• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Засгийн газрын өр 30.8 их наяд төгрөг буюу хоёр жилийн төсөвтэй тэнцэж байна

Т.Эрдмаа 

Монгол Улсын нийт гадаад өрийн хэмжээ 2023 оны байдлаар 34  тэрбум ам.доллар болоод байна.  Үүнийг задлаад харвал аж ахуйн нэгжийнх 22.5,  Засгийн газрынх 7.9, Монголбанкных хоёр, арилжааны банкнуудынх 1.6 тэрбум ам.доллар  тус тус эзэлж байгаа юм. Энэ нь Монгол Улсын нийт гадаад өр асар өндөр төвшинд хүрснийг илтгэж буй явдал хэмээн эдийн засагчид хэлэх болсон. Тодруулбал, Монгол Улсын нийт гадаад өрийг  ДНБ-д харьцуулан харвал  энэ оны  байдлаар 191 хувьтай тэнцэж байна.  Үүнд  Оюу Толгойн өp төлбөр орсон. Харин хасаад   тооцвол манай улсын нийт гадаад өр ДНБ-ий  117 хувьтай тэнцэнэ.  

Манай улсад зээл олгосон  газар нь олон улсын банк санхүүгийн байгууллагууд юм. Эдгээрээс  гадна Нидерланд улс 11.6, БНХАУ  3.6, Япон улс 1.2, Сингапур улсын  нэг тэрбум ам.долларын зээл олгосноор тэргүүлж байна.  

Засгийн газрын өрийг төгрөгт шилжүүлэн тооцвол  30.8 их наяд болж буй билээ. Өөрөөр хэлбэл манай улсын хоёр жилийн төсөвтэй бараг тэнцэж буй юм. 

Харин Засгийн газрын дотоодод арилжаалсан  үнэт цаасны өрийн үлдэгдэл энэ  оны байдлаар 534.1 тэрбум төгрөг болсон. Үүнийг задлаад үзвэл   437.5 тэрбум төгрөг  нь төсвийн алдагдал санхүүжүүлэх, 96  тэрбум төгрөг нь “Сайн хувьцаа” хөтөлбөрийг санхүүжүүлэхэд зарцуулжээ. 

Засгийн газар 2017 оны  аравдугаар capaac хойш дотоодын  зах зээлд  үнэт цаас арилжаалаагүй.  Ийм учраас  дотоодод арилжаалсан  үнэт цаасны өр  гурав  дахин буурав.  Гэвч  төсвийн алдагдлыг санхүүжүүлэх зорилгоор  2022 оны долоо  болон арваннэгдүгээр  саруудад нийт 683.9 тэрбум төгрөгийн үнэт цаасыг  “Хадгаламжийн даатгалын корпораци сан”-д,  “Монгол Улсын Хөгжлийн банк”-д хаалттай хүрээнд арилжаалсан байна.

Манай улсын төсөв жил бүр алдагдалтай батлагдаж ирсэн. Тухайлбал, жилд хоёр их наяд орчим төгрөгийн алдагдалтай төсөв баталж ирсэн. Иймд төсвийн алдагдлыг санхүүжүүлэх мөнгөний эх үүсвэр хэрэгтэй.  Тэгэхээр төсвийн алдагдлыг санхүүжүүлэх зорилгоор 2023 онд Засгийн газрын дотоод үнэт цаасыг Монголын Хөрөнгийн биржээр олон нийтэд нээлттэй арилжаалах шийдвэр гарсан. Энэ хүрээнд Засгийн газрын дотоод үнэт цаасны анхдагч болон хоёрдогч зах зээлийг дэмжих зорилгоор Тендерийн барьцааны зориулалттай дотоод үнэт цаас гapгax, үүнтэй холбоотой журамд нэмэлт өөрчлөлт оруулах, арилжааны дэд бутцийг сонгох зэрэг бэлтгэл ажлыг хангаад байгаа юм. Тэгэхээр ирэх жил буюу 2024 оноос Засгийн газар үнэт цаасаа Монголын Хөрөнгийн биржээр арилжаалж эхлэх нь. 

Засгийн газар 2023 онд  2.6  сая гаруй ам.долларын бонд  олон улсын зах зээлд арилжаалсан. Энэ нь мөн л нөгөө төсвийн алдагдлаа санхүүжүүлэхэд зарцуулсан мөнгө.

Өнгөрч буй 2023 онд “Гэрэгэ” бондын үлдэгдэл төлбөрийг  төлж дууссан бөгөөд 2024 онд “Хуралдай” бондын  392.5 сая ам.долларыг төлнө. Төлбөрийг төсвийн хөрөнгөөс төлөх боломж бүрдүүлсэн хэмээн эрх баригчид хэлж байгаа.  Мөн арваннэгдүгээр сард  350 сая ам.долларын, 5.5 жилийн хугацаатай 7.875 хувийн хүүтэй  “Сенчири-3” бондыг гаргаад байна.

Засгийн газрын 2022- 2023 онд эргэн төлөх “Гэрэгэ” бондын 15.8, “Чингис” бондын 2.5 сая ам.доллар буюу нийт 18.3 сая ам.долларын өр байсан. Тэгвэл энэ өрийн төсөвт үзүүлэх ачааллыг бууруулах зорилгоор  Засгийн газрын гадаад үнэт цаасны ханш   зах зээл дээр унасан   цаг үеийг ашиглан эргэн төлөгдөх үнээс хямд өртөгөөр  буцаан худалдан  авчээ.  Ингэснээр  Засгийн газрын өрийн үйлчилгээний зардлаас нийт 1.8 тэрбум төгрөгийн үндсэн болон хүүгийн төлбөрийн хэмнэлт гарсан байна. 

