• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



50:50

Ардчилсан Үндсэн хууль батлагдсаны 32 жилийн ой  энэ сарын 13-нд тохиож байна.  Энэ өдрийн түүхэн ач холбогдлын тухай Хууль зүйн байнгын хорооны дарга, УИХ-ын гишүүн Д.Цогтбаатар болон ҮХЦ-ийн гишүүн асан, Үндсэн хууль судлаач В.Удвал нарын байр суурийг хүргэе.

УИХ-ын гишүүн, Хууль зүйн байнгын хорооны дарга Д.Цогтбаатар: Бусад оронд хүчирхийлэл дагуулж хийдэг өөрчлөлтийг бид эрүүлээр хийсэн нь улс төрийн том соёл

-Үндсэн хуулийг хэд хэдэн удаа өөрчилсөн ч хүний эрхтэй холбоотой заалтыг хэзээ ч өөрчилж байгаагүй. Хамгийн үнэт зүйл нь энэ.

Монгол Улс 1924 онд Үндсэн хуулиа баталж, хэмжээт эрхт хаант засаглалаас Бүгд найрамдах улс болж шилжсэн нь маш том өөрчлөлт юм. Бид хүн төрөлхтний төрт улсын хөгжилтэй хөл нийлүүлж алхсан алхам тэгж 100 жилийн өмнө эхэлсэн. Энэ сонголтыг Европын ихэнх орнуудад хийх үед жинхэнэ том хувьсгалууд гарч байсан. Гэтэл 1924 онд жинхэнэ хувьсгалаар хийгддэг зүйлийг бид харьцангуй тайван, хувьсгалгүй хийж чадсан. Дараа нь 1992 онд ардчилсан нийгэм рүү шилжих айхтар том өөрчлөлт болсон. Бас л цус урсгалгүй, хүчирхийлэлгүй хийсэн. Энэ өнцгөөс нь аваад үзвэл Монголд бурхны шашин суурьтай сэтгэлгээтэй хүмүүс байгаад тэр үү, ямар ч гэсэн бусад улс орнуудад хүчирхийлэл дагуулж хийдэг өөрчлөлтүүдийг бид эрүүлээр, ярьж тохироод хийж чадсан нь улс төрийн маш том соёл. Үүнийгээ ч бид цаашид алдахгүй байх ёстой.

1992 онд Үндсэн хуулиа баталж Монголд ардчилсан тогтолцоог нэвтрүүлсэн. Зах зээлийн эдийн засагтай ардчилсан тогтолцоо Монголын хөгжлийг тодорхой хэмжээгээр хурдасгасан гэж би боддог. 2003-2011 онд Монголын ДНБ бараг 10 дахин өссөн. Тэгэхээр энэ бол том амжилт. Үүнийгээ бид цаашаа хөгжүүлээд явах ёстой. Үндсэн хуульд сул тал, давуу тал аль аль нь байдаг. Энэ байр сууриа ч би өмнө нь Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хэлэлцэж байх үеэр хэлж байсан.

Өнөөдрийн манай улсыг хүнд байдалд оруулж байгаа шалтгаануудын нэг нь Үндсэн хуулийн асуудал байсан. Бид тодорхой хэмжээнд Үндсэн хуульдаа өөрчлөлт, шинэчлэлт хийгээд явж байгаа нь сайшаалтай. 

Миний хувьд Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хийх үеэр иргэд сонгогчидтойгоо уулзаж, тойргийн иргэдийнхээ саналыг нь сонсч байлаа. Тухайн үед миний санал бол 1992 онд батлагдсан ардчилсан Үндсэн хуулийн суурь зарчмыг өөрчлөхгүйгээр нэмэлт, өөрчлөлтийг хийх ёстой. Өөрөөр хэлбэл, сонгодог парламентын тогтолцоог бүрдүүлэх, кабинетаа өөрөө бүрдүүлж, хариуцлагаа бүрэн үүрэх Ерөнхий сайдтай байх тогтолцооны давуу талын талаар иргэдтэй санал солилцож байсан. Үндсэн хууль бол нийгмийн амьдралын суурь харилцааг зохицуулсан, иргэд засаглалын хэлбэрээ сонгон, хоорондоо байгуулсан гэрээ юм. Мэдээж Үндсэн хууль гэдэг бол улс орны суурь хууль учраас өөрчилдөг үйл явц нь амархан байж болохгүй. Дуртай үедээ “Эцэг хууль”-д гар хүрээд байх нь зохимжгүй. Гэхдээ огт өөрчлөгддөггүй байх ёсгүй.

