвэрийг гаргажээ.

Гэтэл энэ нь Үндсэн хуулийн Цэцийн шийдвэр зөрөөд Монгол Улсын иргэний Үндсэн хуулиар олгогдсон мэдэх эрх, хууль тогтоох эрхийг хадгалах үүрэгтэй УИХ-ын эрхэнд шууд халдсан үйлдэл болж хувирч байна.

Мөн үүнийг “...Ардчилсан парламентын засаглалд аюул учирлаа” гэж тайлбарлах субьектууд гарч ирэх хандлагатай болов. Цаашлаад Үндсэн хуулийн Цэцийн энэ мэт шийдвэр нь Үндсэн хуулиар тогтоосон засаглалын тэнцвэрийг алдагдуулах, засаглал хоорондын эвдрэл хагарал үүсгэх ноцтой байдал руу хөтөлж буйг ч хэлж яриад эхэллээ.

Тиймээс, сүүлийн үед хамгийн ойлгомжтой болж байгаа нэг зүйл нь Үндсэн хуулийн Цэц үндсэн үүргээ ханган биелүүлж чадаж байгаа эсэх, үүнд үндэслээд тус байгууллагыг татан буулгах хүртэл үйл явдал өрнөж болзошгүй болжээ. Өөрөөр хэлбэл, одоогоос 32 жилийн өмнө 1992 оноос хойш ажилласан Үндсэн хуулийн Цэц, Г.Совд, Н.Жанцан, Ж.Бямбадорж, Ж.Амарсанаа, Д.Одбаяр, Н.Чинбат нарын зургаан даргыг залгаж сонгогдсон Г.Баясгалангийн үед “цэг” тавиулж магадгүй нь.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ НАЙМДУГААР САРЫН 20. МЯГМАР ГАРАГ. № 160 (7404)

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Г.Баясгалангийн үед Цэц “цэг” тавиулах уу?!

Ингэхэд Үндсэн хуулийн Цэц шүүх үү, улс төрийн байгууллага уу. Ийм асуулт сүүлийн үед хурцаар тавигдах боллоо. Тус байгууллагын томилгоо, үйл ажиллагаа ийм эргэлзээ төрүүлтэл гажиж буйгийн шинж л дээ.

Товчхондоо, Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнээр анхан шатны шүүхийн шүүгчийн шалгаруулалтад ч оролцох боломжгүй “статус”-тай нөхдүүд томилогддог. Байнга гэмт хэрэгт холбогддог нэр бүхий хүмүүс хэд хэдэн улираад ажилласан явдлууд ч бий.

Ер нь бол хууль эрх зүйн салбарынхны ноён оргилууд заларч байх ёстой. Тэр утгаараа Үндсэн хуулийн Цэцэд олон нийтээс биш гэхэд салбарынхаа итгэл, дэмжлэгийг авсан хүмүүс томилогдож очих учиртай. Үүнээс гадна “дотоод томилгоо” нь ч асуудалтай явдаг.

Ганц жишээ гэхэд, Үндсэн хуулийн Цэцийн дарга Н.Чинбат2023 оны арваннэгдүгээр сард ажлаа өгсөн. Тэрбээр зөвхөн даргаас бус Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнээс ч чөлөөлөгдсөн. Н.Чинбатын тухайд хэдийгээр бүрэн эрхийнх нь хугацаа дууссан гэдэг ч цаанаа улс төрийн нөлөөтэйгөөр “зайлуулагдсан” гэсэн тайлбар одоо ч яригддаг. Түүнээс хойш Үндсэн хуулийн Цэц нэг хэсэг даргагүй явсан. Зургаан сарын дараа, саяхан даргатай болсон. Шинэ даргаар Г.Баясгалан сонгогдсон. Тэр хүртэл Үндсэн хуулийн Цэцийн даргын суудлын төлөө гадна, дотноосоо дайтчихсан. Нэг гишүүн нь нөгөөгөө хэвлэлээр гөвүүлсэн явдал ч гарсан. Тэгээд амжилт олоогүй. Учир нь тэгж “ажилласан” гишүүн Үндсэн хуулийн Цэцийн дарга болж чадаагүй юм. Үүгээр юу хэлэх гээд байна гэхээр Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн гэдэг өөрөө хууль, ёс суртахууны дээд хэмжүүр байх тэр стандарт алдагдчихсан. Томилгоо нь нэг ийм.