Өрийн удирдлагын тухай хууль 2015 оны  хоёрдугаар сард батлагдсанаар Засгийн газрын өрийн баталгаа гаргахад баталгаа гаргуулагч болон төсөл apra хэмжээнд тавигдах шаардлага хуульчлагдаж, өрийн баталгаа гаргуулах хүсэлтэд эрсдэлийн үнэлгээ хийх, төсөл apra хэмжээнд хяналт тавих зэрэг хууль эрх зүйн орчин бүрдсэн. Tyc хууль батлагдахаас өмнө Засгийн газрын зүгээс Монгол Улсын Хөгжлийн банкны дунд хугацааны “Евро” бонд, “Самурай” бонд, Кредит Свисс банкнаас авсан зээл, БНХАУ-ын Хөгжлийн банкнаас авсан зээл, “МИАТ” ТӨХК-ийн агаарын хөлгийн санхүүжилт зэрэгт  нийт  2.7 их наяд төгрөгтэй тэнцэх зээлд баталгаа  гаргасан байдаг. Засгийн газрын өрийн баталгааны үлдэгдэл 2023 оны байдлаар 728.3 тэрбум төгрөг байна. Үүнээс Монгол Улсын Хөгжлийн банкны баталгааны үлдэгдэл 696.9, “Эрдэнэс Монгол” ХК-ний баталгааны үлдэгдэл 31.4 тэрбум төгрөг байна.

Засгийн газрын өрийн баталгааны үлдэгдлийн 95.7 хувийг эзэлж байгаа Монгол Улсын Хөгжлийн банкны 30  тэрбум иенийн “Самурай” бондын төлбөрийг 2023 онд төлөх  бол “Эрдэнэс Монгол” ХК-ийн техникийн туслалцааны зээлийг 2031 онд тус тус төлөх хуваарьтай.

Олон улсын санхүү, эдийн засгийн байгууллагууд Монгол Улсын зээлжих зэрэглэл 2024 онд буурах эрсдэлтэй хэмээн анхааруулж байгаа юм.

Ингээд зээлжих зэрэглэл буурах эрсдэлд дараах хүчин зүйлсийг онцоллоо. Үүнд: 

-    Гадаад санхүүжилтийн эх үүсвэр татах чадвар буурах, гадаад валютын албан нөөц  нь БНХАУ-ын хилийн боомтын асуудлаас шалтгаалдаг.

Иймд гадаад нөхцөл байдлыг үнэлж цэгнэхгүй байх...

-    Төсвийн алдагдлыг бууруулах, Засгийн газрын өрийн ДНБ-д эзлэх харьцааг тогтворжуулж чадахгуй байх...  
-    Улс төрийн тогтворгүй байдал нь гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтыг  бууруулах, стратегийн ач холбогдол бүхий уул уурхайн төслүүдийг зогсоох эрсдэлтэй байна гэж үзжээ. 

Энэ оны  тавдугаар сард Засгийн газраас олон улсын зээлжих зэрэглэл тогтоогч “Фитч”, долдугаар сард “Эс энд Пи” агентлагийн төлөөлөлтэй тус тус уулзаж зохион байгуулж, зээлжих зэрэглэл тогтоолгосон байдаг. Тэд  Монгол Улсын 2023 оны зээлжих зэрэглэлийг “В” тогтвортой төвшинд хэвээр  байна гэсэн дүгнэлт хийжээ. Цаашид зээлжих зэрэглэлээ нэмэгдүүлэхэд дараах нөхцлийг тавьж буйгаа  мэдэгдсэн. Үүнд:

-    Гадаад валютын албан нөөцийг  их хэмжээгээр нэмэгдүүлэх, Засгийн газрын гадаад өрийн удирдлагын стратегийг хэрэгжүүлэх, гадаад санхүүжилтийн хэрэгцээг бууруулж тогтвортой байдлыг хадгалах;
-    Макро эдийн засгийн зөв, зохистой бодлогыг   хэрэгжүүлэх, түүхий эдийн үнийн болон олон улсын эдийн засгийн савлагаанд хэт мэдрэг байдлыг бууруулах, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт орж ирэхэд таатай бизнесийн орчныг бүрдүүлэх;
-    Засгийн газрын өрийн ДНБ-тэй харьцах харьцааг тогтмол бууруулах;
-    Монгол Улсын эдийн засаг  ижил орлоготой улс орнуудтай харьцуулахад сайжрах;
-    Эдийн засгийн өсөлт хүлээлтээс давж өссөн тохиолдолд энэ нь төсөв, өp, гадаад зах зээлийн үзүүлэлтийг хурдан сайжруулах;
-    Монгол Улсын тогтолцооны шинэчлэл, сайжруулалт хийх, ялангуяа бодлого боловсруулахдаа бодит ахиц дэвшил гapгax зэрэг  шаардлага тавьсан байна. Хэрэв эдгээр шаардлагыг биелүүлэхгүй бол Монгол Улсын зээлжих зэрэглэл олон улсын санхүү, эдийн засгийн зах зээлд буурах нөхцөл болох юм. 