ҮХЦ-ийн гишүүн асан, Үндсэн хууль судлаач В.Удвал: Үндсэн хуулийн үзэл санаа ард түмний хөгжил, сайхан амьдралаар л хэмжигддэг зүйл

-1992 оны Үндсэн хуульд өнгөрсөн хугацаанд нэмэлт өөрчлөлт олон удаа орлоо. Ер нь цаашид бид Үндсэн хууль батлагдах үеийн үзэл баримтлал,  үнэт зүйл, суурь зарчмуудыг өөрчлөхгүйгээр явах нь чухал.  Дэлхийн бүхий л улс орнууд ард түмний сайхан амьдруулах  гол зорилгын төлөө Үндсэн хуулийг санаачилж, баталж, хэрэгжүүлдэг. Энэ өнцгөөс нь харахад манай Үндсэн хууль бүхэлдээ тэр сайн сайхан, эрх чөлөөт нийгэмд чиглэж байна.  Тэгэхээр өнөөдрийн болж байгаа зарим асуудал хуулийн муугаас биш, харин хуулиа ойлгож хэрэгжүүлэхгүй байгаатай холбоотой юм.  1999, 2000, 2019, 2022, 2023 онд Монгол Улс Үндсэн хуульдаа нэмэлт, өөрчлөлт орууллаа.  Энэ  өөрчлөлтийн үр дүн нь санасан хэмжээнд хүрэхгүй байна.  Үндсэн хууль бол шинжлэх ухааны үндэслэлтэй өөрчлөлт оруулдаг шинжлэх ухаан гэдгийг хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй.   Тухайлбал, 1999 онд баталсан Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг 2000 онд өөр нэг нам олонхи болж гарч ирээд дахиад хэвээр нь үлдээж  баталсан. Энэ долоон өөрчлөлт 1992 оны Үндсэн хуулийн зарчим, суурь үзэл баримтлалд гажилт өгсөн  гэж боддог.  Түүнчлэн 2019 оны Үндсэн хуулийн  өөрчлөлтийг мөн л улстөрчид өөрсдийн хүсэл сонирхлын үндсэн дээр  хийсэн.  Өөрчлөлтийг бол хийж болно. Ер нь өөрчлөгдөхгүй Үндсэн хууль гэж байхгүй. Өөрчлөгдөж, хөгжиж байх ёстой.  Гэхдээ тэрхүү өөрчлөлт, хөгжилт нь шинжлэх ухаанд дээр тулгуурлаж цааш явах ёстой. Тэгэхгүйгээр улстөрчдийн санаа, бодлоор өөрчлөлтийг хийнэ гэдэг буруу зүйл юм шүү дээ. Үндсэн хууль бол Монголын ард түмэн оюун санааны ямар түвшинд хүрсэн бэ гэдгийг харуулдаг баримт бичиг. Энэ хэмжээнд бид сэтгэж, цаашаа явах шаардлагатай. Үндсэн хуульд өөрчлөх ёстой заалтууд бий юу гэвэл бий.  Хамгийн сүүлийн өөрчлөлт буюу гишүүдийн тоог нэмж, сонгуулийн тогтолцоог өөрчилсөн дээр нэг зүйлийг хэлье. 2019 онд орсон өөрчлөлтөөр хууль батлах хувь өөрчлөгдсөн. Гэтэл 126 гишүүний хувьд энэ нь хууль батлахад эрсдэлтэй байж мэднэ.   Бусад улс орнуудын хувьд өөрчлөлтийг хийхдээ Үндсэн хуулиа баталж байхад үедээ дутуу хийгдсэн өмнө ярьсанчлан цааш нь өргөжүүлээд явчихмаар асуудлуудыг өөрчилж байна.  Харин манайх улстөрчийн санаа, итгэл үнэмшлээр хийж байна.  Ингээд манай улс хөгжиж байна уу гэвэл болж байна. Нүүрсээ гаргаж, эдийн засгаа тэлж байна.  Улаанбаатар маань сайхан өндөр байшингуудтай боллоо.  Хөгжил байна уу гэвэл байна.   Гэхдээ ард түмний сайхан амьдрал, хөгжил байна уу гэвэл бас амаргүй дүр зураг харагдаж байгаа биз.  Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн үр дүн үзэл санаа хүний хөгжил, тэдний сайхан амьдралаар л хэмжигддэг зүйл гэдгийг хэлэх нь зүйтэй.