Дээрээс нь Үндсэн хуулийн Цэцийн үйл ажиллагаа буюу гаргаж буй шийдвэрүүд нь байнгын эргэлзээ төрүүлж, хардлага дагуулж байдаг. Энэ нь одоо ч үргэлжилсээр байна.

УИХ-ын 2024 оны сонгуулийн өмнөхөн, олон нийтийн анхаарал энэ сонгууль дээр төвлөрсөн байх үед дунд суудлын хуралдаанаараа нэгэн ноцтой шийдвэрийг гаргасан.

Ерөнхийлөгчийн нэрийг барьж байгаад өөрсдийнхөө томилгоог олон нийтийн хараа хяналтаас гадуур хийгдэх нөхцөлийг бүрдүүлж шийдсэн.

Уг нь УИХ-ын хяналт шалгалтын тухай хуульд “...Эрх бүхий этгээдээс хуульд заасны дагуу санал болгосон нэр дэвшигчтэй холбогдуулан УИХ-аас  Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн, ШЕЗ-ийн шүүгч бус гишүүн, Шүүхийн сахилгын хорооны шүүгч бус гишүүн, ХЭҮК-ын гишүүн, Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүн, АТГ-ын дарга, дэд дарга, СЕХ-ны гишүүн, ОНРТ-ийн Үндэсний зөвлөлийн гишүүн, ТАЗ-ийн гишүүн, Монгол Улсын Ерөнхий аудитор, Монголбанкны Ерөнхийлөгч, Тэргүүн дэд, Дэд ерөнхийлөгч, СЗХ-ны дарга, гишүүн, СЗХ-ны Хяналтын зөвлөлийн дарга, гишүүн, Үндэсний статистикийн хорооны дарга, Үндэсний статистикийн хорооны зөвлөлийн гишүүн, Монголбанкны Хяналтын зөвлөлийн дарга, гишүүн, Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хорооны гишүүн, Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөлийн гишүүний албан тушаалд томилуулахаар УИХ-д санал болгосон нэр дэвшигчийн талаарх томилгооны сонсгол буюу нэр дэвшигчийн сонсгол явуулна” гэж заасан.

Мөн УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуульд “...Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, УИХ, Улсын Дээд шүүхээс Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнээр томилуулахаар нэр дэвшүүлсэн саналыг хүлээн авснаас хойш энэ хуульд заасан журмын дагуу нэр дэвшигчийн сонсгол зохион байгуулна. Хууль зүйн байнгын хороо нэр дэвшигчийн сонсголын тайлан гарснаас хойш ажлын тав өдрийн дотор тухайн тайлан, эрх бүхий этгээдийн саналыг хэлэлцэж санал, дүгнэлт гаргана” гэжээ.

Харин иргэн Ж.Батмөнх гэдэг хүн Үндсэн хуулийн Цэцэд “...УИХ-аас 2021 оны арванхоёрдугаар сарын 24-ний өдөр УИХ-ын хяналт шалгалтын тухай хуулийг батлахдаа Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрх болон шүүх эрх мэдлийн бие даасан, хараат бус байдалд халдсан. Тодруулбал, уг хуулийн 29 дүгээр зүйлийн холбогдох заалтад УИХ-аас Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн, ШЕЗ-ийн гишүүн, Шүүхийн сахилгын хорооны гишүүнийг томилох, Улсын Дээд шүүхийн шүүгчтэй танилцахдаа нэр дэвшигчийн сонсгол хийхээр заасан байгаа нь төрийн эрх мэдлийн хяналт харилцан тэнцвэрээ алдах, нэг талын бүрэн эрхэд халдаж, нөлөөлөхөөр байна. Иймд дээрх шаардлагад дурдсан зохицуулалтуудыг түдгэлзүүлж өгнө үү” гэж мэдээлэл, нэмэлт шаардлага гаргажээ.