Албан эх сурвалжийн мэдээллээс харахад Монгол Улсын өрийн өнөөгийн нөхцөл байдал, зээлжих зэрэглэл нэг иймэрхүү. Тэгвэл  эдийн засагч Р.Даваадорж “Хэрвээ интернэтээр ороод харвал 2016 оны УИХ-ын өмнө МАН-хан  иргэн бүр 15 сая төгрөгийн өртэй боллоо. Улс орон элгээрээ хэвтлээ. Хүүхэд төрмөгц 15 сая төгрөгийн өртэй боллоо. МАН шилдэг Монгол Улсын эдийн засагчдынхаа тооцооллыг ард түмэндээ хүргэж байна. Энэ хэмжээг бууруулах тооцоо бидэнд байна  гэсэн мэдээллийг харж болно. Өөрсдөө Монгол Улсын нийт өрийн хэмжээг  иргэддээ хувааж гаргаад харанга балбасан. Бүтэн найман жил өнгөрч байхад юу болов гэдэг энгийн асуултын хариу бол 33 сая төгрөг юм. Одоо иргэн бүрд 33 сая төгрөгийн өр ногдож байгаа нь үнэн. Гадаад өрийн зохист хэмжээ улс орнуудын хувьд харилцан адилгүй байдаг хэдий ч дийлэнх нь өрийн хэмжээгээ ДНБ-хээ 50 хувиас хэтрүүлэхгүй байхыг эрмэлзэж, хуульчилсан байдаг. Тухайлбал, Белорусс улсын хувьд гадаад өрийн хэмжээ ДНБ-ий 25 хувь, дотоод өр нь 20 хувиас хэтрэхгүй байдаг. Харин Монгол Улс 2010 онд “Төсвийн тогтвортой байдлын тухай” хуулийг баталж, улсын өрийн өнөөгийн үнэ цэнээр илэрхийлсэн үлдэгдэл нь тухайн жилийн оны үнээр тооцсон ДНБ-ий 40 хувиас хэтрэхгүй байхаар заасан билээ. Энэ нь дэлхийн жишигт нийцэхүйц зохист хэмжээ бөгөөд манайхан “өрийн тааз” гэж нэрлэжээ. Гэвч сүүлийн жилүүдэд Монгол Улс төсвийн тогтвортой байдлын хуулийн үзэл санааг эвдэж дээрх заалтуудын хэм хэмжээг хэд хэдэн удаа өөрчилсөн байдаг. Тиймээс хуулийн үндсэн утгыг гээгдүүлж, “өртэйгээр хөгжих”, төсвийн мөчлөг дагасан тэлсэн бодлого хэрэгжүүлэх, төсвийн алдагдал ба өрийн хэмжээ хоорондын уялдааг хангалгүй хэрэгжүүлэх үндсийг тавьсан байдаг” хэмээн мэдэгджээ. 

Энэ бүгдээс харвал Монгол Улсын өр өндөр хэмжээнд байна. Иймд төсвийн сахилга бат барих, түүхий эдийн үнийн өсөлтөөс олсон мөнгөө ариг гамтай ашиглаж өр төлбөрөө бууруулах асуудал тулгарч байна.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин

2023 оны арванхоёрдугаар сарын 25. Даваа. №188 (5916)

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв
М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Засгийн газрын өр 30.8 их наяд төгрөг буюу хоёр жилийн төсөвтэй тэнцэж байна

Т.Эрдмаа 

Монгол Улсын нийт гадаад өрийн хэмжээ 2023 оны байдлаар 34  тэрбум ам.доллар болоод байна.  Үүнийг задлаад харвал аж ахуйн нэгжийнх 22.5,  Засгийн газрынх 7.9, Монголбанкных хоёр, арилжааны банкнуудынх 1.6 тэрбум ам.доллар  тус тус эзэлж байгаа юм. Энэ нь Монгол Улсын нийт гадаад өр асар өндөр төвшинд хүрснийг илтгэж буй явдал хэмээн эдийн засагчид хэлэх болсон. Тодруулбал, Монгол Улсын нийт гадаад өрийг  ДНБ-д харьцуулан харвал  энэ оны  байдлаар 191 хувьтай тэнцэж байна.  Үүнд  Оюу Толгойн өp төлбөр орсон. Харин хасаад   тооцвол манай улсын нийт гадаад өр ДНБ-ий  117 хувьтай тэнцэнэ.  

Манай улсад зээл олгосон  газар нь олон улсын банк санхүүгийн байгууллагууд юм. Эдгээрээс  гадна Нидерланд улс 11.6, БНХАУ  3.6, Япон улс 1.2, Сингапур улсын  нэг тэрбум ам.долларын зээл олгосноор тэргүүлж байна.  

Засгийн газрын өрийг төгрөгт шилжүүлэн тооцвол  30.8 их наяд болж буй билээ. Өөрөөр хэлбэл манай улсын хоёр жилийн төсөвтэй бараг тэнцэж буй юм. 

Харин Засгийн газрын дотоодод арилжаалсан  үнэт цаасны өрийн үлдэгдэл энэ  оны байдлаар 534.1 тэрбум төгрөг болсон. Үүнийг задлаад үзвэл   437.5 тэрбум төгрөг  нь төсвийн алдагдал санхүүжүүлэх, 96  тэрбум төгрөг нь “Сайн хувьцаа” хөтөлбөрийг санхүүжүүлэхэд зарцуулжээ. 

Засгийн газар 2017 оны  аравдугаар capaac хойш дотоодын  зах зээлд  үнэт цаас арилжаалаагүй.  Ийм учраас  дотоодод арилжаалсан  үнэт цаасны өр  гурав  дахин буурав.  Гэвч  төсвийн алдагдлыг санхүүжүүлэх зорилгоор  2022 оны долоо  болон арваннэгдүгээр  саруудад нийт 683.9 тэрбум төгрөгийн үнэт цаасыг  “Хадгаламжийн даатгалын корпораци сан”-д,  “Монгол Улсын Хөгжлийн банк”-д хаалттай хүрээнд арилжаалсан байна.