 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 12. БААСАН ГАРАГ. № 8 (7252)

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв
М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



50:50

Ардчилсан Үндсэн хууль батлагдсаны 32 жилийн ой  энэ сарын 13-нд тохиож байна.  Энэ өдрийн түүхэн ач холбогдлын тухай Хууль зүйн байнгын хорооны дарга, УИХ-ын гишүүн Д.Цогтбаатар болон ҮХЦ-ийн гишүүн асан, Үндсэн хууль судлаач В.Удвал нарын байр суурийг хүргэе.

УИХ-ын гишүүн, Хууль зүйн байнгын хорооны дарга Д.Цогтбаатар: Бусад оронд хүчирхийлэл дагуулж хийдэг өөрчлөлтийг бид эрүүлээр хийсэн нь улс төрийн том соёл

-Үндсэн хуулийг хэд хэдэн удаа өөрчилсөн ч хүний эрхтэй холбоотой заалтыг хэзээ ч өөрчилж байгаагүй. Хамгийн үнэт зүйл нь энэ.

Монгол Улс 1924 онд Үндсэн хуулиа баталж, хэмжээт эрхт хаант засаглалаас Бүгд найрамдах улс болж шилжсэн нь маш том өөрчлөлт юм. Бид хүн төрөлхтний төрт улсын хөгжилтэй хөл нийлүүлж алхсан алхам тэгж 100 жилийн өмнө эхэлсэн. Энэ сонголтыг Европын ихэнх орнуудад хийх үед жинхэнэ том хувьсгалууд гарч байсан. Гэтэл 1924 онд жинхэнэ хувьсгалаар хийгддэг зүйлийг бид харьцангуй тайван, хувьсгалгүй хийж чадсан. Дараа нь 1992 онд ардчилсан нийгэм рүү шилжих айхтар том өөрчлөлт болсон. Бас л цус урсгалгүй, хүчирхийлэлгүй хийсэн. Энэ өнцгөөс нь аваад үзвэл Монголд бурхны шашин суурьтай сэтгэлгээтэй хүмүүс байгаад тэр үү, ямар ч гэсэн бусад улс орнуудад хүчирхийлэл дагуулж хийдэг өөрчлөлтүүдийг бид эрүүлээр, ярьж тохироод хийж чадсан нь улс төрийн маш том соёл. Үүнийгээ ч бид цаашид алдахгүй байх ёстой.

1992 онд Үндсэн хуулиа баталж Монголд ардчилсан тогтолцоог нэвтрүүлсэн. Зах зээлийн эдийн засагтай ардчилсан тогтолцоо Монголын хөгжлийг тодорхой хэмжээгээр хурдасгасан гэж би боддог. 2003-2011 онд Монголын ДНБ бараг 10 дахин өссөн. Тэгэхээр энэ бол том амжилт. Үүнийгээ бид цаашаа хөгжүүлээд явах ёстой. Үндсэн хуульд сул тал, давуу тал аль аль нь байдаг. Энэ байр сууриа ч би өмнө нь Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хэлэлцэж байх үеэр хэлж байсан.

Өнөөдрийн манай улсыг хүнд байдалд оруулж байгаа шалтгаануудын нэг нь Үндсэн хуулийн асуудал байсан. Бид тодорхой хэмжээнд Үндсэн хуульдаа өөрчлөлт, шинэчлэлт хийгээд явж байгаа нь сайшаалтай. 

Миний хувьд Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хийх үеэр иргэд сонгогчидтойгоо уулзаж, тойргийн иргэдийнхээ саналыг нь сонсч байлаа. Тухайн үед миний санал бол 1992 онд батлагдсан ардчилсан Үндсэн хуулийн суурь зарчмыг өөрчлөхгүйгээр нэмэлт, өөрчлөлтийг хийх ёстой. Өөрөөр хэлбэл, сонгодог парламентын тогтолцоог бүрдүүлэх, кабинетаа өөрөө бүрдүүлж, хариуцлагаа бүрэн үүрэх Ерөнхий сайдтай байх тогтолцооны давуу талын талаар иргэдтэй санал солилцож байсан. Үндсэн хууль бол нийгмийн амьдралын суурь харилцааг зохицуулсан, иргэд засаглалын хэлбэрээ сонгон, хоорондоо байгуулсан гэрээ юм. Мэдээж Үндсэн хууль гэдэг бол улс орны суурь хууль учраас өөрчилдөг үйл явц нь амархан байж болохгүй. Дуртай үедээ “Эцэг хууль”-д гар хүрээд байх нь зохимжгүй. Гэхдээ огт өөрчлөгддөггүй байх ёсгүй.