Энэ дагуу Үндсэн хуулийн Цэц УИХ-ын 2024 оны сонгуулийн санал хураалтаас хоёр хоногийн өмнө дунд суудлын хуралдаан хийж “...Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнд нэр дэвшүүлэн санал болгох онцгой бүрэн эрхийг Үндсэн хуулиар тодорхойлж Ерөнхийлөгч, Улсын Дээд шүүх зэрэг эрх бүхий этгээдэд олгосон байхад ердийн хуулиар буюу УИХ-ын хяналт шалгалтын тухай хуулийн 29 дүгээр зүйлийн 29.1.1 дэх заалтад Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнд томилуулахаар санал болгосон нэр дэвшигчтэй холбогдуулан УИХ-аас томилгооны сонсгол хийхээр  зохицуулсан нь Үндсэн хуулийн дээр дурдсан заалтад заасан бүрэн эрхийг хөндөж, Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн болон тухайн институтийн бие даасан, хараат бус байдлын баталгааг алдагдуулах үндэслэлтэй байна” гээд “...УИХ-ын хяналт шалгалтын тухай хуулийн 29 дүгээр зүйлийн 29.1.1 дэх заалтад “Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн, …”, Үндсэн хуулийн Цэцийн тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “… нэр дэвшигчийн сонсгол хийж”, УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 102 дугаар зүйлийн 102.1 дэх хэсэгт “... энэ хуульд заасан журмын дагуу нэр дэвшигчийн сонсгол зохион байгуулна. ... нэр дэвшигчийн сонсголын тайлан гарснаас хойш ... тухайн тайлан, ... Санал, дүгнэлтэд сонсголын тайлангийн агуулгыг өөрчлөхгүйгээр тусгана” гэж заасан нь Үндсэн хуулийн Жаран дөрөвдүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн “...Үндсэн хуулийн Цэц, түүний гишүүн үүргээ гүйцэтгэхдээ гагцхүү Үндсэн хуульд захирагдах бөгөөд аливаа байгууллага, албан тушаалтан, бусад хүнээс хараат бус байна”, 3 дахь хэсгийн “...Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүний хараат бус байдал Үндсэн хууль, бусад хуулиар тогтоосон баталгаагаар хангагдана”, Жаран тавдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн “...Үндсэн хуулийн Цэц есөн гишүүнээс бүрдэнэ. Тэдгээрийн гурвыг УИХ, гурвыг Ерөнхийлөгч, гурвыг Улсын Дээд шүүхийн санал болгосноор УИХ зургаан жилийн хугацаагаар томилно” гэснийг зөрчсөн байх тул хүчингүй болгосугай” гэсэн шийдвэрийг гаргажээ.

Гэтэл энэ нь Үндсэн хуулийн Цэцийн шийдвэр зөрөөд Монгол Улсын иргэний Үндсэн хуулиар олгогдсон мэдэх эрх, хууль тогтоох эрхийг хадгалах үүрэгтэй УИХ-ын эрхэнд шууд халдсан үйлдэл болж хувирч байна.

Мөн үүнийг “...Ардчилсан парламентын засаглалд аюул учирлаа” гэж тайлбарлах субьектууд гарч ирэх хандлагатай болов. Цаашлаад Үндсэн хуулийн Цэцийн энэ мэт шийдвэр нь Үндсэн хуулиар тогтоосон засаглалын тэнцвэрийг алдагдуулах, засаглал хоорондын эвдрэл хагарал үүсгэх ноцтой байдал руу хөтөлж буйг ч хэлж яриад эхэллээ.

Тиймээс, сүүлийн үед хамгийн ойлгомжтой болж байгаа нэг зүйл нь Үндсэн хуулийн Цэц үндсэн үүргээ ханган биелүүлж чадаж байгаа эсэх, үүнд үндэслээд тус байгууллагыг татан буулгах хүртэл үйл явдал өрнөж болзошгүй болжээ. Өөрөөр хэлбэл, одоогоос 32 жилийн өмнө 1992 оноос хойш ажилласан Үндсэн хуулийн Цэц, Г.Совд, Н.Жанцан, Ж.Бямбадорж, Ж.Амарсанаа, Д.Одбаяр, Н.Чинбат нарын зургаан даргыг залгаж сонгогдсон Г.Баясгалангийн үед “цэг” тавиулж магадгүй нь.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ НАЙМДУГААР САРЫН 20. МЯГМАР ГАРАГ. № 160 (7404)



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Байнгын хороо
  • •Аймгуудын мэдээлэл
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Уул уурхай
  • •Сагсанбөмбөг
  • •Степпе Арена
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Видео мэдээ
  • •Нийтлэл
  • •Сурвалжлага
  • •Үндэсний спорт
  • •Халуун сэдэв
  • •Бөхийн төрлүүд
ХУРААХ
Бүгд Найрамдах Словени Улсын...
МАН VS АН: Д.Цогтбаатар Б.Түвшин...