Манай улсын төсөв жил бүр алдагдалтай батлагдаж ирсэн. Тухайлбал, жилд хоёр их наяд орчим төгрөгийн алдагдалтай төсөв баталж ирсэн. Иймд төсвийн алдагдлыг санхүүжүүлэх мөнгөний эх үүсвэр хэрэгтэй.  Тэгэхээр төсвийн алдагдлыг санхүүжүүлэх зорилгоор 2023 онд Засгийн газрын дотоод үнэт цаасыг Монголын Хөрөнгийн биржээр олон нийтэд нээлттэй арилжаалах шийдвэр гарсан. Энэ хүрээнд Засгийн газрын дотоод үнэт цаасны анхдагч болон хоёрдогч зах зээлийг дэмжих зорилгоор Тендерийн барьцааны зориулалттай дотоод үнэт цаас гapгax, үүнтэй холбоотой журамд нэмэлт өөрчлөлт оруулах, арилжааны дэд бутцийг сонгох зэрэг бэлтгэл ажлыг хангаад байгаа юм. Тэгэхээр ирэх жил буюу 2024 оноос Засгийн газар үнэт цаасаа Монголын Хөрөнгийн биржээр арилжаалж эхлэх нь. 

Засгийн газар 2023 онд  2.6  сая гаруй ам.долларын бонд  олон улсын зах зээлд арилжаалсан. Энэ нь мөн л нөгөө төсвийн алдагдлаа санхүүжүүлэхэд зарцуулсан мөнгө.

Өнгөрч буй 2023 онд “Гэрэгэ” бондын үлдэгдэл төлбөрийг  төлж дууссан бөгөөд 2024 онд “Хуралдай” бондын  392.5 сая ам.долларыг төлнө. Төлбөрийг төсвийн хөрөнгөөс төлөх боломж бүрдүүлсэн хэмээн эрх баригчид хэлж байгаа.  Мөн арваннэгдүгээр сард  350 сая ам.долларын, 5.5 жилийн хугацаатай 7.875 хувийн хүүтэй  “Сенчири-3” бондыг гаргаад байна.

Засгийн газрын 2022- 2023 онд эргэн төлөх “Гэрэгэ” бондын 15.8, “Чингис” бондын 2.5 сая ам.доллар буюу нийт 18.3 сая ам.долларын өр байсан. Тэгвэл энэ өрийн төсөвт үзүүлэх ачааллыг бууруулах зорилгоор  Засгийн газрын гадаад үнэт цаасны ханш   зах зээл дээр унасан   цаг үеийг ашиглан эргэн төлөгдөх үнээс хямд өртөгөөр  буцаан худалдан  авчээ.  Ингэснээр  Засгийн газрын өрийн үйлчилгээний зардлаас нийт 1.8 тэрбум төгрөгийн үндсэн болон хүүгийн төлбөрийн хэмнэлт гарсан байна. 

Өрийн удирдлагын тухай хууль 2015 оны  хоёрдугаар сард батлагдсанаар Засгийн газрын өрийн баталгаа гаргахад баталгаа гаргуулагч болон төсөл apra хэмжээнд тавигдах шаардлага хуульчлагдаж, өрийн баталгаа гаргуулах хүсэлтэд эрсдэлийн үнэлгээ хийх, төсөл apra хэмжээнд хяналт тавих зэрэг хууль эрх зүйн орчин бүрдсэн. Tyc хууль батлагдахаас өмнө Засгийн газрын зүгээс Монгол Улсын Хөгжлийн банкны дунд хугацааны “Евро” бонд, “Самурай” бонд, Кредит Свисс банкнаас авсан зээл, БНХАУ-ын Хөгжлийн банкнаас авсан зээл, “МИАТ” ТӨХК-ийн агаарын хөлгийн санхүүжилт зэрэгт  нийт  2.7 их наяд төгрөгтэй тэнцэх зээлд баталгаа  гаргасан байдаг. Засгийн газрын өрийн баталгааны үлдэгдэл 2023 оны байдлаар 728.3 тэрбум төгрөг байна. Үүнээс Монгол Улсын Хөгжлийн банкны баталгааны үлдэгдэл 696.9, “Эрдэнэс Монгол” ХК-ний баталгааны үлдэгдэл 31.4 тэрбум төгрөг байна.

Засгийн газрын өрийн баталгааны үлдэгдлийн 95.7 хувийг эзэлж байгаа Монгол Улсын Хөгжлийн банкны 30  тэрбум иенийн “Самурай” бондын төлбөрийг 2023 онд төлөх  бол “Эрдэнэс Монгол” ХК-ийн техникийн туслалцааны зээлийг 2031 онд тус тус төлөх хуваарьтай.

Олон улсын санхүү, эдийн засгийн байгууллагууд Монгол Улсын зээлжих зэрэглэл 2024 онд буурах эрсдэлтэй хэмээн анхааруулж байгаа юм.

Ингээд зээлжих зэрэглэл буурах эрсдэлд дараах хүчин зүйлсийг онцоллоо. Үүнд: 

-    Гадаад санхүүжилтийн эх үүсвэр татах чадвар буурах, гадаад валютын албан нөөц  нь БНХАУ-ын хилийн боомтын асуудлаас шалтгаалдаг.

Иймд гадаад нөхцөл байдлыг үнэлж цэгнэхгүй байх...

-    Төсвийн алдагдлыг бууруулах, Засгийн газрын өрийн ДНБ-д эзлэх харьцааг тогтворжуулж чадахгуй байх...  
-    Улс төрийн тогтворгүй байдал нь гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтыг  бууруулах, стратегийн ач холбогдол бүхий уул уурхайн төслүүдийг зогсоох эрсдэлтэй байна гэж үзжээ. 