ҮХЦ-ийн гишүүн асан, Үндсэн хууль судлаач В.Удвал: Үндсэн хуулийн үзэл санаа ард түмний хөгжил, сайхан амьдралаар л хэмжигддэг зүйл

-1992 оны Үндсэн хуульд өнгөрсөн хугацаанд нэмэлт өөрчлөлт олон удаа орлоо. Ер нь цаашид бид Үндсэн хууль батлагдах үеийн үзэл баримтлал,  үнэт зүйл, суурь зарчмуудыг өөрчлөхгүйгээр явах нь чухал.  Дэлхийн бүхий л улс орнууд ард түмний сайхан амьдруулах  гол зорилгын төлөө Үндсэн хуулийг санаачилж, баталж, хэрэгжүүлдэг. Энэ өнцгөөс нь харахад манай Үндсэн хууль бүхэлдээ тэр сайн сайхан, эрх чөлөөт нийгэмд чиглэж байна.  Тэгэхээр өнөөдрийн болж байгаа зарим асуудал хуулийн муугаас биш, харин хуулиа ойлгож хэрэгжүүлэхгүй байгаатай холбоотой юм.  1999, 2000, 2019, 2022, 2023 онд Монгол Улс Үндсэн хуульдаа нэмэлт, өөрчлөлт орууллаа.  Энэ  өөрчлөлтийн үр дүн нь санасан хэмжээнд хүрэхгүй байна.  Үндсэн хууль бол шинжлэх ухааны үндэслэлтэй өөрчлөлт оруулдаг шинжлэх ухаан гэдгийг хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй.   Тухайлбал, 1999 онд баталсан Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг 2000 онд өөр нэг нам олонхи болж гарч ирээд дахиад хэвээр нь үлдээж  баталсан. Энэ долоон өөрчлөлт 1992 оны Үндсэн хуулийн зарчим, суурь үзэл баримтлалд гажилт өгсөн  гэж боддог.  Түүнчлэн 2019 оны Үндсэн хуулийн  өөрчлөлтийг мөн л улстөрчид өөрсдийн хүсэл сонирхлын үндсэн дээр  хийсэн.  Өөрчлөлтийг бол хийж болно. Ер нь өөрчлөгдөхгүй Үндсэн хууль гэж байхгүй. Өөрчлөгдөж, хөгжиж байх ёстой.  Гэхдээ тэрхүү өөрчлөлт, хөгжилт нь шинжлэх ухаанд дээр тулгуурлаж цааш явах ёстой. Тэгэхгүйгээр улстөрчдийн санаа, бодлоор өөрчлөлтийг хийнэ гэдэг буруу зүйл юм шүү дээ. Үндсэн хууль бол Монголын ард түмэн оюун санааны ямар түвшинд хүрсэн бэ гэдгийг харуулдаг баримт бичиг. Энэ хэмжээнд бид сэтгэж, цаашаа явах шаардлагатай. Үндсэн хуульд өөрчлөх ёстой заалтууд бий юу гэвэл бий.  Хамгийн сүүлийн өөрчлөлт буюу гишүүдийн тоог нэмж, сонгуулийн тогтолцоог өөрчилсөн дээр нэг зүйлийг хэлье. 2019 онд орсон өөрчлөлтөөр хууль батлах хувь өөрчлөгдсөн. Гэтэл 126 гишүүний хувьд энэ нь хууль батлахад эрсдэлтэй байж мэднэ.   Бусад улс орнуудын хувьд өөрчлөлтийг хийхдээ Үндсэн хуулиа баталж байхад үедээ дутуу хийгдсэн өмнө ярьсанчлан цааш нь өргөжүүлээд явчихмаар асуудлуудыг өөрчилж байна.  Харин манайх улстөрчийн санаа, итгэл үнэмшлээр хийж байна.  Ингээд манай улс хөгжиж байна уу гэвэл болж байна. Нүүрсээ гаргаж, эдийн засгаа тэлж байна.  Улаанбаатар маань сайхан өндөр байшингуудтай боллоо.  Хөгжил байна уу гэвэл байна.   Гэхдээ ард түмний сайхан амьдрал, хөгжил байна уу гэвэл бас амаргүй дүр зураг харагдаж байгаа биз.  Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн үр дүн үзэл санаа хүний хөгжил, тэдний сайхан амьдралаар л хэмжигддэг зүйл гэдгийг хэлэх нь зүйтэй.