Г.Баясгалангийн үед Цэц “цэг” тавиулах уу?!

ГАРЬД 2024-08-20
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
Г.Баясгалангийн үед Цэц “цэг” тавиулах уу?!

Ингэхэд Үндсэн хуулийн Цэц шүүх үү, улс төрийн байгууллага уу. Ийм асуулт сүүлийн үед хурцаар тавигдах боллоо. Тус байгууллагын томилгоо, үйл ажиллагаа ийм эргэлзээ төрүүлтэл гажиж буйгийн шинж л дээ.

Товчхондоо, Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнээр анхан шатны шүүхийн шүүгчийн шалгаруулалтад ч оролцох боломжгүй “статус”-тай нөхдүүд томилогддог. Байнга гэмт хэрэгт холбогддог нэр бүхий хүмүүс хэд хэдэн улираад ажилласан явдлууд ч бий.

Ер нь бол хууль эрх зүйн салбарынхны ноён оргилууд заларч байх ёстой. Тэр утгаараа Үндсэн хуулийн Цэцэд олон нийтээс биш гэхэд салбарынхаа итгэл, дэмжлэгийг авсан хүмүүс томилогдож очих учиртай. Үүнээс гадна “дотоод томилгоо” нь ч асуудалтай явдаг.

Ганц жишээ гэхэд, Үндсэн хуулийн Цэцийн дарга Н.Чинбат2023 оны арваннэгдүгээр сард ажлаа өгсөн. Тэрбээр зөвхөн даргаас бус Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнээс ч чөлөөлөгдсөн. Н.Чинбатын тухайд хэдийгээр бүрэн эрхийнх нь хугацаа дууссан гэдэг ч цаанаа улс төрийн нөлөөтэйгөөр “зайлуулагдсан” гэсэн тайлбар одоо ч яригддаг. Түүнээс хойш Үндсэн хуулийн Цэц нэг хэсэг даргагүй явсан. Зургаан сарын дараа, саяхан даргатай болсон. Шинэ даргаар Г.Баясгалан сонгогдсон. Тэр хүртэл Үндсэн хуулийн Цэцийн даргын суудлын төлөө гадна, дотноосоо дайтчихсан. Нэг гишүүн нь нөгөөгөө хэвлэлээр гөвүүлсэн явдал ч гарсан. Тэгээд амжилт олоогүй. Учир нь тэгж “ажилласан” гишүүн Үндсэн хуулийн Цэцийн дарга болж чадаагүй юм. Үүгээр юу хэлэх гээд байна гэхээр Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн гэдэг өөрөө хууль, ёс суртахууны дээд хэмжүүр байх тэр стандарт алдагдчихсан. Томилгоо нь нэг ийм.

Дээрээс нь Үндсэн хуулийн Цэцийн үйл ажиллагаа буюу гаргаж буй шийдвэрүүд нь байнгын эргэлзээ төрүүлж, хардлага дагуулж байдаг. Энэ нь одоо ч үргэлжилсээр байна.

УИХ-ын 2024 оны сонгуулийн өмнөхөн, олон нийтийн анхаарал энэ сонгууль дээр төвлөрсөн байх үед дунд суудлын хуралдаанаараа нэгэн ноцтой шийдвэрийг гаргасан.

Ерөнхийлөгчийн нэрийг барьж байгаад өөрсдийнхөө томилгоог олон нийтийн хараа хяналтаас гадуур хийгдэх нөхцөлийг бүрдүүлж шийдсэн.