Энэ оны  тавдугаар сард Засгийн газраас олон улсын зээлжих зэрэглэл тогтоогч “Фитч”, долдугаар сард “Эс энд Пи” агентлагийн төлөөлөлтэй тус тус уулзаж зохион байгуулж, зээлжих зэрэглэл тогтоолгосон байдаг. Тэд  Монгол Улсын 2023 оны зээлжих зэрэглэлийг “В” тогтвортой төвшинд хэвээр  байна гэсэн дүгнэлт хийжээ. Цаашид зээлжих зэрэглэлээ нэмэгдүүлэхэд дараах нөхцлийг тавьж буйгаа  мэдэгдсэн. Үүнд:

-    Гадаад валютын албан нөөцийг  их хэмжээгээр нэмэгдүүлэх, Засгийн газрын гадаад өрийн удирдлагын стратегийг хэрэгжүүлэх, гадаад санхүүжилтийн хэрэгцээг бууруулж тогтвортой байдлыг хадгалах;
-    Макро эдийн засгийн зөв, зохистой бодлогыг   хэрэгжүүлэх, түүхий эдийн үнийн болон олон улсын эдийн засгийн савлагаанд хэт мэдрэг байдлыг бууруулах, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт орж ирэхэд таатай бизнесийн орчныг бүрдүүлэх;
-    Засгийн газрын өрийн ДНБ-тэй харьцах харьцааг тогтмол бууруулах;
-    Монгол Улсын эдийн засаг  ижил орлоготой улс орнуудтай харьцуулахад сайжрах;
-    Эдийн засгийн өсөлт хүлээлтээс давж өссөн тохиолдолд энэ нь төсөв, өp, гадаад зах зээлийн үзүүлэлтийг хурдан сайжруулах;
-    Монгол Улсын тогтолцооны шинэчлэл, сайжруулалт хийх, ялангуяа бодлого боловсруулахдаа бодит ахиц дэвшил гapгax зэрэг  шаардлага тавьсан байна. Хэрэв эдгээр шаардлагыг биелүүлэхгүй бол Монгол Улсын зээлжих зэрэглэл олон улсын санхүү, эдийн засгийн зах зээлд буурах нөхцөл болох юм. 

Албан эх сурвалжийн мэдээллээс харахад Монгол Улсын өрийн өнөөгийн нөхцөл байдал, зээлжих зэрэглэл нэг иймэрхүү. Тэгвэл  эдийн засагч Р.Даваадорж “Хэрвээ интернэтээр ороод харвал 2016 оны УИХ-ын өмнө МАН-хан  иргэн бүр 15 сая төгрөгийн өртэй боллоо. Улс орон элгээрээ хэвтлээ. Хүүхэд төрмөгц 15 сая төгрөгийн өртэй боллоо. МАН шилдэг Монгол Улсын эдийн засагчдынхаа тооцооллыг ард түмэндээ хүргэж байна. Энэ хэмжээг бууруулах тооцоо бидэнд байна  гэсэн мэдээллийг харж болно. Өөрсдөө Монгол Улсын нийт өрийн хэмжээг  иргэддээ хувааж гаргаад харанга балбасан. Бүтэн найман жил өнгөрч байхад юу болов гэдэг энгийн асуултын хариу бол 33 сая төгрөг юм. Одоо иргэн бүрд 33 сая төгрөгийн өр ногдож байгаа нь үнэн. Гадаад өрийн зохист хэмжээ улс орнуудын хувьд харилцан адилгүй байдаг хэдий ч дийлэнх нь өрийн хэмжээгээ ДНБ-хээ 50 хувиас хэтрүүлэхгүй байхыг эрмэлзэж, хуульчилсан байдаг. Тухайлбал, Белорусс улсын хувьд гадаад өрийн хэмжээ ДНБ-ий 25 хувь, дотоод өр нь 20 хувиас хэтрэхгүй байдаг. Харин Монгол Улс 2010 онд “Төсвийн тогтвортой байдлын тухай” хуулийг баталж, улсын өрийн өнөөгийн үнэ цэнээр илэрхийлсэн үлдэгдэл нь тухайн жилийн оны үнээр тооцсон ДНБ-ий 40 хувиас хэтрэхгүй байхаар заасан билээ. Энэ нь дэлхийн жишигт нийцэхүйц зохист хэмжээ бөгөөд манайхан “өрийн тааз” гэж нэрлэжээ. Гэвч сүүлийн жилүүдэд Монгол Улс төсвийн тогтвортой байдлын хуулийн үзэл санааг эвдэж дээрх заалтуудын хэм хэмжээг хэд хэдэн удаа өөрчилсөн байдаг. Тиймээс хуулийн үндсэн утгыг гээгдүүлж, “өртэйгээр хөгжих”, төсвийн мөчлөг дагасан тэлсэн бодлого хэрэгжүүлэх, төсвийн алдагдал ба өрийн хэмжээ хоорондын уялдааг хангалгүй хэрэгжүүлэх үндсийг тавьсан байдаг” хэмээн мэдэгджээ. 

Энэ бүгдээс харвал Монгол Улсын өр өндөр хэмжээнд байна. Иймд төсвийн сахилга бат барих, түүхий эдийн үнийн өсөлтөөс олсон мөнгөө ариг гамтай ашиглаж өр төлбөрөө бууруулах асуудал тулгарч байна.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин

2023 оны арванхоёрдугаар сарын 25. Даваа. №188 (5916)



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Байнгын хороо
  • •Степпе Арена
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Уул уурхай
  • •Видео мэдээ
  • •Яам, Агентлаг
  • •Эрүүл мэнд
  • •Гэмт хэрэг
  • •Халуун сэдэв
ХУРААХ
Нийтээрээ тансагладаг...
Хөгжлийн банкны "Самурай" бондын...