 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 12. БААСАН ГАРАГ. № 8 (7252)



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Байнгын хороо
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Уул уурхай
  • •Степпе Арена
  • •Яам, Агентлаг
  • •Эрүүл мэнд
  • •Гэмт хэрэг
  • •Халуун сэдэв
  • •Видео мэдээ
ХУРААХ
Ажлын хэсгийн хуралдаан болно...
Протокол: Хөрөнгө руулалтын...

50:50

Kuzmo 2024-01-12
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
50:50

Ардчилсан Үндсэн хууль батлагдсаны 32 жилийн ой  энэ сарын 13-нд тохиож байна.  Энэ өдрийн түүхэн ач холбогдлын тухай Хууль зүйн байнгын хорооны дарга, УИХ-ын гишүүн Д.Цогтбаатар болон ҮХЦ-ийн гишүүн асан, Үндсэн хууль судлаач В.Удвал нарын байр суурийг хүргэе.

УИХ-ын гишүүн, Хууль зүйн байнгын хорооны дарга Д.Цогтбаатар: Бусад оронд хүчирхийлэл дагуулж хийдэг өөрчлөлтийг бид эрүүлээр хийсэн нь улс төрийн том соёл

-Үндсэн хуулийг хэд хэдэн удаа өөрчилсөн ч хүний эрхтэй холбоотой заалтыг хэзээ ч өөрчилж байгаагүй. Хамгийн үнэт зүйл нь энэ.

Монгол Улс 1924 онд Үндсэн хуулиа баталж, хэмжээт эрхт хаант засаглалаас Бүгд найрамдах улс болж шилжсэн нь маш том өөрчлөлт юм. Бид хүн төрөлхтний төрт улсын хөгжилтэй хөл нийлүүлж алхсан алхам тэгж 100 жилийн өмнө эхэлсэн. Энэ сонголтыг Европын ихэнх орнуудад хийх үед жинхэнэ том хувьсгалууд гарч байсан. Гэтэл 1924 онд жинхэнэ хувьсгалаар хийгддэг зүйлийг бид харьцангуй тайван, хувьсгалгүй хийж чадсан. Дараа нь 1992 онд ардчилсан нийгэм рүү шилжих айхтар том өөрчлөлт болсон. Бас л цус урсгалгүй, хүчирхийлэлгүй хийсэн. Энэ өнцгөөс нь аваад үзвэл Монголд бурхны шашин суурьтай сэтгэлгээтэй хүмүүс байгаад тэр үү, ямар ч гэсэн бусад улс орнуудад хүчирхийлэл дагуулж хийдэг өөрчлөлтүүдийг бид эрүүлээр, ярьж тохироод хийж чадсан нь улс төрийн маш том соёл. Үүнийгээ ч бид цаашид алдахгүй байх ёстой.

1992 онд Үндсэн хуулиа баталж Монголд ардчилсан тогтолцоог нэвтрүүлсэн. Зах зээлийн эдийн засагтай ардчилсан тогтолцоо Монголын хөгжлийг тодорхой хэмжээгээр хурдасгасан гэж би боддог. 2003-2011 онд Монголын ДНБ бараг 10 дахин өссөн. Тэгэхээр энэ бол том амжилт. Үүнийгээ бид цаашаа хөгжүүлээд явах ёстой. Үндсэн хуульд сул тал, давуу тал аль аль нь байдаг. Энэ байр сууриа ч би өмнө нь Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хэлэлцэж байх үеэр хэлж байсан.

Өнөөдрийн манай улсыг хүнд байдалд оруулж байгаа шалтгаануудын нэг нь Үндсэн хуулийн асуудал байсан. Бид тодорхой хэмжээнд Үндсэн хуульдаа өөрчлөлт, шинэчлэлт хийгээд явж байгаа нь сайшаалтай. 