Уг нь УИХ-ын хяналт шалгалтын тухай хуульд “...Эрх бүхий этгээдээс хуульд заасны дагуу санал болгосон нэр дэвшигчтэй холбогдуулан УИХ-аас  Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн, ШЕЗ-ийн шүүгч бус гишүүн, Шүүхийн сахилгын хорооны шүүгч бус гишүүн, ХЭҮК-ын гишүүн, Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүн, АТГ-ын дарга, дэд дарга, СЕХ-ны гишүүн, ОНРТ-ийн Үндэсний зөвлөлийн гишүүн, ТАЗ-ийн гишүүн, Монгол Улсын Ерөнхий аудитор, Монголбанкны Ерөнхийлөгч, Тэргүүн дэд, Дэд ерөнхийлөгч, СЗХ-ны дарга, гишүүн, СЗХ-ны Хяналтын зөвлөлийн дарга, гишүүн, Үндэсний статистикийн хорооны дарга, Үндэсний статистикийн хорооны зөвлөлийн гишүүн, Монголбанкны Хяналтын зөвлөлийн дарга, гишүүн, Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хорооны гишүүн, Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөлийн гишүүний албан тушаалд томилуулахаар УИХ-д санал болгосон нэр дэвшигчийн талаарх томилгооны сонсгол буюу нэр дэвшигчийн сонсгол явуулна” гэж заасан.

Мөн УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуульд “...Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, УИХ, Улсын Дээд шүүхээс Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнээр томилуулахаар нэр дэвшүүлсэн саналыг хүлээн авснаас хойш энэ хуульд заасан журмын дагуу нэр дэвшигчийн сонсгол зохион байгуулна. Хууль зүйн байнгын хороо нэр дэвшигчийн сонсголын тайлан гарснаас хойш ажлын тав өдрийн дотор тухайн тайлан, эрх бүхий этгээдийн саналыг хэлэлцэж санал, дүгнэлт гаргана” гэжээ.

Харин иргэн Ж.Батмөнх гэдэг хүн Үндсэн хуулийн Цэцэд “...УИХ-аас 2021 оны арванхоёрдугаар сарын 24-ний өдөр УИХ-ын хяналт шалгалтын тухай хуулийг батлахдаа Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрх болон шүүх эрх мэдлийн бие даасан, хараат бус байдалд халдсан. Тодруулбал, уг хуулийн 29 дүгээр зүйлийн холбогдох заалтад УИХ-аас Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн, ШЕЗ-ийн гишүүн, Шүүхийн сахилгын хорооны гишүүнийг томилох, Улсын Дээд шүүхийн шүүгчтэй танилцахдаа нэр дэвшигчийн сонсгол хийхээр заасан байгаа нь төрийн эрх мэдлийн хяналт харилцан тэнцвэрээ алдах, нэг талын бүрэн эрхэд халдаж, нөлөөлөхөөр байна. Иймд дээрх шаардлагад дурдсан зохицуулалтуудыг түдгэлзүүлж өгнө үү” гэж мэдээлэл, нэмэлт шаардлага гаргажээ.