Засгийн газрын өр 30.8 их наяд төгрөг буюу хоёр жилийн төсөвтэй тэнцэж байна

Kuzmo 2023-12-25
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
Засгийн газрын өр 30.8 их наяд төгрөг буюу хоёр жилийн төсөвтэй тэнцэж байна

Т.Эрдмаа 

Монгол Улсын нийт гадаад өрийн хэмжээ 2023 оны байдлаар 34  тэрбум ам.доллар болоод байна.  Үүнийг задлаад харвал аж ахуйн нэгжийнх 22.5,  Засгийн газрынх 7.9, Монголбанкных хоёр, арилжааны банкнуудынх 1.6 тэрбум ам.доллар  тус тус эзэлж байгаа юм. Энэ нь Монгол Улсын нийт гадаад өр асар өндөр төвшинд хүрснийг илтгэж буй явдал хэмээн эдийн засагчид хэлэх болсон. Тодруулбал, Монгол Улсын нийт гадаад өрийг  ДНБ-д харьцуулан харвал  энэ оны  байдлаар 191 хувьтай тэнцэж байна.  Үүнд  Оюу Толгойн өp төлбөр орсон. Харин хасаад   тооцвол манай улсын нийт гадаад өр ДНБ-ий  117 хувьтай тэнцэнэ.  

Манай улсад зээл олгосон  газар нь олон улсын банк санхүүгийн байгууллагууд юм. Эдгээрээс  гадна Нидерланд улс 11.6, БНХАУ  3.6, Япон улс 1.2, Сингапур улсын  нэг тэрбум ам.долларын зээл олгосноор тэргүүлж байна.  

Засгийн газрын өрийг төгрөгт шилжүүлэн тооцвол  30.8 их наяд болж буй билээ. Өөрөөр хэлбэл манай улсын хоёр жилийн төсөвтэй бараг тэнцэж буй юм. 

Харин Засгийн газрын дотоодод арилжаалсан  үнэт цаасны өрийн үлдэгдэл энэ  оны байдлаар 534.1 тэрбум төгрөг болсон. Үүнийг задлаад үзвэл   437.5 тэрбум төгрөг  нь төсвийн алдагдал санхүүжүүлэх, 96  тэрбум төгрөг нь “Сайн хувьцаа” хөтөлбөрийг санхүүжүүлэхэд зарцуулжээ. 

Засгийн газар 2017 оны  аравдугаар capaac хойш дотоодын  зах зээлд  үнэт цаас арилжаалаагүй.  Ийм учраас  дотоодод арилжаалсан  үнэт цаасны өр  гурав  дахин буурав.  Гэвч  төсвийн алдагдлыг санхүүжүүлэх зорилгоор  2022 оны долоо  болон арваннэгдүгээр  саруудад нийт 683.9 тэрбум төгрөгийн үнэт цаасыг  “Хадгаламжийн даатгалын корпораци сан”-д,  “Монгол Улсын Хөгжлийн банк”-д хаалттай хүрээнд арилжаалсан байна.

Манай улсын төсөв жил бүр алдагдалтай батлагдаж ирсэн. Тухайлбал, жилд хоёр их наяд орчим төгрөгийн алдагдалтай төсөв баталж ирсэн. Иймд төсвийн алдагдлыг санхүүжүүлэх мөнгөний эх үүсвэр хэрэгтэй.  Тэгэхээр төсвийн алдагдлыг санхүүжүүлэх зорилгоор 2023 онд Засгийн газрын дотоод үнэт цаасыг Монголын Хөрөнгийн биржээр олон нийтэд нээлттэй арилжаалах шийдвэр гарсан. Энэ хүрээнд Засгийн газрын дотоод үнэт цаасны анхдагч болон хоёрдогч зах зээлийг дэмжих зорилгоор Тендерийн барьцааны зориулалттай дотоод үнэт цаас гapгax, үүнтэй холбоотой журамд нэмэлт өөрчлөлт оруулах, арилжааны дэд бутцийг сонгох зэрэг бэлтгэл ажлыг хангаад байгаа юм. Тэгэхээр ирэх жил буюу 2024 оноос Засгийн газар үнэт цаасаа Монголын Хөрөнгийн биржээр арилжаалж эхлэх нь. 

Засгийн газар 2023 онд  2.6  сая гаруй ам.долларын бонд  олон улсын зах зээлд арилжаалсан. Энэ нь мөн л нөгөө төсвийн алдагдлаа санхүүжүүлэхэд зарцуулсан мөнгө.

Өнгөрч буй 2023 онд “Гэрэгэ” бондын үлдэгдэл төлбөрийг  төлж дууссан бөгөөд 2024 онд “Хуралдай” бондын  392.5 сая ам.долларыг төлнө. Төлбөрийг төсвийн хөрөнгөөс төлөх боломж бүрдүүлсэн хэмээн эрх баригчид хэлж байгаа.  Мөн арваннэгдүгээр сард  350 сая ам.долларын, 5.5 жилийн хугацаатай 7.875 хувийн хүүтэй  “Сенчири-3” бондыг гаргаад байна.