Миний хувьд Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг хийх үеэр иргэд сонгогчидтойгоо уулзаж, тойргийн иргэдийнхээ саналыг нь сонсч байлаа. Тухайн үед миний санал бол 1992 онд батлагдсан ардчилсан Үндсэн хуулийн суурь зарчмыг өөрчлөхгүйгээр нэмэлт, өөрчлөлтийг хийх ёстой. Өөрөөр хэлбэл, сонгодог парламентын тогтолцоог бүрдүүлэх, кабинетаа өөрөө бүрдүүлж, хариуцлагаа бүрэн үүрэх Ерөнхий сайдтай байх тогтолцооны давуу талын талаар иргэдтэй санал солилцож байсан. Үндсэн хууль бол нийгмийн амьдралын суурь харилцааг зохицуулсан, иргэд засаглалын хэлбэрээ сонгон, хоорондоо байгуулсан гэрээ юм. Мэдээж Үндсэн хууль гэдэг бол улс орны суурь хууль учраас өөрчилдөг үйл явц нь амархан байж болохгүй. Дуртай үедээ “Эцэг хууль”-д гар хүрээд байх нь зохимжгүй. Гэхдээ огт өөрчлөгддөггүй байх ёсгүй.

ҮХЦ-ийн гишүүн асан, Үндсэн хууль судлаач В.Удвал: Үндсэн хуулийн үзэл санаа ард түмний хөгжил, сайхан амьдралаар л хэмжигддэг зүйл

-1992 оны Үндсэн хуульд өнгөрсөн хугацаанд нэмэлт өөрчлөлт олон удаа орлоо. Ер нь цаашид бид Үндсэн хууль батлагдах үеийн үзэл баримтлал,  үнэт зүйл, суурь зарчмуудыг өөрчлөхгүйгээр явах нь чухал.  Дэлхийн бүхий л улс орнууд ард түмний сайхан амьдруулах  гол зорилгын төлөө Үндсэн хуулийг санаачилж, баталж, хэрэгжүүлдэг. Энэ өнцгөөс нь харахад манай Үндсэн хууль бүхэлдээ тэр сайн сайхан, эрх чөлөөт нийгэмд чиглэж байна.  Тэгэхээр өнөөдрийн болж байгаа зарим асуудал хуулийн муугаас биш, харин хуулиа ойлгож хэрэгжүүлэхгүй байгаатай холбоотой юм.  1999, 2000, 2019, 2022, 2023 онд Монгол Улс Үндсэн хуульдаа нэмэлт, өөрчлөлт орууллаа.  Энэ  өөрчлөлтийн үр дүн нь санасан хэмжээнд хүрэхгүй байна.  Үндсэн хууль бол шинжлэх ухааны үндэслэлтэй өөрчлөлт оруулдаг шинжлэх ухаан гэдгийг хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй.   Тухайлбал, 1999 онд баталсан Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг 2000 онд өөр нэг нам олонхи болж гарч ирээд дахиад хэвээр нь үлдээж  баталсан. Энэ долоон өөрчлөлт 1992 оны Үндсэн хуулийн зарчим, суурь үзэл баримтлалд гажилт өгсөн  гэж боддог.  Түүнчлэн 2019 оны Үндсэн хуулийн  өөрчлөлтийг мөн л улстөрчид өөрсдийн хүсэл сонирхлын үндсэн дээр  хийсэн.  Өөрчлөлтийг бол хийж болно. Ер нь өөрчлөгдөхгүй Үндсэн хууль гэж байхгүй. Өөрчлөгдөж, хөгжиж байх ёстой.  Гэхдээ тэрхүү өөрчлөлт, хөгжилт нь шинжлэх ухаанд дээр тулгуурлаж цааш явах ёстой. Тэгэхгүйгээр улстөрчдийн санаа, бодлоор өөрчлөлтийг хийнэ гэдэг буруу зүйл юм шүү дээ. Үндсэн хууль бол Монголын ард түмэн оюун санааны ямар түвшинд хүрсэн бэ гэдгийг харуулдаг баримт бичиг. Энэ хэмжээнд бид сэтгэж, цаашаа явах шаардлагатай. Үндсэн хуульд өөрчлөх ёстой заалтууд бий юу гэвэл бий.  Хамгийн сүүлийн өөрчлөлт буюу гишүүдийн тоог нэмж, сонгуулийн тогтолцоог өөрчилсөн дээр нэг зүйлийг хэлье. 2019 онд орсон өөрчлөлтөөр хууль батлах хувь өөрчлөгдсөн. Гэтэл 126 гишүүний хувьд энэ нь хууль батлахад эрсдэлтэй байж мэднэ.   Бусад улс орнуудын хувьд өөрчлөлтийг хийхдээ Үндсэн хуулиа баталж байхад үедээ дутуу хийгдсэн өмнө ярьсанчлан цааш нь өргөжүүлээд явчихмаар асуудлуудыг өөрчилж байна.  Харин манайх улстөрчийн санаа, итгэл үнэмшлээр хийж байна.  Ингээд манай улс хөгжиж байна уу гэвэл болж байна. Нүүрсээ гаргаж, эдийн засгаа тэлж байна.  Улаанбаатар маань сайхан өндөр байшингуудтай боллоо.  Хөгжил байна уу гэвэл байна.   Гэхдээ ард түмний сайхан амьдрал, хөгжил байна уу гэвэл бас амаргүй дүр зураг харагдаж байгаа биз.  Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн үр дүн үзэл санаа хүний хөгжил, тэдний сайхан амьдралаар л хэмжигддэг зүйл гэдгийг хэлэх нь зүйтэй.