Энэ дагуу Үндсэн хуулийн Цэц УИХ-ын 2024 оны сонгуулийн санал хураалтаас хоёр хоногийн өмнө дунд суудлын хуралдаан хийж “...Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнд нэр дэвшүүлэн санал болгох онцгой бүрэн эрхийг Үндсэн хуулиар тодорхойлж Ерөнхийлөгч, Улсын Дээд шүүх зэрэг эрх бүхий этгээдэд олгосон байхад ердийн хуулиар буюу УИХ-ын хяналт шалгалтын тухай хуулийн 29 дүгээр зүйлийн 29.1.1 дэх заалтад Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнд томилуулахаар санал болгосон нэр дэвшигчтэй холбогдуулан УИХ-аас томилгооны сонсгол хийхээр  зохицуулсан нь Үндсэн хуулийн дээр дурдсан заалтад заасан бүрэн эрхийг хөндөж, Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн болон тухайн институтийн бие даасан, хараат бус байдлын баталгааг алдагдуулах үндэслэлтэй байна” гээд “...УИХ-ын хяналт шалгалтын тухай хуулийн 29 дүгээр зүйлийн 29.1.1 дэх заалтад “Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн, …”, Үндсэн хуулийн Цэцийн тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “… нэр дэвшигчийн сонсгол хийж”, УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 102 дугаар зүйлийн 102.1 дэх хэсэгт “... энэ хуульд заасан журмын дагуу нэр дэвшигчийн сонсгол зохион байгуулна. ... нэр дэвшигчийн сонсголын тайлан гарснаас хойш ... тухайн тайлан, ... Санал, дүгнэлтэд сонсголын тайлангийн агуулгыг өөрчлөхгүйгээр тусгана” гэж заасан нь Үндсэн хуулийн Жаран дөрөвдүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн “...Үндсэн хуулийн Цэц, түүний гишүүн үүргээ гүйцэтгэхдээ гагцхүү Үндсэн хуульд захирагдах бөгөөд аливаа байгууллага, албан тушаалтан, бусад хүнээс хараат бус байна”, 3 дахь хэсгийн “...Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүний хараат бус байдал Үндсэн хууль, бусад хуулиар тогтоосон баталгаагаар хангагдана”, Жаран тавдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн “...Үндсэн хуулийн Цэц есөн гишүүнээс бүрдэнэ. Тэдгээрийн гурвыг УИХ, гурвыг Ерөнхийлөгч, гурвыг Улсын Дээд шүүхийн санал болгосноор УИХ зургаан жилийн хугацаагаар томилно” гэснийг зөрчсөн байх тул хүчингүй болгосугай” гэсэн шийдвэрийг гаргажээ.

Гэтэл энэ нь Үндсэн хуулийн Цэцийн шийдвэр зөрөөд Монгол Улсын иргэний Үндсэн хуулиар олгогдсон мэдэх эрх, хууль тогтоох эрхийг хадгалах үүрэгтэй УИХ-ын эрхэнд шууд халдсан үйлдэл болж хувирч байна.

Мөн үүнийг “...Ардчилсан парламентын засаглалд аюул учирлаа” гэж тайлбарлах субьектууд гарч ирэх хандлагатай болов. Цаашлаад Үндсэн хуулийн Цэцийн энэ мэт шийдвэр нь Үндсэн хуулиар тогтоосон засаглалын тэнцвэрийг алдагдуулах, засаглал хоорондын эвдрэл хагарал үүсгэх ноцтой байдал руу хөтөлж буйг ч хэлж яриад эхэллээ.

Тиймээс, сүүлийн үед хамгийн ойлгомжтой болж байгаа нэг зүйл нь Үндсэн хуулийн Цэц үндсэн үүргээ ханган биелүүлж чадаж байгаа эсэх, үүнд үндэслээд тус байгууллагыг татан буулгах хүртэл үйл явдал өрнөж болзошгүй болжээ. Өөрөөр хэлбэл, одоогоос 32 жилийн өмнө 1992 оноос хойш ажилласан Үндсэн хуулийн Цэц, Г.Совд, Н.Жанцан, Ж.Бямбадорж, Ж.Амарсанаа, Д.Одбаяр, Н.Чинбат нарын зургаан даргыг залгаж сонгогдсон Г.Баясгалангийн үед “цэг” тавиулж магадгүй нь.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ НАЙМДУГААР САРЫН 20. МЯГМАР ГАРАГ. № 160 (7404)

ФОТО:

Сэдвүүд : #Нийтлэл  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
10 минутын өмнө өмнө

"Ачит Ихт" компани үйлдвэрийн орчинд экологийн тэнцвэрийг хадгалагч тарвага нутагшууллаа

12 минутын өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 44 зөрчил бүртгэгдлээ

27 минутын өмнө өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

29 минутын өмнө өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

30 минутын өмнө өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

31 минутын өмнө өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

33 минутын өмнө өмнө

“Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөц бүрдүүллээ

37 минутын өмнө өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

42 минутын өмнө өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

46 минутын өмнө өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

50 минутын өмнө өмнө

Үс засуулбал нас уртасна

54 минутын өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 8-10 хэм хүйтэн байна

23 цагийн өмнө өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

1 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

1 өдрийн өмнө өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

1 өдрийн өмнө өмнө

Цас орно, өдөртөө 5-7 хэм хүйтэн байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2 өдрийн өмнө өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2 өдрийн өмнө өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2 өдрийн өмнө өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2 өдрийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-13 өмнө