Засгийн газрын 2022- 2023 онд эргэн төлөх “Гэрэгэ” бондын 15.8, “Чингис” бондын 2.5 сая ам.доллар буюу нийт 18.3 сая ам.долларын өр байсан. Тэгвэл энэ өрийн төсөвт үзүүлэх ачааллыг бууруулах зорилгоор  Засгийн газрын гадаад үнэт цаасны ханш   зах зээл дээр унасан   цаг үеийг ашиглан эргэн төлөгдөх үнээс хямд өртөгөөр  буцаан худалдан  авчээ.  Ингэснээр  Засгийн газрын өрийн үйлчилгээний зардлаас нийт 1.8 тэрбум төгрөгийн үндсэн болон хүүгийн төлбөрийн хэмнэлт гарсан байна. 

Өрийн удирдлагын тухай хууль 2015 оны  хоёрдугаар сард батлагдсанаар Засгийн газрын өрийн баталгаа гаргахад баталгаа гаргуулагч болон төсөл apra хэмжээнд тавигдах шаардлага хуульчлагдаж, өрийн баталгаа гаргуулах хүсэлтэд эрсдэлийн үнэлгээ хийх, төсөл apra хэмжээнд хяналт тавих зэрэг хууль эрх зүйн орчин бүрдсэн. Tyc хууль батлагдахаас өмнө Засгийн газрын зүгээс Монгол Улсын Хөгжлийн банкны дунд хугацааны “Евро” бонд, “Самурай” бонд, Кредит Свисс банкнаас авсан зээл, БНХАУ-ын Хөгжлийн банкнаас авсан зээл, “МИАТ” ТӨХК-ийн агаарын хөлгийн санхүүжилт зэрэгт  нийт  2.7 их наяд төгрөгтэй тэнцэх зээлд баталгаа  гаргасан байдаг. Засгийн газрын өрийн баталгааны үлдэгдэл 2023 оны байдлаар 728.3 тэрбум төгрөг байна. Үүнээс Монгол Улсын Хөгжлийн банкны баталгааны үлдэгдэл 696.9, “Эрдэнэс Монгол” ХК-ний баталгааны үлдэгдэл 31.4 тэрбум төгрөг байна.

Засгийн газрын өрийн баталгааны үлдэгдлийн 95.7 хувийг эзэлж байгаа Монгол Улсын Хөгжлийн банкны 30  тэрбум иенийн “Самурай” бондын төлбөрийг 2023 онд төлөх  бол “Эрдэнэс Монгол” ХК-ийн техникийн туслалцааны зээлийг 2031 онд тус тус төлөх хуваарьтай.

Олон улсын санхүү, эдийн засгийн байгууллагууд Монгол Улсын зээлжих зэрэглэл 2024 онд буурах эрсдэлтэй хэмээн анхааруулж байгаа юм.

Ингээд зээлжих зэрэглэл буурах эрсдэлд дараах хүчин зүйлсийг онцоллоо. Үүнд: 

-    Гадаад санхүүжилтийн эх үүсвэр татах чадвар буурах, гадаад валютын албан нөөц  нь БНХАУ-ын хилийн боомтын асуудлаас шалтгаалдаг.

Иймд гадаад нөхцөл байдлыг үнэлж цэгнэхгүй байх...

-    Төсвийн алдагдлыг бууруулах, Засгийн газрын өрийн ДНБ-д эзлэх харьцааг тогтворжуулж чадахгуй байх...  
-    Улс төрийн тогтворгүй байдал нь гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтыг  бууруулах, стратегийн ач холбогдол бүхий уул уурхайн төслүүдийг зогсоох эрсдэлтэй байна гэж үзжээ. 

Энэ оны  тавдугаар сард Засгийн газраас олон улсын зээлжих зэрэглэл тогтоогч “Фитч”, долдугаар сард “Эс энд Пи” агентлагийн төлөөлөлтэй тус тус уулзаж зохион байгуулж, зээлжих зэрэглэл тогтоолгосон байдаг. Тэд  Монгол Улсын 2023 оны зээлжих зэрэглэлийг “В” тогтвортой төвшинд хэвээр  байна гэсэн дүгнэлт хийжээ. Цаашид зээлжих зэрэглэлээ нэмэгдүүлэхэд дараах нөхцлийг тавьж буйгаа  мэдэгдсэн. Үүнд:

-    Гадаад валютын албан нөөцийг  их хэмжээгээр нэмэгдүүлэх, Засгийн газрын гадаад өрийн удирдлагын стратегийг хэрэгжүүлэх, гадаад санхүүжилтийн хэрэгцээг бууруулж тогтвортой байдлыг хадгалах;
-    Макро эдийн засгийн зөв, зохистой бодлогыг   хэрэгжүүлэх, түүхий эдийн үнийн болон олон улсын эдийн засгийн савлагаанд хэт мэдрэг байдлыг бууруулах, гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт орж ирэхэд таатай бизнесийн орчныг бүрдүүлэх;
-    Засгийн газрын өрийн ДНБ-тэй харьцах харьцааг тогтмол бууруулах;
-    Монгол Улсын эдийн засаг  ижил орлоготой улс орнуудтай харьцуулахад сайжрах;
-    Эдийн засгийн өсөлт хүлээлтээс давж өссөн тохиолдолд энэ нь төсөв, өp, гадаад зах зээлийн үзүүлэлтийг хурдан сайжруулах;
-    Монгол Улсын тогтолцооны шинэчлэл, сайжруулалт хийх, ялангуяа бодлого боловсруулахдаа бодит ахиц дэвшил гapгax зэрэг  шаардлага тавьсан байна. Хэрэв эдгээр шаардлагыг биелүүлэхгүй бол Монгол Улсын зээлжих зэрэглэл олон улсын санхүү, эдийн засгийн зах зээлд буурах нөхцөл болох юм. 