 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ НЭГДҮГЭЭР САРЫН 12. БААСАН ГАРАГ. № 8 (7252)

ФОТО:

Сэдвүүд : #Халуун сэдэв  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй
С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв
М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
15 цагийн өмнө өмнө

Жүдо бөхийн Залуучуудын дэлхийн аваргаар Т.Ариунзаяа тодорлоо

15 цагийн өмнө өмнө

Дэлхийд тод гялалзсан оюунлаг охин Б.Оюун-Үжин

15 цагийн өмнө өмнө

Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

15 цагийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

15 цагийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

15 цагийн өмнө өмнө

С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

16 цагийн өмнө өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр

16 цагийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч монгол төр тохиролцох ёсгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Токиогийн “Их дуулга”-д оролцох Монголын жүдочид тодорлоо

1 өдрийн өмнө өмнө

Хүүхэд залуусын хөгжлийг дэмжигч "Ачит Ихт" компани

1 өдрийн өмнө өмнө

Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 62 зөрчил бүртгэгдлээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон бууруулахаар тусгажээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Ц.Идэрбат: Тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ

1 өдрийн өмнө өмнө

“Евро-3” болон түүнээс дээш стандартын АИ-92 автобензиний үнийг 1,000 хүртэл төгрөгөөр бууруулна

1 өдрийн өмнө өмнө

Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина

1 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

1 өдрийн өмнө өмнө

Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр шийдвэрлэнэ

1 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эрч хүч ихэснэ

1 өдрийн өмнө өмнө

Цас орохгүй, өдөртөө 3-5 хэм хүйтэн байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Б.Бямбасүрэн: Бэлтгэл хийж байгаад тамирчин болсон

2 өдрийн өмнө өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр хэлэлцэнэ

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-14 өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-14 өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2026-11-14 өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2026-11-17 өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

2026-11-16 өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

2026-11-16 өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

2026-11-16 өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

2026-11-17 өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

2026-11-17 өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

2026-11-16 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

2026-11-16 өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

2026-11-17 өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

2026-11-16 өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

“Оюу толгойн ашгаас иргэн бүрд 857,000 төгрөгийг хувь дансанд нь шилжүүлж өгөх асуудлаар хуулийн төсөл санаачлан хэлэлцүүлэх” тухай ажлын хэсгийг байгууллаа

2026-11-16 өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

2 өдрийн өмнө өмнө

“Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо

2026-11-16 өмнө

Цас орно, өдөртөө 5-7 хэм хүйтэн байна

2026-11-17 өмнө

"Ачит Ихт" компани үйлдвэрийн орчинд экологийн тэнцвэрийг хадгалагч тарвага нутагшууллаа

2026-11-17 өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

2026-11-17 өмнө

“Тавантолгой түлш” ХХК 51.2 мянган тонн түлшний нөөц бүрдүүллээ

2026-11-17 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 44 зөрчил бүртгэгдлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Э.Батшугар: Вакцинаар сэргийлж болох өвчнийг бууруулахад Засгийн газраас анхаарч ажиллана

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.