Инженерийн хангамжийн байгууллагуудын өвөлжилтийн бэлтгэл, бэлэн байдлыг шалгалаа

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-11 өмнө

“Чингис хаан” тэргүүн зэргийн одонг Шинжлэх ухааны академид хүртээлээ

2026-11-12 өмнө

NBA-ын 3 дахь долоо хоногийн шилдэг тоглогчдын бичлэг (2026-27)

2026-11-12 өмнө

NBA-ын 3 дахь долоо хоногийн шилдэг тохолтын бичлэг (2026-27)

2026-11-10 өмнө

Шинэ гарди М.Лхагвагэрэл “Чингис хаан” цом гардлаа

2026-11-13 өмнө

Төрийн өмчит компаниудын ногдол ашгийг иргэдэд хүртээх бодлого үр дүнгээ өгч эхэлж байна

2026-11-11 өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шарагчин үхэр өдөр

2026-11-13 өмнө

Н.Учрал: Говийн усны асуудлыг нэн тэргүүнд тавина

2026-11-11 өмнө

Өдөртөө 7-9 хэм дулаан байна

2026-11-11 өмнө

“Оюу толгой” ХХК 2027 оноос ногдол ашиг олгоно гэдгээ захидлаар мэдэгдлээ

2026-11-10 өмнө

Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET

2 өдрийн өмнө өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-12 өмнө

Их Засаг ба Хууль засаглахуй: “Их Засаг” бол ганц бичиг баримт биш, Үндсэн хуулийн цогц юм

2026-11-12 өмнө

Н.Учрал: Оюу Толгойн ногдол ашгийг иргэдийн дансанд шилжүүлэх эсэх асуудал дээр Засгийн газар хуулиа л барина

2026-11-12 өмнө

Хүүхдийн биед тохирсон ширээ, сандлын хөрөнгө оруулалтыг ирэх оны төсөвт тусгая

2026-11-13 өмнө

Инженерийн хангамжийн байгууллагуудын өвөлжилтийн бэлтгэл, бэлэн байдлыг шалгалаа

2026-11-10 өмнө

Нийслэл хотын албан татварыг 50 хувиар бууруулах тогтоолын төслийг баталлаа

2026-11-12 өмнө

Монгол Улс дэлхийн дижитал ба хиймэл оюуны өрсөлдөх чадварын үнэлгээгээр 70 орноос 67-рт эрэмбэлэгдлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-12 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 64 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-13 өмнө

Их цас орно, өдөртөө 1-3 хэм дулаан байна

2026-11-10 өмнө

С.Бямбацогт: Төрийн хүч эрх мэдэлд бус, ард түмнийхээ итгэлд оршдог

2026-11-10 өмнө

С.Нарангэрэл: Чингис хааны Их Засгийн амин сүнс нь ёс суртахуун гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн

2026-11-12 өмнө

Химийн иж бүрэн кабинет байгуулж хүлээлгэн өглөө

2026-11-12 өмнө

Хөөрөг 20, даалин 10 гэх мэтийн хохирогч иргэд тогтоогдоогүй байна

2026-11-11 өмнө

“Шинэ цагийн малчин" аяныг үндэсний хэмжээнд өрнүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөөг баталлаа

2026-11-12 өмнө

Хүннү эйр – Монгол Улсыг Дэлхийтэй холбосон 15 жил

2026-11-13 өмнө

З.Мэндсайхан: “Рио Тинто” групп ногдол ашгийг гурван үе шаттайгаар төвлөрүүлэхээ илэрхийлсэн

2026-11-12 өмнө

Хүннү хотын дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтууд үргэлжилж байна

2026-11-11 өмнө

Г.Тэмүүлэн: Шүгэл үлээгчийг хамгаалах тогтолцоог бүрдүүлж, амь нас, эрүүл мэндэд халдсан, эсхүл халдах эрсдэл үүссэн бол нэн даруй хамгаалалтад авна

2026-11-13 өмнө

Үс засуулбал бие эрхтний хүч сайжирна

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.