Албан эх сурвалжийн мэдээллээс харахад Монгол Улсын өрийн өнөөгийн нөхцөл байдал, зээлжих зэрэглэл нэг иймэрхүү. Тэгвэл  эдийн засагч Р.Даваадорж “Хэрвээ интернэтээр ороод харвал 2016 оны УИХ-ын өмнө МАН-хан  иргэн бүр 15 сая төгрөгийн өртэй боллоо. Улс орон элгээрээ хэвтлээ. Хүүхэд төрмөгц 15 сая төгрөгийн өртэй боллоо. МАН шилдэг Монгол Улсын эдийн засагчдынхаа тооцооллыг ард түмэндээ хүргэж байна. Энэ хэмжээг бууруулах тооцоо бидэнд байна  гэсэн мэдээллийг харж болно. Өөрсдөө Монгол Улсын нийт өрийн хэмжээг  иргэддээ хувааж гаргаад харанга балбасан. Бүтэн найман жил өнгөрч байхад юу болов гэдэг энгийн асуултын хариу бол 33 сая төгрөг юм. Одоо иргэн бүрд 33 сая төгрөгийн өр ногдож байгаа нь үнэн. Гадаад өрийн зохист хэмжээ улс орнуудын хувьд харилцан адилгүй байдаг хэдий ч дийлэнх нь өрийн хэмжээгээ ДНБ-хээ 50 хувиас хэтрүүлэхгүй байхыг эрмэлзэж, хуульчилсан байдаг. Тухайлбал, Белорусс улсын хувьд гадаад өрийн хэмжээ ДНБ-ий 25 хувь, дотоод өр нь 20 хувиас хэтрэхгүй байдаг. Харин Монгол Улс 2010 онд “Төсвийн тогтвортой байдлын тухай” хуулийг баталж, улсын өрийн өнөөгийн үнэ цэнээр илэрхийлсэн үлдэгдэл нь тухайн жилийн оны үнээр тооцсон ДНБ-ий 40 хувиас хэтрэхгүй байхаар заасан билээ. Энэ нь дэлхийн жишигт нийцэхүйц зохист хэмжээ бөгөөд манайхан “өрийн тааз” гэж нэрлэжээ. Гэвч сүүлийн жилүүдэд Монгол Улс төсвийн тогтвортой байдлын хуулийн үзэл санааг эвдэж дээрх заалтуудын хэм хэмжээг хэд хэдэн удаа өөрчилсөн байдаг. Тиймээс хуулийн үндсэн утгыг гээгдүүлж, “өртэйгээр хөгжих”, төсвийн мөчлөг дагасан тэлсэн бодлого хэрэгжүүлэх, төсвийн алдагдал ба өрийн хэмжээ хоорондын уялдааг хангалгүй хэрэгжүүлэх үндсийг тавьсан байдаг” хэмээн мэдэгджээ. 

Энэ бүгдээс харвал Монгол Улсын өр өндөр хэмжээнд байна. Иймд төсвийн сахилга бат барих, түүхий эдийн үнийн өсөлтөөс олсон мөнгөө ариг гамтай ашиглаж өр төлбөрөө бууруулах асуудал тулгарч байна.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин

2023 оны арванхоёрдугаар сарын 25. Даваа. №188 (5916)

ФОТО:

Сэдвүүд : #Нийтлэл  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв
М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
1 өдрийн өмнө өмнө

Жүдо бөхийн Залуучуудын дэлхийн аваргаар Т.Ариунзаяа тодорлоо

1 өдрийн өмнө өмнө

Дэлхийд тод гялалзсан оюунлаг охин Б.Оюун-Үжин

1 өдрийн өмнө өмнө

Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

1 өдрийн өмнө өмнө

С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

1 өдрийн өмнө өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр

1 өдрийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч монгол төр тохиролцох ёсгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Токиогийн “Их дуулга”-д оролцох Монголын жүдочид тодорлоо

2 өдрийн өмнө өмнө

Хүүхэд залуусын хөгжлийг дэмжигч "Ачит Ихт" компани

2 өдрийн өмнө өмнө

Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 62 зөрчил бүртгэгдлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон бууруулахаар тусгажээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Ц.Идэрбат: Тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

“Евро-3” болон түүнээс дээш стандартын АИ-92 автобензиний үнийг 1,000 хүртэл төгрөгөөр бууруулна

2 өдрийн өмнө өмнө

Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина

2 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

2 өдрийн өмнө өмнө

Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр шийдвэрлэнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эрч хүч ихэснэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Цас орохгүй, өдөртөө 3-5 хэм хүйтэн байна

2026-11-18 өмнө

Б.Бямбасүрэн: Бэлтгэл хийж байгаад тамирчин болсон

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2026-11-18 өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр хэлэлцэнэ

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2026-11-14 өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2026-11-14 өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2026-11-17 өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

2026-11-16 өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

2026-11-16 өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

2026-11-17 өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

2026-11-17 өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

2026-11-16 өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

2026-11-17 өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

2026-11-16 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

2026-11-16 өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

2026-11-16 өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

2026-11-18 өмнө

“Оюу толгойн ашгаас иргэн бүрд 857,000 төгрөгийг хувь дансанд нь шилжүүлж өгөх асуудлаар хуулийн төсөл санаачлан хэлэлцүүлэх” тухай ажлын хэсгийг байгууллаа

2026-11-18 өмнө

“Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо

2026-11-18 өмнө

Э.Батшугар: Вакцинаар сэргийлж болох өвчнийг бууруулахад Засгийн газраас анхаарч ажиллана

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

2026-11-17 өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

2026-11-17 өмнө

"Ачит Ихт" компани үйлдвэрийн орчинд экологийн тэнцвэрийг хадгалагч тарвага нутагшууллаа

2026-11-16 өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.